Η κόκκινη Susan Sarandon ✨

Γεννημένη 4 Οκτ-1946 η 80χρονη⁺ πλέον ηθοποιός ακτιβίστρια και παραγωγός κινηματογράφου _τηλεόρασης Σούζαν αποπνέει με τα σχεδόν 55 χρόνια μάχιμης καριέρας τη δροσιά της. Η πολυβραβευμένη (με Όσκαρ Α΄ Γυναικείου Ρόλου, Crystal Award βραβείο Ντονόστια Αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ BAFTA Α΄ γυναικείου ρόλου Mary Pickford Award πρέσβης καλής θέλησης της UNICEF _από 1999, New Jersey Hall of Fame Sitges Grand Honorary Award Hasty Pudding Woman of the Year και …καμιά 50αριά ακόμη βραβεία, διακρίσεις και υποψηφιότητες) _αν και στο μάτι του κυκλώνα των αστών λόγω πολιτικού προσανατολισμού

Susan Sarandon απαστράπτουσα
"Thelma & Louise"
με την κατά 10 χρόνια νεώτερη Geena Davis

                  Δυο λόγια για τον τίτλο _παρέμβαση 👉 Μυρτούς 👏

Δεν είναι της στιγμής να πούμε πως το κόκκινο χρώμα είναι της επανάστασης, όμως ως θερμό και θετικό, που αναδύει μια ισχυρή και τη θέλησή μας να το παλεύουμε διεγείρει γενικώς. Είναι το χρώμα της γυναικείας σεξουαλικότητας, ενώ σε πολλούς της καλής τύχης. Ενδιαφέρουσες παραλλαγές __Maroon : ένα σκούρο μπλε κόκκινο, υποδηλώνει ελεγχόμενη και πιο προσεκτική δράση. Είναι ελαφρώς μαλακότερο από το μπορντό και όχι τόσο δραματικό όσο το αληθινό κόκκινο. Βουργουνδία: σκούρο μωβ κόκκινο, αρέσει και στον Walter μου πιο εξελιγμένο και σοβαρό με ελεγχόμενη ισχύ και αποφασιστικότητα. Κριμσόν: με ένα μπλαβί χρώμα _εκπέμπει αισθησιασμό αλλά όχι σεξουαλικότητα, τέλος Σκάρλετ: με ένα πορτοκαλί τόνο, δίνοντάς του πλούτο και φωτεινότητα. Δείχνει τον ενθουσιασμό και την αγάπη για ζωή. Η αγαπημένη μας Susan Saràdon είναι κατακόκκινη, αεί μαχόμενη __κομμουνίστρια όχι αλλά …

Νοε 2023
Διώκουν κάθε φωνή που αντιστέκεται: Απολύθηκε η ηθοποιός Μελίσα Μπαρέρα επειδή καταδίκασε τη σφαγή στη Γάζα! _ στο πλευρό της η Susan Sarandon: η Μελίσα Μπαρέρα Μαρτίνεζ (Melissa Barrera Martínez, γεν. το 1990) είναι Μεξικανή ηθοποιός. γνωστή για ρόλους βασικά σε τηλενουβέλες (Siempre tuya Acapulco _2013, Tanto amor _2015, στη σειρά του Netflix Κουέρβος F.C. _2017 κλπ και στην Starz Vida _2018–2020, τη μουσική ταινία In the Heights κλπ. Τα λέμε αυτά με την έννοια πως δεν αποτελεί …ας το πούμε έτσι “κόκκινο πανί” __«Η Γάζα αντιμετωπίζεται αυτή τη στιγμή σαν στρατόπεδο συγκέντρωσης», έγραψε σε μια ανάρτησή της στο Instagram. «Τους στριμώχνουν όλους μαζί, χωρίς μέρος να πάνε, χωρίς ρεύμα, χωρίς νερό… Οι άνθρωποι δεν έχουν μάθει τίποτα από τις ιστορίες μας. Και όπως και οι ιστορίες μας, οι άνθρωποι εξακολουθούν να παρακολουθούν σιωπηλά όλα αυτά να συμβαίνουν. ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ & ΕΘΝΟΚΑΘΑΡΣΗ». Ένας εκπρόσωπος της «Spyglass», της εταιρείας παραγωγής των ταινιών, εξέδωσε μια δήλωση, ανακοινώνοντας την απόλυση της ηθοποιού, κατηγορώντας την για «αντισημιτισμό» και «υποκίνηση μίσους»: «Η στάση της Spyglass είναι ξεκάθαρη: Έχουμε μηδενική ανοχή στον αντισημιτισμό ή την υποκίνηση μίσους σε οποιαδήποτε μορφή, συμπεριλαμβανομένων των ψευδών αναφορών σε γενοκτονία, εθνοκάθαρση, διαστρέβλωση του Ολοκαυτώματος ή οτιδήποτε ξεπερνά κατάφωρα τα όρια στη ρητορική μίσους».

Στη μαύρη λίστα και η Susan Sarandon που μιλάει συνεχώς σε συγκεντρώσεις υπέρ της Παλαιστίνης. Η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός διέπραξε και δεύτερο “ατόπημα” …ενθάρρυνε άλλους να μιλούν υπέρ των Παλαιστινίων καθώς το Ισραήλ συνεχίζει τις φρικαλεότητες στην περιοχή. “Οι άνθρωποι αναρωτιούνται, οι άνθρωποι ξεσηκώνονται, δέχονται πλύση εγκεφάλου που ξεκίνησε όταν ήταν παιδιά”, είπε λέγοντας να “να είσαστε δυνατοί και να έχετε θάρρος να μιλάτε”.

Η Σούζαν Σαράντον _Sarándon, όχι Sárandon (Susan Abigail Sarandon), έχει λάβει ένα Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου για την ταινία Θα ζήσω (Dead Man Walking, 1995), βραβεία από τη Βρετανική Ακαδημία Κινηματογράφου και το  Σωματείο Ηθοποιών ενώ ήταν υποψήφια για εννέα Χρυσές Σφαίρες. Γνωστή για τον κοινωνικό και πολιτικό ακτιβισμό της, έγινε Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της UNICEF το 1999 και έλαβε το βραβείο Action Against Hunger Humanitarian το 2006.

• Ξεκίνησε την καριέρα της με την ταινία Joe (1970), πριν εμφανιστεί στη σαπουνόπερα A World Apart (1970-71). Το 1974 πρωταγωνίστησε ως Ζέλντα Φιτζέραλντ στην τηλεοπτική ταινία του Τζορτζ Σέφερ F. Scott Fitzgerald and The Last of the Belles και το 1975 πρωταγωνίστησε στη ταινία Ρόκι Χόρορ Σόου (The Rocky Horror Picture Show). Ήταν υποψήφια για Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου για τις ταινίες Ατλάντικ Σίτι (Atlantic City, 1980), Θέλμα & Λουίζ (Thelma & Louise, 1991), Λορέντσο (Lorenzo's Oil, 1992) και Ο πελάτης (The Client, 1994), πριν κερδίσει Όσκαρ για την ταινία Θα ζήσω (Dead Man Walking, 1995). Έχει επίσης κερδίσει βραβείο BAFTA Καλύτερης Ηθοποιού σε Πρωταγωνιστικό Ρόλο για την ταινία Ο πελάτης (The Client) και βραβείο Screen Actors Guild Α' Γυναικείου Ρόλου για την ταινία Θα ζήσω. Οι άλλες ταινίες της περιλαμβάνουν: Η κουκλίτσα της Νέας Ορλεάνης (Pretty Baby, 1978), Αίμα και πάθος (The Hunger, 1983), Οι μάγισσες του Ίστγουικ (The Witches of Eastwick, 1987), Η κυρία και ο ταύρος (Bull Durham, 1988), Μια σκληρή λευκή εποχή (A Dry White Season, 1989), Εραστές χωρίς όρια (White Palace, 1990), Μικρές κυρίες (Little Women, 1994)', Η ζωή σε δύο πράξεις (Stepmom, 1998), Η μαγεμένη (Enchanted, 2007), Παραδεισένια οστά (The Lovely Bones, 2009), Tammy (2014), The Meddler (2015) και Μαμάδες με κακή διαγωγή: Χριστούγεννα εκτός ελέγχου (A Bad Moms Christmas, 2017).
• Έκανε την πρώτη της εμφάνιση στο Μπρόντγουεϊ στην παράσταση An Evening with Richard Nixon το 1972 και έλαβε υποψηφιότητες για το βραβείο Drama Desk για τις εξής παραστάσεις εκτός Μπρόντγουεϊ: A Couple White Chicks Sitting Around Talking (1979) και Extremities (1982). Επέστρεψε στο Μπρόντγουεϊ το 2009 για τη διασκευή της παράστασης Exit the King.
• Στην τηλεόραση ήταν έξι φορές υποψήφια για βραβείο Έμμυ, συμπεριλαμβανομένων των έκτακτων εμφανίσεών της στα Φιλαράκια (2001) και στο Ο Μάλκολμ και όλοι οι άλλοι (2002) αλλά και για τις εμφανίσεις της στις τηλεοπτικές ταινίες Bernard and Doris (2007) και You Don't Know Jack (2010). Το 2017 η Σαράντον ενσάρκωσε την Μπέτι Ντέιβις στην πρώτη σεζόν της σειράς Feud, ρόλος για τον οποίο ήταν υποψήφια για δυο βραβεία Έμμυ Α΄ Γυναικείου Ρόλου και Παραγωγής. Ήταν επίσης υποψήφια για βραβείο Έμμυ για την παραγωγή της ταινίας Cool Women in History το 2002.

          Flashback:

Η Susan Sarandon γδύνεται και πηγαίνει τόπλες σε μια γελοία επιθετική αναδρομή:
δεν έχει κανένα πρόβλημα με το σώμα και την εμφάνισή της ακόμα και τώρα, που τα χρόνια πέρασαν

Έχει αξιολόγηση “X” –κάτι σαν “πορνό” από σεμνότυφους για μια σειρά από ταινίες, ακόμη και την “Pretty Baby” του 1978 _ελληνικά Η κουκλίτσα της Νέας Ορλεάνης (ως Hattie σε παλιά σχολική ταινία, που έλεγε την ιστορία μιας έφηβης που ζούσε ως πόρνη στη Νέα Ορλεάνη το 1917, με πρωταγωνίστριες επίσης την Μπρουκ Σιλντς ως Βάιολετ). Σε μια σκηνή που χαρακτήρισαν “ιδιαίτερα αυθάδη και προκλητικό”, η Σούζαν φαινόταν να “χαϊδεύει” (ουσιαστικά καλύπτει) το γυμνό στήθος της ξαπλωμένη σε μια λουλουδάτη καρέκλα, “με την ίδια να δίνει στους θεατές μια γεύση από τις όρθιες ρόγες της και με ένα ζευγάρι μαύρες προκλητικές  κάλτσες” _τάδε έφη το “πολύ”  Daily Express και αναπαρήγαγαν το ρώσικο Яндекс κά, που βέβαια τίποτε από τα παραπάνω δεν υφίστανται _δείτε και το βίντεο

Η ταινία κυκλοφόρησε, θεατρικά, στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1978 και προβλήθηκε στο Φεστιβάλ των Καννών το 1978, όπου ήταν υποψήφια για Χρυσό Φοίνικα, κερδίζοντας το Μεγάλο Βραβείο Τεχνικών. Η μουσική του Φέρντιναντ Μόρτον χάρισε επίσης στην ταινία μια υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερης Μουσικής. Εγκωμιάστηκε από τους κριτικούς, αλλά προκάλεσε δημόσια κατακραυγή και διαμάχη στα ΜΜΕ λόγω της απεικόνισης σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, την Shields _11 ετών την εποχή των γυρισμάτων και της οποίας ο χαρακτήρας ήταν ένα κορίτσι που κακοποιήθηκε από ενήλικες άνδρες. Περιστατικά, που βλέπουν καθημερινά τα φώτα της δημοσιότητας _και μάλιστα σε πολύ χειρότερη μορφή, ενόχλησαν τους “καλούς” αμερικανούς…

       ✨ Σούζαν Σαράντον
Η Σαράντον γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη _το μεγαλύτερο από εννέα παιδιά της Λενόρα Μαρί (1923-2020) και του Φίλιπ Λέσλι Τόμαλιν (1917-1999), που ήταν διαφημιστής, τηλεοπτικός παραγωγός και τραγουδιστής σε κλαμπ. Ο πατέρας της είχε αγγλική, ιρλανδική και ουαλική καταγωγή ενώ οι Άγγλοι πρόγονοί του κατάγονταν από το Hackney του Λονδίνου και οι Ουαλοί πρόγονοί του από το Μπρίτζεντ, η μητέρα της ιταλική με προγόνους από τις περιοχές της Τοσκάνης και της Σικελίας. Αποτέλεσμα αυτό το εκρηκτικό μείγμα Susan Abigail Saràndon, με ρωμαιοκαθολική ανατροφή που δεν χώνεψε ποτέ. Πάντως έλαβε πτυχίο υποκριτικής από το The Catholic University of America (φοίτησε 1964_1968), όπου συνεργάστηκε με τον διακεκριμένο καθηγητή υποκριτικής, Father Gilbert V. Hartke.
To 1969, η Susan πήγε σε ακρόαση για την ταινία Joe. Παρότι δεν πήρε τον ρόλο για τον οποίο πήγε, έγινε μέρος του καστ στον κεντρικό ρόλο μιας προβληματικής έφηβης που γίνεται μέλος του υποκόσμου. Πέντε χρόνια μετά, εμφανίστηκε στην καλτ ταινία The Rocky Horror Picture Show. Την ίδια χρονιά έπαιξε τον πρωταγωνιστικό γυναικείο ρόλο στο The Great Waldo Pepper, πλάι στον Ρόμπερτ Ρέντφορντ. Η πιο αμφιλεγόμενη εμφάνιση της στη μεγάλη οθόνη ήταν στο Αίμα και πόθος το 1983, μια ιστορία με βαμπίρ, η οποία απέτυχε και στους κριτικούς και στα ταμεία αλλά έγινε γνωστή για την έντονη λεσβιακή σεξουαλική σκηνή ανάμεσα στη Σαράντον και την Κατρίν Ντενέβ. Ήταν η πρώτη mainstream αμερικανική ταινία που να περιλαμβάνει μια τέτοια σκηνή. Ωστόσο, η Σαράντον δεν έγινε γνωστό όνομα πριν την ερμηνεία της στην ταινία Bull Durham που έγινε μεγάλη εμπορική και κριτική επιτυχία.
Οι πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ ήταν για τις ταινίες Atlantic City (1981), Θέλμα και Λουίζ (1991), Λορέντσο (1992) και Ο πελάτης (1994), αλλά τελικά το κέρδισε το 1996 για το Θα ζήσω. Στις ταινίες που έχει συμμετάσχει περιλαμβάνονται οι: Ο παίκτης (The Player, 1992), Ο Τζίμης και το Γιγαντοροδάκινο (James and the Giant Peach, 1996), Η ζωή σε δύο πράξεις (1998), Ο Ίγκμπι πιάνει πάτο (Igby Goes Down, 2001), Άλφι (Alfie, 2004), η Elizabethtown (2005) κά., ενώ εμφανίστηκε σε επεισόδιο της σειράς The Simpsons ως ο εαυτός της και επίσης στις σειρές Τα φιλαράκια και Ο Μάλκολμ και όλοι οι άλλοι, για τις οποίες απέσπασε και υποψηφιότητες για Βραβεία Έμμυ.

         Κομμουνίστρια;
Φυσικά όχι …κανείς δεν ξέρει, πάντως δεν αυτοχαρακτηρίστηκε ποτέ σαν τέτοια, ούτε υπήρξε μέλος ή ενεργός οπαδός των κομμουνιστικών κομμάτων made in USA. Έχει σταθερά και ανοιχτά υποστηρίξει υποθέσεις και υποψηφίους που ελεύθερους σκοπευτές “σοσιαλιστές”, δημοκρατικούς και γενικά “στα αριστερά”. Όπως γράφει κάποιος εύστοχα, “στις ΗΠΑ, η αριστερά είναι ακόμα δεξιά σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Ο Μπέρνι Σάντερς θα θεωρούνταν κεντροαριστερός στη Νορβηγία, αλλά στις ΗΠΑ θεωρείται από το Fox News ως ριζοσπάστης κομμουνιστής. Η Σάραντον δεν είναι ο τυπικός δημοκράτης του Χόλιγουντ. Είναι κατά του νεοφιλελευθερισμού και το 2016 υποστήριξε τον Μπέρνι Σάντερς αντί της Χίλαρι Κλίντον”… αυτά!! Ελπίζω να κάνω λάθος, γιατί θα ήμουν περήφανος να την έλεγα σύντροφο αν ήταν κομμουνίστρια και εγώ κομμουνιστής. Σε κάποιο βίντεο που φαίρεται να υποστηρίζει μια επανάσταση λενινιστικού τύπου στις ΗΠΑ, απλά κουνάει το δάχτυλο λέγοντας “OXI sτη διατήρηση του status quo”. 
         “Aκτιβισμός”
Είναι γνωστή για την ενεργή υποστήριξή της σε προοδευτικούς και αριστερούς φιλελεύθερους πολιτικούς κύκλους, δράση που ποικίλει από δωρεές σε οργανισμούς όπως το EMILY's List μέχρι τη συμμετοχή της σε μια εκστρατεία για τη Νικαράγουα το 1983, η οποία ήταν χορηγούμενη από τον οργανισμό MADRE (σσ. οργανισμός που προωθεί την κοινωνική, περιβαλλοντική και οικονομική δικαιοσύνη). Το 1999 έγινε Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της UNICEF και με την ίδια ιδιότητα, υποστήριξε ενεργά την παγκόσμια δράση του οργανισμού καθώς και το έργο της Καναδικής Επιτροπής της UNICEF. Το 2006 ήταν μια από τις οκτώ γυναίκες που επιλέχθηκαν για να κρατήσουν τη σημαία στην τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του 2006 στο Τορίνο της Ιταλίας, ενώ την ίδια χρονιά έλαβε το ανθρωπιστικό βραβείο Action Against Hunger (σσ. παγκόσμια ανθρωπιστική οργάνωση που έχει δεσμευτεί “να τερματίσει την πείνα στον κόσμο”. Η οργάνωση βοηθά τα υποσιτισμένα παιδιά και παρέχει στις κοινότητες πρόσβαση σε ασφαλές νερό και βιώσιμες λύσεις για την πείνα). Το 2010 έγινε Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως της FAO.

           Κατά του πολέμου
Η Σαράντον και ο πρώην σύντροφός της ηθοποιός Tim Robbins (Τιμ Ρόμπινς) εξέφρασαν και οι δυο από νωρίς την αντίθεσή τους ενάντια στην εισβολή στο Ιράκ το 2003, με τη Σαράντον να δηλώνει ότι τάσσεται κατά του πολέμου. Προτού λάβει χώρα το 2003 μια διαδήλωση που χρηματοδοτήθηκε από την Ενωμένη Ένωση για την Ειρήνη και τη Δικαιοσύνη, η δήλωσε ότι πολλοί Αμερικανοί "δεν επιθυμούν να διακινδυνεύσουν τα δικά τους παιδιά ή τα παιδιά στο Ιράκ" και ήταν μια από τις\τους πρώτους που εμφανίστηκαν σε μια σειρά από πολιτικές διαφημίσεις που χρηματοδοτήθηκαν από τον οργανισμό TrueMajority, που ιδρύθηκε από τον Ben Cohen της Ben & Jerry's Ice Cream. Μαζί με την ακτιβίστρια για την καταπολέμηση του πολέμου Cindy Sheehan, η Σαράντον συμμετείχε στη διαδήλωση για την Ημέρα της Μητέρας το 2006, που χρηματοδοτήθηκε από την Code Pink. Τον Ιανουάριο 2007 εμφανίστηκε με τον Τιμ Ρόμπινς και την Τζέιν Φόντα στην αντιπολεμική συγκέντρωση στη Ουάσιγκτον, ενάντια σε μια μεταρρύθμιση του Κογκρέσου, υποστηρίζοντας την απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράκ.
        Πολιτική
Κατά τη διάρκεια των προεδρικών εκλογών του 2000, υποστήριξε τον Ράλφ Νάιντερ από τη θέση του αντιπροέδρου της συντονιστικής επιτροπής της προεκλογικής εκστρατείας του κόμματός του. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας το 2004, απέσυρε την υποστήριξη της προς τον Νάιντερ και αποτέλεσε ένα από τα πολλά παλιά μέλη της εκστρατείας του κατά τις εκλογές του 2000 που προέτρεψαν τον Νάιντερ να αποσύρει την υποψηφιότητά του ενώ ζήτησαν και από τους ψηφοφόρους του να προτιμήσουν τον υποψήφιο του δημοκρατικού κόμματος Τζον Κέρρυ. Μετά τις εκλογές του 2004, η Σαράντον ζήτησε οι αμερικανικές εκλογές να παρακολουθούνται από ανεξάρτητους φορείς.

·       Στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ το 2008, η Σαράντον και ο Τιμ Ρόμπινς έκαναν εκστρατεία υπέρ του Τζον Έντουαρντς στην ευρύτερη περιοχή του Νιου Χάμσαϊρ. Όταν ρωτήθηκαν στο We Vote '08 Kickoff Party, "Τι θα έκανε ο Ιησούς εάν ζούσε τώρα;", η Σαράντον δήλωσε, "Νομίζω ότι ο Ιησούς θα ήταν μεγάλος υποστηρικτής του Τζον Έντουαρντς". Αργότερα τάχθηκε υπέρ του Μπαράκ Ομπάμα…

·       Στις προεδρικές εκλογές του 2012, η Σαράντον, μαζί με τον κινηματογραφιστή Μάικλ Μουρ, δήλωσαν ότι δεν ενθουσιάστηκαν ιδιαίτερα με την εμφάνιση του Ομπάμα αλλά ότι ελπίζουν πως θα επανεκλεγεί. Η Σαράντον δήλωσε πως η ίδια και το κόμμα του Ομπάμα δεν ήταν ποτέ σύμμαχοι. "Δεν θα έλεγα ότι ο Λευκός Οίκος με έχει υπό την προστασία του και ότι έχουμε γίνει οι καλύτεροι φίλοι", ανέφερε χαρακτηριστικά.

·       Στη μαύρη λίστα η Susan Sarandon που μιλάει συνεχώς σε συγκεντρώσεις υπέρ της Παλαιστίνης. Η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός διέπραξε και δεύτερο “ατόπημα” …ενθάρρυνε άλλους να μιλούν υπέρ των Παλαιστινίων καθώς το Ισραήλ συνεχίζει τις φρικαλεότητες στην περιοχή. “Οι άνθρωποι αναρωτιούνται, οι άνθρωποι ξεσηκώνονται, δέχονται πλύση εγκεφάλου που ξεκίνησε όταν ήταν παιδιά”, είπε λέγοντας να “να είσαστε δυνατοί και να έχετε θάρρος να μιλάτε”.

Αστικά δικαιώματα
Το 1995 η Σαράντον ήταν μια από τους ηθοποιούς, σκηνοθέτες και συγγραφείς του Χόλιγουντ, που έδωσαν συνέντευξη για το ντοκιμαντέρ The Celluloid Closet, που αναφέρεται στο πώς οι ταινίες του Χόλιγουντ αντιμετωπίζουν την ομοφυλοφιλία.
Η Σαράντον και ο Ρόμπινς εμφανίστηκαν στο Shadow Convention το 2000 στο Λος Άντζελες προκειμένου να μιλήσουν για τους διακινητές ναρκωτικών οι οποίοι δεν τιμωρούνται αυστηρά από το αμερικανικό δίκαιο. Το 2004 ήταν μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής για την ομάδα ακτιβιστών 2004 Racism Watch.
Έχει γίνει συνήγορος ώστε να τερματιστεί η θανατική ποινή και η μαζική φυλάκιση. Έχει συμμετάσχει στην ομάδα που αγωνίστηκε για να σώσει τη ζωή του Ρίτσαρντ Γκλόσιπ, ενός άνδρα που τέθηκε στη λίστα των μελλοθάνατων στην Οκλαχόμα. Τον Μάιο 2015, η Σαράντον ξεκίνησε μια εκστρατεία με τη διαδικτυακή πλατφόρμα Represent.com ώστε να πουληθούν μπλούζες για τη χρηματοδότηση του ντοκιμαντέρ Deep Run, που αφορούσε την ιστορία ενός φτωχού έφηβου από τη Βόρεια Καρολίνα ο οποίος βρισκόταν σε έναν πόλεμο ταυτότητας φύλου.
Τελευταίες δράσεις
Στις 12 Μαρτίου 2011 η Σαράντον μίλησε μπροστά σε ένα πλήθος στο Μάντισον του Ουισκόνσιν κατά του κυβερνήτη Σκοτ Γουόκερ και των οικονομικών μεταρρυθμίσεών του. Στις 27 Σεπτεμβρίου 2011 η Σαράντον μίλησε στους δημοσιογράφους και στα ενδιαφερόμενα πολιτικά κόμματα κατά τη διαμαρτυρία στην Occupy Wall Street στη Νέα Υόρκη. Η χρήση της λέξης "ναζί" από την ίδια προκειμένου να περιγράψει τον πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ΄ στις 15 Οκτωβρίου 2011 προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τις ρωμαιοκαθολικές αρχές και την Anti-Defamation League, που ανάγκασαν τη Σαράντον να απολογηθεί. Η Σαράντον πήγε με την ακτιβίστρια Ρόζα Κλεμέντε στην 75η απονομή των Χρυσών Σφαιρών και τον Ιούνιο 2018 συμμετείχε σε μια διαδήλωση ενάντια στη βία των όπλων.
Στις 28 Ιουνίου 2018 συνελήφθη κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων των Women Disobey, μαζί με 575 άλλους ανθρώπους, επειδή διαδήλωνε μπροστά από το Hart Senate Office Building όπου μια καθιστική διαμαρτυρία λάμβανε χώρα ενάντια στη μεταναστευτική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ.
Τον Μάιο του 2023, η Σαράντον συνελήφθη και πάλι μαζί με άλλα οκτώ άτομα στη Νέα Υόρκη, στη διάρκεια διαμαρτυρίας με αίτημα την αύξηση του κατώτατου μισθού των εργαζομένων στην εστίαση.
Προσωπική ζωή__
Κομπολόι οι άντρες

Όταν ήταν στο κολέγιο, η Σούζαν Τομάλιν γνώρισε τον συμφοιτητή της Κρις Σαράντον, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1967_Χώρισαν το 1979 αλλά διατήρησε το επίθετο Σαράντον για τη μετέπειτα ζωή και καριέρα της. Αργότερα έκανε σχέση με τον σκηνοθέτη Λουί Μαλ, τον μουσικό Ντέιβιντ Μπόουι και για ένα σύντομο διάστημα με τον ηθοποιό Σον Πεν. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 η Σαράντον είχε σχέση με τον Ιταλό κινηματογραφιστή Φράνκο Αμάρι, με τον οποίο απέκτησε μια κόρη, την ηθοποιό Έβα Αμάρι (1985 - ).
Από το 1988, η Σαράντον είχε σχέση με τον ηθοποιό Τιμ Ρόμπινς, τον οποίο γνώρισε στα γυρίσματα της ταινίας Η κυρία και ο ταύρος. Το ζευγάρι έχει αποκτήσει δύο γιους: τον Τζακ Χένρι (1989 - ) και τον Μάιλς Γκάθρι (1992). Χώρισαν το 2009. Μετά το τέλος της σχέσης της με τον Ρόμπινς, έκανε σχέση με τον Τζόναθαν Μπρίκλιν, γιο του Αμερικανού επιχειρηματία Μάλκομ Μπρίκλιν _χώρισαν το 2015.
Το 2006 μαζί με δέκα συγγενείς της, μεταξύ των οποίων ο τότε σύντροφός της Τιμ Ρόμπινς και ο γιος τους Μάιλς, ταξίδεψαν στο Ηνωμένο Βασίλειο για να καταγράψουν το ουαλικό γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας. Το ταξίδι τους έγινε ντοκιμαντέρ για το BBC Ουαλία, με τίτλο Coming Home: Susan Sarandon. Αποσπάσματα από την ίδια έρευνα και το ίδιο περιεχόμενο προβλήθηκαν και στην αμερικανική τηλεόραση με τον τίτλο Who Do You Think You Are? Έλαβε το βραβείο "Ragusani Nel Mondo" το 2006, οι σικελικές ρίζες της καταγράφονται στη Ραγκούζα της Ιταλίας.
Το 2022 έκανε coming out ως αμφιφυλόφιλη.
            Βραβεία και υποψηφιότητες
Έλαβε το βραβείο Lifetime Achievement στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Στοκχόλμης το 2009, εισήλθε στη Λεωφόρο της Δόξας του Νιου Τζέρσεϊ το 2010 και έλαβε το βραβείο Outstanding Artistic Life για τη συνολική συνεισφορά της στον παγκόσμιο κινηματογράφο στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Σαγκάης το 2011. Το 2013 εγκαινίασε το 44^ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Ινδίας στην Γκόα... το 2015 έλαβε το βραβείο Golden Kamera international lifetime achievement.
                           Φιλμογραφία
             1. Κινηματογράφος

Έτος \ Πρωτότυπος τίτλος \ Τίτλος στα ελληνικά \ Ρόλος
✨ Πάνω από 90 ταινίες

·       1970 ✨ Joe Μελίσα Κόμπτον          

·       1971 ✨  Lady Liberty Σάλι   

§  The Apprentice _Ελίζαμπεθ Χόκινς  

·       1974 ✨ Lovin' Molly Σάρα  

§  The Front Page Η πρώτη σελίδα Πέγκι Γκραντ       

·       1975 ✨ The Great Waldo Pepper Μαίρη Μπεθ   

·       The Rocky Horror Picture Show Ρόκι χόρορ σόου Τζάνετ Βάις    

·       1976 ✨ Dragonfly Χλόη       

·       1977 ✨ Checkered Flag or Crash    Σι Σι Γουέινραϊτ      

§  The Other Side of Midnight Η άλλη πλευρά του μεσονυκτίου _ Κάθριν Αλεξάντερ Ντάγκλας

§  The Last of the Cowboys ✨ Το μεγάλο μπλόκο  _ Τζίνι \  και συμπαραγωγός

·       1978 ✨ Pretty Baby   Η κουκλίτσα της Νέας Ορλεάνης Χάτι    

§  King of the Gypsies       Ρόουζ

·       1979 ✨ Something Short of Paradise         Μάντλιν Ρος

·       1980 ✨ Atlantic City Ατλάντικ Σίτι            Σάλι Μάθιους          

§  Loving Couples   Στάφανι Μπεκ        

·       1982 ✨ Tempest  Η τρικυμία           Αρίθα Τόμαλιν         

·       1983 ✨ The Hunger   Αίμα και πάθος  Σάρα Ρόμπερτς  

·       1984 ✨ The Buddy System Απόσταση αναπνοής            Έμιλι Πράις      

·       1985 ✨ Compromising Positions   Τζούντιθ Σίνγκερ     

·       1987 ✨ The Witches of Eastwick  Οι μάγισσες του Ίστγουικ       Τζέιν Σπόφορντ       

·       1988 ✨ Bull Durham _Η κυρία και ο ταύρος  _Άνι Σαβόι      

§  Sweet Hearts Dance _Προσωπικές σχέσεις _Σάντρα Μπουν    

·       1989 ✨ The January Man  _Ο άνθρωπος του Γενάρη  _Κριστίν Στάρκεϊ   

§  A Dry White Season  _Μια σκληρή λευκή εποχή  _Μέλανι Μπρούερ

·       1990 ✨ White Palace  _Εραστές χωρίς όρια  _Νόρα Μπέικερ  

·       1991 ✨✨ Thelma & Louise  _Θέλμα & Λουίζ  Λουίζ Σόγιερ           

·       1992 ✨ The Player  _Ο παίκτης            

§  Light Sleeper ✨ Νυχτερινές επισκέψεις  _Αν            

§  Bob Roberts  ✨ Τουάνα Τάιταν       

§  Lorenzo's Oil  _Λορέντζο  Μικαέλα Όντον            

·       1994 ✨ The Client  Ο πελάτης  Ρετζίνα Λαβ (Ρέτζι)       

§  Little Women _Μικρές κυρίες  _ Μάργκαρετ Μαρτς

§  Safe Passage _ 3 μέρες στο σπίτι των Σίνγκερ _Μάργκαρετ Σίνγκερ (Μαγκ)         

·       1995 ✨ Dead Man Walking _Θα ζήσω _ αδελφή Έλεν Πρίτζιν    

·       1996 ✨ James and the Giant Peach  _Ο Τζίμης και το γιγαντοροδάκινο _Αράχνη (φωνή)    

·       1998✨ Twilight  _Το λυκόφως του ντετέκτιβ _Κάθριν Έιμς

§  Illuminata   _Σέλιμιν      

§  Stepmom  Η ζωή σε δύο πράξεις  Τζάκι Χάρισον _ και εκτελεστική παραγωγός

·       1999  ✨  Our Friend, Martin _κυρία Κλαρκ (φωνή) βίντεο

·       Cradle Will Rock _Οι αντάρτες του Μπρόντγουεϊ _Μαργαρίτα Σαφράτι  

·       Anywhere but Here       Η μητέρα μου κι εγώ           Αντέλ Όγκαστ      

·       2000 ✨ Joe Gould's Secret   Άλις Νιλ        

·       Rugrats in Paris: The Movie    Κοκό Λαμπούς (φωνή)      

·       2001 ✨ Cats & Dogs Σαν το σκύλο με τη γάτα _Άιβι (φωνή)   

·       Goodnight Moon αφηγήτρια (φωνή)             μικρού μήκους

·       2002 ✨ Igby Goes Down _Ο Ίγκμπι πιάνει πάτο _Μίμι Σλόκαμ      

·       The Banger Sisters _Λαβίνια Κίνγκσλεϊ       

·       Moonlight Mile _Πικρά φεγγάρια _Τζότζο Φλος _και εκτελεστική παραγωγός

·       Little Miss Spider αφηγήτρια (φωνή) _μικρού μήκους

·       2004 ✨  Noel Ρόουζ Κόλινς  

·       Jiminy Glick in Lalawood _Σούζαν Σαράντον _κάμεο

·       Shall We Dance? Χορεύετε; Μπέβερλι Κλαρκ     

·       Alfie Άλφι _Λιζ  

·       2005 ✨ Elizabethtown _Χόλι Μπέιλορ        

·       Romance & Cigarettes _Απιστίες και τσιγάρα _Κίτι Κέιν Μέρντερ      

·       2006 ✨ Irresistible _Σόφι Χάρτλεϊ            

·       2007 ✨ Mr. Woodcock _Μπέβερλι Φάρλεϊ          

·       In the Valley of Elah _Στην κοιλάδα του Ηλά _Τζόαν Ντίρφιλντ      

·       Enchanted _Η μαγεμένη _βασίλισσα Ναρίσα         

·       Emotional Arithmetic   _Μέλανι Λάνσινγκ Γουίντερς       

·       2008 ✨ Speed Racer _μητέρα        

·       Middle of Nowhere _Διαλυμένα όνειρα _Ρόντα Μπέρι    

·       2009 ✨ The Greatest _Τα σύνορα της καρδιάς _Γκρέις Μπρούερ            

·       Leaves of Grass _Ντέιζι Κινκέιντ       

·       Solitary Man ✨ Ένας αξιότιμος κύριος _Νάνσι Κάλμεν  

·       The Lovely Bones _Παραδεισένια οστά _γιαγιά Λιν         

·       2010 ✨ Wall Street: Money Never Sleeps _Wall Street: Το χρήμα ποτέ δεν πεθαίνει _Σίλβια Μουρ

·       Peacock _Αόρατη ζωή _Φάνι Κριλ     

·       2012 ✨ eff, Who Lives at Home _Ο Τζεφ ανακαλύπτει το πεπρωμένο του _Σάρον Τόμκινς        

·       Robot & Frank _Ο Φρανκ και το ρομπότ _Τζένιφερ          

·       That's My Boy _Μπράβο αγόρι μου _Μαίρη Μαγκάρικλ

·       Arbitrage _Άλλοθι _Έλεν Μίλερ        

·       Cloud Atlas _μαντάμ Χόροξ / Ούρσουλα / Γιοσούφ Σουλεϊμάν...      

·       The Company You Keep _Ο κανόνας της σιωπής _Σάρον Σόλαρζ      

·       2013✨ Snitch  _Το καρφί _Τζοάν Κίγκαν   

·       Irwin & Fran _   αφηγήτρια (φωνή)  

·       The Big Wedding _Ο γάμος της χρονιάς _Μπιμπ Μακμπράιντ  

·       The Last of Robin Hood _Ένας μοιραίος εραστής _Φλόρενς Άντλαντ  

·       2014✨ Tammy _Περλ Μπόλζεν    

·       Ping Pong Summer _   Ράντι Τζάμερ           

·       The Calling Το κάλεσμα _Χέιζελ Μικάλιεφ

·       2015 ✨ Hell and Back  _Μπαρμπ (φωνή)     

·       The Meddler  _Μάρνι Μινεβίνι _και εκτελεστική παραγωγός

·       3 Generations _Σχετικά με τον Ρέι _Ντόλι  

·       The Other Side of the Lake the Purple Girl _             

·       2016 ✨ Zoolander 2 _ κάμεο

·       April and the Extraordinary World _Η Απρίλιος και ο φανταστικός κόσμος _Σιμέν (φωνή)

·       Mothers and Daughters _Μητέρες και κόρες _Μίλι          

·       Spark  _Μπάνανι (φωνή)  

·       Ace the Case _ντετέκτιβ Ντότι Γουίλ            

·       My Entire High School Sinking Into the Sea _Λορέιν (φωνή)     

·       2017 ✨ A Bad Moms Christmas _Μαμάδες με κακή διαγωγή: Χριστούγεννα εκτός ελέγχου _Άισις Ντάνκερ         

·       2018✨ The Death & Life of John F. Donovan _Η ζωή του Τζον Φ. Ντόνοβαν _Γκρέις Ντόνοβαν        

·       Viper Club _Έλςν         

·       2019 ✨ Blackbird _Λίλι

·       The Jesus Rolls _Τζιν  

·       2020✨ Fearless _Ατρόμητος          μητέρα          

·       2021✨ Jolt _Εκτός ορίων _γυναίκα χωρίς όνομα         

·       Ride the Eagle _Χάνι   

·       2022 ✨ Forty Winks _          Κόνι Μοντόγια        

·       2023 ✨ Maybe I Do   Να σου γνωρίσω τους γονείς μου Μόνικα

✨ 2023-2026  The Accompanist _Gia_ Eleanor_Roosevelt_ Lou +24 ακόμη

Τηλεόραση

·       1971✨ A World Apart _Πατρίς Κάλμαν _1 επεισόδιο Owen Marshall: Counselor at Law
      Τζόις   επεισόδιο: "Burden of Proof"

·       1972 ✨ Search for Tomorrow          _Σάρα Φέρμπανκς

·       1974 ✨ F. Scott Fitzgerald and 'The Last of the Belles' _Έιλι Καλχούν _τηλεταινία

§  The Satan Murders _Κέιτ

§  June Moon _Αϊλιν

§  The Rimers of Eldritch _Πάστι Τζόνσον

·       1975 ✨ The Haunting of Rosalind

·       1982 ✨ Who Am I This Time? _Έλεν Σο _επεισόδιο: "American Playhouse"

·       1984 ✨ Oxbridge Blues _Νάταλι _επεισόδιο: "He'll See You Now"

§  Faerie Tale Theatre _    Ωραία _επεισόδιο: "Beauty And The Beast"

·       1985✨ A.D Λιβίλια _5 επεισόδια

§  Mussolini and I Έντα Μουσολίνι Τσιάνο _τηλεταινία

·       1986✨ Women of Valor _συνταγματάρχης Μάργκαρετ Αν Τζέσαπ

·       1994 ✨ All Star 25th Birthday: Stars and Street Forever! _Μπίτσι τηλεοπτικό αφιέρωμα

·       1995 ✨ The Simpsons _δασκάλα μπαλέτου (φωνή)       επεισόδιο: "Homer vs. Patty and Selma"

·       1999✨ Earthly Possessions            Σάρλοτ Έμορι       τηλεταινία

·       2001 ✨ Τα Φιλαράκια           Σισίλια Μονρό / Τζέσικα Λόκχαρτ επεισόδιο: "The One With Joey's New Brain"

§  Cool Women in History _Σούζαν Σαράντον 1^ος κύκλος

§  Courage the Cowardly Dog _φωνή: επεισόδιο: "Fishy Business/Angry Nasty People"

·       2002✨ Malcolm in the Middle _Μεγκ  |  2 επεισόδια

·       2003 ✨ Ice Bound: A Woman's Survival at the South Pole _δρ Τζέρι Νίλσεν τηλεταινία

§  Frank Herbert's Children of Dune _πριγκίπισσα Γουενσίσια _3 επεισόδια

·       2004✨ Troy: The Passion of Helen _ Σούζαν Σαράντον _τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ

·       2005 ✨ The Exonerated _Σάνι Τζέικομπς (τηλεταινία)

§  Mad TV _διάφοροι ρόλοι _2 επεισόδια

·       2006 ✨ The Simpsons _Σούζαν Σαράντον (φωνή)       επεισόδιο: "Bart Has Two Mommies"

·       2006–2007 Rescue Me _Αλίσια Γκριν _6 επεισόδια

·       2007 ✨ Bernard and Doris _Ντόρις Ντιουκ _τηλεταινία

·       2009, 2011 Saturday Night Live _μητέρα 2 επεισόδια

·       2009 ✨ ER Νόρα _επεισόδιο: "Old Times"

·       2010✨ You Don't Know Jack  _Τζάνετ Γκουντ _τηλεταινία

·       2011–2012 _30 Rock    Λιν Όνκμαν _2 επεισόδια

·       2012  ✨ The Big C _Τζόι _6 επεισόδια

§  Louie  _επεισόδιο: "Late Night Part 3"

·       2013–2014 Mike & Molly _Τζέι Σι Σμολ _2 επεισόδια

·       2014 ✨ Doll & Em _Σούζαν Σαράντον _επεισόδιο: "Two"

·       2015 ✨ The Secret Life of Marilyn Monroe _Γκλάντις _2 επεισόδια

§  Moonbeam City φωνή _επεισόδιο: "The Legend of Circuit Lake"

·       2016✨ Cassius and Clay πιλοτικό επεισόδιο

·       2016–2017 Skylanders Academy _Χρυσή Βασίλισσα (φωνή) _6 επεισόδια

·       2016✨ American Dad! κυρία Τζασπερτέριαν (φωνή       επεισόδιο: "Portrait of Francine's Genitals"

·       2017 ✨ Feud: Bette and Joan Μπέτι Ντέιβις        8 επεισόδια και συμπαραγωγός

·       2017–2019 Ray Donovan         Σαμάνθα Γουίνσλοου          16 επεισόδια

·       2017 ✨ Rick and Morty δρ Γουόνγκ (φωνή) επεισόδιο: "Pickle Rick"

·       2017–2018 Neo Yokio _θεία Άγκαθα (φωνή) _7 επεισόδια

·       2019✨ Robot Chicken _διάφοροι ρόλοι (φωνή) επεισόδιο: "Ginger Hill in: Bursting Pipes"

·       2021✨ Search Party Λάιλα             2 επεισόδια

Ντοκιμαντέρ

§  1983         When the Mountains Tremble      Σούζαν Σαράντον

§  1990         Through the Wire    αφηγήτρια

§  1993          Wilderness: The Last Stand

§  1994          School of the Americas Assassins

§  1995          The Celluloid Closet            Σούζαν Σαράντον

§  1995          One Woman One Vote        αφηγήτρια

§  1996          Tell the Truth and Run: George Seldes and the American Press

§  1997          The Need to Know

§  1997          Father Roy: Inside the School of Assassins

§  1997          187: Documented

§  1999          For Love of Julian

§  2000         Light Keeps Me Company Σούζαν Σαράντον

§  2000         Iditarod: A Far Distant Place         αφηγήτρια

§  2000         Mythos

§  2000         This Is What Democracy Looks Like

§  2000         Dying to be Thin

§  2001          Uphill All the Way

§  2001          900 Women

§  2001          The Shaman's Apprentice

§  2001          Rudyland

§  2001          Islamabad: Rock City

§  2001          Ghosts of Attica

§  2001         The Party's Over       Σούζαν Σαράντον

§  2002         The Next Industrial Revolution    αφηγήτρια

§  2002         Tibet: Cry of the Snow Lion

§  2003         XXI Century Σούζαν Σαράντον

§  2003         The Nazi Officer's Wife       αφηγήτρια

§  2003         Burma: Anatomy of Terror

§  2003         Journey of the Heart: The Life of Henri Nouwen

§  2004         Fragile Hopes from the Killing Fields

§  2005         A Whale in Montana

§  2005         On the Line: Dissent in an Age of Terrorism      Σούζαν Σαράντον

§  2006         Secrets of the Code αφηγήτρια

§  2006         Christa McAuliffe: Reach for the Stars

§  2006         Home             Σούζαν Σαράντον

§  2007         This Child of Mine αφηγήτρια

§  2007         Beyond Wiseguys: Italian Americans & the Movies    

§  2007         Coming Home

§  2008         A War in Hollywood

§  2009         PoliWood

§  2010         Who Do You Think You Are?

§  2014         Unity αφηγήτρια

§  2015          Connected     Σούζαν Σαράντον

§  2017          Bombshell: The Hedy Lamarr Story         εκτελεστκή παραγωγός

§  2017          Soufra

§  2017          Up To Us       Σούζαν Σαράντον

§  2018         The Survivor's Guide to Prison     αφηγήτρια, παραγωγός

§  2018         American Mirror      Σούζαν Σαράντον, μοντέλο

§  2018         Death Row Stories   αφηγήτρια, παραγωγός

Βιντεοπαιχνίδια

2012   ✨  Dishonored   γιαγιά Ραγκς

Μουσικά βιντεοκλιπ

§  2016         Justice           Woman          "Fire"

§  2017          Jay-Z 4:44    "Legacy"

 

 

Στρατής Τσίρκας: από τις "Ακυβέρνητες πολιτείες", στη "Χαμένη Άνοιξη"

Το ενδιαφέρον για τη «Χαμένη Άνοιξη», το τελευταίο έργο του Στρατή Τσίρκα (1976), όπως και για το σύνολο του έργου του, παραμένει μεγάλο. Ούτως ή άλλως, μεγάλο παραμένει το ενδιαφέρον για τα ιστορικά γεγονότα, τα οποία αναφέρονται στο έργο του _για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το Κίνημα της Μέσης Ανατολής, την Ελλάδα του '50, τα Ιουλιανά κ.ά.
Η εύστοχη μεταφορά του έργου στο θέατρο στην ομώνυμη θεατρική παράσταση το 2025, η ανίχνευση και στη θεατρική της μεταφορά του ανθρώπινου στο πολιτικό και αντίστροφα, οι δυνατές σκηνοθετικά σκηνές όπως η κηδεία του Σ. Πέτρουλα στο κλείσιμο, η πειστική απόδοση των ηρώων του έργου από τους ηθοποιούς της παράστασης, και ο αρκετός κόσμος - και νέος - ο οποίος την παρακολούθησε μαζί μας, είναι η απόδειξη. Η σημασία του Στρατή Τσίρκα ως λογοτέχνη είναι φυσικά αναμφίβολη. Η σημασία του επίσης ως πολιτική παρουσία είναι και αυτή καταγεγραμμένη __συμβολή στην έκδοση της πολιτικής επιθεώρησης "Ελλην", συμμετοχή στην οργάνωση του ΚΚΕ "Αντιφασιστική Πρωτοπορία", συμμετοχή στον Ελληνικό Αντιφασιστικό Σύνδεσμο, διαγραφή από το ΚΚΕ το 1961 για το έργο του "Λέσχη", ρόλος στο Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο στη διάρκεια της δικτατορίας, ένταξη στο "ΚΚΕ Εσωτερικού" το 1968.

   Στ’ όνομά σου, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα…

Παρένθεση_ "Στ’ όνομά σου, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που πέθανες στην Ισπανία για τη λευτεριά του ζωντανού λόγου, εμείς, οι ποιητές από πολλές χώρες του κόσμου, που μιλάμε και γράφουμε σε διάφορες γλώσσες, ορκιζόμαστε εδώ πέρα, όλοι μαζί, πως τ’ όνομά σου δε θα ξεχαστεί ποτέ πάνω στη γη, και στ’ όνομά σου, όσο που θα υπάρχει τυραννία και καταπίεση να τις καταπολεμήσουμε, όχι μονάχα με το λόγο μα και με τη ζωή μας". Ο παραπάνω όρκος δόθηκε από λογοτέχνες απ’ όλες τις χώρες του κόσμου, όπου συγκεντρώθηκαν αρχικά στη Βαλένθια και στη συνέχεια στο Παρίσι, το 1937, στο 2^ο Διεθνές Συνέδριο των συγγραφέων, για την υπεράσπιση της κουλτούρας ενάντια στο φασισμό.Τον όρκο συνέταξε ο Στρατής Τσίρκας μαζί με τον Αμερικανό ποιητή Λάνγκστον Χιους και προωθήθηκε από τον Λουί Αραγκόν. Ανάμεσα στους λογοτέχνες που τον υπόγραψαν είναι οι Μπέρτολτ Μπρεχτ, Πάμπλο Νερούντα, Ιλία Ερενμπουργκ, Αλεξέι Τολστόι κ.ά. __τέλος παρένθεσης

1. Κάιρο, 1929 _ Σε ηλικία 18 χρονών
2. Κάιρο, 2 Μαΐου 1926 _Κυριακή του Πάσχα
3. Σε νεανική ηλικία
Αρχείο Αντιγόνης Χατζηανδρέα

Οι Ακυβέρνητες Πολιτείες απαρτίζονται από τρεις τόμους: Η Λέσχη (1961), Αριάγνη (1962), Η Νυχτερίδα (1965). Η δράση τοποθετείται αντίστοιχα στην Ιερουσαλήμ, στο Κάιρο, στην Αλεξάνδρεια. Ένα μυθιστόρημα που τιθασεύει αριστοτεχνικά μια χειμαρρώδη ιστορική ύλη, δίνοντας ανθρώπινη φωνή στο έπος και στο δράμα του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, την ώρα που κρινόταν το μέλλον των λαών και παίχτηκε στα ζάρια η τύχη της Ελλάδας. Χάρη σε ποικίλες αναδρομές, η τριλογία ζωντανεύει και προγενέστερες περιόδους, από τον Μεσοπόλεμο, τον χλωρό παράδεισο της εφηβείας με τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα κάποιων ηρώων, ως την παλιά Αίγυπτο ανακαλώντας μνήμες προγόνων. Το έργο κορυφώνεται με την εξέγερση του Στρατού και του Στόλου, το κίνημα του Απρίλη 1944 και τη δραματική καταστολή του, ενώ, με τον επίλογο του γ' τόμου, μεταφερόμαστε στη Θεσσαλονίκη μετά τον Εμφύλιο, το 1954, όπου ακούγεται ένα συγκλονιστικό ρέκβιεμ για τους χαμένους αγωνιστές.

Κινώντας στιβαρά μεγάλους όγκους, καταγράφει ευαίσθητα τις απηχήσεις των γεγονότων στη συνείδηση και στις σχέσεις των ανθρώπων, πλάθοντας ολοζώντανες μορφές που θα μείνουν στο πάνθεον των μυθιστορηματικών ηρώων. Πολιτικές μηχανορραφίες, αχαλίνωτες φιλοδοξίες μέσα στη δίνη του πολέμου, αλλά και ωραία όνειρα και περίσσευμα ανθρωπιάς και γενναιότητας δίνουν το στίγμα των "Ακυβέρνητων Πολιτειών", όπου ο έρωτας, κυρίαρχος, τυλίγει και ξετυλίγει το νήμα μιας συναρπαστικής πλοκής. Παράλληλα, με την πολυφωνία της αφήγησης και με άλλες νεωτερικές τεχνοτροπίες, ο συγγραφέας κατορθώνει να συγχωνεύσει τον μοντερνισμό με την παράδοση. Ένα μεταιχμιακό έργο, που σφράγισε τα ελληνικά γράμματα σ' αυτό τον "σύντομο 20ό αιώνα". __Από την παρουσίαση της έκδοσης

Έχουν περάσει κιόλας χρόνια και χρόνια από "Εκείνες τις μέρες" που εμείς τις ζήσαμε σα ζωή και οι σημερινοί νέοι τις συζητάνε σα θρύλο. Ένα θρύλο τυλιγμένο σε μια αχλύ με ακρυστάλλωτες μορφές και χρονολογίες, που δεν έχει γίνει ιστορία για τα σχολεία, που διολισθαίνει μέσα στις σελίδες κάποιων βιβλίων, που συντηρείται άφθαρτος και μοναδικός στις προφορικές μαρτυρίες... __Απόσπασμα από την κριτική του Μανόλη Αναγνωστάκη για την Αριάγνη όπως δημοσιεύτηκε στις "Εποχές" της 4ης Αυγούστου 1963, σ. 73-75. Ο σπουδαίος λογοτέχνης υπογραμμίζει ότι το βιβλίο αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προσφορές στην μέχρι τότε μεταπολεμική ελληνική πεζογραφία
Ουδόλως όμως όλα αυτά υποχρεώνουν σε συμφωνία με την πολιτική τοποθέτηση του Στρατή Τσίρκα τόσο στο "Χαμένη Άνοιξη" όσο και στο σύνολο του έργου του. Αντίθετα, η αντιπαράθεσή μας ως Κόμμα μαζί του  _που ξεκίνησε πριν από δεκαετίες, επανέρχεται κάθε τόσο, φωτιζόμενη από όσα γεγονότα μεσολάβησαν από την έκδοση των έργων του και συνομιλούσα πάντα με τα συμφραζόμενα της εκάστοτε πολιτικής επικαιρότητας.
Το "Χαμένη Άνοιξη", __βλ έκδοση της "Σύγχρονης Εποχής" παράλληλα με ενδιαφέρουσες πτυχές (σχέση του ανθρώπου με την Ιστορία, ερωτικές σχέσεις, θέση της γυναίκας, επανένταξη του ανθρώπου σε ένα ξένο κοινωνικό περιβάλλον) αναφέρεται στα Ιουλιανά το 1965 (διαμάχη του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο μετά την απαίτηση του τελευταίου για τη μη ανάληψη του υπουργείου Εθνικής Άμυνας από τον ίδιο τον Γ. Παπανδρέου, αποχωρήσεις βουλευτών από την Ένωση Κέντρου και στήριξη μη εκλεγμένων κυβερνήσεων, τεράστιες διαδηλώσεις για 70 ημέρες, δολοφονία του Σ. Πέτρουλα), στον ρόλο σε αυτά της ΕΔΑ και του ΚΚΕ και συνολικότερα στον χαρακτήρα και την οργανωτική τους λειτουργία.

Ιούλιος 1965: Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν δύο και περισσότερες ιστορίες αγάπης, το κύριο θέμα του, ωστόσο, είναι η συνειδητοποίηση των πρωταγωνιστών του σε μια κρίσιμη ώρα του τόπου, μέσα από την οδύσσεια μιας ερωτικής αναζήτησης. "Αθήνα, η πιο ανοιχτή πόλη του κόσμου", ξεσπάει θαυμαστικά ένας επαναπατρισμένος, ύστερα από δεκαοχτώ χρόνων καταναγκαστικής απουσίας. Έντονη πολιτιστική ζωή, αγώνες της σπουδάζουσας νεολαίας, νέες δυνάμεις στο πολιτικό προσκήνιο, ιδέες και προβληματισμοί χαρακτηρίζουν την "Αθηναϊκή Άνοιξη". Αντιστικτικά, δίνονται οι εκτραχηλισμοί κι οι ανορθόδοξοι έρωτες μιας παρέας από Αμερικάνους αυτοεξόριστους και άλλους ξένους, όπου οι πράκτορες μηχανορραφούν ανεμπόδιστοι, σε συνεργασία με βασιλικούς άνδρες, στρατοκράτες, πολιτικούς της Δεξιάς, δυσαρεστημένους του κόμματος που κυβερνά και παράγοντες της οικονομικής ολιγαρχίας. Χρονικά, το μυθιστόρημα καλύπτει μόλις είκοσι μέρες, από τις 4 ως τις 23 Ιουλίου, ημέρα της ταφής του Σωτήρη Πέτρουλα. Μια οριζόντια τομή στον κορμό του ιστορικού χρόνου: Η Αποστασία, ο εξαναγκασμός του Παπανδρέου σε παραίτηση, οι δυσχέρειες και τ' αδιέξοδα της Αριστεράς. Σ' ένα περιβάλλον που δεν σταματάει ν' αλλάζει - προς το χειρότερο - ανακαλούνται μνήμες και μορφές από το Διχασμό, την Αντίσταση, τον Εμφύλιο και διαγράφονται μ' εφιαλτική διαύγεια όσα θα έρθουν: "Είχαμε ξαναμπεί στον αστερισμό του παρακράτους και της τρομοκρατίας... Πάνω από τη χαμένη Άνοιξη μετεωριζόταν τώρα ο γύπας του πραξικοπήματος, έτοιμος να ριχτεί και να σπαράξει τον τόπο», λέγει στο τέλος ο επαναπατρισμένος. Κι όμως ο ίδιος, εμπρός στον ανοιχτό τάφο του ήρωα, θα πει: «Ευλογημένοι όσοι, στα μαρμαρένια αλώνια, νικούν το Χάρο, όπως ο Σωτήρης Πέτρουλας" __Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Με τον υπέρτιτλο "Δίσεχτα χρόνια" ο Τσίρκας υποσχόταν μια νέα τριλογία στο πρότυπο των "Ακυβέρνητων πολιτειών", που θα κάλυπτε ιστορικά και την περίοδο της δικτατορίας. "Η χαμένη άνοιξη", όμως, που θα ήταν ο πρώτος τόμος, έμελλε να είναι και το κύκνειο άσμα του συγγραφέα. Σε όλες τις ανατυπώσεις μετά το θάνατό του διατηρήθηκε αυτός ο υπέρτιτλος όχι μόνο για να μην αλλοιωθεί αυθαίρετα η ταυτότητα του έργου, αλλά και γιατί αυτή η διάταξη του εξωφύλλου σηματοδοτεί την ιδεατή προέκταση των γνωστών γεγονότων. Δηλαδή, το φιλόδοξο σχέδιο του συγγραφέα, ύστερα από την περιπέτεια της Μέσης Ανατολής, να ιστορήσει πάλι με τα μέσα της τέχνης τη ζοφερή ελλαδική εμπειρία που βίωσε επίσης οδυνηρά. __Από την παρουσίαση της έκδοσης

Το δομικό στοιχείο στο "Χαμένη Άνοιξη" είναι το ακόλουθο: Από τη μια υπάρχει η "δεξιά", δηλαδή ο θεσμός της μοναρχίας, οι "Αμερικανοί" και τμήμα του στρατού , οι οποίοι ευθύνονται για το μετεμφυλιακό αυταρχικό κράτος, διαφθείρουν βουλευτές, εργάζονται για την ανατροπή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ετοιμάζουν δικτατορία και συντελούν στην οπισθοδρόμηση της Ελλάδας.

Από την άλλη, υπάρχει ένας πόλος πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων, δηλαδή ο Γιώργος Παπανδρέου ως επικεφαλής, η Νεολαία Λαμπράκη, η ΕΔΑ και ευρύτερα οι προοδευτικοί πολίτες. Ενας πόλος, ο οποίος απέφερε, μέσω της κυβέρνησης του "Κέντρου", δημοκρατικές κατακτήσεις, ο οποίος αποτελεί ελπίδα για μια σύγχρονη αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία, και η ενίσχυση του οποίου συνιστά εγγύηση για την αποτροπή της δικτατορίας και απειλή για τη "δεξιά" __"Μια ενωμένη κεντροαριστερά φοβούνται", ακούγεται, σε μια απευθείας μεταφορά των σημερινών διεργασιών στη σοσιαλδημοκρατία για τον έτερο πόλο στο αστικό σύστημα. Βέβαια, ακούγονται και ενστάσεις __"θυμάσαι τι έκανε ο Παπανδρέου στα Δεκεμβριανά";, "μα ήθελε να διαλύσει τη Νεολαία Λαμπράκη", "όποιος και να ρθει το ΝΑΤΟ θα είναι εδώ", σβήνουν όμως κάτω από τις ιαχές για τη δημοκρατία και τον Παπανδρέου, ενώ η μόνη κριτική η οποία διατηρείται σε όλο το έργο είναι για την άρνηση Παπανδρέου για κυβερνητική συνεργασία με την ΕΔΑ.
Ας τα δούμε ένα - ένα. Οι αντιπαραθέσεις μεταξύ αστικών κομμάτων είναι υπαρκτό φαινόμενο, και στην Ελλάδα και διεθνώς. Ο χαρακτήρας τους κρίνεται όχι από την οξύτητά τους, αλλά από τον λόγο για τον οποίο γίνονται, ο οποίος είναι πάντοτε η αναζήτηση ενός αποτελεσματικότερου τρόπου υπηρέτησης της αστικής εξουσίας και οικονομίας, η προτεραιότητα σε τμήματα της αστικής τάξης και οι προτιμώμενες συμμαχίες του αστικού κράτους. Ουδέποτε ο λόγος της όποιας αντιπαράθεσης ήταν η επιλογή μεταξύ λαϊκών συμφερόντων και αστικών. Δεν θα ήταν αστικά κόμματα σε μια τέτοια περίπτωση. Στην Ελλάδα, βενιζελικοί και βασιλικοί αλληλοσκοτώνονταν στην κυριολεξία το διάστημα του αποκαλούμενου Εθνικού Διχασμού. Αυτό σε τίποτα δεν τους εμπόδισε στη συνεργασία τους στην κυβέρνηση Α. Ζαΐμη το 1926-1927, στην από κοινού παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Ι. Μεταξά, στη στήριξη της κυβερνητικής καταστολής τον Δεκέμβρη 1944 και στη συγκρότηση οικουμενικής κυβέρνησης υπό τον βενιζελικό Θ. Σοφούλη για την αντιμετώπιση του αγώνα του ΔΣΕ. Η επιβολή κάποιας μορφής συγκεντρωτικής εξουσίας, η καταστολή του λαϊκού κινήματος και ο συνδυασμός της με την ενσωμάτωση βρίσκονται με διαφορετικές αναλογίες στην πολιτική όλων των αστικών κομμάτων.

Τα νομοθετήματα, οι διάφοροι αναγκαστικοί νόμοι και το Σύνταγμα του 1952, τα οποία καθιέρωσαν τη μετεμφυλιακή αντικομμουνιστική καταστολή, εκκόλαψαν παρακρατικούς μηχανισμούς και επέτρεψαν τα κάθε λογής Κρατικά Σχέδια για νοθεία στις εκλογές και κινητοποίηση του Στρατού , ψηφίστηκαν από όλα τα αστικά κόμματα. Ο Γ. Παπανδρέου δε, μεταξύ ενός πλήθους ανάλογων δηλώσεων και ενεργειών του, θα διακινήσει μέσω της εφημερίδας του "Ελλάς" κατασκευασμένες ειδήσεις για συνεργασία μελών του ΚΚΕ με την Ασφάλεια στην Αθήνα του 1948 __"Οι άνθρωποι της ΚΟΑ προτίμησαν αντί να ακούσουν τον Ζαχαριάδη να προδώσουν ο ένας τον άλλο και να βοηθήσουν την αστυνομία στο εκκαθαριστικό της έργο" ήταν το απόσπασμα¹, θα ιεραρχήσει τη συντριβή της υποστηριζόμενης από το ΚΚΕ Δημοκρατικής Παράταξης στις εκλογές του 1950² και θα συνεργαστεί στις εκλογές του 1952 με τον Εθνικό Συναγερμό, "τη δεξιά"  δλδ.³
Ακόμη, θα πει μετά την ανάδειξη της ΕΔΑ σε αξιωματική αντιπολίτευση: "Από το ένα μέρος θα είμεθα οι εθνικόφρονες. Από το άλλο οι κομμουνισταί. Θα κάμωμεν τας εκλογάς με χωροφύλακας και με το πιστόλι στο χέρι",⁴ θα ξεκινήσει βέβαια και τον "Ανένδοτο", όταν όμως γίνει θύμα και ο ίδιος της νοθείας στις εκλογές του 1961. Τέλος, ως πρωθυπουργός θα προωθήσει μια σειρά αναγκαίους για το αστικό σύστημα εκσυγχρονισμούς, θα αποφύγει όμως τις διώξεις του μετέπειτα πραξικοπηματία Παπαδόπουλου και λοιπών υπευθύνων για το σαμποτάζ του Εβρου. Κατόπιν όλων αυτών, ο αγνός κατά τ' άλλα ενθουσιασμός των ΕΔΑϊτών/σών στο "Χαμένη Άνοιξη" κατεβαίνει ο γέρος από το Καστρί στην Αθήνα... κοιτάχτε πόσος κόσμος... "η δημοκρατία νίκησε", τι άλλο είναι παρά αυταπάτη;
Άλλωστε, ο θεσμός της μοναρχίας λειτούργησε ενοποιητικά για το αστικό σύστημα μπροστά στον κίνδυνο του ΔΣΕ, ενώ στη συνέχεια και ο θεσμός και οι αρμοδιότητές του - ιδίως ως προς τον έλεγχο του Στρατού και την ανάθεση εντολής για διαμόρφωση κυβέρνησης - συνιστούσαν έναν αναχρονισμό για το αστικό σύστημα και την ανάπτυξή του. Αυτό διαπέρασε όλα τα αστικά κόμματα. Εξ ου και ο αντιμοναρχικός Γ. Παπανδρέου ψήφισε υπέρ της επιστροφής Γεωργίου το 1946, ενώ ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, προσανατολισμένος πάντα στα αστικά συμφέροντα, συγκρούστηκε με το βασιλικό ζεύγος το 1962 και προώθησε την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας, παρά την ισχυρότατη βασιλική πτέρυγα της ΕΡΕ. Ομοίως, η συμμαχία με τις ΗΠΑ - φυσικά με ανισότιμους όρους και δεσμεύσεις σε βάρος της Ελλάδας και με τη δυνατότητα παρέμβασής τους στην εσωτερική πολιτική ζωή - δεν αμφισβητούνταν από κάποιο αστικό κόμμα ή κάποιες αστικές πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες πρόβαλαν απαιτήσεις για συνολικότερες διαπραγματεύσεις και συμφωνίες με τις ΗΠΑ, και στη συνέχεια και με την τότε ΕΟΚ, με στόχο πάντα την αναβάθμιση της Ελλάδας στο πλαίσιο αυτών των συμμαχιών. Ιδιαίτερο βάρος σε σχέση με αυτά δινόταν στο Κυπριακό. Για αυτό και η στάση των ΗΠΑ μεταβάλλεται σε σχέση με την κυβέρνηση του Κέντρου μετά τη μη ευόδωση των σχεδίων Άτσεσον.

Αλεξάνδρεια
Έξω από το σπίτι του Καβάφη.

Εν τέλει, αποτέλεσμα όλων αυτών των αντιθέσεων και των αδιεξόδων στο αστικό σύστημα ήταν η επιβολή της δικτατορίας το 1967.
Η αποκαλούμενη πάλι αποστασία βουλευτών της Ένωσης Κέντρου το 1965 - απεχθής ασφαλώς, αλλά όχι ανερμήνευτη στο πλαίσιο της κοινής αστικής στρατηγικής - και οι περιπτώσεις εξαγοράς ήταν παράγωγο του αστικού συστήματος και των τότε αντιθέσεών του, όχι αιτία του αντιδημοκρατικού χαρακτήρα του. Άλλωστε, οι μετακινήσεις βουλευτών και τα κατά περίπτωση προσωπικά ανταλλάγματα συνεχίζονται και μετά την κατάργηση της μοναρχίας το 1974 έως και σήμερα. Βασίζονται ακριβώς στη συμφωνία των αστικών κομμάτων ως προς τον στόχο, δηλαδή την εξυπηρέτηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και οικονομίας, τη γεωστρατηγική αναβάθμιση και τη θωράκιση του αστικού κράτους. Το κίνημα των 70 ημερών ήταν μαζικότατο, λαϊκό και συγκινητικό ως προς τη μαχητικότητά του. Θα μπορούσε να είναι και ελπιδοφόρο, αν συνδεόταν σχεδιασμένα και αποφασιστικά με τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων, με την ίδια δηλαδή την αστική εξουσία και την ανάγκη ανατροπής της ή τουλάχιστον με την de facto νομιμοποίηση του ΚΚΕ και την επιστροφή των εξόριστων. Ούτε και υπήρχε κάποιος ελιγμός ο οποίος αν γινόταν από το ΚΚΕ και την ΕΔΑ θα παρεμποδίζονταν οι αστικοί σχεδιασμοί. Η αστική εξουσία σε οποιαδήποτε μορφή της, αυτονόητα, απαντά με καταστολή όσο η ταξική πάλη αναπτύσσεται. Αυτό δεν σημαίνει "αιχμαλωσία" των εργατικών - λαϊκών δυνάμεων, αλλά κατάλληλη και εκ των προτέρων προετοιμασία τους για να αντιμετωπίσουν τη νέα φάση.
Είναι γεγονός - αναδεδειγμένο από το ίδιο το ΚΚΕ - η μη ύπαρξη στο ΚΚΕ εκείνη την περίοδο μιας προγραμματικής επεξεργασίας και μιας ανάλογης πολιτικής ετοιμότητας, οι οποίες θα στερέωναν ριζοσπαστικές συνειδήσεις, θα τις βάθαιναν, θα γεννούσαν και νέες, και θα θωράκιζαν από την αναπαραγωγή αυταπατών περί "συσπείρωσης δημοκρατικών δυνάμεων" και την περίοδο της μεταπολίτευσης. Ενδεικτικό είναι και απόσπασμα από τον Ανδ. Παπανδρέου, "έχασε (η ΕΔΑ) πολλούς από τους οπαδούς της που εντάχθηκαν στις αναπτυσσόμενες δυνάμεις της Κεντροαριστεράς στα πλαίσια της Ένωσης Κέντρου".⁵ Τα προγραμματικά αυτά προβλήματα όμως του ΚΚΕ και συνεπακόλουθα της ΕΔΑ, η αναζήτηση δηλαδή μιας συμμαχίας με τμήμα της αστικής τάξης και τους πολιτικούς της εκπροσώπους, ο σχηματισμός κυβέρνησης μαζί τους, το στάδιο της Εθνικής - Δημοκρατικής Αλλαγής εν ολίγοις, αναπαράγονται επαυξημένα στο "Χαμένη Ανοιξη", έστω με αντιφάσεις _και διαστρεβλωμένα.

Με την η Αντιγόνη Κερασιώτη το 1937
χρονιά του γάμου τους στην Αίγυπτο

Στο "Χαμένη Άνοιξη" επικρίνεται - και σωστά - η μη όξυνση της αντιπαράθεσης από μεριά της ΕΔΑ μετά τη δολοφονική ενέργεια με την έκρηξη νάρκης στον γιορτασμό του Γοργοπόταμου στις 29.11.1964 __ένα στέλεχος της ΕΔΑ εμφανίζεται να αγνοεί εσκεμμένα την πληροφορία για ενεργό ρόλο των ΗΠΑ στην ενέργεια. Όμως, προϋπόθεση για την είσοδο της ΕΔΑ σε αστική κυβέρνηση και την προώθηση μεταρρυθμίσεων, ακόμη και για αποδοχή της συνεργασίας από τον Γ. Παπανδρέου, ήταν η μη αμφισβήτηση των συντεταγμένων της εγχώριας αστικής τάξης. Και αυτή τη διάσταση είχαν τα κάθε λογής "θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα" του Η. Ηλιού, αυτή τη διάσταση είχε η αφαίρεση από την " Αυγή", ύστερα από υπόδειξη του Γραφείου Εσωτερικού, του αποσπάσματος από την ανακοίνωση του ΚΚΕ για την κηδεία Γρ. Λαμπράκη το οποίο ανέφερε την ανάγκη κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων.⁶
Η οπορτουνιστική διολίσθηση αφορούσε κλιμακωτά όχι μόνο το εσωτερικό του ΚΚΕ, αλλά και η ΕΔΑ γινόταν όχημά της. Όλα αυτά εφάρμοσαν μετέπειτα και τα ευρωκομμουνιστικά κόμματα, πόσο μάλλον σε συνθήκες νόμιμης λειτουργίας τους. Η κριτική όμως σε όλα τα παραπάνω απουσιάζει στο "Χαμένη Άνοιξη", ενώ η κριτική περιορίζεται στον διαχωρισμό "ηγεσίας - βάσης". Αντίθετα, προϋπόθεση για την ανάπτυξη της δράσης και της αντιπαράθεσης ή ακόμη για την προφύλαξη αγωνιστών από τις διώξεις, ήταν η ανασυγκρότηση των διαλυμένων από το 1958 παράνομων Οργανώσεων του ΚΚΕ __η ανασυγκρότησή τους μάλλον αντιμετωπίζεται στο "Χαμένη Άνοιξη" ως "ακατανόητη απόφαση από έξω". Το έδειξε αυτό στη διάρκεια της δικτατορίας η ίδρυση της ΚΝΕ και κατόπιν της Αντι-ΕΦΕΕ. Το δείχνει και η εμπειρία, ότι όπου υπάρχει ισχυρή Οργάνωση αναπτύσσονται και εστίες αντίστασης.
Ο Στρατής Τσίρκας και στο "Χαμένη Άνοιξη" αποδομεί πρόσωπα. Χιλιοειπωμένα είναι τα παρακάτω: Η ανάδειξη ενός προσώπου σε καθοδηγητική θέση, οι θέσεις τις οποίες εκφράζει, οι πράξεις του και οι όποιες αδυναμίες του αποτελούν πρώτιστα συλλογική απόφαση και λειτουργία, παρά ατομικό χαρακτηριστικό. Εκτός όμως από αυτά προκύπτει το ερώτημα: Αναδεικνύεται στο βιβλίο - και δικαίως ανάλογα την περίπτωση - ως απαράδεκτη η αντιμετώπιση συντρόφων/σων και αγωνιστών ως υπόπτων. Υπό ποια έννοια όμως είναι κάτι αποδεκτό ο επαναλαμβανόμενος χαρακτηρισμός Ακροναυπλιωτών, συντρόφων και σημαντικών αγωνιστών ως βρώμικων, ιδιοτελών και «ανθρωπάκια», και η προβολή όλων αυτών στη συνέχεια από οποιονδήποτε φιλελεύθερο ή σοσιαλδημοκράτη διανοούμενο απέναντι στο ΚΚΕ και το κάθε μέλος του;

Παρίσι 1937, ο Στρατής Τσίρκας
στο Β΄ Διεθνές Συνέδριο Συγγραφέων
για την Υπεράσπιση της Κουλτούρας
Ενάντια στον Φασισμό

Ας είμαστε ειλικρινείς. Το ζήτημα στο έργο του Στρατή Τσίρκα και στην ενασχόληση με αυτό δεν είναι το ένα ή το άλλο πρόσωπο, η μια ή άλλη συμπεριφορά και ο διοικητικός τρόπος στη διαμόρφωση και μεταφορά της πολιτικής γραμμής. Το ζήτημα είναι το περιεχόμενο της γραμμής και το ποια στάση επιλέγεται σε σχέση με μια σειρά ιστορικά γεγονότα: Το Κίνημα της Μέσης Ανατολής ήταν αναγκαίο και επιτυχές, ενώ το προγραμματικό έλλειμμα ήταν η μη διεκδίκηση της εξουσίας και στην Ελλάδα ή το Κίνημα ήταν άκαιρο και επιβαλλόμενο από τα πάνω; Πολιτική και οργανωτική αυτοτέλεια του ΚΚΕ στα Ιουλιανά ή πολιτική «ουράς» στην Ένωση Κέντρου; Χρειάζεται η αντιπαράθεση με το αστικό σύστημα συνολικά ή χρειάζεται η αναζήτηση μιας λύσης εντός του αστικού πολιτικού συστήματος η οποία «θα ανοίξει δρόμο», όπως το 1981, ή το 2015, δίχως την ανάγκη αμφισβήτησης και ρήξης; Το αστικό κράτος είναι από τη φύση του αντιλαϊκό και εχθρικό ή πρέπει να σώσουμε τους θεσμούς και να διασφαλίσουμε τη δικαιοσύνη; Η "Χαμένη Άνοιξη" και συνολικά η εργογραφία του Στρ. Τσίρκα κινούνται στη δεύτερη κατεύθυνση, εξ ου και γίνεται επίκληση σε αυτό κατά την εκάστοτε αναμόρφωση του αστικού συστήματος. Ως ΚΚΕ απαντάμε με το πρώτο σκέλος σε καθένα από τα παραπάνω "διλήμματα".

Στρατής Τσίρκας Lawrence Durrell, στο Life.
 Σκύρος, 1975 __Φωτ. του Γάλλου σκηνοθέτη Antoine Vitez.

• ·       _1. Αντρέας Καραντώνης, "Ενα διδακτικό κείμενο", Η Ελλάς, 15.11.1948.
• ·       _2. Γεώργιος Α. Λεονταρίτης, "Ανάμεσα σε δύο άκρα. Η πορεία του Κέντρου 1946-1967", εκδόσεις «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», Αθήνα 1992, σ. 110.
• ·       _3. Πελοπόννησος, 11.11.1952.
• ·       _4. Κωνσταντίνος Καραμανλής, Αρχείο, Γεγονότα και Κείμενα, τόμος 4, εκδόσεις «Η Καθημερινή», Αθήνα 2005, σ. 347.
• ·       _5. Ανδρέας Παπανδρέου, «Η δημοκρατία στο απόσπασμα», εκδόσεις «Καρανάσης», Αθήνα 1974, σ. 272.
• ·       _6. Αρχείο του ΚΚΕ, Έγγραφο 482796. Απόφαση του Γρ. Κλιμακίου της ΚΕ του ΚΚΕ για την περικοπή της ανακοίνωσης της ΚΕ για την κηδεία του Γρ. Λαμπράκη, 1/1965.
  

                                      Με πληροφορίες από το Τμήμα Ιστορίας της ΚΕ του ΚΕ                   
_                 Από το Δοκίμιο ιστορίας
Ο λογοτεχνικός και καλλιτεχνικός κόσμος στη διάρκεια της δικτατορίας Η δραστηριότητα και η στάση των πνευματικών δημιουργών το διάστημα 1967-1974 δεν ήταν φυσικά ενιαία, αλλά προσδιορίστηκε από την ταξική και πολιτική τους τοποθέτηση. Ένα τμήμα δημιουργών συμβιβάστηκε με τη δικτατορία χωρίς απαραίτητα να συνεργαστεί μαζί της. Είναι χαρακτηριστικά όσα έγραψε ο Σπόρος Πλασκοβίτης:^{2535 __}«Στην Ελλάδα του ’67 το παλιό, μεταχειρισμένο δόγμα “η Τέχνη για την Τέχνη” στάθηκε σανίδα σωτηρίας -πράξη και κατοχύρωση- για πολλούς από τους “καθιερωμένους” συγγραφείς και καλλιτέχνες που βρέθηκαν ξαφνικά κάτω από το ηθικό δίλημμα του απριλιανού πραξικοπήματος. Θέλησαν να συνεχίσουν την πνευματική τους δραστηριότητα γράφοντας όπως έγραφαν... Αλλά πώς; Έστω καί με λογοκρισία; ... Έστω και με την παράλληλη απαγόρευση άλλων βιβλίων ... Έστω και με τη διάλυση και την εκπαραθύρωση αρχείων και επίπλων ενός -του αρχαιότερου- από τα τρία λογοτεχνικά σωματεία του τόπου; __Σημείωση Δοκιμίου: Της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών. “Ναι” είπαν, “έστω κι έτσι...”»²⁵³⁶
Από την άλλη, πολλοί δημιουργοί -κινούμενοι προηγούμενα «εντός των τειχών» ή στον οπορτουνιστικό χώρο- επέλεξαν αρχικά τη «σιωπή» ως πράξη γνωστοποίησης της επικρατούσας ανελευθερίας.²⁵³⁷ Έπειτα, ορισμένοι φιλελεύθεροι αστοί δημιουργοί, αναλογιζόμενοι την απουσία τους από την αντικατοχική δραστηριότητα και τις επιπτώσεις της στην απήχηση των ιδεών τους, την εξάντληση της μετεμφυλιακής πολιτικής λειτουργίας και την πιθανότητα ενίσχυσης του κομμουνισμού από τον αντιδικτατορικό αγώνα, διαμόρφωσαν ένα πλαίσιο αντίθεσης στο καθεστώς. Η αντίληψή τους, υπό το συχνά χρησιμοποιούμενο όρο «επίμαχο κέντρο»,2538 περιλάμβανε τα ακόλουθα: Καταδίκη της αναστολής των συνταγματικών ελευθεριών και της επιβαλλόμενης λογοκρισίας, πρόβλεψη μιας εθνικής καταστροφής, αντικατάσταση της δικτατορίας από μια αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία
²⁵³⁵. Ο Σπ. Πλασκοβίτης εντάχτηκε στη «Δημοκρατική Άμυνα» και φυλακίστηκε στην Αίγινα.
²⁵³⁶. Σπ. Πλασκοβίτης, «Χρόνια μνήμης και αμνημοσύνης», Η Λέξη, τεύχ. 63-64 (4- 5/1987), σελ. 242.
²⁵³⁷. Η Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ έγραφε ότι ήταν ο Στρατής Τσίρκας εκείνος που έριξε την «ιδέα μιας επίθεσης σιωπής από μέρους όλων των πνευματικών ανθρώπων, δηλαδή να μη δημοσιεύσουμε ούτε άρθρο, ούτε βιβλίο, ούτε περιοδικό λογοτεχνικό να υπάρξει» _Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, «Ημερολόγιο οχτώ ημερών», Η Λέξη, τεύχ. 63-64 (4-5/1987), σελ. 337.
Το καλοκαίρι του 1961 ο Στρατής Τσίρκας διαγράφηκε από την КО του ΚΚΕ στην Αίγυπτο για το έργο του η Λέσχη που θεωρήθηκε υβριστικό για τους αγωνιστές της  Μέσης Ανατολής. Προηγουμένως _10.7.1961, του ανακοινώθηκε η κριτική για το βιβλίο (Αρχείο ΚΚΕ-Έγγραφο 29793, Έκθεση της αντιπροσωπείας της Κ.Ε. πάνω στα συζητήθηκαν με τον σ. Αγησίλαο στις 10/7/61 ύστερα από την ανακοίνωση της από σης της Κ.Ε. της Π.Ο.Ε.Α. της 29/6/61)
Έντονη ήταν η αντιπαράθεση και για το έργο Τσίρκα Αριάγνη από την τριλογία Ακυβέρνητες Πολιτείες. Κατά τον Μάρκο Αυγέρη «καταγίνεται με πάθη μικρόχαρα και μας δίνει έναν παρδαλό κόσμο χωρίς γενναιότητα, εξαθλιωμένο και χωρίς διέξοδο, (...) το μόνο εσωτερικό θερμό ρεύμα που ανακαλύπτει κανείς είναι μια άγρυπνη φιλαρέσκεια και πάθος που του εμπνέουν κάποιες ανομολόγητες εχθρότητες προς ανθρώπους που ήρθε σε σύγκρουση μαζί τους και φυσικά η συγγραφική φιλοδοξία του και ο αλαζονικός τόνος στους αφορισμούς και στις κρίσεις του. (...) Ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός δεν είναι μια μέθοδος γραφής, αλλά ένας ηθικός προσανατολισμός της τέχνης. Η άλλη αρχή έρχεται σα συμπλήρωμα της προηγούμενης