ΚΚΕ_ΚΝΕ | ΠΕΑΕΑ_ΔΣΕ εκδήλωση τιμής & μνήμης για τους 8 ηρωικούς ΕΠΟΝίτες της Καισαριανής

Οι 7 ηρωικοί ΕΠΟΝίτες της Καισαριανής _στην πρώτη σειρά
Απόλλων Δαυλάκος, Στέφανος Τσάφος, Γιώργος Πολεμαρχάκης.
Στη 2η Νίκος Νταλιάνης, Πρόδρομος Αδραμίτογλου, Σωτήρης Βενιέρης, Ανδρέας Κρυσταλλάκος
_Δεν υπάρχει φωτο του 8ου _Μιχάλη Μενεγάκη

"Εγώ είμαι. Δεν υπάρχω, αλλά υπάρχω. Δεν ζω, αλλά ζω.
Δεν έχω σάρκα και οστά... δεν τα χρειάζομαι.
Εσείς με κρατάτε εδώ.
Με τα θετικά σας λόγια, αλλά και τα αρνητικά.
Δεν έχω ησυχάσει ως νεκρός... αλλά μήπως έζησα ήσυχος και ως ζωντανός;
Ο καθένας από την πλευρά που το βλέπει,
από την πλευρά που τάσσει εαυτόν...
Είναι τιμή πάντως να με βρίζει ο εχθρός...
σημαίνει ότι με φοβάται"__
απόσπασμα από την παράσταση στην Καισαριανή της Σοφίας Αδαμίδου,
με τον Τάσο Σωτηράκη στο ρόλο του ΆρηΕΠΟΝίτες της Καισαριανής

             Οδός Αδελφών Τσάφου

                                                                          _____________________

                              Οδός Αδελφών Τσάφου.
Στο έμπα της Καισαριανής, από την πλευρά της Πανεπιστημιούπολης συναντάς την οδό Τσάφου. Ο Δήμος Καισαριανής έδωσε στον δρόμο αυτό το όνομα «Οδός ΑΔΕΛΦΩΝ ΤΣΑΦΟΥ», τιμώντας τη μνήμη τεσσάρων αδελφών, προσφύγων, που έδωσαν το «παρών» και δύο απ’ αυτούς τη ζωή τους στον απελευθερωτικό αγώνα του λαού μας εναντίον των Γερμανών. Στο τέρμα της ίδιας οδού, που συναντιέται με την οδό Αναξαγόρα, είναι τοποθετημένη μια αναθηματική πλάκα πάνω στην μπαζωμένη κοίτη του Ηριδανού που αναφέρεται στη "Σύσκεψη της Καισαριανής", όπου ο Άρης Βελουχιώτης πρωτομίλησε στους συντρόφους τους για τον ένοπλο αγώνα κατά των Γερμανών κατακτητών. Πώς συνδέονται οι δύο αυτές αναφορές; Πώς συνδέεται η ονομασία του δρόμου με την αναθηματική πλάκα; Το ξετύλιγμα του κουβαριού θα αναδείξει κορυφαία ιστορικά γεγονότα που έγραψαν τις ένδοξες σελίδες της Εθνικής μας Αντίστασης.

Ο Δημήτρης Τσάφος, ο πατέρας, το 1922, στον κατατρεγμό και στη συμφορά, μαζί με τον αδελφό του και άλλα ξαδέλφια του, αφού κατάφεραν να διώξουν τις οικογένειές τους στην Ελλάδα, καθώς πλησίαζαν οι Τσέτες στα Βουρλά, οι ίδιοι παρέμειναν εκεί για να υπερασπιστούν την πόλη και έμειναν για πάντα εκεί και βρέθηκαν κατακρεουργημένοι κι απαγχονισμένοι στην κεντρική πλατεία των Βουρλών. Η απορφανισμένη οικογένεια, τέσσερα αγόρια (Μανώλης, Στέφανος, Γιώργος, Γιάννης), δύο κορίτσια και η μάνα τους, μετά από πολλά βάσανα κατάφεραν να φθάσουν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στην Καισαριανή.

Η "σύσκεψη της Καισαριανής" αποτέλεσε την πρώτη γνωριμία του Μανώλη Τσάφου με τον Άρη και έκτοτε δεν χώρισαν ποτέ. Συγκεκριμένα στις 15 Μάη 1941 σ’ ένα αλσύλλιο της Καισαριανής γίνεται μια μυστική σύναξη μιας χούφτας παλικαριών με την παρουσία του Άρη Βελουχιώτη. Σ’ αυτή τη σύσκεψη, γνωστή σαν «Σύσκεψη της Καισαριανής», ο Άρης θα μιλήσει στους συναγωνιστές και συντρόφους του για ένοπλο αγώνα ενάντια στον κατακτητή, για ένα νέο ’21. Η ομιλία του Θανάση Κλάρα στη Σύσκεψη της Καισαριανής επικεντρώθηκε σε τέσσερα σημεία:
α. Ο αγώνας για τη λευτεριά έχει κι άλλο χαρακτήρα. Η νίκη του λαού μας ενάντια στον κατακτητή θα είναι και μια νίκη ενάντια στον ντόπιο φασισμό. Ο λαός με τον αγώνα του και τη νίκη του θα εξασφαλίσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα και τις ελευθερίες του. Ο αγώνας είναι για τη λευτεριά, αλλά και για να μην υπάρξει γυρισμός στα μαύρα χρόνια της δικτατορίας.
β. Ο πόλεμος συνεχίζεται. Πρέπει να συνεχιστεί με το όπλο στο χέρι, ως την απελευθέρωση της πατρίδας από τους κατακτητές,
γ. Τα όπλα του αγώνα θα εξασφαλιστούν από τα όπλα των στρατιωτών που δεν τα παράδωσαν, αλλά τα πιο πολλά θα τα αρπάξουμε από τους ίδιους τους κατακτητές,
δ. Ο ένοπλος αγώνας θα πρέπει να στραφεί κατά των κατακτητών και των προδοτών συνεργατών τους

Στη σύσκεψη πήραν μέρος γύρω στους 12 αγωνιστές, παλιοί γνώριμοι οι πιο πολλοί, του Θανάση Κλάρα, από τις παράνομες Οργανώσεις του ΚΚΕ: Ο Μανώλης Τσάφος, που τον ακολούθησε πιστά ως το τέλος, για να σκοτωθεί σε μάχη, τον Απρίλη του 1945, λίγες μέρες πριν αυτοκτονήσει ο Άρης, ο Στέφανος Τσάφος, αδελφός του Μανώλη, μαχητής του Β’ λόχου ΕΛΑΣ Καισαριανής, έπεσε στη μάχη με τους ταγματασφαλίτες στις 16 Ιούνη 1944, κοντά στο Μοναστήρι Καισαριανής, ο Γιάννης Χατζηπαναγιώτου (ο μετέπειτα Καπετάν Θωμάς), αργότερα Καπετάνιος  της VII Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, ο Νίκος Θεοδωρίδης, από τη Μικρά Ασία, στέλεχος του ΚΚΕ και συνεργάτης του Άρη Βελουχιώτη και  του Γιάννη Χατζηπαναγιώτου από το 1938, ο επίσης Μικρασιάτης Θόδωρος Κουλίτσος-Νικολαΐδης, στέλεχος του ΚΚΕ, οργανώθηκε από τους πρώτους στο ΕΑΜ Καισαριανής και στον ΕΛΑΣ, ο Ιγνάτης Δρακούλης «Πάγκαλος», γεννημένος στη Μικρά Ασία, στέλεχος του ΚΚΕ, ο αδελφός του Ιγνάτη, Δημήτρης Δρακούλης «Πάγκαλος», στέλεχος του ΚΚΕ, ο γερμανομαθής Κορίνθιος δικηγόρος Αθανάσιος Λαζανάς, που όταν τον έπιασαν οι Γερμανοί αρνήθηκε να τους μιλήσει στη γλώσσα τους και τον εκτέλεσαν, ο γεννημένος στην Κέρκυρα Γιώργος Τζώνης,  στέλεχος του ΚΚΕ και συνεργάτης του Άρη Βελουχιώτη και  του Γιάννη Χατζηπαναγιώτου από το 1939, ο Δημήτρης Χαραλάμπους και η Ελπίδα Κουρουνιώτη, αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης.

Ένα χρόνο μετά, στις 24 Μαΐου 1942, ο Άρης κατ’ εντολή του ΕΑΜ, θα ξεκινήσει τον ένοπλο αγώνα με τον ΕΛΑΣ, για να γράψει στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας το έπος της ΕΑΜΙΚΗΣ Εθνικής Αντίστασης. Πρώτοι έτρεξαν στο κάλεσμά του οι ελάχιστοι της μυστικής σύναξης της Καισαριανής κι ανάμεσά τους ο Μανώλης Τσάφος, για να γίνει στη συνέχεια ένας από τους πρώτους αντάρτες του Βελουχιώτη, μέχρι που θα πέσει νεκρός σε μια απ’ τις τελευταίες μάχες τους λίγο πριν το τραγικό τέλος του Άρη.

Στη μάχη αυτή, στις 25 Απριλίου 1945 βρέθηκαν περικυκλωμένοι από ισχυρές αγγλοελληνικές δυνάμεις, που έβαλλαν εναντίον τους με πυκνά πυρά οπλοπολυβόλων. Οι αντάρτες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και κατάφεραν κινούμενοι αθόρυβα μέσα στη νύχτα να "γλιστρήσουν" έξω από τον κλοιό των εχθρικών δυνάμεων. Στη νυχτερινή όμως εκείνη συμπλοκή σκοτώθηκε ο Μανώλης Τσάφος, τραυματίστηκαν πέντε και ένας συνελήφθη αιχμάλωτος. Οι αντάρτες πέρασαν στη συνέχεια στην Αλβανία για ελάχιστες ώρες, αφού προηγουμένως έθαψαν πάνω στη συνοριακή γραμμή τον αξέχαστο πρωταντάρτη από την Καισαριανή Μανώλη Τσάφο. Ο θάνατος του Μανώλη συγκλόνισε τον Άρη Βελουχιώτη. Τον νεκρό αγωνιστή προέπεμψαν ο παπάς της Καλής Βρύσης, λίγοι χωρικοί και οι τιμητικές ομοβροντίες των ανταρτών σαν ύστατο αποχαιρετισμό στον αγαπημένο συναγωνιστή τους. Τον Μανώλη ακολούθησαν και τα υπόλοιπα αδέλφια από διαφορετικά μετερίζια στον αγώνα για τη Λευτεριά στις γειτονιές της Καισαριανής.

• Ο Γιάννης Τσάφος στην προφορική μαρτυρία του αναφέρεται στη σύσκεψη: «Όταν είχαμε ακόμα την ταβέρνα ήλθε ο Άρης Βελουχιώτης στο μαγαζί μας και μέχρι να οργανωθούνε καθίσανε στο προσφυγικό σπίτι εφτά ή οκτώ μέρες. (Δεν αναφέρει κάτι άλλο για το σπίτι… Στις προθήκες, όμως, του Μουσείου ΕΑΜικής Αντίστασης, στην Καισαριανή, υπάρχει χειρόγραφο σημείωμα αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης για τη συνάντηση με τον Άρη και η κουρελού στην οποία κοιμόταν ο Άρης Βελουχιώτης κατά την παραμονή του στην Καισαριανή τον Μάη του 1941, φιλοξενούμενος από την Χρύσα Κατσαρέλη _από το αρχείο του Νικόδημου Κατσαρέλη)…
• Ο Στεφανής Τσάφος βρήκε τραγικό θάνατο σε μια από τις κορυφαίες, αλλά και τραγικές πράξεις της Κατοχής και της Αντίστασης, τη Μάχη της Καισαριανής, ανάμεσα στο 2^ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ Αθήνας (200 μαχητές) και σε 1.300 Γερμανούς και ταγματασφαλίτες βαριά οπλισμένους, οι οποίοι για πολλοστή φορά εισέβαλαν τα ξημερώματα της 15^ης προς 16^η Ιουνίου 1944 στην Καισαριανή, στην προσπάθειά τους να την καταλάβουν, αιφνιδιάζοντας τον αδούλωτο κι ανυπότακτο λαό της. Κι αφού έστησαν ένα τεράστιο μπλόκο γύρω απ’ την ελεύθερη και απάτητη προσφυγική συνοικία, προχώρησαν σε μαζικές συλλήψεις και εκτελέσεις πατριωτών επί τόπου.
• Ο Στεφανής Τσάφος, στέλεχος του ΕΛΑΣ Καισαριανής, μαζί με τα παλικάρια τού Απόλλωνα Δαβλάκου, γραμματέα της Οργάνωσης Καισαριανής του ΚΚΕ, πολέμησαν παλικαρίσια τον εχθρό και επιχείρησαν να διαφύγουν μέσα από το γερμανικό μπλόκο του Βύρωνα. Αλλά ο Στέφανος τραυματίστηκε βαριά στο πόδι και δεν μπορούσε να ακολουθήσει τους συναγωνιστές του κι αφού τους παρότρυνε να φύγουν, κρύφτηκε μέσα στα χωράφια σ’ ένα λάκκο, αλλά με το πρώτο φως της ημέρας οι γερμανοτσολιάδες τον ανακάλυψαν οδηγημένοι απ’ τα ματωμένα αχνάρια πάνω στο χώμα και τον συνέλαβαν. Αλλά και τα άλλα παλικάρια του Δαβλάκου βρέθηκαν περικυκλωμένα στο υψωματάκι «Αστέρι» κοντά στο μοναστήρι. Ήταν ο Απόλλωνας Δαβλάκος, ο Πρόδρομος Αδραμίτογλου, ο Σωτήρης Βενιέρης, ο Ανδρέας Κρυσταλάκος, ο Μιχάλης Μενεγάκης, ο Νίκος Νταλιάνης και ο Γιώργος Πολεμαρχάκης. Τα επτά παλικάρια της ομάδας του Δαβλάκου και σύντροφοι του Τσάφου βρέθηκαν πριν το μεσημέρι γαζωμένοι απ’ τις σφαίρες του εχθρού πάνω στο λόφο.

Σύμφωνα με μαρτυρίες αγωνιστών κατά τις 9. 00 το πρωί μια κουστωδία από γερμανοτσολιάδες έσερναν με φωνές και βλαστήμιες στη λεωφόρο Καισαριανής «θριαμβευτικά», φορτωμένο πάνω σ’ ένα γάιδαρο τον βαριά τραυματισμένο ΕΛΑΣίτη Στέφανο Τσάφο. Σε μια γειτονιά την ώρα που περνούσαν υπήρχε μπλόκο των Γερμανών σε ένα σπίτι και ετοιμάζονταν να εκτελέσουν επί τόπου μια ολόκληρη οικογένεια που τη θεωρούσαν ύποπτη για τον θάνατο ενός Γερμανού στρατιωτικού. Ο Στέφανος Τσάφος, αν και βαριά τραυματισμένος και μισολιπόθυμος, κατάλαβε τι επρόκειτο να γίνει και με όση δύναμη του απέμενε φώναξε δυνατά προς τους Γερμανούς στρατιώτες: «Αφήστε τους, εγώ τον σκότωσα» και τότε οι Γερμανοί χίμηξαν πάνω του και τον κατατρύπησαν με τις ξιφολόγχες τους. Η οικογένεια σώθηκε και ο Στέφανος, αφού διαπομπεύτηκε επί ώρες στους δρόμους της Καισαριανής, μεταφέρθηκε στο Γουδή, όπου βρήκε τραγικό τέλος.

5-Σεπ-1944 ο 14χρονος μαθητής ΕΠΟΝίτης Ανδρέας Λυκουρίνος εκτελείται από τους χιτλερικούς καταχτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μαζί με την Ηρώ Κωνσταντοπούλου και άλλους 48 αγωνιστές που κρατούνταν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου

Ένα απέριττο μνημείο έχει στηθεί στον τόπο της θυσίας αυτών των παλικαριών και κάθε χρόνο στην επέτειο της μάχης η ΠΕΑΕΑ τιμά τους 10 ήρωες που έπεσαν πολεμώντας εκείνη τη μέρα.

10 Απρίλη 2022 _Εγκαινιάζεται το νέο Στέκι Πολιτισμού της ΚΝΕ “Ανδρέας Λυκουρίνος”

                                             ___________________________

Εσύ με τη γλυκιά φωνή, με τις φαρδιές τις πλάτες _πες μου την ύστερη στιγμή τι βρήκες και τραγούδησες και τάραξες τη γειτονιά ως πέρα στο Παγκράτι.

Η Φιλομένη (Φιλιώ) Τόλια _διδάκτωρ ιστορίας και συνεργάτης του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Εκπόνησε Διδακτορική Διατριβή στο ίδιο τμήμα με θέμα «Πολιτικός Επίτροπος – Πολιτικός Καθοδηγητής. Ο θεσμός του Πολιτικού Επιτρόπου στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ)» _κυκλοφορεί από τις εκδόσεις “Σύγχρονη εποχή”. Στο επίκεντρο του ερευνητικού της ενδιαφέροντος βρίσκεται η δεκαετία 1940-1950. Με αναφορές σε αυτήν τη δεκαετία έχει λάβει μέρος με εισηγήσεις σε συνέδρια και ημερίδες και έχει δημοσιεύσει άρθρα σε εφημερίδες, περιοδικά, καθώς και μελέτες σε συλλογικούς τόμους.  Δίδαξε Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία στη Σχολή Ξεναγών Αθήνας του υπουργείου Τουρισμού. Σήμερα εργάζεται στη Μέση Εκπαίδευση.

Στην εκδήλωση  τιμάμε τα ηρωικά αυτά παιδιά της πόλης μας, καθώς και όλους τους Καισαριανιώτες, που ακολούθησαν το παράδειγμα των χιλιάδων αγωνιστών που βάδισαν ως το θάνατο, στον αγώνα για μια πατρίδα λεύτερη από τους κατακτητές και μια ζωή απαλλαγμένη από τους εκμεταλλευτές του κόπου του λαού.
Η μελέτη της ιστορίας του λαϊκού κινήματος, η ξεχωριστή συμβολή του λαού της συνοικίας μας – της ηρωικής Καισαριανής- σε αυτό, δεν είναι επομένως μια υπόθεση που αφορά το παρελθόν.
Μελετάμε την ιστορία μας για να αξιοποιήσουμε τα συμπεράσματα της σήμερα. Να ενισχύσουμε τα όπλα του κινήματος, να δώσουμε ώθηση στους αγώνες που αναπτύσσονται ώστε να μπει φραγμός στην πολιτική που σαν τσουνάμι παρασύρει εργατικά δικαιώματα και κατακτήσεις που έχουν κερδηθεί με ιδρώτα και αίμα.

5-Σεπ-1944 ο 14χρονος μαθητής ΕΠΟΝίτης Ανδρέας Λυκουρίνος εκτελείται από τους χιτλερικούς καταχτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μαζί με την Ηρώ Κωνσταντοπούλου και άλλους 48 αγωνιστές που κρατούνταν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου

Κοιτώντας το χθες μπορούμε να βγάζουμε συμπεράσματα για το σήμερα και τρόπους αντιμετώπισης αντίστοιχων καταστάσεων. Η άνοδος φασιστικών οργανώσεων τότε και σήμερα, σε περιόδους κρίσης του συστήματος, μόνο τυχαία δεν είναι. Προκειμένου να επιβληθεί «τάξη», όπου ήταν αναγκαίο, μικροαστικές και αστικές δυνάμεις έδειξαν ανοχή, ενώ και σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη και ενίσχυση των μορφωμάτων αυτών. Τυχαίο επίσης δεν ήταν και το πώς αντιμετωπίστηκε τότε ο Φασισμός. Μέσα από τον οργανωμένο αγώνα, συσπειρωμένος ο Λαός γύρω από δυνάμεις που στόχευαν τη μήτρα που γεννά τον φασισμό (ΚΚΕ, ΕΑΜ, ΕΠΟΝ, ΕΛΑΣ), μπόρεσαν να δώσουν τη μάχη και να νικήσουν το θεριό του φασισμού. Ο καθημερινός ταξικός αγώνας του τότε ενάντια στο σύστημα που γεννάει τον φασισμό, τους πολέμους και τη φτώχεια για τους λαούς, όχι με ωραία συνθήματα και ευχές ή εκλογικά ποσοστά, αλλά που έφτανε ακόμη και μέχρι την υπέρτατη θυσία, να αποτελέσει παράδειγμα για το σήμερα. Μόνο έτσι μπορεί η αλληλεγγύη να έχει το πραγματικό της νόημα, μόνο έτσι μπορούμε να ξεδοντιάσουμε τους σύγχρονους γερμανοτσολιάδες, μόνο έτσι ο Λαός μας μπορεί να οδεύσει σε ένα δρόμο που θα υποτάσσει τον πλούτο που παράγεται στα δικά του συμφέροντα.

Δίνουμε στην πάλη αυτή όλες μας τις δυνάμεις, συστρατευόμαστε με τις ταξικές δυνάμεις του εργατικού κινήματος, το ριζοσπαστικό κίνημα των αυτοαπασχολούμενων, της φτωχής αγροτιάς, του κινήματος της νεολαίας και των γυναικών.

     Με τους ταξικούς αγώνες του σήμερα
    δίνουμε συνέχεια και τιμάμε τις θυσίες του χθες

Ο Θέμος Κορνάρος θα γράψει για τον Ανδρέα Λυκουρίνο στην “Ελεύθερη Ελλάδα” της 6 του Μάη 1945, το παρακάτω κείμενο (από το βιβλίο του γιατρού Αντώνη Φλούντζη “Χαϊδάρι, κάστρο και βωμός της Εθνικής Αντίστασης”, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1986).
Ο Ανδρέας Λυκουρίνος γεννήθηκε στα 1931 κι ο κατακλυσμός της σκλαβιάς τον βρίσκει ένδεκα χρονών. Πήρε ενεργό μέρος στην πρώτη φάση του αγώνα. Στην επίθεση πείνας. Το Ελληνικό φρούριο κράτησε άμυνα γερή ένα χρόνο…
Έπρεπε να διαλέξει μεταξύ του σχολικού βαθμολογίου και του ανοιχτού αγώνα της πατρίδας του. Ητανε ο πρώτος μαθητής. Αυτό δεν τον εμπόδισε καθόλου να βρει τα πόστα του παράνομου τύπου και να ακούει απ’ ευθείας τη φωνή και τις εντολές του μαχόμενου Έθνους: «Κρατηθείτε ζωντανοί. Η ζωή μας θα είναι το χρησιμότερο υλικό για τη μάχη, για τη ΝΙΚΗ».

Ο Λυκουρίνος θεωρεί τον εαυτό του υπεύθυνο για τη ζωή των δικών του. Για τα τρία αδέρφια και τους γονείς του. Αγοράζει και πουλά παλιά ρούχα και παλιά παπούτσια κι έσωσε το σπίτι του. Η δουλειά του πατέρα του περνούσε κρίση. Ήτανε μαραγκός. Στην ξεγνοιασιά του παιδικού προσώπου έρχεται η ευθύνη και η αγωνία και βάζουνε σφραγίδα τίμιου άνδρα… Είχε νικήσει την πρώτη νίκη για λογαριασμό της αδούλωτης πατρίδας του. Είχε αποκτήσει αυτοπεποίθηση. Έχει επιβληθεί και στους μικρούς και στους μεγάλους. Και στην επιθετική φάση του αγώνα, όταν το Έθνος γύρευε αρχηγούς της κάθε ηλικίας και της κάθε γειτονιάς, ο Α. Λυκουρίνος βρισκότανε κιόλας τοποθετημένος μόνος του, στο ηγετικό πόστο της νεολαίας Μακρυγιάννη.

Έχει μπει στα 12 χρόνια! Και καμαρώνει γιατί – προσθέτοντας μόνος του δύο-τρία χρόνια παρά πάνω – έφτιαχνε ένα νούμερο που ξέφευγε κάπως από τα σύνορα της νηπιακής ηλικίας.
Είχε γίνει θρύλος μεταξύ των τσολιάδων, συζητιόνταν μ’ ανησυχία τα κατορθώματα κάποιου «μωρού», στο Κουκάκι.
Το αντάρτικο γύρευε όπλα. Οι οργανώσεις είχανε πάντα ανοιχτό έρανο γι’ αυτό το σκοπό. Ο Α. Λυκουρίνος πήρε πρωτοβουλία: Με δεκαρολογήματα δουλειά δεν γίνεται. Πιο δύσκολα βρίσκονται τα όπλα, παρά τα λεπτά. Μ’ ένα ψευτοπίστολο, πήλινο, παραφυλάει ένα βράδυ σε μια γωνιά. Κι αφοπλίζει τον πρώτο τσολιά. Πετάει τον πηλό. Και μ’ αληθινό όπλο πια μαζεύει και πιστόλια και χειροβομβίδες και στολές ακόμη. Δεν είναι λίγοι οι τσολιάδες που αναγκάστηκαν να φτάσουν στη στρατώνα τους, με τα εσώρουχα μόνο… Η Ειδική Ασφάλεια ενδιαφέρθηκε. Τα Ες-Ες τα γερμανικά απαιτούνε από τους αρχηγούς των ελληνικών Ες-Ες την εμπέδωση της «τάξεως» στις δυτικές συνοικίες της Αθήνας, γιατί οι τσολιάδες ζήτησαν… ενίσχυση. Τίποτα δεν μπόρεσαν. Όλα ήταν ήρεμα. Οι μυστικοί που τοποθετήθηκαν στη συνοικία δεν έβλεπαν καμιά ύποπτη κίνηση. Οι άνθρωποι πήγαιναν στις δουλειές τους, γύριζαν κουρασμένοι, τα παιδιά παίζανε στην αυλή του σκολειού. Κι αν ρωτούσαν και για βαθμούς, ο Λυκουρίνος είχε τα πρωτεία. Μπροστά τους περνούσε με τα βιβλία στο χέρι. Τους ήξερε. Δεν του ξέφευγε κανένας από τους ανθρώπους της Ασφάλειας. Η αυτοάμυνα του έγινε ένστικτο. Μαέστρος και σ’ αυτή τη δουλειά. Θα τον ζήλευαν και μεγάλοι και παλιοί και νέοι αγωνιστές για την τάξη και τη συνωμοτικότητά του. Μόνο που δεν περιοριζότανε στις νυχτερινές εξορμήσεις. Στη μάχη του Μακρυγιάννη με τους τσολιάδες του 1943, που κράτησε τέσσερις ώρες, πήρε μέρος και ο Λυκουρίνος.

Ένα βράδυ το Μάη του 1943, οι Γερμανοί σήκωσαν τον κόσμο στο πόδι στη συνοικία αυτή, με τους πυροβολισμούς και τις φωνές τους. Κυνηγούσαν στους δρόμους κάτι σκιές. Ήτανε η παρέα του Λυκουρίνου. Η δράση του παιδιού γεμίζει δυο χρόνια της σκλαβιάς. Γίνεται παράδειγμα και θρύλος ανάμεσα στους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Είναι ο φόβος κι ο τρόμος των πρακτόρων του εχθρού. Στις 4 του Ιούνη 1944 βρέθηκε ο φρικτός προδότης, και στις 5 του Ιούνη έξι χαφιέδες των ελληνικών Ες-Ες, μπλοκάρουνε το σπίτι του Εθνικού αγωνιστή, στη συνοικία Κουκάκι (σσ. Γαληνού 41). Ζητούν τον Ανδρέα Λυκουρίνο. Ο πατέρας του ζητάει εξηγήσεις για το παιδί. Κι αυτοί γυρεύουν, εκτός από το παιδί και το πιστόλι που πήρε ψες το βράδυ από έναν δικό τους. Μα δε βρήκανε τίποτα. Μόνο ένα παιδάκι αδύνατο, μια σταλιά, που κοιμότανε ξέγνοιαστα στο γιατάκι του και πλάι στην καρέκλα είχε το κοντό του παντελονάκι και τα βιβλία του σχολείου του. Κάτω βρίσκονταν και τα πεδιλάκια του Νο 32.

Αυτός είναι; ρωτούνε τον πατέρα.
– Αυτός.
Εσύ είσαι; ρωτούνε το ίδιο το παιδί.
– Ποιος;

– Ο τρομοκράτης!
– Οχι! Είμαι μαθητής. Πάω στη δεύτερη Γυμνασίου στο 6^ο Γυμνάσιο, απαντά απαθέστατα.

Μα οι πληροφορίες τους είναι θετικές. Αρχίζει το ξύλο. Γυρεύουν το πιστόλι. Μα το πιστόλι, ποιος ξέρει σε ποια βουνοκορφή θα ταξίδευε πια κείνη την ώρα. Και πήρανε μόνο τον Ανδρέα, με το μαθητικό του πηλήκιο στα άντρα τους. Πήρανε μέτρα εξαιρετικά ώσπου να φτάσουνε στην οδό Παπαρηγοπούλου Νο 7. Εκεί ήταν η έδρα των ελληνικών Ες-Ες. Επικεφαλής της συνοδείας ήτανε ο Μάκης Μακρογιάννης, που υπηρετεί σήμερα στην Εθνοφυλακή με το βαθμό ανθυπασπιστή. Η αλήθεια είναι πως ζήτησε να σώσει το παιδί. Ζήτησε τη βοήθεια του πατέρα του και δέκα λίρες, μέσω ενός άλλου της συνοδείας.
Το ανέκριναν και το ρωτούσαν, πού έχει κρυμμένες τις λίρες; (Είχανε πληροφορίες πως έχει πολλές). Αφού δεν βγήκε τίποτε, τον παρέδωσαν την ίδια μέρα στην Ειδική Ασφάλεια και μετά τέσσερις μέρες στα γερμανικά Ες-Ες της οδού Μέρλιν. Το κρεμάσανε, το κάψανε, του βάλανε στα νύχια καρφίτσες. Μα αυτός εξακολουθούσε να είναι μαθητής της 2ης τάξης του 6ου Γυμνασίου και ο αλύγιστος και παινεμένος αγωνιστής του Εθνικού Ελληνικού Αγώνα της Αντίστασης. Τέτοιος έμεινε ως το τέλος. Τέτοιον τον γνώρισε τον ήρωα Λυκουρίνο και το Χαϊδάρι. Τώρα ήταν 14 χρονών. Στις 5 Σεπτέμβρη 1944 τον οδήγησαν στο εκτελεστικό. Στο δρόμο βρήκε τρόπο να πετάξει ένα σημείωμα που έγραφε:
«Μπαμπά με πάνε για εκτέλεση μαζί με τους (αναφέρει ονόματα). Ειδοποίησε παρακαλώ τα σπίτια τους. Μη στενοχωριέστε. Ανδρέας».

Κυριακή 14 Ιουνίου 2026 / 11.00 πμ.
Στο μνημείο της μάχης κοντά στο Μοναστήρι της Καισαριανής
Για την μεταφορά στο χώρο της εκδήλωσης, θα αναχωρούν πούλμαν στις 10.30 πμ. από Εθνικής Αντίστασης & Λυδίας.
Στην εκδήλωση που διοργανώνουμε, τιμάμε τα ηρωικά αυτά παιδιά της πόλης μας, καθώς και όλους τους Καισαριανιώτες, που ακολούθησαν το παράδειγμα των χιλιάδων αγωνιστών που βάδισαν ως το θάνατο, στον αγώνα για μια πατρίδα λεύτερη από τους κατακτητές και μια ζωή απαλλαγμένη από τους εκμεταλλευτές των κόπων του λαού.
Η αταλάντευτη στάση τους αποτελεί πηγή έμπνευσης και αντοχής στους καθημερινούς μας αγώνες. Στους ταραγμένους καιρούς που ζούμε, όπου φουντώνουν όλο και περισσότερο οι πολεμικές εστίες και κλιμακώνεται ο κίνδυνος ενός νέου γενικευμένου ιμπεριαλιστικού πολέμου, οι ένδοξες σελίδες της ιστορίας του λαού μας, μιλούν στη συνείδηση και στις καρδιές των λαϊκών ανθρώπων.
Η μελέτη της ιστορίας του λαϊκού κινήματος, η ξεχωριστή συμβολή του λαού της συνοικίας μας – της ηρωικής Καισαριανής – σε αυτό, δεν είναι επομένως μια υπόθεση που αφορά το παρελθόν. Εμπνέει στο σήμερα γιατί δείχνει το μεγαλείο του ανθρώπου που δεν μπορούν να τον βάλουν στο χέρι, που δεν μπορεί κανένας μηχανισμός να τον υποτάξει. Απαντά στην εγχώρια εφαρμογή της ανιστόρητης αστικής ιδεοληψίας, που θέλει να εξισώσει το ηρωικό ΕΑΜ – ΕΛΑΣ με τα Τάγματα Ασφαλείας.
Σε έναν κόσμο που σαπίζει και φλέγεται, υπάρχει η δυνατότητα ο λαός να βγει ορμητικά στο προσκήνιο, να βάλει τη σφραγίδα του στις εξελίξειδ, ανοίγοντας τον δρόμο της ανατροπής του συστήματος της εκμετάλλευσης και των πολέμων, για την κοινωνία της συνεργασίας και φιλίας των λαών.
ΚΑΜΙΑ ΘΥΣΙΑ για τον ΠΟΛΕΜΟ και για τα ΚΕΡΔΗ τους
ΟΡΓΑΝΩΣΗ και ΑΓΩΝΑΣ για την ΑΝΑΤΡΟΠΗ

Τα παιδικά παιχνίδια στην ΕΣΣΔ και το Detsky Mir _Детский мир

Από καταβολής ΕΣΣΔ, παρά τις οικονομικές δυσκολίες και τις προτεραιότητες (βαριά βιομηχανία, εξηλεκτρισμός κλπ) σχεδιάστηκαν τα πρώτα παιχνίδια: έπρεπε να είναι  ανθεκτικά, εκπαιδευτικά και να ενσταλάζουν σοσιαλιστικές αξίες όπως η εργασία και η μηχανική.Τα παιδιά έπαιζαν κυρίως με χυτά ή τσίγκινα μοντέλα οχημάτων (όπως το περίφημο αυτοκινητάκι Педаль “Москвич” __”πεντάλ Moskvich”), μεταλλικά σετ κατασκευών, Nevalyashka (επίσης γνωστή ως Vanka-vstanka) παραδοσιακό σοβιετικό παιχνίδι με στρογγυλεμένο, κοίλο σώμα και ένα βάρος τοποθετημένο στη βάση του, που χαμηλώνει το κέντρο βάρους, επιτρέποντας στην κούκλα να ταλαντεύεται, να γέρνει και να κουνιέται χωρίς να πέφτει πάνω της (γνωστή σε μας η Ματριόσκα) _-υπήρχε επίσης ο\η Τσεμπουράσκα ο “σοβιετικός Μίκυ Μάους” μαζί με τον φίλο του, τον κροκόδειλο Γκένα και ρεαλιστικά ομαδικά παιχνίδια.

Τα πρώτα “πεντάλ Moskvich” ήταν φυσικά μεταλλικά, αργότερα με πλαστικό πλαίσιο παρμπρίζ, για να φτάσει την περίοδο της 10ετίας 1980 σε αριθμούς της τάξης των πραγματικών  ΙΧΕ (για τη συναρμολόγηση, κατασκευάστηκε στο εργοστάσιο ένας ξεχωριστός εναέριος μεταφορέας, από τον οποίο έφευγαν πάνω από 200.000 παιδικά αυτοκίνητα ετησίως).
Ο χρόνος παιχνιδιού ήταν βαθιά συνυφασμένος με απόκτηση πρακτικών δεξιοτήτων, με την επιστήμη και την ύπαιθρο. Δημοφιλή παιχνίδια και δραστηριότητες περιελάμβαναν: Το σοβιετικό αντίστοιχο των LEGO, που αποτελούνταν από διάτρητες λωρίδες αλουμινίου, βίδες και μικροσκοπικά κλειδιά για την κατασκευή μηχανικών μοντέλων. Σετ Ηλεκτρονικών: Προηγμένα εκπαιδευτικά παιχνίδια __όπως το “Юный техник” ο “Νέος Τεχνικός” το πιο δημοφιλές μηνιαίο δημοφιλές επιστημονικό περιοδικό για παιδιά και εφήβους στην ΕΣΣΔ, που εξακολουθεί να κυκλοφορεί και είχε ως στόχο τη διάδοση της επιστήμης και την ανάπτυξη του ενδιαφέροντος των νέων για την εφεύρεση, τη μοντελοποίηση και τη μηχανική: κάθε τεύχος δημοσίευε σχέδια και διαγράμματα για κατασκευή μοντέλων DIY (από ανεμόπτερα μέχρι συσκευές ραδιομηχανικής). Ειδικά τεύχη: Εκτός από το κύριο περιοδικό, το ημερολόγιο “Θέλω να τα Ξέρω Όλα!” και η δημοφιλής εφαρμογή “Levsha” με ιδέες για νέους τεχνίτες. Μάλιστα το συντακτικό γραφείο λειτουργούσε τη λέσχη “Νεολαία” και διοργανώνονταν πανενωσιακοί διαγωνισμοί για νέους σχεδιαστές, που επέτρεπαν σε μεγαλύτερα παιδιά να κατασκευάζουν λειτουργικά κυκλώματα, ραδιόφωνα και συναγερμούς.

Τα παιδιά περνούσαν ώρες παίζοντας δομημένα παιχνίδια αυλής όπως το “Kazaki-Razboyniki” (Κοζάκοι ένα κλασικό περίτεχνο τεράστιο παιχνίδι __κρυφτούλι όπου μια ομάδα _οι “Κοζάκοι” ζωγράφιζε βέλη με κιμωλία σε τοίχους και πεζοδρόμια για να εντοπίσει τους “Ληστές”), Lapta (ένα παιχνίδι με ρόπαλο και μπάλα παρόμοιο με το μπέιζμπολ) και τα Λάστιχα (παιχνίδια άλματος πάνω από ένα τεντωμένο λάστιχο).

Το παιχνίδι των παιδιών στην ΕΣΣΔ ήταν βαθιά κοινωνικό, έντονα συλλογικό και συχνά λάμβανε χώρα σε κοινόχρηστες αυλές ή σε κρατικά χρηματοδοτούμενες οργανώσεις νεολαίας και τα παιδιά ασχολούνταν με ευφάνταστα, βασισμένα σε κανόνες παιχνίδια εξωτερικού χώρου, σωματικές δραστηριότητες και παιχνίδι του μυαλού που αντικατόπτριζε την σοσιαλιστική κοινωνία στην οποία ζούσαν. Καθοριστικό χαρακτηριστικό της σοβιετικής παιδικής ηλικίας ήταν ο χρόνος που τα παιδιά περνούσαν χωρίς επίβλεψη στην κοινόχρηστη αυλή (dvor) των πολυκατοικιών τους, που καλλιέργησε μια πλούσια προφορική κουλτούρα παιχνιδιών.
Το σοβιετικό κράτος ενθάρρυνε έντονα τα χόμπι. Τα παιδιά περνούσαν ώρες συναρμολογώντας λεπτομερή μοντέλα αεροπλάνων και μηχανών ή δουλεύοντας με εμβληματικά σετ μεταλλικών κατασκευών. Τα στρατηγικά και παραδοσιακά παιχνίδια προτιμούνταν έναντι των παιχνιδιών τύχης. Το σκάκι, το ντόμινο και το παραδοσιακό παιχνίδι δεξιοτεχνίας Τσαπάγιεφ (Chapaev ή Chapayev παιχνίδι που παίζεται σε σκακιέρα _το όνομα από τον ομώνυμο ήρωα της ΕΣΣΔ βλ. έκδοση ΣΕ) ήταν εξαιρετικά συνηθισμένα.
Ομάδες Νέων με Κρατική Χορηγία: Το παιχνίδι και η αναψυχή ήταν στενά συνδεδεμένα με την ιδεολογική εκπαίδευση και το πολιτικό καθήκον, υπό την επίβλεψη διαβαθμισμένων, πανεθνικών οργανώσεων νέων__ Μικροί Οκτωβρίστες (ηλικίες 7–9), Νέοι Πρωτοπόροι (ηλικίες 10–14), Komsomol (ηλικίες 14–28): Η νεολαία του Κομμουνιστικού Κόμματος για μεγαλύτερους εφήβους.

Η κούκλα κοσμοναύτης "Νίνα" __
Кукла-космонавт "НинаКукла-космонавт ''Нина"

               Detsky Mir
Το ημερολόγιο έγραφε 6 Ιουνίου 1957, όταν το περίφημο  κτίριο Detsky Mir εγκαινιάστηκε στην πλατεία Lubyanka στη Μόσχα. Σύντομα, καταστήματα με αυτό το όνομα εμφανίστηκαν σε κάθε πόλη της ΕΣΣΔ. Η σοβιετική παιδική ηλικία στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα εξακολουθούσε να είναι προσδοκία ενός παραμυθιού, ενός θαύματος. Αυτό ήταν το κεντρικό θέμα των παιδικών βιβλίων στην ΕΣΣΔ, των βιβλίων ζωγραφικής, ακόμη και της ιδεολογίας: “Είμαστε εμείς, που θα χτίσουμε έναν νέο κόσμο!” Στη Σοβιετική Ένωση, το Detsky Mir δεν ήταν απλώς μια μάρκα – ήταν μέρος κάθε σοβιετικού παιδιού. Τα παιδιά συχνά πήγαιναν στο Detsky Mir απλώς για να χαζέψουν _μια περίοδο που δεν κατακλύζονταν με παιχνίδια – οι μεγάλοι για να τους αγοράσουν
       Η Ιστορία Κατασκευής του Detsky Mir

Στην πραγματικότητα, το Detsky Mir στην πλατεία Lubyanka δεν ήταν το πρώτο. Πριν από αυτό, αμέσως μετά τον πόλεμο το 1947, το Detsky Mir άνοιξε στην οδό Kirov (τώρα Myasnitskaya).

Αλλά το κτίριο στη Λουμπιάνκα (τότε στην πλατεία Ντζερζίνσκι) έγινε το μεγαλύτερο κατάστημα στην Ευρώπη που χτίστηκε ειδικά για παιδιά. Δεν ήταν απλώς ένα εμπορικό κέντρο. Ήταν ένα παιδικό πολιτιστικό κέντρο.

• Το κτίριο κατασκευάστηκε για τα εγκαίνια του Παγκόσμιου Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών, το οποίο είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στη Μόσχα το 1957 και η κατασκευή διήρκεσε τέσσερα χρόνια.
• Το τεράστιο έργο ένα κτήριο με 10 ορόφους, σοφίτα και δύο υπόγεια ήταν περίπλοκο γιατί βρίσκεται πάνω από έναν σταθμό του μετρό, έπρεπε να ενταχθεί στο αρχιτεκτονικό σύνολο της πλατείας, τα υπόγεια που είχαν απομείνει από το προεπαναστατικό εμπορικό κέντρο Passage έπρεπε να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια της κατασκευής κά
• Το σχέδιο του λαμπρού αρχιτέκτονα Αλεξέι Ντούσκιν, πρωτοπόρου του σοβιετικού υπόγειου πολεοδομικού σχεδιασμού, που δημιούργησε μια σειρά από μικρά και μεγάλα αριστουργήματα, αναθεωρούνταν συνεχώς και ο αρχιτέκτονας έπρεπε να το βελτιώνει συνεχώς.

Οι ενήλικες συχνά έφταναν νωρίς, ακόμη και πριν ανοίξει το κατάστημα, ενώ πολλοί έρχονταν απλώς για να δουν και να πάρουν τα παιδιά τους μια βόλτα με τις κυλιόμενες σκάλες —
Τα πραγματικά πλήθη στο κατάστημα ξεκίνησαν γύρω στην Πρωτοχρονιά, όταν κάθε ενήλικας ήταν υποχρεωμένος να αγοράσει ένα δώρο για το παιδί του και να το τοποθετήσει κάτω από το δέντρο. Το τμήμα Πρωτοχρονιάς άνοιξε για να μείνει μόνιμα. Τα παιδικά παιχνίδια στην ΕΣΣΔ είχαν τη δική τους μόδα. Όλη η χώρα αγόραζε την κούκλα κοσμοναύτη «Νίνα», σεληνιακά ρόβερ, παιδικά αεροβόλα, σετ κατασκευών, βατράχους που πηδούν, παιδικά ακορντεόν και ξυλόφωνα, σκούτερ, χιονοπέδιλα ποδήλατα … τα πάντα
Τη δεκαετία του 1960, αυτόματα μηχανήματα πώλησης χαρτικών εμφανίστηκαν στο κατάστημα – το καθένα διένειμε ένα αντικείμενο – ένα στυλό ή ένα σημειωματάριο – για ένα καπίκι. Τη δεκαετία του 1970, το Detsky Mir άρχισε να πουλάει εισαγόμενα παιδικά ρούχα, μετά το 1980, στον Παιδικό Κόσμο εγκαταστάθηκαν ηλεκτρονικά μηχανήματα: “Ελεύθερος σκοπευτής”, “Σαφάρι” και “Ναυτική Μάχη” και στα τέλη της δεκαετίας του 1980, το “Detsky Mir” άρχισε να παρακμάζει. Και όταν ανατράπηκε η ΕΣΣΔ, ανατράπηκε και η ευτυχισμένη σοβιετική παιδική ηλικία. Το κτίριο αγοράστηκε, ανακαινίστηκε και άνοιξε ξανά ως παιδικό κατάστημα. Αλλά αυτό το κατάστημα απευθυνόταν σε ένα εντελώς διαφορετικό είδος παιδιών. Τα σοβιετικά παιδιά έμειναν μόνο με σκονισμένα παιχνίδια, που διατηρήθηκαν ως εκ θαύματος στις ντουλάπες των γονιών τους και με αναμνήσεις από κάτι μαγικό, υπέροχο, αλλά δυστυχώς, πλέον μακρινό παρελθόν.
Οι εκτεταμένες καμάρες, προσόψεις από γυαλί, οι κομψές κατασκευές αλουμινίου και οι ευρύχωρες αίθουσες ο “Κόσμος των Παιδιών” που κέρδισε αμέσως τις καρδιές των Σοβιετικών πολιτών με τις μεγάλες καινοτομίες ένα μέρος όπου τα όνειρα έγιναν πραγματικότητα! χάθηκε με τις ανατροπές και την καπιταλιστική παλινόρθωση στην ΕΣΣΔ και στη θέση του εμφανίστηκε μια σύγχρονη αλυσίδα παιχνιδιών made in China.
Αλλά _όπως γράφει μια χτεσινή ανάρτηση για πολλούς από εμάς, θα παραμείνει για πάντα το ίδιο, ο πρώτος, μαγικός “Παιδικός Κόσμος” στη Lubyanka, όπου η παιδική ηλικία ήταν φωτεινή, γεμάτη θαύματα και τις πιο αγαπημένες επιθυμίες!