Το σοσιαλιστικό θαύμα
Ήταν τότε που η αθλητική δραστηριότητα στον σοσιαλισμό είναι μορφή κοινωνικής δράσης. Οι αθλητές με τη συμπεριφορά τους, τη συναδελφική στάση απέναντι στον συναγωνιζόμενο, τη φιλία, την ανιδιοτέλεια, αναδεικνύουν τα ανθρωπιστικά ιδεώδη, την ειρήνη και τη φιλία ανάμεσα στους λαούς.
Ο αθλητισμός στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες δεν ήταν επαγγελματικός _κανένας διάσημος ή μη αθλητής ή πρωταθλητής, καμία ομάδα δεν είχε τον τίτλο του επαγγελματία. Ο αθλητισμός είναι μέσο εκπαίδευσης, μια πηγή υγείας, και όχι πλουτισμού και κέρδους. Για τους αθλητές ήταν είναι μια αγαπημένη απασχόληση, στην οποία αφιέρωναν τον ελεύθερο χρόνο τους. Ο αθλητής _πρωταθλητής ή μη δεν αγωνιούσε για την επαγγελματική του αποκατάσταση ή για την επιβίωσή του. Όλοι τους είχαν ή θα είχαν, με την ενηλικίωσή τους ή την ολοκλήρωση των σπουδών τους, ένα κύριο επάγγελμα από το οποίο θα ζούσαν… άλλος υμε διδάκτορας Ιατρικής, καθηγητής άλλη απόφοιτος Βιολογίας, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο, ένα πυγμάχος απόφοιτος Νομικής, θα διδάσκει κάποιοι έγιναν διάσημοι αθλητικοί σχολιαστές.
Πώς κατάφερναν όμως οι αθλητές να δουλεύουν, να σπουδάζουν και ταυτόχρονα να
προπονούνται και να παίρνουν μέρος στους αγώνες; Πέρα από το γεγονός ότι έπαιρναν
δωρεάν τον αθλητικό εξοπλισμό τους, προπονούνται δωρεάν και ο μισθός τους
πληρώνεται καθ' όλο το διάστημα εντατικής προπόνησης ή συμμετοχής σε αθλητικές
συναντήσεις, καθώς επίσης τα έξοδα του ταξιδιού τους, τόσο αν πρόκειται να
πάρουν μέρος σε αγώνες στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.
Η φυσική αγωγή και ο αθλητισμός χρηματοδοτούνταν αποκλειστικά από τους
προϋπολογισμούς του κράτους και των συνδικάτων, από τα κονδύλια των
συνεταιρισμών και από τα ειδικά έσοδα των αθλητικών οργανώσεων και των
αθλητικών παραστάσεων. Η ανάπτυξη και η μαζικοποίηση του αθλητισμού αφορούσαν
όλα τα σπορ, χωρίς να γίνεται καμία διάκριση ανάμεσα σε ακριβά, απροσπέλαστα
για την πλειοψηφία των εργαζομένων αθλήματα και σε αθλήματα φτηνά ή «λαϊκά».
Ειδικά στην πρώτη διδάξασα ΕΣΣΔ, από τα πρώτα χρόνια της σοβιετικής εξουσίας οι
κρατικές και αθλητικές οργανώσεις, με την ενεργό συμμετοχή των συνδικάτων και
της Κομσομόλ, πραγματοποιούν ένα πρόγραμμα μαζικής ανάπτυξης του αθλητισμού σε
όλες τις περιοχές της χώρας. Ήδη από τη δεκαετία του 1920 διεξάγονταν παντού
αγώνες στίβου, πεντάθλου, ποδηλατοδρομίας, σκι και άλλων ομαδικών αθλημάτων.
Οι σταθερές βάσεις για την ανάπτυξη ενός πλατιού αθλητικού κινήματος ήταν οι
αθλητικές λέσχες, που σχηματίζονταν στο εργοστάσιο, στο γήπεδο, στο γραφείο,
στο εκπαιδευτικό ίδρυμα, στον αγροτικό συνεταιρισμό, στο κρατικό αγρόκτημα.
Στις επιχειρήσεις, στις υπηρεσίες και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα οργανώνονταν
γυμναστικές ασκήσεις και μεσολαβούσαν αθλητικά διαλείμματα, που υπολογίζονταν
ως τμήματα του εργάσιμου χρόνου. Μέλος μιας λέσχης μπορούσε να γίνει
οποιοσδήποτε, με μια συμβολική ετήσια συνδρομή.
Αυτά είναι μερικά από τα επιτεύγματα σε ένα οικονομικοπολιτικό σύστημα όπου η
φυσική αγωγή και ο αθλητισμός αντιλαμβάνονταν από το κράτος ως παράγοντες που
συντελούν στην καλλιέργεια δύναμης, ευελιξίας, αντοχής, επιμονής για την
επιτυχία ενός σκοπού, αισθήματος συλλογικότητας και αυτοκυριαρχίας. Και ως
τέτοιοι αντιμετωπίζονταν, πέρα από κάθε λογική εμπορευματοποιημένου και
χρυσοπληρωμένου επαγγελματικού αθλητισμού, όπως συνέβαινε τότε, συμβαίνει και
σήμερα σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο.
Σε ηλικία 14 ετών ξεκίνησε το στίβο στο σχολείο της (η Πολωνία ήταν ακόμη σοσιαλιστική στα ντουζένια της τότε) και μετά τη μετακόμιση στην πρωτεύουσα, την προπονούσε ο Jan Kopyto, πρώην ακοντιστής που συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μελβούρνης το 1956. Τη βοήθησε και το σώμα της που ήταν ιδανικό για στίβο, καθώς ήταν ιδιαίτερα ψηλή και αρκετά ελαφριά με μεγάλο διασκελισμό. Πέρα από τα φυσικά της προσόντα ήταν αθλήτρια "εγκεφαλική", ιδιαίτερα εύστροφη και συνδύασε την καλλιέργεια σώματος και πνεύματος. Το 1962, κέρδισε τα πρώτα μετάλλια του Πολωνικού Πρωταθλήματος Νέων στο Λοτζ. Πέτυχε την πρώτη της διεθνή επιτυχία το 1964 – κατά τη διάρκεια των Ευρωπαϊκών Αγώνων Νεανίδων που διεξήχθησαν στη Βαρσοβία, όπου κέρδισε κέρδισε τρία χρυσά μετάλλια, στα 200 μέτρα και το άλμα εις μήκος και μαζί με τις συμπατριώτισσές της τη σκυταλοδρομία 4 × 100 μέτρων. Ένα μήνα αργότερα ξεκίνησε και η καριέρα της στους Ολυμπιακούς Αγώνες, όπου μεταξύ των άλλων επιτευγμάτων της, η Σεβίνσκα έχει να επιδείξει την κατάκτηση επτά μεταλλίων (τρία χρυσά και από δύο ασημένια και χάλκινα) σε πέντε διαφορετικά αγωνίσματα (100 μ., 200 μ., 400 μ., άλμα εις μήκος, 4×100μ.) σε τέσσερις διοργανώσεις (1964–1976).
18-Οκτ του 1968, στην Πόλη του Μεξικού, κέρδισε ένα χρυσό μετάλλιο και σημείωσε παγκόσμιο ρεκόρ στα 200 μέτρα με χρόνο 22,58” στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1968. Μεταπήδησε στα 400 μέτρα το 1973 και την επόμενη χρονιά έγινε η πρώτη γυναίκα που έσπασε το φράγμα των 50 δευτερολέπτων: στις 22 Ιουνίου 1974 στη Βαρσοβία σημείωσε χρόνο 49,9”. Το 1974 στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Στίβου στη Ρώμη κέρδισε τόσο τα 100 όσο και τα 200 μέτρα με 11,13 και 22,51 καταρρίπτοντας τα ρεκόρ αγώνων και στις δύο περιπτώσεις. Οι επιτυχίες της το 1974 της χάρισαν το πρώτο τίτλο της Αθλήτριας της Χρονιάς του περιοδικού Track and Field News, ενώ το πρακτορείο τύπου United Press International την ανακήρυξε ως την καλύτερη αθλήτρια στον κόσμο. Προτού την Ολυμπιάδα του 1976 στο Μπίντγκοστς της Πολωνίας, αφαίρεσε το πρόσφατο παγκόσμιο ρεκόρ κατά δύο χιλιοστά – 49,75 – από την Ανατολικογερμανίδα Κριστίνα Μπρέμερ.
Επανέλαβε το διπλό Ολυμπιακό επίτευγμα στα 400 μέτρα το 1976, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μόντρεαλ. Η νίκη της στον τελικό των 400 μέτρων στις 29 Ιουλίου στους Ολυμπιακούς του 1976, όπου σημείωσε και το μεγάλο αυτό ρεκόρ, έχει μείνει αξέχαστη σε όσους της είδαν. Είχε αφήσει τη δεύτερη Μπρέμερ δέκα μέτρα πίσω. Αρχικά, ως επίδοση δόθηκαν τα 49,29”. Αργότερα, επανεξετάσθηκε το φιλμ της κούρσας και το ρεκόρ επισημοποιήθηκε ως 49,28. Η επίδοση αυτή θα της έδινε το χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο φέτος στο Λονδίνο, αλλά και στο Πεκίνο το 2008. Παραμένει δε, ρεκόρ Πολωνίας. Μεταξύ 1974 και 1978 κέρδισε 34 συνεχόμενους τελικούς στα 400 μέτρα. Από τις πιο διάσημες νίκες της κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ήταν στην πρώτη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου της IAAF στο Ντίσελντορφ στις 3 Σεπτεμβρίου 1977, όταν νίκησε τη Μαρίτα Κοχ σε μία δραματική μάχη. Τα χρυσά της μετάλλια τα κέρδισε στη σκυταλοδρομία 4 × 100 (1964, Τόκιο, με παγκόσμιο ρεκόρ 43,6”), στα 200 μέτρα (1968, Μεξικό με 22,58”) και στα 400μ (1976, Μόντρεαλ). Πήρε μέρος σε πέντε Ολυμπιάδες και μόνο το 1980 δεν κατάφερε να κερδίσει μετάλλιο (στα 34 της, ηλικία μεγάλη για τα δεδομένα του στίβου εκείνης της εποχής) αποκλεισμένη στα ημιτελικά των 400 μέτρων. Συνολικά κατέρριψε 10 φορές επίσημες παγκόσμιες επιδόσεις και 12 φορές ευρωπαϊκές. Τέσσερις φορές ψηφίστηκε ως η κορυφαία αθλητική προσωπικότητα της χρονιάς στην Πολωνία (1965, 1966, 1974, 1976), ενώ κατέκτησε τίτλους πρωταθλήτριας της χώρας της 26 φορές. Μετά την αποχώρησή της από την ενεργό δράση
Πολιτικές απόψεις
Η Σεβίνσκα απέφευγε να δηλώνει ανοιχτά τις ριζοσπαστικές
απόψεις της και δεν αναφέρεται για άμεση συμμετοχή σε κομματικούς σχηματισμούς.
Ωστόσο, στη δημόσια ζωή, η στάση της αντανακλούσε την περίπλοκη μοίρα της
γενιάς της _-δείτε Ριζοσπάστης 1-2
Τη 10ετία του
1980, ανήκε στο Πατριωτικό Κίνημα Εθνικής Αναγέννησης (PRON Patriotyczny Ruch
Odrodzenia Narodowego) _Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας, που δημιουργήθηκε τον Ιούλιο του 1982 μετά την επιβολή
του στρατιωτικού νόμου από τον Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι (1981) Αποτελούνταν από το
κυβερνών Ενιαίο Εργατικό Κόμμα Πολωνίας (PZPR), επίσης το Ενωμένο Λαϊκό και το
Δημοκρατικό Κόμμα), καθώς και από χριστιανικές οργανώσεις. Το 1983 ο ρόλος του
κατοχυρώθηκε επίσημα στο Σύνταγμα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας και διαλύθηκε οριστικά πριν
τις ανατροπές και την καπιταλιστική παλινόρθωση στις
πρώην σοσιαλιστικές χώρες (8-Νοε-1989)
Η Σεβίνσκα στην λεγόμενη 3η Πολωνική
Δημοκρατία (σσ. ουσιαστικά το σημερινό πολωνικό κράτος, όπως ορίζεται από το
σύνταγμά του, που ξεκίνησε το 1989 με την ανατροπή του
κομμουνιστικού καθεστώτος από το κίνημα της "Αλληλεγγύης" και χαρακτηρίζεται
από τη μετάβαση σε οικονομία της αγοράς και την ένταξή της στο ΝΑΤΟ _1999 και
την Ευρωπαϊκή Ένωση _2004) άρχισε να τάσσεται με δεξιές συντηρητικές
ομάδες. Ήταν πχ. μέλος της τιμητικής επιτροπής που υποστήριζε τον Λεχ Κατσίνσκι
στις προεδρικές εκλογές του 2005. Θυμίζουμε πως ο Lech Aleksander Kaczyński ήταν
ηγέτης του συντηρητικού κόμματος Prawo i Sprawiedliwość (Νόμος και Δικαιοσύνη).
Πάντως η κύρια δραστηριότητά της ειδικά μετά τη συνταξιοδότησή της ήταν η εργασία σε κρατικές
και διεθνείς δομές. Ήταν ενεργή στην Πολωνική Ολυμπιακή Επιτροπή (POC) και στη
Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή, εστιάζοντας στην αθλητική διπλωματία πέρα από κομματικές γραμμές.
Το 1974, ψηφίστηκε ως η καλύτερη αθλήτρια στον κόσμο σε δημοσκόπηση του πρακτορείου τύπου United Press International και κέρδισε επίσης την ετήσια δημοσκόπηση για την Αθλήτρια της Χρονιάς στο Στίβο. Κέρδισε τέσσερις φορές την ψηφοφορία του περιοδικού "Przegląd Sportowy" με τίτλο "10 Καλύτεροι Πολωνοί Αθλητές" (εννέα φορές στους δέκα πρώτους συνολικά) και επτά φορές βρέθηκε στην κορυφή της κατάταξης Złote Kolce (Χρυσά Καρφιά). Το 1984, έλαβε τον τίτλο "Αθλήτρια της 40ής Επετείου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας", ενώ το 1998, δημοσκοπήσεις των "Polityka", "Przegląd Sportowy" και "Tempa" την ονόμασαν πρώτη φυσιογνωμία στον πολωνικό αθλητισμό του 20ού αιώνα. Το 1994, έλαβε το Μετάλλιο Kalos Kagathos, το οποίο απονέμεται σε εξαιρετικούς αθλητές που σημείωσαν επιτυχίες εκτός αθλητισμού και το 2009, ονομάστηκε Επίτιμη Πρόεδρος της Πολωνικής Ομοσπονδίας Στίβου, ενώ σε δημοψήφισμα για τον εορτασμό της 90ής επετείου της Πολωνικής Ομοσπονδίας Στίβου, ψηφίστηκε ως η καλύτερη Πολωνή αθλήτρια στους αγώνες των 200 και 400 μέτρων και το 2012, εισήχθη στο Hall of Fame της IAAF. Έχει πάρει 10άδες τιμητικά παράσημα από τη χώρα της και διεθνώς
Μετά την αποχώρηση από την αθλητική δραστηριότητα, της απονεμήθηκε η ανώτατη αθλητική τιμή, το Ολυμπιακό Τάγμα. Εργάστηκε σε διάφορες θέσεις του Πολωνικού και διεθνούς αθλητισμού: το 1981 εντάχθηκε στην Πολωνική Αθλητική Ένωση (PZLA) και το 1984 εξελέγη στην Επιτροπή Γυναικών της IAAF, και το 1995 εντάχθηκε στο συμβούλιο του Ευρωπαϊκής Ένωσης Στίβου. Το 1998, η Σεβίνσκα έγινε μέλος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής και την ίδια χρονιά πήρε μέρος στο παγκόσμιο συνέδριο των Ολυμπιονικών στην Καλαμάτα. Με δική της εισήγηση το 1997 τα Παπαφλέσσεια εντάχθηκαν στα διεθνή μίτινγκ της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Στίβου. Οι διοργανωτές των αγώνων την τίμησαν το 2007. Σε ψηφοφορία των Polityka, Przegląd Sportowy και Tempa αναγνωρίστηκε το 1998 ως η κορυφαία αθλήτρια του αθλητισμού της χώρας του 20ού αιώνα.
- Το 2004 έγινε πρόεδρος της Πολωνικής Ολυμπιακής Επιτροπής και την ίδια χρονιά συμμετείχε στη λαμπαδηδρομία στη γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα. Στις 3 Αυγούστου του 2005 εξελέγη ως το τρίτο γυναικείο μέλος στο διοικητικό συμβούλιο της Διεθνούς Ένωσης Ομοσπονδιών Κλασικού Αθλητισμού (IAAF). Στο διάστημα 1999–2003 ήταν μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Παγκόσμιου Συνδέσμου Ολυμπιονικών (WOA). Ήταν επίσης σθεναρά προσηλωμένη στην ισότητα των φύλων, όντας μέλος πολλών επιτροπών – γυναικών και αθλητισμού, συμβάλλοντας εξαιρετικά στη βελτίωση των γυναικών στο αθλητικό κίνημα.
- Στις 24 Νοεμβρίου του 2012 ήταν ένα από τα 25 πρώτα μέλη που εισήχθησαν στο Hall of Fame του στίβου, σε τελετή που έλαβε χώρα στη Βαρκελώνη για τα 100 χρόνια της IAAF. Το 2015 συμπεριλήφθηκε στις 25 κορυφαίες αθλήτριες όλων των εποχών, σύμφωνα με την επίσημη βαθμολόγηση της IAAF. Ήταν παρούσα στην κορυφαία στιγμή του ελληνικού στίβου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο Ντε Τζανέιρο με την κατάκτηση του χρυσού μεταλλίου από την Κατερίνα Στεφανίδη κι ήταν αυτή που έκανε την απονομή στο άλμα επί κοντώ γυναικών. Το περιοδικό Track and Field News, τη χαρακτήρισε ως τη σπουδαιότερη πολυαθλήτρια Ολυμπιακών αθλημάτων στίβου όλων των εποχών. Το 2016, ήταν η πρώτη εκπρόσωπος του αθλητισμού που έλαβε το παράσημο του Λευκού Αετού, την υψηλότερη πολωνική τιμή.
Στις 29 Ιουνίου 2018, ο θάνατός της ανακοινώθηκε από τον σύζυγό της Γιάνους Σεβίνσκι. Απεβίωσε από καρκίνο σε ηλικία 72 ετών, στη Βαρσοβία, στο Στρατιωτικό Ινστιτούτο Ιατρικής
- 100 μέτρα : 11,13” (3 Σεπτεμβρίου 1974)
- 200 μέτρα : 22,21” (13 Ιουνίου 1974)
- 400 μέτρα : 49,29”. (29 Ιουλίου 1976)
- Μήκος : 6,62 μ (14 Αυγούστου 1971)
- 4 × 100 : 43,48”. (8 Σεπτεμβρίου 1974)
- 4 × 400 : 3:27,39 (24 Αυγούστου 1979)
Με πληροφορίες από: World Athletics
