Ingmar Bergman ο "Σαββατογεννημένος"

14-Ιουλίου-1918 γεννιέται ο Σουηδός σκηνοθέτης του θεάτρου και του κινηματογράφου Ernst Ingmar Bergman _ Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Μια μεγάλη μορφή της 7^ης Τέχνης, που άνοιξε νέους δρόμους στον κινηματογράφο στην περίοδο μετά τον πόλεμο. Οι ταινίες του επηρέασαν βαθύτατα τον ευρωπαϊκό, αλλά και τον παγκόσμιο κινηματογράφο, θέτοντας στον επίκεντρο της θεματολογίας του τις θεμελιώδεις αναζητήσεις του ανθρώπου __Περισσότερα εδώ  

Εξίσου σημαντικές είναι και οι θεατρικές παραστάσεις που σκηνοθέτησε. "Το να κάνω ταινίες είναι για μένα ένστικτο, μια ανάγκη, όπως η πείνα, η δίψα, ο έρωτας", έλεγε, αν και, μετά την αυτοβιογραφική "Φάνι και Αλέξανδρος" (1983) και παρά τα τέσσερα Όσκαρ που αυτή απέσπασε, δήλωσε ότι εγκαταλείπει τον κινηματογράφο. "Υπόσχεση" που κράτησε, με μια "παρένθεση" το 2003, οπότε γυρίζει το "Saraband", για τη σουηδική τηλεόραση, ως "ελεύθερη συνέχεια" της μίνι σειράς "Σκηνές από ένα γάμο" (1973). Ωστόσο, συνέχιζε να συμμετέχει στη συγγραφή κινηματογραφικών σεναρίων άλλων σκηνοθετών, να γυρίζει ταινίες για την τηλεόραση και να σκηνοθετεί στην άλλη μεγάλη του αγάπη, το θέατρο. Ο Μπέργκμαν γεννήθηκε στην Ουψάλα και μεγάλωσε στη Στοκχόλμη. Τα παιδικά του χρόνια – "οδυνηρά και περιπλεγμένα" τα χαρακτήριζε – "σφραγίζονται" από την αυστηρή πειθαρχία του λουθηρανού πάστορα πατέρα του. Ξεκίνησε να σκηνοθετεί φοιτητικές θεατρικές παραστάσεις, σπουδάζοντας Φιλολογία και Καλές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Ανέβασε στα σημαντικότερα θέατρα της Σουηδίας έργα μεγάλων θεατρικών συγγραφέων (Στρίντμπεργκ, Σαίξπηρ, Πιραντέλο, Καμύ, Ουίλιαμς, Ανούιγ, Μπρεχτ, Τσέχοφ, και δικά του).
Επηρεασμένος από τον υπαρξισμό και την ψυχανάλυση, επικεντρώθηκε περισσότερο στο άτομο και όχι στην κοινωνία ή στην ιστορία, αλλά έθεσε ηθικά και φιλοσοφικά προβλήματα, με φόντο την κρίση και παρακμή της αστικής κοινωνίας. Η πρώτη του ταινία, "Κρίση", γυρίστηκε το 1945. Το 1955 γίνεται γνωστός στην Ευρώπη με την ταινία "Χαμόγελα καλοκαιρινής νύχτας".

Ο θάνατος, αιώνες πριν, σε εποχές με πολλών ειδών φόβους (κοινωνικούς, θρησκευτικούς, οικονομικούς, πολιτικούς), όταν οι λαοί μαστίζονταν από συνεχιζόμενους πολέμους, σιτοδείες και απανωτές επιδημίες πανώλης, επηρέασε καθοριστικά την τέχνη και τη λογοτεχνία. Απεικονιζόταν πότε σαν ιππότης της Αποκάλυψης που καλπάζει πάνω από πτώματα, πότε σαν αποκρουστική γυναίκα με φτερά νυχτερίδας, πότε σαν σκελετός οπλισμένος με δρεπάνι ή με τόξο και βέλη, καθισμένος σε ένα άρμα που έσερναν βόδια. Τον 14ο αιώνα εμφανίζεται η λέξη «μακάβριος» που αφορά στην εικο­νογραφία του θανάτου. Τον Μεσαίωνα, τα ταμπλό με τον Μακάβριο Χορό (οι ζωντανοί χό­ρευαν πλάι - πλάι με τους πεθαμένους) ήταν ευρέως διαδεδομένα. Βρίσκονταν σε τοίχους νεκροταφείων, σε εκκλησίες και σε γωνίες δρόμων, για να θυμίζουν στον θεατή την παροδικότητα της ζωής και το αδυσώπητο του θανάτου. Ωστόσο, δεν στερούνταν κοινωνικής κριτικής. Ο Χορός του θανάτου είναι ένα θέμα σαρκαστικό, μια εκτό­νωση του καταπιεσμένου λαού για την φεουδαρχική τυραννία. Με πηγή τη δημοτική παράδοση, οι λαϊκές δοξασίες που απηχούσαν τον γενικό φόβο μπροστά στην παντοδυναμία του θανάτου πέ­ρασαν στην ποίηση και τη μουσική. Τον θάνατο, χορεύοντας, κατάματα κοιτάμε... Ο ελληνικός λαός φαντάζεται την επιθανάτια αγωνία σαν πάλη του ανθρώπου με το Χάρο (χαροπάλεμα), αλλά στον αγώνα αυτό η έκβαση δεν είναι αμφίβολη, αφού τελικά υποκύπτει και ο γενναιότερος των θνητών: Κι εννιά φοραίς τον έβαλεν ο νιος το Χάρο κάτω. Μ' απάνω εις τς εννιά φοραίς του Χάρο βαροφάνη. Πιάνει το νιο 'που τα μαλλιά, χάμαις τον γονατίζει. Άφις με, Χάρο, τα μαλλιά και πιάσ' μ' απού τη μέση, και τοτεσάς σου δείχνω γω πώς ειν' τα παλληκάρια. -Αποκειδά τα πιάνω γω ούλα τα παλληκάρια, πιάνω κοπέλλαις όμορφαις, κι' άντρες πολεμιστάδες,και πιάνω και μωρά παιδιά μαζί με τσοι μαννάδες." (ελληνικό μοιρολόι).Η ταινία που τον καταξίωσε ως δημιουργό παγκόσμιας κλίμακας είναι "Η έβδομη σφραγίδα" 97λ (Det sjunde inseglet 1957), όπου ο ιππότης Μπλοκ που επιστρέφει από τις Σταυροφορίες σε μια Σουηδία αφανισμένη από την πανούκλα παίζει με τον Θάνατο μια παρτίδα σκάκι για να κερδίσει χρόνο αλλά και για να βρει απαντήσεις στα υπαρξιακά του ερωτήματα. Ένα από τα αριστουργήματα της 7^ης Τέχνης, βαθιά φιλοσοφικό και αλληγορικό, με αρκετή δόση χιούμορ τολμάει για πρώτη φορά στο παγκόσμιο σινεμά να θέσει το αιώνιο ερώτημα “Υπάρχει Θεός; “. Αυτό το ερώτημα, μαζί με τον φόβο του θανάτου, βασανίζουν εκείνη την περίοδο και τον ίδιο τον Bergman, σηματοδοτώντας την έναρξη του υπαρξιακού σινεμά και την ώριμη, “μέση“ περίοδο του σκηνοθέτη. Χρησιμοποιώντας κάποιους φυσικούς, εξωτερικούς χώρους και ελάχιστα εφέ, ο Bergman γύρισε την ταινία μέσα σε 35 ημέρες στα Rasunda Film Studios, με αρκετά χαμηλό προϋπολογισμό. Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας διαδραματίζεται σε εξωτερικούς χώρους, το σκηνικό δεν είναι νατουραλιστικό. Η ασπρόμαυρη, με μεγάλες αντιθέσεις του φωτός, κινηματογράφιση δημιουργεί μία εξπρεσιονιστική οπτική. Ο σκηνοθέτης δεν πέφτει στην παγίδα της εξεζητημένης σκηνοθεσίας, η τεχνική του διαπνέεται από απλότητα, κάνοντας συχνά κοντινά πλάνα στους ήρωες της ιστορίας, ώστε να αναδειχθούν τα συναισθήματά τους. Οι διάλογοι είναι αρκετά θεατρικοί και ποιητικοί, σε αντίθεση με το παραδοσιακό σινεμά, αλλά πειστικά αληθινοί. Το όνομα της ταινίας είναι από το όγδοο εδάφιο της “Αποκάλυψης”, το οποίο ακούγεται στην αρχή, αλλά και στο τέλος του έργου : "Και όταν άνοιξε την Έβδομη Σφραγίδα, έγινε σιωπή στον ουρανό μέχρι μισή ώρα". Διαδραματίζεται στη Σουηδία το 14^ο  αιώνα, στην εποχή του Μεσαίωνα . Ο Antonius Block (Max Von Sydow) , ένας απογοητευμένος ιππότης που έχει χάσει την πίστη του και ψάχνει να βρει απαντήσεις , γυρίζει μετά από 10 χρόνια από τις Σταυροφορίες μαζί με τον κυνικό ιπποκόμο του Jons (Gunnar Bjornstrand) , ενώ η Μαύρη Πανώλη μαστίζει τη Σκανδιναβία. Όταν, ξαφνικά, ο Θάνατος (Bengt Ekerot) εμφανίζεται για να τον πάρει μαζί του, ο Block νιώθοντας ότι πρέπει να κάνει μία τελευταία σημαντική πράξη, του προτείνει να παίξουν μία παρτίδα σκάκι, ώστε να παρατείνει τη διάρκεια της ζωής του όσο το παιχνίδι συνεχίζεται. Στο δρόμο συναντά ένα ζευγάρι περιοδευόντων ηθοποιών, τη Mia (Bibi Andersson) και τον Jof (Nils Poppe), μαζί με τον γιό τους Mikael και τους προσκαλεί να ταξιδέψουν μαζί τους μέχρι το κάστρο του για να αποφύγουν την Πανώλη. Μέχρι το ταξίδι τους να ολοκληρωθεί, ο Block έχει μάλλον βρει απάντηση σε κάποια από τα ερωτήματα που τον ταλάνιζαν, χορεύοντας κάπως πιο πρόθυμα τον τελευταίο άγριο χορό του Θανάτου.
Το αριστούργημα του Bergman είναι γεμάτο από πληθώρα συμβολισμών, ξεκινώντας από την πιο εμβληματική σκηνή του έργου, Το παιχνίδι σκακιού με τον Θάνατο, το οποίο συμβολίζει τη γνώση του τέλους της ζωής. Η εποχή του Μεσαίωνα, και συγκεκριμένα ο 14^ος αιώνας που καθορίστηκε από την πανδημίας της Πανώλης, θυμίζει στον Bergman, την εποχή που γυρίστηκε η ταινία. Μια μεταπολεμική εποχή που οδεύει προς την αποκάλυψη. Οι χαρακτήρες των Jof και Mia και ο γιος τους Mikael αντιπροσωπεύουν την “Αγία Οικογένεια “, την αγάπη, την ελπίδα και τη χαρά και είναι αυτοί που κάνουν τον πρωταγωνιστή να καταλάβει ποιο είναι το πραγματικό νόημα της ζωής. Επιπλέον, οι φράουλες και το γάλα που προσφέρει το ζευγάρι στους συνδαιτυμόνες τους, συμβολίζουν τη μετάληψη , όχι όμως ως “Θεία Κοινωνία “, αλλά ως αγάπη κι ελπίδα. Στην τελευταία σκηνή, ο μακάβριος χορός του Θανάτου στην ποπ κουλτούρα είναι μία υπενθύμιση πως ο Θάνατος μας ενώνει όλους. Οι συμβολισμοί έχουν πολύ σημαντική θέση σ’ αυτό το αλληγορικό έργο του Bergman, που βρίθει από αυτούς, κάνοντας αναφορές στην Ιστορία της Τέχνης και χρησιμοποιώντας σύμβολα του θανάτου δημοφιλή στη Μεσαιωνική τέχνη την περίοδο της Πανώλης __Max Von Sydow, Bengt Ekerot, Bibi Andersson, Gunnar Bjornstrand, Inga Landgre, Ake Fridell, Nils Poppe
Ακολουθούν αριστουργηματικές ταινίες: "Αγριες φράουλες", "Περσόνα", "Κραυγές και ψίθυροι" και δεκάδες άλλες. Το 1976 γύρισε στη Γερμανία "Το αυγό του φιδιού", μια ταινία για την άνοδο του ναζισμού. Μετά το θάνατο της τελευταίας του συζύγου, Ίνγκριντ (1995), έμενε μόνος στο νησί Φουρέ στη Βαλτική, που χρησίμευσε ως ντεκόρ πολλών ταινιών του. Παντρεύτηκε πέντε φορές και απέκτησε εννέα παιδιά. Τιμήθηκε με πολλές διεθνείς διακρίσεις, ενώ το 1978 το Σουηδικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου θεσμοθέτησε βραβείο στο όνομά του. Ο δημιουργός, που από τη 10ετία του ’50 "έστρωσε" το έδαφος στο σύγχρονο κινηματογράφο και έκανε σκηνοθέτες όπως ο Γκοντάρ να "υποκλιθούν" στην ιδιοφυΐα του, δήλωνε πριν λίγα χρόνια, αποκαλύπτοντας τη σεμνότητα των μεγάλων δημιουργών: "Υστερα από 60 χρόνια στον κινηματογράφο δεν μπορώ να εγκαταλείψω τον τρόπο με τον οποίο έχω μάθει να εργάζομαι. Μπορώ όμως να τον βελτιώσω"..!
30 Ιουλίου 2007: Ένα από τα σημαντικότερα «κεφάλαια» του παγκόσμιου κινηματογράφου του 20ού αιώνα "έκλεισε"

               Ernst Ingmar Bergman‎‎
Γεννήθηκε 14-Ιουλ-1918 στην Ουψάλα και μεγάλωσε στη Στοκχόλμη. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Τμήμα Ιστορίας και Φιλολογίας του πανεπιστημίου της πόλης άρχισε να ασχολείται με τη σκηνοθεσία, πρώτα στο θέατρο και στη συνέχεια στον κινηματογράφο. Εργάστηκε στα σημαντικότερα θέατρα της Σουηδίας ανεβάζοντας έργα των Στρίντμπεργκ, Σαίξπηρ, Λουίτζι Πιραντέλο, Αλμπέρ Καμύ, Τένεσι Ουίλιαμς, Ζαν Ανούιγ, Μπέρτολντ Μπρεχτ, Άντον Τσέχοφ, αλλά και δικά του. Παράλληλα σκηνοθέτησε μεγάλο αριθμό ταινιών με σενάρια που έγραψε ο ίδιος, με τις οποίες αναδείχτηκε διεθνώς ως ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του κινηματογράφου. Κύρια θέματα των ταινιών του είναι η αδυναμία ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, η αντιπαράθεση του ανθρώπου με τον εαυτό του και με τον Θεό και η αμφισβήτηση του τελευταίου, η ανάλυση των διαπροσωπικών σχέσεων και κυρίως των σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων και η αναζήτηση του νοήματος της ζωής. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 και μετά εγκαταλείπει τη χρήση συμβολισμών και αλληγοριών που κυριαρχούσαν σε παλαιότερες ταινίες του (Η Έβδομη Σφραγίδα, Άγριες Φράουλες, Η τριλογία της σιωπής) και περνά σε περισσότερο λιτές σκηνοθεσίες, ερευνώντας κυρίως τη γυναικεία ψυχοσύνθεση και την προσπάθεια του ανθρώπου να γνωρίσει του εαυτό του. Από το 1970 και μετά γύρισε τις ταινίες Η επαφή (1970), Κραυγές και ψίθυροι (1972), Πρόσωπο με πρόσωπο (1976), Το αβγό του φιδιού (1977), Φθινοπωρινή σονάτα (1978) και Οι μαριονέτες (1980). Σε αντίθεση με άλλους μεγάλους σκηνοθέτες που τήρησαν αρνητική στάση απέναντι στην τηλεόραση, σκηνοθέτησε πολλές τηλεοπτικές διασκευές θεατρικών έργων, αλλά και σειρές ή ταινίες για την τηλεόραση που μεταφέρθηκαν και στον κινηματογράφο, συχνά σε συντομότερες εκδοχές, όπως Σκηνές από έναν γάμο (1973), Ο μαγεμένος αυλός (1974), το ντοκιμαντέρ Οι άνθρωποι του Φάρο (1979), το αυτοβιογραφικό Φάνι και Αλέξανδρος (1983), που απέσπασε πολλά βραβεία σε διεθνή φεστιβάλ, μεταξύ των οποίων και Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας το 1984, και το Μετά την πρόβα (1984). Μετά το γύρισμα της τελευταίας του ταινίας, συνέχισε να ασχολείται με τη σκηνοθεσία στο θέατρο και με τη συγγραφή σεναρίων, κάποια από τα οποία γυρίστηκαν ταινίες, όπως Οι καλύτερες προθέσεις (1991) του Μπιλ Άουγκουστ και Το παιδί της Κυριακής (1992) του γιου του Ντάνιελ Μπέργκμαν. Το 1987 εξέδωσε την αυτοβιογραφία του με τον τίτλο Η μαγική κάμερα και το 1990 μια συλλογή από σκέψεις του με τον τίτλο Εικόνες. Για το συνολικό του έργο έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις, όπως το Μεγάλο Χρυσό Παράσημο της Σουηδικής Ακαδημίας Γραμμάτων και Τεχνών (1977), το Βραβείο της Βρετανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης (1987), το Ειδικό Βραβείο Φελίξ (1988) και το Βραβείο Ζόνινγκ του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης (1989). Επίσης, από το 1978 έχει θεσμοθετηθεί κινηματογραφικό βραβείο με το όνομά του από το Σουηδικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου
                                               Επιλεγμένη φιλμογραφία

·       Saraband (2003)(TV)

·       In The Presence of a Clown (1997) (Larmar och gör sig till)(TV)

·       Δύο Μακάριοι (1986) (De Två Saliga) (TV)

·       Karin's Face (1986) (Karins ansikte) (TV)

·       Φάνι και Αλέξανδρος (1982) (Fanny och Alexander) (βραβείο Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, 1984)

·       After Practise (1982) (Efter repetitionen)

·       From the Life of the Marionettes (1980) (Aus dem Leben der Marionetten)

·       Φθινοπωρινή σονάτα (1978) (Höstsonaten)

·       The Serpent's Egg (1977) (Das Schlangenei)

·       Πρόσωπο με Πρόσωπο (1976) (Ansikte mot ansikte) (Υποψηφιότητα για όσκαρ σκηνοθεσίας)

·       The Magic Flute (1975) (Trollflöjten), πρωτοπαρουσιάστηκε ως τηλεταινία στη σουηδική τηλεόραση, έγινε ταινία αργότερα

·       Σκηνές από έναν γάμο (1973) (Scener ur ett äktenskap)

·       Κραυγές και ψίθυροι (1973) (Viskningar och rop) (Υποψηφιότητα για όσκαρ σκηνοθεσίας)

·       The Touch (1971) (Berοringen)

·       The Passion of Anna (1969) (En passion)

·       Hour of the Wolf (1968) (Vargtimmen)

·       The Rite (1968) (Riten) (TV)

·       Shame (1968) (Skammen)

·       Περσόνα (1966)

·       All These Women (1964) (För att inte tala om alla dessa kvinnor)

·       Χειμωνιάτικο Φως (1963) (Nattvardsgästerna)

·       Η Σιωπή (1963) (Tystnaden)

·       Μέσα από τον Σπασμένο Καθρέφτη (1961) (Sesom i en spegel) (Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας)

·       Η Πηγή των Παρθένων (1960) (Jungfrukollan) (Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας)

·       The Devil's Eye (1960) (Djävulens öga)

·       Brink of Life (1958) (Nära livet)

·       The Magician (1958) (Ansiktet)

·       Άγριες Φράουλες (1957) (Smultronstället)

·       Η Έβδομη Σφραγίδα (1957) (Det sjunde inseglet)

·       Smiles of a Summer Night (1955) (Sommarnattens leende)

·       Dreams (1955) (Kvinnodröm)

·       A Lesson in Love (1954) (En lektion i kärlek)

·       Καλοκαίρι με τη Μόνικα (1953) (Sommaren med Monika)

·       Η νύχτα των σαλτιμπάγκων (1953) (Gycklarnas afton)

·       Secrets of Women (1952) (Kvinnors väntan)

·       Summerplay (1951) (Sommarlek)

·       To Joy (1950) (Till glädje)

·       This Can't Happen Here (1950) (Sånt händer inte här)

·       Thirst (1949) (Törst)

·       Prison (1949) (Fängelse)

·       Port of Call (1948) (Hamnstad)

·       Music in Darkness (1948) (Musik i mörker)

·       A Ship to India (1947) (Skepp till India land)

·       It Rains on Our Love (1946) (Det regnar på vår kärlek)

·       Crisis (1946) (Kris)

Σενάρια

·       Hets (1944) _σκηνοθ. Alf Sjöberg

·       Kvinna utan ansikte (1947) _σκηνοθ. Gustaf Molander

·       Eva (1948)_ σκηνοθ. Gustaf Molander

·       Medan staden sover (1950) _ σκηνοθ. Lars Erik Kjellgren

·       Frånskild (1951) σκηνοθ. Gustaf Molander

·       Sista paret ut (1956) _ σκηνοθ. Alf Sjöberg

·       Lustgården (1961) σκηνοθ. Alf Kjellin

·       The Best Intentions (1992) _Den goda viljan | σκηνοθ. Bill August)

·       Söndagsbarn (1992) _ σκηνοθ. Daniel Bergman

Ντοκιμαντέρ

·       Fårö dokument (1969)

·       Fårö-dokument (1979)

·       Dokument Fanny och Alexander (1985)

Μπέργκμαν αυτοβιογραφούμενος

Αν σας ρωτούσαν τι σημαίνει για σας "Παιδί της Κυριακής", τι θα απαντούσατε; Μάλλον κάτι παρόμοιο με τις απαντήσεις που έδωσαν φίλοι και γνωστοί στην Ελλάδα, στο ερώτημα των Νίκου Σερβετά και Ακριβής Κονιδάρη, μεταφραστών του δεύτερου αυτοβιογραφικού βιβλίου του κορυφαίου κινηματογραφικού και θεατρικού σκηνοθέτη Ίνγκμαρ Μπέργκμαν ,που εξέδωσε η "Σύγχρονη Εποχή". Ορθώς πράξαντες, οι μεταφραστές τιτλοφόρησαν το βιβλίο "Σαββατογεννημένος" (παρότι το βιβλίο γράφτηκε για να γυριστεί ταινία από το γιο του και ήδη προβλήθηκε στην Ελλάδα με τίτλο "Το παιδί της Κυριακής"), γιατί το "Σαββατογεννημένος" στη γλώσσα μας έχει πιο εύγλωττα και ταιριαστά, για την ψυχοπνευματική φύση και την καλλιτεχνική δημιουργία του Μπέργκμαν , σημασιολογικά "φορτία".  Όσοι έχετε διαβάσει το άλλο (εκτενέστερο) αυτοβιογραφικό βιβλίο του Μπέργκμαν "Οι καλύτερες προθέσεις", θα θυμάστε ότι εκεί βιογραφούνται τα πρόσωπα και των δύο οικογενειακών "κλάδων" των γονιών του. Οι ταξικές τους διαφορές. Οι κοινωνικές τους ιδέες. Οι διαπροσωπικές - συχνά συγκρουσιακές - σχέσεις και συμπεριφορές τους. Τα αισθήματα, τα ήθη, οι παραδόσεις, το επίπεδο κουλτούρας, αλλά και οι φαντασιώσεις της οικογένειάς του. Τα "σημαδιακά" για την ψυχοδιανοητική, επόμενα και για την καλλιτεχνική, διαμόρφωσή του οικογενειακά γεγονότα. Όπως στις "Καλύτερες προθέσεις" __ Μπαίνω μέσα στις εικόνες και αγγίζω τους ανθρώπους, αυτούς που θυμάμαι, αυτούς που δε γνωρίζω. Δε θέλω να ισχυριστώ ότι ποτέ δεν ήμουν τόσο ειλικρινής όσο τώρα. Έχω υπερβάλλει, έχω προσθέσει, έχω σβήσει και έχω ξαναγράψει, αλλά, όπως γίνεται σχεδόν πάντα σε τέτοιου είδους παιχνίδια, το παιχνίδι έχει γίνει πιο ξεκάθαρο από την πραγματικότητα. Αυτό το βιβλίο σε κανένα απολύτως σημείο δεν έχει προσαρμοστεί στις ανάγκες του κινηματογραφικού έργου. Έχει παραμείνει όπως έχει γραφτεί: Οι λέξεις παραμένουν αναλλοίωτες και ζουν πιθανότατα τη δική τους ζωή, όπως μια παράσταση στα μάτια κάθε της θεατή (Ίνγκμαρ Μπέργκμαν), και μ' αυτό το βιβλίο πεζογραφεί, σεναριογραφεί και δραματοποιεί ως ψυχρός "ανατόμος" και αναλυτής των ψυχολογικών δεδομένων, δικών του και προσώπων από τους δύο κλάδους της οικογένειάς του. Μόνο που εδώ η "ανατομία" του δίνει την αίσθηση μιας "παιδικής" ελαφράδας και αθωότητας, καθώς οι μνήμες του φιλτράρονται μέσα από τον κεντρικό ήρωα, τον οκτάχρονο Που, που δεν είναι άλλος από τον Μπέργκμαν , που διηγείται στο τρίτο πρόσωπο, αλλά και ως "εγώ", όσα κράτησε η μνήμη του από το αδέλφια του, τους γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, θείους, δασκάλες, υπηρέτριες, γείτονες, άλλους γνωστούς, στο σπίτι - σαράβαλο στην εξοχή και στο σπίτι στην πόλη. Από τα παιδικά παιχνίδια, τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα, τις υποψίες για "κρυφούς" έρωτες των μεγάλων. Συγκλονιστικές, "μνημείο" της ιδιοφυούς μπεργκμανικής ποιητικής σύλληψης και ψυχογραφικής δεινότητας, είναι οι σελίδες για το ρολογά, με τον υπερρεαλιστικό εφιάλτη του με ένα ρολόι και την αυτοκτονία του.

Κωμωδία με την υπογραφή του: "Το μάτι του Διαβόλου"
Ο Διάβολος μια μέρα έβγαλε ένα κριθαράκι στο μάτι του. Αιτία, σύμφωνα με μια παλιά ιρλανδική παροιμία είναι το ότι μια όμορφη 20χρονη κοπέλα διατηρεί ακόμα την παρθενιά της. Είναι κόρη πάστορα και περιμένει να παντρευτεί για να γνωρίσει τον έρωτα. Τότε ο Διάβολος αποφασίζει να στείλει στη Γη τον Δον Ζουάν για να την τιμωρήσει... Έτσι ο Δον Ζουάν επιστρέφει στη γη συνοδευόμενος από τον υπηρέτη του Πάμπλο και πετυχαίνει αμέσως να τον φιλοξενήσει ο αφηρημένος πάστορας. Ενώ όμως μοιάζει να νικάει, στην πραγματικότητα χάνει γιατί το κορίτσι είναι έτοιμο να του δοθεί μόνο επειδή τον λυπάται που υποφέρει (Αντίθετα ο Πάμπλο κατακτά τη γυναίκα του πάστορα). Πρωταγωνιστούν: Γιαρλ Κιούλε, Μπίμπι Αντερσον, Αξελ Ντούμπεργκ, Νιλς Ποπ, Στιγκ Γιάρελ

Μυστικά γυναικών

Εδώ σκηνοθετεί μια δραματική ταινία: Γυρισμένη στα 1952 (ασπρόμαυρη φυσικά), αφηγείται την ιστορία τεσσάρων γυναικών, που είναι συννυφάδες, και έχουν από χρόνια τη συνήθεια να περνούν μαζί το καλοκαίρι. Μέσα στην πλήξη των ζεστών αργόσυρτων ημερών η κάθε μια τους ξεχωριστά νιώθει την ανάγκη να εξομολογηθεί τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο γάμος της, στις άλλες. Και εδώ ο Μπέργκμαν θέτει ερωτήματα χωρίς να δίνει σαφή απάντηση: Μπορεί να υπάρξει πλήρης ένωση, ερωτική ταύτιση ανδρός και γυναικός ή πάντα, κατά βάθος, οι σύζυγοι παραμένουν δυο ξένοι, δυο αδιάφοροι και εφήμεροι συνοδοιπόροι; Φυσικά υπάρχουν διαλείμματα επικοινωνίας, αλλά στην ουσία ο καθένας ζει τη δική του ζωή. Ο Μπέργκμαν , "περπατά" μέσα από το μονοπάτι των γυναικών και κατεβαίνει τους δύσβατους δρόμους της γυναικείας ψυχής. Παίζουν: Ανίτα Μπιοργκ, Γιαλ Κιούλε, Γκουνάρ Μπιγιόρνσραντ

Ο Καθρέφτης
Η ταινία "Μέσα από το σπασμένο καθρέφτη" γυρίστηκε το 1961. Έχει στις πλάτες της, δηλαδή, 65+ ολόκληρα χρόνια ζωής. Είναι μια από τις τρεις ταινίες του μεγάλου Σουηδού σκηνοθέτη, που αποτελούν την "τριλογία δωματίου", όπως καταγράφηκε στην ιστορία του κινηματογράφου. Οι άλλες δυο είναι: Οι "Κοινωνούντες", 1962 και η "Σιωπή", 1963.

Στον "Καθρέφτη" του (όπως και στις άλλες δυο ταινίες της τριλογίας), προσπαθεί να εισχωρήσει με το φακό του στο "εσωτερικό" της ανθρώπινης "ψυχής" και να ανιχνεύσει τις αιτίες που προκαλούν τα αδιέξοδα στις σχέσεις των ανθρώπων. Ο "Σπασμένος καθρέφτης", δεν είναι παρά ο τρόπος με τον οποίο, σύμφωνα με τον Μπέργκμαν , βλέπουμε το διπλανό μας. Ένας τρόπος, που δε βοηθάει την αληθινή επικοινωνία, καθώς η εικόνα, με την οποία βλέπουμε το διπλανό, μας, δεν είναι καθαρή.

Η αστοχία του, να προσπαθεί να ερευνήσει την ψυχοσύνθεση των ηρώων του, να προσπαθεί να μιλήσει για σημαντικές ανθρώπινες καταστάσεις, όπως είναι η τέχνη, ο έρωτας, ο εγωισμός, η οικογένεια κλπ. χωρίς να λαβαίνει υπόψη το κοινωνικό περιβάλλον και τις κυρίαρχες οικονομικές σχέσεις, οι οποίες επιβάλλουν έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής και διαμορφώνουν τις ανθρώπινες συνειδήσεις και συμπεριφορές, τον οδηγεί, μοιραία, στη μεταφυσική. Η οποία, μεταφυσική, μειώνει την εμβέλεια της σκέψης του και του έργου του. Η ταινία, πάντως, εξακολουθεί να είναι "μάθημα κινηματογράφου". Καθώς τα κάδρα του, το ντεκουπάζ, το μοντάζ, οι φωτισμοί, οι σιωπές και οι εντάσεις, μαζί με τη μουσική του Μπαχ, που ακούγεται, δημιουργούν μια μοναδική ατμόσφαιρα, έναν άρτιο εικαστικό κόσμο. Παίζουν: Χάριετ Αντερσον, Γκούναρ Μπιόρνστραντ, Μαξ Φον Σίντοου, Λαρς Πασγκάρντ.

Scener ur ett äktenskap 8.3|10
Οι "Σκηνές Από Έναν Γάμο", καταπιάνονται, όπως άλλωστε αφήνει να εννοηθεί ο τίτλος τους, με τη ζωή ενός παντρεμένου ζευγαριού. Ενός παντρεμένου ζευγαριού, το οποίο δείχνει ευτυχισμένο, αλλά, τελικά, δεν είναι! Φτάνει μια σπίθα και σιγά - σιγά, όπως ξετυλίγεται το κουβάρι, έτσι ακριβώς, η ζωή του φαινομενικά αρμονικού ζευγαριού αρχίζει να ξεφτίζει, να ξεφτίζει... μέχρι το τέλος! Μέχρι το σημείο να μη μείνει τίποτα απ' όλα όσα νόμιζε ότι το έδενε τόσα χρόνια!

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Μπέργκμαν ασχολείται με το μικρόκοσμο των ζευγαριών. Σχεδόν το σύνολο του έργου του έχει καταναλωθεί με τις διαπροσωπικές σχέσεις. Η κρίση του θεσμού της οικογένειας, η κρίση της αστικής κοινωνίας, η κρίση στις ανθρώπινες σχέσεις στην καπιταλιστική κοινωνία, τράβηξε το καλλιτεχνικό αλλά και ανθρώπινο ενδιαφέρον τού πολύ καλού Σουηδού σκηνοθέτη. Ο ίδιος, στην προσωπική του ζωή, έχει βιώσει αυτή την κρίση...

Η ταινία, χωρίς να γίνεται διδακτική, καταφέρνει να κάνει τον θεατή συνένοχο! Καταφέρνει από ...θεατή, να τον μπάσει στην ιστορία και, τελικά, να τον αναγκάσει σε αυτογνωσία! Οι «Σκηνές Από Έναν Γάμο», δε συμβαίνουν μονάχα στη ...Σουηδία, αλλά και μέσα στο σπίτι μας. Εντάξει, στο διπλανό σπίτι! Στο σπίτι του ιδίου ορόφου. Στο σπίτι μας! Αυτή, ακριβώς, είναι η ικανότητα του. Να δείχνει ότι σου διηγείται μια ξένη ιστορία, ενώ στην πραγματικότητα σου διηγείται τη δική σου ιστορία. Τη δική σου ιστορία που, επιμελώς, θέλεις να κρατήσεις σε ύπνωση! Εκείνος, με την άψογη τεχνική του και την υψηλή αισθητική του, τη φέρνει στην επιφάνεια. Στο χέρι σου είναι τι, τελικά, θα την κάνεις! Θα την αφήσεις να ξεφτίσει ή θα προσπαθήσεις να την αλλάξεις.

Ο Μπέργκμαν, πρέπει να το τονίσουμε, δεν ήταν αισιόδοξος. Ήταν μάλλον απελπισμένος. Αυτό, βέβαια, είχε να κάνει με το γεγονός ότι και ο ίδιος είχε εγκλωβιστεί μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα. Μέσα στο οποίο, φυσικά, και δεν έβλεπε διέξοδο στα προβλήματά του. Μένοντας, λοιπόν, δέσμιος αυτού του συστήματος, αρνούμενος να αναζητήσει απαντήσεις σε άλλα κοινωνικά συστήματα, επόμενο ήταν να έφτανε στα αδιέξοδα που έφταναν οι ήρωές του. Που έφτασε το συγκεκριμένο ζευγάρι! Στην αποσύνθεση των ανθρώπινων σχέσεων. Στη διάλυση! __Με τους\τις "συνήθεις υπόπτους" Λιβ Ούλμαν, Ερλαντ Γιόζεφσον, Μπίμπι Αντερσον.

Persona 1966
Το μοτίβο της "απώλειας ταυτότητας" που ο Μπέργκμαν περιγράφει στην "Ντροπή_ Skammen" (όπου η Εύα και ο Γιαν Ρόζενμπεργκ, δύο μουσικοί, δραπετεύουν από τον εμφύλιο πόλεμο και εγκαθίστανται σε ένα μακρινό νησί, όπου προσπαθούν να επιβιώσουν καλλιεργώντας λαχανικά. Έχουν παντρευτεί εδώ και επτά χρόνια, χωρίς να αποκτήσουν παιδιά και χωριό συναντούν έναν ψαρά, τον Φίλιπ, και τον δήμαρχο, τον συνταγματάρχη Τζάκομπι… ο Φίλιπ μαθαίνει ότι έχουν αποβιβαστεί ένοπλες δυνάμεις και ότι οργανώνεται αντίσταση στο νησί. Ο πόλεμος τούς έχει προφτάσει. Προσπαθώντας να επιβιώσουν με κάθε τρόπο, θα υποχρεωθούν να πάρουν θέση αντιμετωπίζοντας διλήμματα που θα αλλάξουν για πάντα τον τρόπο που ο ένας βλέπει τον άλλο και την ίδια τους τη ζωή…) συνεχίζεται στην "Περσόνα" (1966), μέσα από μια ονειρική σχεδόν «ρευστοποίηση» των ημίσεων του προσώπου της Ελίσαμπετ Φόγκλερ και της νοσηλεύτριάς της Αλμα. Η εικόνα παραπέμπει σε ό,τι συμβαίνει σε έναν ηθοποιό που μελετά το ρόλο που καλείται να υποδυθεί: Ο ρόλος με τις πρόβες παίρνει το πάνω χέρι κι αρχίζει να κυριαρχεί πάνω στον ηθοποιό, ενώ, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στον ηθοποιό και το ρόλο ελαστικοποιείται και μετατοπίζεται... Η σιωπούσα Ελίσαμπετ περνά από την παθητικότητα, στην ευχαρίστηση του να μελετά την Αλμα που την φροντίζει. Η νοσηλεύτρια Αλμα, χάνοντας τον έλεγχο, αποκαλύπτει ότι πίσω από τη δύναμη που εκπέμπει η στολή της νοσηλεύτριας, κρύβεται μια γυναίκα το ίδιο χαοτική με τη νευρωτική ηθοποιό Ελίσαμπετ. Ασθενής και θεραπεύτρια αλλάζουν θέση. Η μια παίζει το ρόλο της άλλης, ενώ η όλη διαδικασία εσωκλείει δύο αντιθετικούς παράγοντες, αδιάκοπα επίκαιρους στο έργο του Μπέργκμαν: την αποκόλληση και τη ρευστοποίηση. Ο κινηματογραφιστής Μπο Βίντερμπεργκ ήδη το 1962, σε μανιφέστο με τίτλο Όραμα του σουηδικού κινηματογράφου, γράφει για τον Μπέργκμαν , ότι γυρίζει εσωστρεφείς "κάθετες" ταινίες, σε μια εποχή που έχει ανάγκη από "οριζόντιες" ταινίες, ευρέως κοινωνικού προβληματισμού. Ακριβώς για τον ατομικιστικό χαρακτήρα και την αστική τους φύση οι ταινίες του δεν άργησαν να γίνουν εξαγώγιμο προϊόν απροκάλυπτης εξωτικής γοητείας του μυστικισμού του Βορρά, ενώ η εικόνα του ίδιου του Μπέργκμαν - του ριζωμένου σ' έναν εθνικό πολιτισμό όπου τα πάντα ερμηνεύονται ως γοητευτικά φαντάσματα της νύχτας - καλλιεργήθηκε ως αρχετυπική εικόνα του Σουηδού που βαρύνεται από το ζοφερό κλίμα, τη σκανδιναβική του ιδιοσυγκρασία και το πνεύμα λουθηρανής ενοχικής ηθικής.

Η διαλεκτική στη σχέση των δύο γυναικών της "Περσόνα" αποδίδεται με εικόνες που κινούνται από το «μακρινό» στο «κοντινό». Τα πρόσωπα των δύο γυναικών «λειωμένα μαζί, σε ένα» είναι η άλλη όψη του σχήματος με τα δυο κεφάλια και επιβιώνουν με το να προσπαθούν να απελευθερωθεί η μια από την άλλη. Κάπου στα μέσα της ταινίας συμβαίνει μια παραδοξότητα, ένα "μετακινηματογραφικό" τέχνασμα που χαρίζει στην "Περσόνα" την ιδιαίτερη θέση που κατέχει, σαν μια από τις πιο προχωρημένες και μοντερνιστικές ταινίες του: Η ροή των εικόνων διακόπτεται από κάτι που σαν "ατύχημα", ή στο εσωτερικό της κάμερας ή στο μηχάνημα προβολής. Η λωρίδα του φιλμ μοιάζει να σκίζεται στη μέση και το σχίσιμο κυλά πάνω στην εικόνα της άξαφνα ακινητοποιημένης Μπίμπι Αντερσον. Αυτό στρέφει την προσοχή του θεατή από τον κόσμο της μυθοπλασίας, στις τεχνικές προϋποθέσεις και όρους του σινεμά. Η περίφημη αυτή ρωγμή στην "Περσόνα" δε συνιστά απλά ένα εφέ που διαλύει την ψευδαίσθηση, αλλά λειτουργεί σαν μεταφορά, για το δράμα ανάμεσα στις δύο γυναίκες, την ασθενή Ελίσαμπετ και τη νοσηλεύτριά της Αλμα, για τη μεταξύ τους ρωγμή. Ο Μπέργκμαν ρίχνει βάρος στην τεχνική του κινηματογράφου - στο χαρακτήρα του φιλμ ως τεχνούργημα, στις εικόνες που βγαίνουν από το σώμα της κάμερας, στις στιλπνά λευκές μεταβάσεις που δημιουργούν κενό στην αφήγηση - όλα αυτά εγγράφονται σε μια στρατηγική που τοποθετεί τον θεατή στη θέση της φιγούρας της μυθοπλασίας _με Μπίμπι Αντερσον, Λιβ Ούλμαν, κ.ά.

Höstsonaten 8.1|10
Και πάμε στη χρωματιστή "Φθινοπωρινή σονάτα" ένα παιχνίδι για την αλήθεια ανάμεσα σε δύο κύρια πρόσωπα και δύο βοηθητικά. Οι δύο κεντρικοί ήρωες του "παιχνιδιού" είναι η μητέρα και η μία κόρη. Η μητέρα, διάσημη πιανίστα, δυναμική και εγωίστρια, που ασχολείται πάντα με τις δύο κόρες της, στο περιθώριο δύο κοντσέρτων. Η κόρη, άκρως ευαίσθητη και άβουλη που μεγάλωσε κάτω από τη σκιά της μητέρας της και ισοπεδώθηκε πλήρως από την πανίσχυρη προσωπικότητά της. Ενας παπάς, σύζυγος της κόρης και μία κόρη βουβή και ανάπηρη είναι οι δύο βοηθητικοί συντελεστές του παιχνιδιού και της αλήθειας. Πάνω στο αιώνιο πρόβλημα της σύγκρουσης γονιών και παιδιών, που τόσο απασχόλησε τον Μπέργκμαν , μια όμορφη ταινία, με θαυμάσιες ερμηνείες, λουσμένη από το φθινοπωρινό φως του σουηδικού τοπίου και διαποτισμένη από τα μουσικά μοτίβα του Σοπέν, του Μπαχ και του Χέντελ. Πρωταγωνιστούν: Ινγκριντ Μπέργκμαν , Λιβ Ούλμαν, Λένα Νίμαν, Χάλβαρ Μπιορκ, Ερλαντ Γιόζεφσον

Ο Μάγος
Ansiktet δραματική κομεντί _φαντασίας του 1958, σε σενάριο και σκηνοθεσία Bergman. Η υπόθεση ακολουθεί έναν περιπλανώμενο μάγο και υπνωτιστή (Max von Sydow), ο οποίος συγκρούεται με τις αρχές μιας μικρής πόλης, δοκιμάζοντας τα όρια μεταξύ τέχνης, πίστης και απάτης. Η ταινία αποτελεί αλληγορία για τον καλλιτέχνη και τους επικριτές του. Στη Σουηδία του 19^ου αιώνα "Το πρόσωπο" όπου ένας ταχυδακτυλουργός κι ο θίασος με τον οποίο περιοδεύει υποχρεώνονται να σταματήσουν σε μία πόλη. Η "στάση" θα γίνει γιατί τρεις κρατικοί αξιωματούχοι θέλουν να ανακρίνουν ένα μέλος του θιάσου. Υπάρχουν κατηγορίες κατά του ταχυδακτυλουργού Φόγκλερ, που έχουν σχέση με βλασφημίες και κατηγορίες για πολλά χρέη. Το ταλέντο του ταχυδακτυλουργού δοκιμάζεται από τον κυνικό Δρ. Φέργκερους, που είναι ένας από τους θεατές του. Τα δύο πρόσωπα θα έρθουν σε σύγκρουση, που θα τους οδηγήσει στον εξευτελισμό, την αμφιβολία και το θάνατο. Ο Μπέργκμαν κάνει μια ταινία ουσιαστικά για την αστική υποκρισία, συνεχίζοντας τον προβληματισμό της "Νύχτας των Σαλντιμπάγκων" (Gycklarnas afton _1953). Φέρνει σε αντιπαράθεση μια ομάδα θεατρίνων με τους αντιπροσώπους της κοινωνικής τάξης. Με πολλά κωμικά στοιχεία. Παίζουν Μαξ Φον Σίντοφ, Ίνγκριντ Τούλιν και Μπίμπι Άντερσον

Ριζοσπάστης
Ακόμα γεμίζουν οι αίθουσες, για τους "Πόλεμους των Άστρων", όπου κανένα πλάνο δε στέκεται πάνω από μερικά δευτερόλεπτα. Διάστημα που δεν επιτρέπει την έρευνα, ούτε την επικοινωνία. Διάστημα που «κρύβει» την έλλειψη εικαστικής πρότασης. Εκείνο που προέχει, στον βιομηχανικό κινηματογράφο, είναι ο εντυπωσιασμός, το γαργάλημα των χαμηλών ενστίκτων του θεατή. Στο "Σπασμένο καθρέφτη", η μηχανή δε βιάζεται να αλλάξει θέση. Μετακινείται όταν αυτό είναι αναγκαίο και μέσα στα καθορισμένα πλαίσια της αφήγησης. Ο κινηματογράφος του Μπέργκμαν (και όλων των άλλων μεγάλων της 7^ης τέχνης), ανάμεσα στα άλλα, σου προσφέρει εκφραστικούς "πίνακες". "Πίνακες" με μεστό περιεχόμενο. "Πίνακες" καλοζυγισμένους. Τόσο τα πρόσωπα, όσο και τα αντικείμενα, δεν υπάρχουν τυχαία. Υπάρχουν για να μιλήσουν, να αφηγηθούν, να ερμηνεύσουν. Η παρουσία τους και η θέση τους είναι ποιητικές λέξεις, που σχηματίζουν ολοκληρωμένες ποιητικές προτάσεις.

Η ταινία γυρίστηκε πριν από 65+ ολόκληρα χρόνια. Και εξακολουθεί να παραδίδει μαθήματα κινηματογράφου. Η εναλλαγή και η διάρκεια των πλάνων, οι θέσεις της μηχανής, οι κινήσεις και η εκφορά του λόγου από τους ηθοποιούς, οι σκιές και το φως της ασπρόμαυρης φωτογραφίας, οι ήχοι και η μουσική (Μπαχ), όλα τα στοιχεία της ταινίας είναι άψογα συγχρονισμένα. Με έναν συγχρονισμό, όμως, που δεν παρουσιάζεται. Εχεις την αίσθηση, πως όλα συμβαίνουν μόνα τους, τυχαία. Πουθενά δε βλέπεις το σκηνοθέτη να σου κλείνει το μάτι πονηρά λέγοντας "εγώ το έκανα αυτό". Ο Μπέργκμαν στέκεται "μακριά". Αφήνει την ιστορία του να μιλήσει... Είναι κρίμα, καλλιτέχνες αυτής της εμβέλειας, να μην έχουν ανταμώσει με τη διαλεκτική υλιστική σκέψη. Τη μέθοδο, που θα τους επέτρεπε, να κάνουν την ιστορία τους, φύλλο και φτερό. Να φτάσουν την έρευνά τους στον πυρήνα. Εκεί που βρίσκεται η απάντηση στα ερωτηματικά τους. Ο "...Σπασμένος καθρέφτης", είναι μια κραυγή αγωνίας. Μια κραυγή αγωνίας, για τα δυσκολοαπάντητα ερωτηματικά του ανθρώπου. Τα ερωτηματικά, που αφορούν στην επικοινωνία, στην τέχνη, στον έρωτα, στο θάνατο... Ο μεγάλος Σουηδός σκηνοθέτης χρησιμοποιώντας τέσσερα πρόσωπα - πατέρα, γιο, κόρη, γαμπρό - και το σκηνικό ενός εξοχικού δίπλα στη θάλασσα, προσπάθησε να σκάψει τις "ψυχές" των ηρώων του και να πάρει τις απαντήσεις που έψαχνε. Δυστυχώς, αποσπώντας τους ήρωές του από το κοινωνικό περιβάλλον, που τους διαμορφώνει και το διαμορφώνουν, δεν μπόρεσε να αποφύγει τις μεταφυσικές ερμηνείες. Μεταφυσικές ερμηνείες, που τον οδήγησαν στο αδιέξοδο. Στην αποδοχή της ύπαρξης κάποιας εξωτερικής δύναμης, στη διαμόρφωση της συνείδησης και της ψυχολογίας των ανθρώπων. Στο Θεό, ...έστω και αν τον παρομοίασε με αράχνη!

Πολύς κόσμος θεωρεί τον Μπέργκμαν "δύσκολο". Πράγματι είναι δύσκολος, όπου ο ίδιος δεν έχει σαφείς απαντήσεις. Όπου ψάχνεται. Και επειδή είναι σοβαρός καλλιτέχνης, δεν κάνει εύκολες προτάσεις. Δε λέει ψέματα. Προτιμά να αποκαλυφθεί στο θεατή του, παρά να δώσει μια οποιαδήποτε απάντηση. Γι' αυτό οι ταινίες του, είναι, όπως λέμε, «προσωπικές», αφού λένε αυτό που πιστεύουν τη στιγμή που γυρίζονται. Και γι' αυτό έχουν αξία. Γιατί είναι οι ανυπόκριτες «εξομολογήσεις» ενός ανθρώπου. Ο "Σπασμένος καθρέφτης" _θυμίζουμε πως απέσπασε Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας και είναι είναι μια από τις τρεις ταινίες του που αποτελούν την "τριλογία δωματίου" __ με θέματα υπαρξισμός, θρησκεία, Θεός, ψυχανάλυση, ένστικτο, σχιζοφρένεια... μια περίοδος Μπέργκμαν, από τις πλέον δυσνόητες για τους μη ψαγμένους θεατές.

Ο Χάρι Λόιντ, δεκαεννιά χρόνων, δουλεύει σε μια αποθήκη γυαλικών και πορσελάνης. Η Μόνικα δεκαεφτά χρόνων σε μια αποθήκη λαχανικών. Η Μόνικα είναι μια χαρούμενη νεαρή κοπέλα και όταν γνωρίζεται με τον Χάρι σε ένα καφέ αρχίζουν να κουβεντιάζουν και σιγά σιγά ερωτεύονται. Αποφασίζουν να αφήσουν πίσω τους τις μίζερες ζωές τους και τα σπίτια τους και παίρνουν μια βάρκα να φύγουν για να περάσουν κάποιες ρομαντικές βραδιές κάτω από τα αστέρια. Σύντομα όμως η ευδαιμονία τους αρχίζει να ραγίζει όταν ξεμένουν από φαγητό και αναγκάζονται να γυρίσουν στο εχθρικό περιβάλλον των σπιτιών τους.

Από τις πρώτες ταινίες του__ Ρομαντισμός και εφηβεία. Έρωτας και ωριμότητα. Με λυρισμό που δεν ξεφεύγει από το ρεαλισμό, μπαίνει στην ψυχή των εφήβων και καταγράφει το πέρασμα από την ανεμελιά της εφηβείας στη σκληρή πραγματικότητα. Από τις πιο αντιπροσωπευτικές ταινίες του. Παίζει με την ηδονή και τη φαντασία. Αφήνει τους πρωταγωνιστές να κάνουν την επανάστασή τους, τους κάνει ένα με τη φύση και αμέσως μετά τους αφήνει μετέωρους και απροστάτευτους να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Για την εποχή της η ταινία θεωρήθηκε άκρως ανατρεπτική και χαρακτηρίστηκε ως ταινία σεξ στη συνέχεια όμως θεωρήθηκε ένα διαμάντι του κινηματογράφου και πήρε τη θέση της στο κινηματογραφικό πάνθεον.

Sommaren med Monika

Σινεφίλ - 1953 (κυκλοφορεί σε επανέκδοση). Ένα ζευγάρι εφήβων γνωρίζεται μια καλοκαιρινή μέρα και ξεκινούν μια απερίσκεπτη σχέση και εγκαταλείπουν τις οικογένειές τους για να είναι ο ένας με τον άλλον. Με τους: Χάριετ Αντερσον, Λαρς Εκμποργκ, Νράγκμαρ Εμπεσεν. Ένας ύμνος στον ανόθευτο έρωτα, που μετατρέπεται σε οδυνηρή ελεγεία για την απώλεια, ειπωμένη μέσα από αταλάντευτο λυρισμό, πλάνα που καψαλίζουν και βλέμματα που αστράφτουν από πόθο και θλίψη. Το αίσθημα της αγαθής παρανομίας διαπνέει το ερωτευμένο νεαρό ζευγάρι της ταινίας, που δραπετεύει από την πόλη για να βρει καταφύγιο σε μια απομονωμένη ακρογιαλιά. Εκεί οι δυο τους θα αφεθούν στην έλξη και την απόλυτη ελευθερία, προτού η αγάπη τους μαραθεί με τον ερχομό του φθινοπώρου. Ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, σαν συνθέτης, δίνει αρχικά έναν τόνο ύμνου στον ανόθευτο έρωτα, προτού το κούρδισμα υπόκωφα αλλάξει σε οδυνηρή ελεγεία για την απώλεια.

Η ανεπιτήδευτη μούσα του Χάριετ Άντερσον ­κάνει μια ερμηνεία που διαπερνά τα σωθικά, φωτιζόμενη από τον ποιητικό μπεργκμανικό αισθησιασμό, με πλάνα που καψαλίζουν και βλέμματα που αστράφτουν. Όπως εκείνο το αξέχαστο γκρο πλαν στα μάτια της Άντερσον, που αφοπλιστικά ομολογούν όσα σκοτώνουν και όσα σώζουν τον έρωτα.

Η πηγή των παρθένων.
Στη Σουηδία του 14^ου αιώνα διαδραματίζεται η ιστορία της ταινίας που σκηνοθέτησε ο μεγάλος Σουηδός σκηνοθέτης Ινγκμαρ Μπέργκμαν . Η κόρη ενός πλούσιου γαιοκτήμονα βιάζεται και δολοφονείται μέσα στο δάσος από δύο άνδρες. Λίγο αργότερα οι δράστες θα φτάσουν στο σπίτι του πατέρα της δολοφονημένης γυναίκας και θα του ζητήσουν φιλοξενία. Ένα τυχαίο γεγονός θ' αποκαλύψει την ταυτότητά τους και θα ωθήσει τον πατέρα σε μια τελετουργική εκδίκηση. Παγανισμός και χριστιανισμός συγκρούονται σε αυτή την όμορφη ταινία που στηρίζεται σ' ένα σουηδικό μύθο. Εξαιρετική είναι η ασπρόμαυρη φωτογραφία, που εικονογραφεί πιστά το μύθο. Παίζουν οι Μαξ φον Σίντοφ, Μπριγκίτα Βάλμπεργκ και Μπριγκίτα Πέτερσον
Κατά τη 10ετία του '50 ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν βρίσκεται σε φάση παρατήρησης της κοινωνικής εξέλιξης, κατά την οποία ο «εκσυγχρονισμός» διαγκωνίζεται με τη σθεναρή προηγούμενη κατάσταση, για την απόλυτη επικράτηση... Στις ταινίες εποχής αυτής της περιόδου "7^η σφραγίδα" και "πηγή των παρθένων" - παράγωγα αυτού του προβληματισμού - η Σουηδία αποδίδεται ως παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι που αιωρείται ανάμεσα στην "αθωότητα" και το "κακό", ένα αλληγορικό μείγμα από κωμωδία και τρικ δεξιοτήτων, με τη Στοκχόλμη να παρουσιάζεται σαν επαρχιακή τρύπα που δεν της λείπει η γραφικότητα. Η ασφάλεια εξισορροπεί με την απειλή. Ο κτηνώδης βιασμός στην ταινία απεικονίζει μια σχέση που αναμφισβήτητα έχει να κάνει με αυτή τη μεταβατική φάση στο προτσές της μετατροπής της σουηδικής κοινωνίας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και συμβολίζει το απόλυτο κακό, την ίδια στιγμή που αυτό ερμηνεύεται υπό το φως της συνολικής ηθικής της παραδοσιακής saga, που είναι θρησκευτική.

"Η πηγή των παρθένων», που προβάλλεται πλέον σε επανέκδοση, βασίζεται σε σουηδική μπαλάντα του 14^ου αιώνα που μιλά για μια όμορφη νεαρή παρθένα, που στο δρόμο προς την εκκλησιά βιάζεται και δολοφονείται στο σκοτεινό δάσος από τρεις βοσκούς οι οποίοι αργότερα ζητούν καταφύγιο για τη νύχτα - χωρίς να γνωρίζουν πού απευθύνονται - στο κτήμα του πατέρα της. Ο πατέρας, ανακαλύπτοντας ποιοι είναι, τους σφάζει σαν γουρούνια, σε μια σεκάνς με βία τέτοια που συνιστά στοιχείο της Αποκάλυψης! Στο σημείο όπου αργότερα ανακαλύπτεται το πτώμα της κόρης Κάριν, ο πατέρας κάνει τάμα να χτίσει μια εκκλησία, ενώ συμπερασματικά και με περισσή ειρωνεία μια πηγή αναβλύζει άξαφνα από το έδαφος, σημάδι θεϊκής συγχώρεσης...
Αυτό το ασπρόμαυρο φιλμ βιασμού/εκδίκησης τελειώνει με μια, καθόλου χαρακτηριστική για τον σκηνοθέτη, νότα αισιοδοξίας... Η επόμενη δουλειά του Μπέργκμαν θα είναι μια αυστηρή τριλογία για τη δυσκολία της ύπαρξης, σε έναν κόσμο που δεν λυτρώνεται από την παρουσία του Θεού... Με Μπιργκίτα Πέτερσον, Γκούνελ Λίντμπλουμ, Μαξ φον Σίντοβ, Μπιργκίτα Βάλμπεργκ, κ.ά.
En lektion i kärlek
"Ενα μάθημα στον έρωτα"

Ρομαντική κωμωδία του Μπέργκμαν (1954 σενάριο και σκηνοθεσία), που αποτελεί μια από τις φωτεινές και ανάλαφρες στιγμές στη φιλμογραφία του διάσημου δημιουργού. Στο φιλμ, ο Νταβίντ Ερνεμαν είναι ένας διάσημος γυναικολόγος, που απατά τη γυναίκα του με μια "πελάτισσά" του. Στην κουκέτα ενός τρένου, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού, συναντά τη γυναίκα του, που για να τον εκδικηθεί για την απιστία του πηγαίνει στην Κοπεγχάγη για να συναντήσει τον πρώην αρραβωνιαστικό της. Στο ταξίδι, οι δυο σύζυγοι μιλούν για τη σχέση τους. Το τρένο φθάνει στο Μάλμε, η Μαριάν συναντά τον πρώην αρραβωνιαστικό της κι αυτό το τρίο συνεχίζει με προορισμό την Κοπεγχάγη. Φτάνοντας εκεί ξεφαντώνουν σε ένα νυχτερινό κέντρο. Ο Νταβίντ, ελαφρά μεθυσμένος, δείχνει ζωηρό ενδιαφέρον για μια κονσοματρίς. Η Μαριάν εκδηλώνει με έντονο τρόπο τη ζήλια της κι ο διαπληκτισμός των δυο γυναικών καταλήγει σε γενική συμπλοκή. Με Εύα Ντάλμπεκ, Γκούναρ Μπιέρνστραντ, Ιβόν Λόμπαρντ, Χάριετ Αντερσον

Καλοκαιρινά παιχνίδια

Sommarlek, 1951: μια από τις πιο ποιητικές και προσωπικές ταινίες του Μπέργκμαν, όπου  αφηγείται την ιστορία μιας μπαλαρίνας η οποία αναπολεί τον πρώτο, τραγικό της έρωτα κατά τη διάρκεια ενός καλοκαιριού στη σουηδική εξοχή. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης είχε δηλώσει πως γύρισε την " Έβδομη Σφραγίδα " με το μυαλό του, αλλά τα "Καλοκαιρινά Παιχνίδια" με την καρδιά του. Η ταινία θεωρείται η πρώτη ολοκληρωμένα ώριμη δημιουργία του και αναδεικνύει το θέμα του καλοκαιριού ως μια νοσταλγική ανάμνηση της νιότης, όπου η αγάπη και η τέχνη συμφιλιώνονται με τη θλίψη και το θάνατο.

Στη Στοκχόλμη, σ' ένα θέατρο, ενώ γίνονται πρόβες για τη "Λίμνη των Κύκνων", η μπαλαρίνα Μαρία παίρνει ένα πακέτο με το ημερολόγιο του Χένρικ, παλιού έρωτά της. Στην έξοδό της από το θέατρο συναντάει το δημοσιογράφο Ντάβιντ που την περίμενε, διαπληκτίζονται και τσακώνονται. Ταξιδεύοντας μ' ένα πλοίο θυμάται τα παλιά: Τελειώνοντας τη σχολή χορού, συναντά το δειλό Χένρικ, που τον ξανασυναντά στο πλοίο, με το οποίο φεύγει διακοπές. Κοντά στη φύση γνωρίζονται καλύτερα κι εξομολογούνται τον έρωτά τους... Η ταινία είναι ένα ταξίδι αυτογνωσίας για τους ήρωες, οι οποίοι προσπαθούν σταδιακά να ανακαλύψουν τον εαυτό τους. Με Maj-Britt Nilsson | Marie – Balettdansös, Birger Malmsten | Henrik – Student, Alf Kjellin ως David Nyström - Journalist på tidningen Året Om, Annalisa Ericson, Kaj – Balettdansös κά

Ημέρα των ψαράδων με μάχες εκ του συστάδην στη θαλασσα

Η παλιά ρήση "δώσε στον άνθρωπο ένα ψάρι …τρώει για μια μέρα, δίδαξέ τον να ψαρεύει, τρώει για μια ζωή", αποδίδεται στους Κινέζους, μερικές φορές και στον ίδιον τον Μάο __ Máo Zédōng. Αυτό δεν είναι σωστό αποτελεί ιστορικά τεκμηριωμένη φράση του Mōšeh bēn-Maymōn _Mūsā bin Maymūn (ελληνιστί Μωυσής Μαϊμωνίδης ή Ραμπάμ (1138-1204) Σεφαρδίτη φιλόσοφου και συγγραφέα, που έγινε ένας από τους πιο παραγωγικούς και επιδραστικότερους μελετητές της Τορά στον Μεσαίωνα (σσ. Τορά: οι διδασκαλίες που έδωσε ο Μωυσής στους Εβραίους στην Πεντάτευχο). Στην εποχή του ήταν και επιφανής αστρονόμος και γιατρός _προσωπικός μάλιστα ιατρός του Σαλαντίν
Η Παγκόσμια Ημέρα Αλιείας καθιερώθηκε τον Ιούνιο του 1984 στο Διεθνές Συνέδριο για τη Διαχείριση - Ανάπτυξη της και γιορτάζεται στις 27 Ιουνίου__Μια φίλη, ταξιδεύοντας στην καπιταλιστική πλέον Γεωργία, ανάμεσα στις πολλές απορίες, “ανακάλυψε” πως … και η Μαύρη θάλασσα είναι γαλάζια!! Τελικά τι χρώμα έχει η “μαύρη” θάλασσα; Της ΕΣΣΔ Νοβορωσίσκ, Γκελεντζίκ, Σότσι, Γεωργίας _Μπατούμι, Πότι, Σουχούμι, Βουλγαρίας _Αχτοπόλ, Βάρνα, Μπουργκάς, Πομόριε, Σοζόπολ, Ουκρανίας _Γιάλτα, Κερτς, Οδησσός, Σεβαστούπολη, Ρουμανίας _Κωνστάντζα, Μαγκάλια, Ναβοντάρι, Τουρκίας _Κωνσταντινούπολη, Ζονγκουλντάκ, Κερασούντα, Ορντού, Ριζούντα, Σαμψούντα, Τραπεζούντα;

Η θάλασσα των λαών ήταν
πάντα καταγάλανη
και κοκκίνιζε στο ηλιοβασίλεμα

Η θάλασσα είναι ένα από τα στοιχεία μου (και στοιχειά μου). Βουτηχτής –χωρίς μπουκάλες όσο με παίρνει πια …τελευταία νους ισχυρός σώμα ασθενές… ιστιοπλόος σε Αιγαίο και Ιόνιο, περιπέτειες και με τη "FataMorgana" του captain Σταμάτη (τη “Χίμαιρά” του δεν την πρόλαβα) και πολλά ακόμη -αρχόμενων από όταν 7χρονος διάβασα τους πειρατές του Αγίου Φραγκίσκου (για όσους –και φυσικό είναι, δεν το γνωρίζουν είναι του μεγάλου Τζακ Λόντον, των "οι ευνοούμενοι του Μίδα", "Μάρτιν Ίντεν"  «η σιδερένια φτέρνα» -σιδερένιο τακούνι στη μετάφραση του Άρη Αλεξάνδρου, "το κάλεσμα της άγριας φύσης", "ο ασπροδόντης"…) και 100άδες ΝΑΙ! 100άδες άλλα. Του από 20 ετών σοσιαλιστή (ο Πόλεμος των Τάξεων -1905, Επανάσταση και άλλα δοκίμια – 1910, ενώ υπέγραφε τις επιστολές του με το "Ημέτερος για την Επανάσταση")."

             Ημέρα του ψαρά __ΕΣΣΔ CCCP
Ξεκινάω από κάτι που μάλλον δεν γνωρίζετε_η καλή φίλη Myrtoooo N. μου πέρασε σχετική αφίσα

__μαζί με πληροφορίες … 1η Νοέμβρη 1968 "η γιορτή για τους ψαράδες, που παραδοσιακά γιορτάζεται τη δεύτερη Κυριακή του Ιουλίου και  καθιερώθηκε με Διάταγμα του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ" __ "Για την καθιέρωση της ετήσιας εορτής Ημέρα του Ψαρά" μέχρι και για 28 ημέρες!!.

Ακόμη σήμερα και σε άλλες χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης γίνονται διάφορες εκδηλώσεις και φεστιβάλ έναυσμα αυτής της ανάρτησης

ΕΣΣΔ τους παλιούς καλούς καιρούς

Η 2^η Κυριακή του Ιουλίου ορίστηκε ως ημερομηνία γιατί αυτή την ημέρα το 1920 η πρώτη αλιευτική τράτα της ΡΣΟΣΔ, το Mezen, ξεκίνησε ένα ταξίδι στη Θάλασσα του Μπάρεντς με  κυβερνήτη τον Fyodor Mikhailovich Mikhov.

Προέλευση αυτής της λαϊκής εορτής η ενεργός ανάπτυξη της αλιείας κατά τη σοβιετική εποχή που σε ορισμένες περιοχές της ήταν ένας κορυφαίος τομέας της οικονομίας.
Την ημέρα αυτή, οι ψαράδες μαζί με κόσμο συγκεντρώνονταν _τους παλιούς καλούς καιρούς στις όχθες για να απολαύσουν ενεργό ψάρεμα, ενώ συχνά διεξάγονταν ομαδικοί διαγωνισμοί αλιείας, που βασίζονταν κυρίως στην ψυχαγωγική όψη _οι νικητές έπαιρναν συμβολικά βραβεία για  τον μεγαλύτερο αριθμό ψαριών που αλιεύθηκαν, το μεγαλύτερο ή το μικρότερο ψάρι κ.λπ. Η ημέρα δεν αφορούσε μόνο επαγγελματίες και ερασιτέχνες ψαράδες αλλά όλους …πιτσιρικαρία αγόρια και κορίτσια, γέροντες και νέους, επίσης απαστράπτουσες κυρίες _γνωστή παγκοσμίως η ομορφάδα τους.
👉 Στην ΕΣΣΔ, η Ημέρα του Ψαρά στις παράκτιες πόλεις και όχι μόνο γιορταζόταν και ως οικογενειακή γιορτή σε πλατείες και στάδια, με σοβιετικούς καλλιτέχνες της ποπ μουσικής να εμφανίζονται και να παρουσιάζονται με στολές. Έτσι, στο Μούρμανσκ, εξακολουθεί να γιορτάζεται από τον πληθυσμό παράλληλα με την Ημέρα της Πόλης, ενώ αλλού διοργανώνουν διάφορα φεστιβάλ προς τιμήν της
👉 Η "Γιορτή του Ψαρά" είναι μια από τις πιο αυθεντικές παραδοσιακές εκδηλώσεις στην Ελλάδα, με δημοφιλέστερες αυτές στα Κουφονήσια και στην Ελαφόνησο. Στα Κουφονήσια πραγματοποιείται το τελευταίο Σάββατο του Μαΐου, ενώ στην Ελαφόνησο παραδοσιακά το τελευταίο δεκαήμερο του Αυγούστου. Το γλέντι περιλαμβάνει φρέσκο ψάρι και άφθονο κρασί. Ο κόσμος τιμά τους ψαράδες και τον αλιευτικό κλάδο μέσω διαφόρων ημερομηνιών και περιφερειακών φεστιβάλ:
Διεθνής Ημέρα του Ψαρά _Παγκόσμια: Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 29 Ιουνίου για να αναγνωριστούν οι συνεισφορές άνω των 40 εκατομμυρίων ανθρώπων που απασχολούνται στον αλιευτικό κλάδο και για την προώθηση βιώσιμων θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
👉 Παγκόσμια Ημέρα Αλιείας _Παγκόσμια: Γιορτάζεται στις 21 Νοεμβρίου από το Διεθνές Ίδρυμα για τον Πόλο και άλλους φορείς για να τονίσει τη βιώσιμη αλιεία και την προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων.
👉  Ημέρα του Ψαρά __Sjómannadagurinn στην Ισλανδία: Γιορτάζεται την πρώτη Κυριακή του Ιουνίου και είναι μία από τις εθνικές εορτές της χώρας. Ιδρύθηκε το 1938 και περιλαμβάνει επιδείξεις θαλάσσιας διάσωσης, αγώνες κωπηλασίας και κολύμβησης, καθώς και γιορτές με θαλασσινά.
Περιφερειακά: Πολλές _100άδες μπορεί και χιλιάδες παράκτιες κοινότητες διοργανώνουν τοπικά φεστιβάλ που αναδεικνύουν τις παραδοσιακές, ξεχωριστές τεχνικές αλιείας για την υποστήριξη της επισιτιστικής ασφάλειας και των τοπικών παραθαλάσσιων οικονομιών.

Έρευνα: Φυτοφαγική _Κρεατοφαγική Διατροφή _ Ποια υπερτερεί; Η μεσογειακή διατροφή στο στόχαστρο
Καπόνι λουκούμι
Ο μπακαλιάρος 🦈 από τους Βίκινγκς στο 🍻 πιάτο μας

              Η θαλάσσια ρύπανση
Θαλάσσια σκουπίδια ή μπάζα λέμε οποιοδήποτε ανθρώπινο αντικείμενο βρίσκεται στην θάλασσα ενώ δεν ανήκει σε αυτή, μπορεί να καταλήγουν κατά λάθος ή επίτηδες σε ένα σημείο, ωστόσο δεν μένουν ποτέ εκεί. Έχουν την τάση να μετακινούνται έως και χιλιάδες χιλιόμετρα μακρύτερα από το σημείο ρίψης τους και τελικά συγκεντρώνονται στον βυθό των ωκεανών ή στις ακτές.
Καταρχήν απλοί κανόνες για εμάς που δεν συμβάλουμε ούτε στο ελάχιστο στη ρύπανση _Δεν πετάμε ποτέ:
•    Σκουπίδια _Οι πλαστικές σακούλες είναι ίσως το πιο αναγνωρίσιμο θαλάσσιο σκουπίδι
•   Οι ψαράδες μπερδεμένες πετονιές με ή χωρίς δολωμένα αγκίστρια
•   Κομμάτια σχοινιά ή οτιδήποτε από συνθετική ύλη
•   Σεντινόνερα ή άλλα βρομόνερα από σκάφη
•   Κουτιά από τσιγάρα ή άλλα βρομόχαρτα
•   Στουπιά, πανιά κλπ
•   Σερβιέτες και σχετικά, πάμπερς μωρών κά

Είδη σκουπιδιών που βρίσκονται στις θάλασσες μπορεί να είναι κυριολεκτικά τα πάντα - από μπουκάλια και αλουμινένια τενεκεδάκια έως …ποδήλατα __συνειρμικά θυμηθείτε το "τέλος εποχής"  __1994, του Αντώνη Κόκκινου με Δημοσθένη Παπαδόπουλο, Κώστα Καζάνα, _Γιώργο Πυρπασόπουλο, Δέσποινα Κούρτη, Πέγκυ Τρικαλιώτη, Βαγγέλης Καζάν Δέσποινα Τομαζάνη κλπ
Τα θαλάσσια σκουπίδια αποτελούν μία σοβαρή απειλή για την θαλάσσια ζωή. Είναι συχνό φαινόμενο πχ. θαλάσσιες χελώνες να πεθαίνουν επειδή έφαγαν πλαστικές σακούλες τις οποίες μπέρδεψαν με τσούχτρες, ή επειδή μπλέχτηκαν σε δίχτυα

Τα πλαστικά είναι τα πιο συνήθη θαλάσσια σκουπίδια, τα οποία μπορεί να βρει ο καθένας μας σε "αφθονία" τόσο στις ακτές όσο και μέσα στην θάλασσα. Ως πλαστικά σκουπίδια μπορούν να είναι καθημερινά πράγματα, όπως πλαστικές τσάντες, μπουκάλια, προϊόντα μιας χρήσης (δλδ πλαστικά ποτηράκια, μαχαιροπίρουνα πιατάκια, κλπ). Πέρα από αυτά όμως στην θάλασσα καταλήγουν συχνά και βιομηχανικά πλαστικά προϊόντα. Τα πλαστικά έχουν την τάση να διασπώνται μέσα στην θάλασσα σε πολύ μικρά κομματάκια και να γίνονται τα λεγόμενα μικροπλαστικά, τα οποία καταναλώνονται από ψάρια και άλλους υδρόβιους οργανισμούς και τελικά μπορεί να καταλήξουν και στο πιάτο μας _πάμε παρακάτω
Δίχτυα-φαντάσματα τα οποία χάθηκαν για διάφορους λόγους και παρέμειναν στην θάλασσα. Παλαιότερα τα δίχτυα ήταν φτιαγμένα από σκοινί, το οποίο με τον καιρό διαλυόταν μέσα στο νερό. Ωστόσο, από την δεκαετία του 1960, τα σκοινένια δίχτυα αντικαταστάθηκαν από δίχτυα φτιαγμένα από νάιλον (φθηνότερο) που όμως δεν διασπάται και έτσι τα χαμένα δίχτυα περιφέρονται για πάρα πολύ καιρό μέσα στις θάλασσες σαν "φαντάσματα" και μπορούν να παγιδεύσουν μέσα σε αυτά διάφορα θαλάσσια ζώα και τελικά να τα σκοτώσουν.
Μία έμμεση συνέπεια των θαλάσσιων σκουπιδιών είναι η εισβολή ξένων οργανισμών σε άλλα οικοσυστήματα. Πολλές φορές πάνω στα θαλάσσια σκουπίδια προσκολλώνται διάφοροι μικροοργανισμοί ή θαλάσσιοι οργανισμοί, οι οποίοι ταξιδεύουν πάνω σε αυτό για μεγάλα διαστήματα. Δεδομένου ότι τα θαλάσσια σκουπίδια κάνουν διαδρομές χιλιάδων χιλιομέτρων, κάποιοι από τους προσκολλημένους οργανισμούς μπορεί να βρεθούν σε μέρη που δεν έπρεπε κανονικά να είναι. Έτσι, με την "χωροκατακτητική" ικανότητά τους, μπορεί να εκτοπίσουν τους ντόπιους οργανισμούς και τελικά να διαταράξουν βαθύτατα την ισορροπία του διαμορφωμένου οικοσυστήματος, αφού συχνά διάφορα ζώα περνάνε τα σκουπίδια για φαγητό, με αποτέλεσμα να τα τρώνε (φώκιες, ψάρια, γλάροι κα)
Είπαμε παραπάνω πως ατομικά δεν συμβάλουμε παρά ελάχιστα στη ρύπανση γιατί; Πάνω από το 80% των εμπορευματικών συναλλαγών του κόσμου μεταφέρεται από πλοία σε όλους τους ωκεανούς και μέσα από τα κανάλια. Το φορτίο πηγαίνει στο λιμένα προορισμού και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει εμπόρευμα να επιστρέψει στο λιμάνι προέλευσης. Ωστόσο, η κατασκευή των φορτηγών πλοίων δεν τους επιτρέπει να ταξιδεύουν άδεια χωρίς να χάσουν τη σταθερότητα και την ικανότητα ελιγμών. Ως εκ τούτου πρέπει να πάρουν έρμα για να ρυθμίσουν τη σταθερότητα με την αύξηση του draft και την αλλαγή της διαγωγής, ή να διατηρήσουν φορτία stress εντός των αποδεκτών ορίων. Για 100άδες χρόνια, τα πλοία έχουν λάβει ως εκ τούτου στερεά έρματα με μορφή βράχων ή άμμο. Τα μειονεκτήματα της μεθόδου αυτής ήταν οι μεγάλες προσπάθειες για φόρτωση-εκφόρτωση του υλικού και η μετατόπιση του όταν το πλοίο κινείται λόγω της θαλασσοταραχής. Από τα τέλη του 19^ου αιώνα, το στερεό έρμα εγκαταλείπεται από το λεγόμενο "θαλασσέρμα". Τα φορτηγά πλοία διαθέτουν χωριστές δεξαμενές που χρησιμοποιούνται είτε για φορτίο ή για υδάτινο έρμα. Πριν ένα σκάφος αναχωρήσει, το νερό αντλείται στις δεξαμενές έρματος και στο λιμάνι προορισμού αυτό το νερό απελευθερώνεται και πάλι στη θάλασσα, συνήθως με βρωμιές, σαντινόνερα, πετρέλαιο κλπ. Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχουν χιλιάδες υδρόβια είδη, καθώς και ανεπιθύμητα ιζήματα στο νερό έρματος που μπορούν να μεταφερθούν σε όλο τον κόσμο. Οτιδήποτε αρκετά μικρό ώστε να μπορεί να περάσει μαζί με το έρμα των πλοίων στους λιμένες πρόσληψης μπορεί να εισέλθει στις δεξαμενές του. Οι θαλάσσιοι οργανισμοί που βρίσκονται εντός της εμβέλειας του έχουν μέγεθος βακτηριδίων και μικροβίων, αλλά μέχρι και ψάρια 30εκ. Αυτές οι ταξιδιώτες του ωκεανό εισάγονται σε ένα νέο περιβάλλον, όταν κυκλοφορήσουν στο λιμάνι της απαλλαγής. Εκτιμάται ότι τουλάχιστον 7.000 διαφορετικά είδη μεταφέρονται σε δεξαμενές έρματος πλοίων σε ολόκληρο τον κόσμο κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού (GloBallast 2008), ενώ ορισμένα είδη ζωοπλαγκτόν επιβιώνουν περισσότερο από 4 μήνες σε δεξαμενές νερού έρματος (Gollasch και Nehring 2006) και μεταφέρονται ανά τον πλανήτη.
            Καλή ψαριά!!
Οι παραλίες της πατρίδας μας απλώνονται σε πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα. Η ακτογραμμή της Ελλάδας έχει μήκος 13.574 χιλιόμετρα- υπάρχουν, ακόμη, 117 νησιά με έκταση πάνω από 3 τετραγωνικά χιλιόμετρα, καθώς επίσης 2.000 νησάκια και βραχονήσια. Βάλε με τον νσυ σου, λοιπόν, αν προσθέσουμε όλ’ αυτά μαζί, πού φτάνουμε!
Λέει ένα φίλος ερασιτέχνης ψαράς από Σαλονίκη__
Όταν πρόκειται για τη θάλασσα και τα θαλασσινά, καλύτερα να μιλάει ο "καπετάν Σκαρμός" που είναι η δουλειά του και τα λέει σταράτα. Κι εδώ που τα λέμε, είναι δίκαιο, γιατί αυτός που θέλει να ρωτήσει για τη θάλασσα, το ψάρεμα και τα κόλπα του, σε ποιον θα πάει; Στον κυρ-Ανέστη τον ψιλικατζή ή στον άλλον παρακάτω; Όχι, κύριε! Θα πάει στους "ειδικούς", μπας και μάθει πέντε πράματα σωστά- Λάμπει ο άνθρωπος όταν αναφέρεται σε θέματα που γνωρίζει καλά. Ο λόγος κυλάει γοργά και οι διαλεγόμενοι χαίρουν από αγαλλίαση. Είναι πολλοί που έχουν την ίδια άποψη με μας και όχι μόνο άνθρωποι απλοί, αλλά και σπουδαγμένοι και στοχαστές. Επικαλούμαι τη γνώμη ενός εξ αυτών, του Καντ, ο οποίος έζησε και δίδαξε τον 18^ο αιώνα. Πληροφορίες μάς λένε πως υπήρξε αξιόλογος ψαράς στα γλυκά νερά της πατρίδας του _παρεμπιπτόντως. Κά­που, λοιπόν, γράφει: "Παραληρεί ο λόγος όταν νομοθε­τεί πέραν των ορίων της εμπειρίας και είναι απαραίτητη μια κριτική για να θέσει τους αναγκαίους φραγμούς". Με άλλα λό­για, και σε μια πλατύτερη ερμηνεία θα έλεγε κανείς: "Ασυνάρ­τητος είναι ο λόγος εκείνου που φιλοδοξεί να θεμελιώσει κανόνες, να πραγματεύεται διάφορα θέματα ή να διδάσκει τους νέ­ους, όταν στερείται των απαιτούμενων γνώσεων" κ.λπ. κ.λπ.
Προσοχή, λοιπόν, στις πηγές ενημέρωσης. Σήμερα η επιστήμη της πληροφόρησης -η πληροφορική, ό­πως τη λένε και μάλιστα εν μέσω τεχνητής νοημοσύνης - είναι χώρος δράσης γιγάντιων εταιρειών _διακρατικών μονοπωλιακών ομίλων με υπέρ­τατα οικονομικά μεγέθη.
          Αλιεία | ψάρεμα
Άλιος "θαλάσσιος"< άλς "θάλασσα" για να θυμηθούμε τα αρχαία μας __ παρά θίν' αλός από αντίστοιχη φράση του Ομήρου Ἰλιάς, τὼ δ᾽ ἀέκοντε βάτην παρὰ θῖν᾽ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο, | Μυρμιδόνων δ᾽ ἐπί τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθην __ άθελα εκείνοι παίρνοντας την άκραν της θαλάσσης | στων Μυρμιδόνων τες σκηνές και τα καράβια φθάσαν __δείτε αναλυτικά στο τέλος της ανάρτησης
           Διεθνές Δίκαιο & Διπλωματία
Κατά τη διάρκεια της Τρίτης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, η ΕΣΣΔ αντιτάχθηκε στις μονομερείς αξιώσεις παράκτιων κρατών και στην «αρχή της αποχής»  προστατεύοντας το δικαίωμά τους να αλιεύουν σε διεθνή ύδατα. Καθώς περισσότερα έθνη κήρυξαν Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) 200 μιλίων, η ΕΣΣΔ προσαρμόστηκε σχηματίζοντας κοινοπραξίες και υπογράφοντας διμερείς αλιευτικές συμφωνίες με παράκτια έθνη. Η πολιτική θαλάσσιας αλιείας της ΕΣΣΔ επικεντρώθηκε παγκόσμια στην εξασφάλισης μιας αξιόπιστη, κρατικά ελεγχόμενη προμήθειας "καλών" πρωτεϊνών σε προσιτές για το λαό τιμές. Βασιζόμενη σε μεγάλο βαθμό σε Πενταετή Σχέδια, κατασκεύασε τον μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο στον κόσμο και χρησιμοποίησε σύγχρονα πλοία-εργοστάσια για επιχειρήσεις ανοιχτού ωκεανού και στρατηγική επιτήρηση. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, υποστηριζόμενος από κρατικές επιδοτήσεις, ο στόλος λειτουργούσε παγκοσμίως - από τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό έως τον Νότιο Ωκεανό - για να αλιεύει παρθένα αποθέματα. Η ΕΣΣΔ κατείχε και έλεγχε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού θαλασσινών της, με το Υπουργείο Αλιείας _στη Μόσχα να διαχειρίζεται τα πάντα, από τη ναυπηγική βιομηχανία και την εκπαίδευση πληρωμάτων έως τα εργοστάσια επεξεργασίας και τη λιανική διανομή.
Η μείωση των ιχθυοπληθυσμών και η κρίση της αλιείας
Το τελευταίο διάστημα συχνά γίνεται λόγος για τη δραματική μείωση των ιχθυοπληθυσμών, που απειλεί άμεσα τις 13 από τις 15 μεγαλύτερες αλιευτικές ζώνες του πλανήτη. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που εμφανίστηκαν και μικροεπεισόδια μεταξύ κρατών για παράνομες αλιεύσεις. Κι αυτό γιατί τα μέχρι σήμερα ευχολόγια δεν μπορούν να ανατρέψουν μια κατάσταση που έχει επιβληθεί από ελάχιστες αναπτυγμένες χώρες, που πραγματικά λυμαίνονται τον αλιευτικό πλούτο του πλανήτη και οδηγούν σε αδιέξοδο τις υπόλοιπες. Σημαντικά είναι τα στοιχεία που μας δίνει το Ινστιτούτο WorldWatch σε μια από τις εκθέσεις του.
              Η αρχή της κρίσης
Η θαλάσσια αλιεία μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο γνώρισε τεράστια ανάπτυξη. Τα θαλασσινά γίνονται προσιτά σε μεγάλα τμήματα καταναλωτών, ξεπερνώντας σε όγκο τα αλιεύματα των ποταμών - λιμνών. Στην Ασία σήμερα πάνω από 1 δισ. άτομα παίρνουν τη ζωική πρωτεϊνη από τα ψάρια. Το ίδιο συμβαίνει με μεγάλες πληθυσμιακές μονάδες της Αφρικής και νησιωτικών κρατών. Γύρω στο 16% υπολογίζεται η ζωική πρωτεϊνη παγκοσμίως σήμερα. Ομως έχουν συμβεί μεγάλες ανατροπές. Τα ψάρια από τροφή των φτωχών έχουν μετατραπεί σε είδος πολυτελείας. Η παραδοσιακή αλιεία έχει υποκατασταθεί στο μεγαλύτερο ποσοστό της από την εμπορευματική. Οι ωκεανοί έχουν φτάσει στα όριά τους, από την άποψη αναπαραγωγής - αντικατάστασης των ψαριών. Σχεδόν 100 εκατομ. τόνοι θαλασσινών αλιεύονται. Κι αν συνδυαστεί η υπεραλίευση με την ολοένα και αυξανόμενη ρύπανση και την καταστροφή των ενδιαιτημάτων, είναι σαφής η απειλή της ανατροπής των φυσικών ορίων. Τα τελευταία χρόνια 100 χιλ. ψαράδες από τα 20 εκατομ. που είναι συνολικά έχασαν τη δουλιά τους, ενώ απειλούνται εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Κι είναι αυτονόητο ότι οι θέσεις αυτές αφορούν τις υπανάπτυκτες χώρες κυρίως. Η θαλάσσια αλιεία αποφέρει το 1% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Ομως έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά για κάθε χώρα. Στη ΝΑ Ασία λ. χ. 5 εκατομ. ψαράδες συνεισφέρουν 6,6 δισ. δολ. το χρόνο. Στη Χιλή 18.000 ψαράδες αποφέρουν 400 εκατομ. δολ., ενώ στην Ισλανδία απασχολείται το 13% του εργατικού δυναμικού και ο τομέας αυτός συμμετέχει στο 17% του ΑΕΠ. Μεγαλύτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι παράκτιες χώρες κι όπως φαίνεται μια εποχή ισχνών αγελάδων ξεκινά χωρίς επιστροφή.
           Πάνω απ' όλα τα κέρδη
Η τελευταία εικοσαετία συνοδεύεται ταυτόχρονα με δυο αντίρροπες καταστάσεις. Τη συνέχιση της αλιευτικής βιομηχανίας, που το μόνο της ενδιαφέρον εξαντλείται στη συσσώρευση κερδών και τις συνεχείς προειδοποιήσεις των επιστημόνων για τη χειροτέρευση της κατάστασης. Το διάστημα αυτό ο στόλος υπερδιπλασιάστηκε φτάνοντας τα 1.200.000 σκάφη. Ερευνητές του FAO εκτιμούν πως με τα μισά πλοία θα είχαμε τα ίδια αλιεύματα. Ο εξοπλισμός της ΕΕ ξεπερνά κατά 40% τις απαιτήσεις των χωρών της για θαλάσσια συγκομιδή. Το αντίστοιχο ποσοστό της Νορβηγίας είναι 60%. Στις πλούσιες αλιευτικά περιοχές η κατάσταση είναι τραγική. Τα συρόμενα δίχτυα στο Καναδά είναι τετραπλάσιας δυναμικότητας από την απαιτούμενη, ενώ στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ για την αλιεία μυδιών χρησιμοποιούνται 130 σκάφη, ενώ θα ήταν υπεραρκετά μόνο 13! Συζήτηση για ορθολογική διαχείριση δεν μπορεί να γίνει, μια και η υπεραλίευση, η λαθραλιεία και η απόκρυψη στοιχείων είναι καθεστώς... Κι έτσι βρισκόμαστε ένα βήμα μπροστά από την κατάρρευση των αλιευτικών πεδίων και την κρίση στην απασχόληση.

Ο παραλογισμός της ελεύθερης οικονομίας
Οι επιδοτήσεις για την αλιευτική βιομηχανία το 2000 ξεπερνούσαν τα 55 δισ.$, με την ΕΕ να χορηγεί γύρω στα 500 εκατομ.$ στους αλιευτικούς στόλους, χωρίς να συνυπολογίζεται στο ποσό αυτό μια σειρά έμμεσων βοηθημάτων. Η Μαλαισία, μια σχετικά φτωχή χώρα, σε μια 4ετία επένδυσε (ή μήπως σπατάλησε;) 30 εκατομ.$ για προμήθειες αλιευτικού εξοπλισμού. Κι όλα αυτά θυσία στις μεγάλες εταιρίες. Στο ινδικό κρατίδιο Κεράλα υπήρξε μια βίαιη επέμβαση που περιθωριοποίησε χιλιάδες ψαράδες, καταστρέφοντας παράλληλα τους συνεταιρισμούς κι ονομάστηκε εκσυγχρονισμός (σ. σ. βλέπετε η ορολογία και η πρακτική είναι διεθνής). Κι αυτό έγινε υπέρ μιας μικρής ομάδας καπιταλιστών, που μετέτρεψαν ένα ποσοστό ψαράδων σε αλιεργάτες και οδήγησαν τους υπόλοιπους στην εξαθλίωση. Η αλιεία μεγάλης κλίμακας παραμένει στις προτεραιότητες των διεθνών οργανισμών, παρά τα κροκοδείλια δάκρυα κάποιων "τεχνοκρατών" τους, που όταν το θυμηθούν αναφέρονται στην υποβάθμιση των βυθών και σην απώλεια θέσεων εργασίας.
Μικρή ή μεγάλης κλίμακας αλιεία;
Συχνά ακούγεται από "έγκυρους αναλυτές" το σλόγκαν "τόσο πολλοί ψαράδες, για τόσο λίγα ψάρια". Ομως αυτό είναι άλλη μια απόπειρα συσκότισης του προβλήματος. Αρκεί να αναφέρουμε ότι η Ιαπωνία με 200.000 ψαράδες αλιεύει διπλάσιες ποσότητες από την Κίνα που απασχολεί 3,8 εκατομ. άτομα κι έχει πολλαπλάσιο πληθυσμό. Αρα το πρόβλημα εστιάζεται στην τεχνολογία που χρησιμοποιείται και πού αποβλέπει η αλιεία. Αν δηλαδή αποσκοπεί σε διατροφικούς σκοπούς (όπως η Κίνα, η Ινδία και πολλές χώρες της Ασίας και της Αφρικής) ή καθαρά βιομηχανικούς (τυποποίηση, εξαγωγές κλπ. όπως η Ιαπωνία, η Ισλανδία, ο Καναδάς, οι ΗΠΑ, η Ισπανία κ. ά.). Από τα 20 εκατομ. ψαράδες, το 90% ανήκει στην κατηγορία "μικρής κλίμακας" και οι περισσότεροι βρίσκονται στα όρια της φτώχειας. Μείωση κατά 50% της αλιείας μεγάλης κλίμακας θα μειώσει τις θέσεις εργασίας κατά 100.000, ενώ αντίστοιχη μείωση στην κατηγορία μεσαίας και μικρής κλίμακας θα μειώσει τις θέσεις κατά 500.000 και 10.000.000 αντίστοιχα. Αν η εκβιομηχάνιση της αλιείας συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς, θα χάσουν τη δουλιά τους 15 εκατομ. άνθρωποι και ταυτόχρονα τη δυνατότητά τους για επιβίωση.
Αλιεία και διατροφικά προβλήματα
Με δεδομένη την ετήσια αύξηση του πληθυσμού κατά 1,6% και τα σημερινά δεδομένα κατανάλωσης ψαριών, το 2025 τα αλιεύματα θα πρέπει να αυξηθούν τουλάχιστον κατά 140 εκατομ. τόνους. Κι όμως τα προσεχή τριάντα χρόνια, αν υπάρξει καλύτερη διαχείριση, μπορούν να εξοικονομηθούν μόνο 800.000 τόνοι ψαριών κι αυτοί από ιχθυοκαλλιέργειες. Η συνεχής άνοδος της τιμής τους και η τάση για αύξηση των εξαγωγών των τρίτων χωρών προς τις αναπτυγμένες έχει φέρει την κατά κεφαλή κατανάλωση σε αναλογία 1:3 αντίστοιχα. Ετσι οι καταναλωτές των φτωχών χωρών ή δε βρίσκουν ψάρια να αγοράσουν ή αν τα βρουν, οι τιμές είναι απαγορευτικές γι' αυτούς. Το είδος αυτό από "τροφή των φτωχών" έγινε "προϊόν πολυτελείας", αφού η τιμή τους ξεπερνά κατά πολύ την τιμή του κρέατος. Την τελευταία εικοσαετία οι διεθνείς τράπεζες και το καπιταλιστικό κεφάλαιο έχει εξαναγκάσει τις φτωχές χώρες σ' έναν "αγώνα εξαγωγών", με στόχο την εξασφάλιση συναλλάγματος, που είναι αναγκαία προϋπόθεση για την "ανάπτυξή" τους. Ομως οι όποιες εισροές εξανεμίζονται με τη σύγχρονη τεχνολογία, το πετρέλαιο και τα σκάφη, που πρέπει να αγοραστούν από τις αναπτυγμένες χώρες. Το γνωστό "παιχνίδι" της ελεύθερης οικονομίας, που θύμα έχει μόνιμα τους πλέον αδύνατους.
Οι τραγικές συνέπειες των ...υποδείξεων
Η πρόσβαση στα αλιευτικά πεδία γίνεται ολοένα και δυσκολότερη για τις φτωχές χώρες. ΗΠΑ, Καναδάς, Ιαπωνία και ΕΕ απορροφούν το 84% των παγκόσμιων εισαγωγών ψαριών. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το καλοκαίρι του 1993 μια "δέσμη μέτρων", που επιβλήθηκε έξωθεν, είχε αποτέλεσμα να αυξηθεί κατακόρυφα η παιδική θνησιμότητα, η εγκληματικότητα και η πείνα. Μέχρι και λάσπη μασουλούσαν μικρά παιδιά για να ανακουφίσουν την πείνα τους. Οπως επισημαίνει ο Πίτερ Βέμπερ, αν η κατανάλωση ψαριών από τις χώρες του Βορρά μειωνόταν κατά 50% δε θα υπήρχε η παραμικρή επίπτωση στη διατροφή τους. Αντίθετα θα υπήρχε σημαντική βελτίωση στον Τρίτο Κόσμο. Ενα ακόμα συνταραχτικό στοιχείο: Το 1/3 των αλιευμάτων στις πλούσιες χώρες διατίθεται για δευτερεύουσες χρήσεις!! Οπως λιπάσματα, διατροφή ζώων, ιχθυοκαλλιέργειες. Αν οι ποσότητες αυτές άλλαζαν προσανατολισμό, θα υπήρχε λύση στο πρόβλημα κατά 40%. Ομως αυτοί που εμφορούνται από τη λογική του κέρδους δε συγκινούνται από κάτι τέτοια.
Τα όρια των ιχθυοκαλλιεργειών
Μέχρι πριν σαράντα χρόνια οι ποσότητες από ιχθυοκαλλιέργειες ήταν μικρές. Σήμερα κάποια είδη δίνουν 1,6 εκατομ. τόνους. Κι αν συνδυαστεί αυτό με τη μείωση της ωκεάνιας συγκομιδής είναι σημαντικό. Όμως ποιους καταναλωτές αφορά; Φυσικά αυτούς των πλούσιων χωρών. Από την άλλη πλευρά δημιουργούν σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα στα παράκτια οικοσυστήματα. Σε κάποιες περιοχές αποψιλώθηκαν τεράστιες δασικές εκτάσεις για να γίνουν εκτροφεία γαρίδας. Η θαλάσσια ρύπανση που προξενούν και η βιολογική μόλυνση (λόγω της εισαγωγής ξένων ειδών) και η απώλεια βιοποικιλότητας θα πρέπει να ελέγχονται πολύ σοβαρά σε παρόμοιες περιπτώσεις. Ιδιαίτερα σε ευαίσθητες και επιβαρυμένες περιοχές. Μπορεί βέβαια οι ιχθυοκαλλιέργειες να συνδυαστούν με ντόπιες γεωργικές εκμεταλλεύσεις με θεαματικά αποτελέσματα. Παράδειγμα το Δέλτα του ποταμού Μεκόγκ στο Βιετνάμ, όπου καλλιέργειες ρυζιού - λαχανικών συνδέθηκαν μ' ένα πολύπλοκο αρδευτικό σύστημα με τα υπάρχοντα ιχθυοτροφεία - γαριδοτροφεία. Στις περισσότερες χώρες όμως δεν έχουμε τέτοιες εικόνες.
Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης;
Είκοσι χρόνια έχουν περάσει από τότε που υπογράφηκε η Τρίτη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η κατάσταση όμως χειροτερεύει σταθερά. Οι αλιευτικοί πληθυσμοί βρίσκονται στα πρόθυρα κατάρρευσης. Η διαχείριση των αλιευμάτων παραμένει ευχή. Αν σταματούσαν οι κάθε λογής επιδοτήσεις για την εισαγωγή συνήθως σύγχρονης τεχνολογίας θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν 54 δισ$. Όμως η βασική προϋπόθεση είναι η καλή διαχείριση των αποθεμάτων. Κι αυτό απαιτεί διακυβερνητική εποπτεία και ορθολογική διαχείριση. Τα χρονικά διαστήματα αλίευσης πρέπει να είναι αυστηρά, να οριοθετηθούν απαγορευμένες ζώνες, ελεγχόμενοι εξοπλισμοί, προσδιορισμένες ποσότητες αλίευσης, ποσοστώσεις κατ' είδος κτλ. Στις φτωχές χώρες θα χρειαστεί οικονομική βοήθεια και συγκεκριμένα προγράμματα, μια και τα προβλήματα εκεί είναι σε διαφορετική βάση. Θα μπορούσαν να θεσπιστούν ειδικά τέλη για κάποιες περιοχές, όπως στην Αυστραλία που ξεκινούν από 11% και φτάνουν το 60% (οι μικροί ψαράδες απαλλάσσονται) που θα δρουν ανασταλτικά στην καταστροφή που γίνεται. Περιορισμός επίσης στους ξένους στόλους που απομυζούν πάνω από το 90% των αλιευμάτων των φτωχών παράκτιων χωρών. Κι αν όλα τα παραπάνω δε γίνουν άμεσα, σύντομα τα κανάλια θα μας βομβαρδίζουν με εφιαλτικές εικόνες. Ποιος όμως είναι ο κύριος υπεύθυνος δε θα μας το πουν ποτέ. Η Αριστερά για όλα αυτά θα πρέπει να έχει το δικό της λόγο. Λόγο με προτάσεις και λόγο αποκαλυπτικό ως προς την αθλιότητα που επικρατεί. Για να μπει ένα φρένο. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει οι ανθρώπινες ζωές να μετατραπούν σε άψυχα στατιστικά νούμερα υπό το μανδύα "εκσυγχρονιστικών" προγραμμάτων.

H υπεραλίευση και οι αιτίες που τη δημιουργούν

Ανέκαθεν στην αλιεία ήταν ζητούμενη η ορθολογική διαχείριση των αλιευτικών πόρων, ώστε να υπάρχει πάντα επάρκεια σε αλιεύματα και οι ψαράδες να έχουν εξασφαλισμένο εισόδημα στη δύσκολη και σκληρή δουλειά που κάνουν. Η πραγματική κατάσταση απέχει πολύ απ' αυτήν την ανάγκη, αφού κυριαρχεί η εντατικοποίηση των αλιευτικών προσπαθειών, αποτέλεσμα του άναρχου και σε ανταγωνιστική βάση τρόπου εκμετάλλευσης του αλιευτικού πλούτου με λογικό επακόλουθο τον κίνδυνο μείωσης των αλιευτικών αποθεμάτων.
Οι κυβερνήσεις και τα παπαγαλάκια τους περί τα αλιευτικά επιχειρούν να παραπλανήσουν την κοινή γνώμη φορτώνοντας την ευθύνη στους μικρομεσαίους ψαράδες οι οποίοι, όπως ισχυρίζονται, κοιτάζουν το σήμερα και δε νοιάζονται για το αύριο. Η επίρριψη ευθυνών στους ψαράδες κρύβει τους πολιτικούς και οικονομικούς στόχους των κυβερνήσεων της ΝΔ σήμερα και του ΠΑΣΟΚ παλιότερα, του κεφαλαίου και της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ που στοχεύουν στην εκδίωξη των μικρών και μεσαίων ψαράδων και την υποταγή όσων από αυτούς παραμείνουν στο επάγγελμα σαν υπάλληλοι αλιευτικών εταιρειών.
Όλοι αυτοί επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους στην αστυνόμευση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, πλασάροντας την άποψη ότι έτσι προστατεύουν τον αλιευτικό πλούτο απ' τις αχαλίνωτες διαθέσεις των ψαράδων. Κατά την αντίληψή τους, οι ψαράδες είναι κοινωνική ομάδα του περιθωρίου που έχει μάθει να ζει στα όρια της νομιμότητας!!! Το εκπληκτικό είναι ότι η εικόνα του παράνομου και καταστροφέα του αλιευτικού πλούτου τείνει να περάσει και να γίνει πεποίθηση σε πολλούς ψαράδες, οι οποίοι, έχοντας το πλέγμα της ενοχής, δεν τολμούν να διεκδικήσουν τα δίκαια αιτήματά τους. Η υπεραλίευση είναι μια πραγματικότητα που δεν την αμφισβητούν οι ίδιοι οι ψαράδες. Συνήθως την ευθύνη την καταλογίζουν σε συναδέλφους τους, που τυχαίνει να διαθέτουν αποδοτικότερα εργαλεία για τη συλλογή αλιευμάτων στην ίδια περιοχή που δραστηριοποιούνται. Σαν αντίληψη, αυτή είναι κοντόφθαλμη, επειδή βλέπει τους θάμνους και όχι το δάσος! Αν μάλιστα εξελιχθεί και μετατραπεί σε «αγωνιστική διεκδίκηση» για κατάργηση των αποδοτικών εργαλείων, τότε έχουμε να κάνουμε με την τακτική «χτυπάμε το σαμάρι, γιατί δεν μπορούμε να χτυπήσουμε τον γάιδαρο». Αυτή η αντιπαλότητα μεταξύ ψαράδων ως προς τα εργαλεία υπήρξε ανέκαθεν τροχοπέδη στη δημιουργία αλιευτικού μετώπου ενάντια στην αντιαλιευτική πολιτική, γιατί αντί για τη διεκδίκηση κοινών ουσιαστικών αιτημάτων, επικεντρώνεται σε δευτερεύοντα ζητήματα που επενεργούν διαλυτικά στην κοινή τους προσπάθεια. Την υπεραλίευση δεν την προκαλούν τα αλιευτικά εργαλεία αυτά καθ' αυτά, αλλά ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν, επειδή κάθε αλιευτικό εργαλείο είναι χρήσιμο στη χρήση του και βλαβερό στην κατάχρησή του. Η υπεραλιεία διενεργείται στη θάλασσα, αλλά οι πραγματικές της αιτίες βρίσκονται στη στεριά!!!
Διαχρονικές κυβερνητικές ευθύνες
Είναι οι διαχρονικές κυβερνητικές πολιτικές που εκχώρησαν την αξιοποίηση του αλιευτικού πλούτου κατά αποκλειστικότητα στα κυκλώματα εμπορίας, τα οποία υπαγορεύουν στους ψαράδες την αλίευση μερικών δεκάδων ειδών αλιευμάτων. Για τα υπόλοιπα είδη, εάν συλληφθούν σε ποσότητες μεγάλες, η μόνη λύση είναι η απόρριψή τους είτε στη θάλασσα απ' ευθείας απ' το καΐκι του ψαρά, είτε στις χωματερές απ' το φορτηγό του ιχθυέμπορου.
Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής είναι η βαθμιαία ελάττωση των εμπορεύσιμων ειδών σε αριθμό και σε βιομάζα, απ' τη μια, και η κατασπατάληση ακόμα πιο μεγάλης βιομάζας αλιευμάτων που δεν υστερούν σε θρεπτική αξία έναντι των εμπορεύσιμων, τα οποία παίρνουν το δρόμο της απόσυρσης ή και απόρριψης. Στην υπεραλίευση στην οποία εξωθείται ο ψαράς από τους ιχθυέμπορους και τις απαιτήσεις τους έχουν ευθύνη και οι κυβερνήσεις επειδή ποτέ δεν ενδιαφέρθηκαν για την αξιοποίηση των μη εμπορεύσιμων ειδών. Με βάση τα παραπάνω, ο ψαράς όχι μόνο δεν μπορεί να θεωρείται ως προαγωγός της υπεραλίευσης, αλλά είναι το θύμα αυτής της κατάστασης. Μπορεί να υπερεπενδύει σε εξοπλισμό, ελπίζοντας να βελτιώσει την οικονομική του κατάσταση. Αλλά το μόνο που καταφέρνει είναι να συντηρεί τις ιχθυαγορές και να πλουτίζει τους εμπόρους. Γι' αυτό η άποψη ότι ο μικρομεσαίος ψαράς καταστρέφει τον ενάλιο πλούτο είναι πολύ επιφανειακή και πέρα ως πέρα λανθασμένη. Επειδή αυτός έχει βαθιά συνείδηση της ανάγκης προστασίας του αλιευτικού πλούτου και γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλον ότι η εξάντληση των αλιευτικών αποθεμάτων δεν του παρέχει επαγγελματικό μέλλον.
Είναι όμως συνείδηση που παραμένει σε ατομικό επίπεδο και όχι σε συλλογικό. Όλοι θέλουν την προστασία, αλλά η υποψία ότι η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας του ενός θα αποτελέσει ευκαιρία σε κάποιον άλλο να εκμεταλλευτεί το κενό της απουσίας του απ' το αλιευτικό πεδίο, τους οδηγεί όλους μαζί και τον καθένα ξεχωριστά στην ανασφάλεια και κατά συνέπεια η προστασία δεν υλοποιείται. Ετσι η κατάσταση στους αλιευτικούς πόρους μοιάζει σαν μια πίτα που ο καθένας προσπαθεί όσο το δυνατό συντομότερο να αρπάξει ένα καλό κομμάτι ανάλογα με τα μέσα που διαθέτει πριν προλάβει κάποιος να του το πάρει.
Εκδίωξη των μικρομεσαίων ψαράδων
Η αλιευτική κατάσταση στη χώρα μας και ο τρόπος διαχείρισης των αλιευτικών πόρων αντικειμενικά διευκολύνει την υλοποίηση του στρατηγικού στόχου της ΕΕ, που συνίσταται στην εκδίωξη των πολλών μικρών και μεσαίων αλιευτικών επιχειρήσεων για την επίτευξη ελέγχου των αλιευτικών πόρων από το πολυεθνικό κεφάλαιο. Τα κοινοτικά προγράμματα εκσυγχρονισμού και ανανέωσης του αλιευτικού στόλου που είναι αναγκαία για τους μικρομεσαίους ψαράδες, συνέτειναν στην αύξηση της προσωρινής αποδοτικότητας σε αλιεύματα αλλά και στην ταχύτερη στη συνέχεια μείωση των αλιευτικών αποδόσεων, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν αρκετοί ψαράδες στην εθελούσια έξοδο λόγω του ασύμφορου της παραμονής τους στην αλιεία.
Η αποχώρηση αυτή και η εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων από τους λίγους θα αποτρέψει την υπεραλίευση; Η απάντηση είναι προκαταβολικά ΟΧΙ. Η υπεραλίευση θα γίνεται απ' τους λίγους και μεγάλους γιατί οικονομία της αγοράς και προστασία του περιβάλλοντος είναι ασυμβίβαστα!!! Στη θέση του ανταγωνισμού των μικρών αλιευτικών επιχειρήσεων θα υπάρχει ο ανταγωνισμός των μεγάλων εταιρειών με πιο επώδυνες επιπτώσεις στο περιβάλλον και στους αλιευτικούς πόρους.
Με την αναθεώρηση της ΚΑλΠ δίδεται μια προπαγανδιστική έμφαση στην προστασία των αλιευτικών πόρων. Όμως αυτά είναι εξαγγελίες όπως και οι διακηρύξεις παλιότερα για ορθολογική διαχείριση των αλιευτικών πόρων που ουδέποτε υλοποιήθηκαν. Τίποτα περισσότερο από καθαρή εξαπάτηση. Στην ΕΕ κυριαρχούν οι δυνάμεις της αγοράς και εκείνο που αποτελεί κύριο μέλημα είναι η σταθερότητα της αγοράς που δεν έχει καμιά σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος και τις λαϊκές ανάγκες εργαζομένων και καταναλωτών. Οσο κυριαρχούν αυτές οι δυνάμεις πάντα θα υπάρχει ανταγωνισμός και αναπόφευκτο αποτέλεσμα θα είναι η υπεραλίευση. Η μόνη ελπίδα να υλοποιηθεί η ορθολογική διαχείριση του ενάλιου πλούτου και να αποτραπεί η υπεραλίευση είναι όταν οι παραγωγικές δυνάμεις έρθουν στο προσκήνιο και αναδείξουν μια εξουσία που θα μεριμνά για την αξιοποίηση του αλιευτικού πλούτου στο σύνολό του και όχι επιλεκτικά.
Θα μεριμνά για την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών και τη διασφάλιση του εισοδήματος όλων των ψαράδων στα πλαίσια μιας φιλολαϊκής πολιτικής. Οι μικρομεσαίοι ψαράδες που έχουν πρωτίστως συμφέρον απ' την προστασία και την ορθολογική διαχείριση του θαλάσσιου οικοσυστήματος θα πρέπει με κοινές προσπάθειες να παραμερίσουν τις συντεχνιακές αντιπαλότητες και να καθορίσουν τους όρους παραγωγής που ικανοποιούν τις λαϊκές ανάγκες που δεν είναι τίποτα άλλο παρά το φθηνό, φρέσκο ψάρι. Να συνειδητοποιήσουν ότι οι σημερινοί όροι παραγωγής αντικειμενικά ωφελούν τα εμπορικά κυκλώματα που εξασφαλίζουν κέρδη έχοντας την αβάντα των ελεύθερων εισαγωγών αλιευμάτων, λόγω υποστήριξης της ΕΕ στα εμπορεύσιμα είδη, αλλά κι απ' τη διακίνηση των μη εμπορεύσιμων ειδών που αλιεύονται σε μεγάλες ποσότητες κι εκεί γίνεται η μεγαλύτερη εκμετάλλευση των ψαράδων. Να κατανοήσουν ότι θα μπορέσουν να απαλλαγούν απ' τη θηλιά της εξάρτησης μόνο όταν αποφασίσουν μαζί με την αγωνιζόμενη αγροτιά και με μπροστάρη το εργατικό κίνημα να συμπορευτούν μαζί τους, να μπουν κι αυτοί στους κοινούς αγώνες. Διαφορετικά, η μοίρα τους θα είναι η εθελούσια αποχώρησή τους απ' τα αλιευτικά πεδία, αφήνοντάς τα στους νέους ψαράδες, στην ίδια κατάσταση όπως τα παρέλαβαν απ' τους πατεράδες τους.
Θανάσης Καλογερογιάννης
Ιχθυολόγος Νομού Λέσβου  Ριζοσπάστης

Τα ψάρια της Έριδας
Το 1995, πολεμικά πλοία Καναδά και Ισπανίας έκαναν επικίνδυνους ελιγμούς στα ανοιχτά της Νέας Γης και οι σχέσεις μεταξύ του Καναδά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έγιναν πιο "καυτές". Το καναδικό Πολεμικό Ναυτικό δεν έχει δώσει καμιά μάχη από την εποχή του πολέμου της Κορέας, ενώ παρόμοια τύχη είχε και η Ισπανία ύστερα από τη νίκη των Αμερικανών το 1898 όπου σχεδόν όλα τα πολεμικά πλοία της βυθίστηκαν. Το κρίσιμο αυτό διπλωματικό επεισόδιο βρέθηκε σε εξέλιξη αναφορικά με τα αλιευτικά δικαιώματα βακαλάου Γροιλανδίας. Όλα ξεκίνησαν όταν η καναδική Ακτοφυλακή συνέλαβε το ισπανικό αλιευτικό "Εστάι" στα διεθνή ύδατα στα ανοιχτά της Νέας Γης, έξω από τα καθορισμένα 200 ναυτικά μίλια της "οικονομικής ζώνης". Η ΕΕ διαμαρτυρήθηκε λέγοντας πως η ενέργεια αυτή θεωρείται πειρατεία, ενώ οι Καναδοί υποστήριζαν πως προσέχουν τη θαλάσσια περιοχή τους, τονίζοντας πως το 80% της "ψαριάς" ήταν νεογέννητα ψάρια. Ύστερα όμως από έρευνα της ΕΕ, βρέθηκαν μόνο 20% τέτοια ψάρια, δηλαδή, στα επιτρεπόμενα όρια. Αμέσως η ΕΕ αποφάσισε να διακόψει όλες τις επίσημες σχέσεις με τον Καναδά ώσπου να αφεθεί ελεύθερο χωρίς όρους το "Εστάι", ενώ η Ισπανία ζήτησε να επιβληθούν κυρώσεις στον Καναδά. Ύστερα από αυτές τις πιέσεις, και μετά την καταβολή αποζημίωσης από τον ιδιοκτήτη του πλοίου, το "Εστάι" και το πλήρωμά του απελευθερώθηκαν. Ωστόσο, η ένταση συνεχίστηκε καθώς η Ισπανία συνέχισε την αλιεία στην περιοχή. Πριν από λίγες μέρες, έγινε νέο επεισόδιο όταν η καναδική Ακτοφυλακή έκοψε τα δίχτυα ισπανικού αλιευτικού ανοιχτά των ακτών της Νέας Γης. Η Ισπανία, από τη μεριά της, έφερε το θέμα στο Διεθνές Δικαστήριο και απείλησε ότι θα επιβάλει "βίζες" στους Καναδούς που θα θελήσουν να την επισκεφθούν.
Η υπόθεση προκάλεσε εντάσεις και μέσα στην ΕΕ. Η στάση της Βρετανίας, που άσκησε βέτο σε επιστολή διαμαρτυρίας της ΕΕ σχετικά με τις ενέργειες του Καναδά, είχε σαν αποτέλεσμα τις έντονες διαμαρτυρίες της Ισπανίας. "Η Μεγάλη Βρετανία έχει αλλάξει τη θέση της, δε σέβεται τις δεσμεύσεις", δήλωσε ο τότε Ισπανός πρεσβευτής στην ΕΕ Χαβιέρ Ελόρζα και προειδοποίησε πως "αν η Βρετανία δεν υποστηρίξει την Ισπανία, εμείς θα το προσέξουμε και θα το θυμόμαστε... Αν η Βρετανία συνεχίσει αυτή τη στάση, σταδιακά θα έχουμε και κρίση στην Ένωση".
Μια μικρή προϊστορία
Ο Οργανισμός Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO) αποφάσισε, κάποια στιγμή, να καθορίσει, ένα Συνολικό Επιτρεπόμενο Οριο Αλιείας (TAC) 27.000 τόνων του βακαλάου Γροιλανδίας, σε σύγκριση με την περασμένη χρονιά _που, στην πραγματικότητα, αλιεύτηκαν 60.000 τόνοι. Το όριο αυτό αποφασίστηκε μετά τις συστάσεις του Επιστημονικού Συμβουλίου του NAFO, το οποίο υπογράμμισε την ανάγκη σταθερών και συναινετικών μέτρων προστασίας των πηγών βακαλάου Γροιλανδίας. Από το 1989, το Επιστημονικό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν αντιπρόσωποι όλων των χωρών - μελών του NAFO, συμπεριλαμβανομένης και της ΕΕ, έχει προειδοποιήσει για την ανάγκη μείωσης της αλιείας. Όμως, παρά τις προειδοποιήσεις, οι ποσότητες ψαριών που αλιεύτηκαν από την ΕΕ αυξήθηκαν κατά μόνο 2.000 τόνους στη 10ετία του '80 και περίπου κατά 45.000 τόνους κάθε χρόνο στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων. Η Ισπανία άρχισε το "παζάρι" με το 50% επί του συνόλου των αλιευσίμων, υπενθυμίζοντας πως θέλει το μισό από τους 27.000 τόνους. Ωστόσο, ο Καναδάς πρότεινε στην Ευρωπαϊκή Ένωση την εξής κατανομή: Καναδάς 10.000 τόνοι, ΕΕ 10.000 τόνοι και Ρωσία, Ιαπωνία και άλλες χώρες 7.000 τόνοι. Κάτι που, φυσικά, δε συμφέρει την Ισπανία. Αξιωματούχοι της ΕΕ ελπίζουν να πείσουν άλλες χώρες, όπως τη Ρωσία και την Πολωνία, να προσφέρουν κάποιο ποσοστό από την αλιευτική κατανομή στην ΕΕ ώστε να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της Ισπανίας για μεγαλύτερη συμμετοχή των προκαθορισμένων 27.000 τόνων. Ετσι, η διένεξη Καναδά και ΕΕ παρέμεινε στην επικαιρότητα χρόνια.
Το γενικότερο πρόβλημα
Πρέπει να σημειωθεί πως τέτοιες διαμάχες για τα αλιευτικά δικαιώματα δεν είναι κάτι το καινούριο. Από τη δεκαετία του '70 ακόμη είναι γνωστός ο "πόλεμος του μπακαλιάρου" στο βόρειο Ατλαντικό μεταξύ Βρετανίας και Ισλανδίας. Ύστερα από τη δημιουργία του Νόμου για τη Θαλάσσια Συνθήκη, που υπογράφηκε το 1982, πολλές τέτοιες διενέξεις έχουν εξαλειφθεί. Η Συνθήκη αυτή προσδιορίζει κάποιες περιοχές - ζώνες από 200 ναυτικά μίλια από τις ακτές των χωρών. Μέσα σε αυτές τις "αποκλειστικές οικονομικές ζώνες" οι κυβερνήσεις των χωρών μπορούν να απαγορεύουν την αλιεία στους ξένους. Όμως, υπάρχουν ακόμα μεγάλες πηγές διενέξεων. Συγκεκριμένα, στην Ασία, μικρές κοινότητες όπου η αλιεία αποτελεί την κύρια πηγή τους, υποστηρίζουν πως οι παραδοσιακές τους περιοχές καταπατούνται από βιομηχανικούς στόλους, συχνά ξένων επενδυτών, οι οποίοι πληρώνουν κάποιο ποσό στην κυβέρνηση της χώρας για να ψαρεύουν σε αυτές τις περιοχές. Η Ινδία π. χ. αναγκάστηκε να καταργήσει αυτή την τακτική μετά από συνεχιζόμενες απεργίες των ψαράδων, οι οποίοι, μάλιστα, απείλησαν να κάνουν σαμποτάζ σε καράβια ξένης προέλευσης. Μια άλλη όψη του νομίσματος είναι πως τα ψάρια δεν παίρνουν υπόψη τους σε ποιανής χώρας τη ζώνη κολυμπούν. Έτσι μπαίνει το εξής ερώτημα: ποιος έχει το δικαίωμα να τα πιάσει; Ο Καναδάς έχει επανειλημμένα βρεθεί σε διένεξη με τις ΗΠΑ σχετικά με το σολομό του Ειρηνικού, που περνάει από θάλασσα των ΗΠΑ ώστε να φθάσει στον Καναδά. Περίπου όλα τα ψάρια που έχουν κάποια αξία παραμένουν μέσα στα όρια των 200 ναυτικών μιλίων, σε μερικές, όμως, περιοχές τυχαίνει να βρίσκονται και εκτός αυτών των ορίων, όπου η αλιεία είναι ελεύθερη για όλους σύμφωνα με τους διεθνείς νόμους. Κ. Χέσπερ | Ρίζος
Αλιεία | ψάρεμα
Χαρακτηρίζεται γενικά τόσο η άγρα όσο και ο τρόπος οι ψαράδες το λένε η "τέχνη", με την οποία γίνεται η σύλληψη και απόσπαση των ιχθύων και άλλων υδρόβιων ζώων από θάλασσες, λίμνες, ποτάμια, ιχθυογενετικούς σταθμούς κλπ., είτε για τροφή είτε για βιομηχανικούς σκοπούς
Το ψάρεμα είναι μια πανάρχαια και παγκόσμια πρακτική, με ποικιλία τεχνικών και παραδόσεων που έχουν μεταμορφωθεί εν μέρει από τα σύγχρονα τεχνολογικά επιτεύγματα. Εκτός από το ότι παρέχει μια σημαντική, σε ποιότητα και σε ποσότητα, πηγή τροφής και θέσεις εργασίας, η σύγχρονη αλιεία αποτελεί επίσης μορφή ψυχαγωγίας (η ερασιτεχνική αλιεία), αλλά και επαγγελματικό σπορ. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του FAO ο συνολικός αριθμός των αλιέων (μαζί μ' αυτούς που ασχολούνται με τις υδατοκαλλιέργειες) ανέρχεται παγκοσμίως σε 38-42.000.000. Αν μάλιστα προσθέσουμε και τους εργαζόμενους άμεσα ή έμμεσα συνολικά στη βιομηχανία αλιευμάτων ο αριθμός αυτών των ανθρώπων ανέρχεται πλέον στα 200.000.000+ Η παγκόσμια κατά κεφαλήν κατανάλωση αλιευμάτων ανέρχεται σε 14 κιλά το χρόνο _μικρή σχετικά αν πάρουμε υπόψη πως στην Ελλάδα, η κατανάλωση κρέατος κυμαίνεται κατά ΜΟ στα 70-90 κιλά ανά άτομο ποσότητες παραμένουν πολύ υψηλότερες από τις συστάσεις της μεσογειακής διατροφής και ο μέσος αμερικανός 100-110 τοποθετώντας τις ΗΠΑ στην κορυφή των χωρών με τη μεγαλύτερη κατά κεφαλή κατανάλωση κρέατος παγκοσμίως.
Ιστορία της αλιείας
Προϊστορία
Η αλιεία είναι μια πανάρχαια πρακτική που χρονολογείται τουλάχιστον από την Ανώτερη Παλαιολιθική Εποχή, πριν περίπου 40.000 χρόνια. Αρχαιολογικά ευρήματα κοχυλιών και υπολειμμάτων από ψαροκόκαλα, καθώς και σχετικές βραχογραφίες σε σπήλαια δείχνουν ότι τα αλιεύματα αποτελούσαν σημαντική σε ποσότητα πηγή τροφής, αλλά και είδος ανταλλαγής για τους ανθρώπους της περιόδου. Μάλιστα, ενώ η πλειοψηφία των ανθρώπινων φυλών της εποχής ζούσαν μια νομαδική ζωή κυνηγών-τροφοσυλλεκτών που αναγκαστικά μετακινούνταν σχεδόν συνεχώς, υπήρχαν παραδείγματα φυλών με σχετικά μόνιμη εγκατάσταση, όπως π.χ. αυτή στο Λεπένσκι Βιρ, που πάντοτε συσχετίζονταν με μια σχετικά σταθερή κύρια πηγή αλιευμάτων που παρείχαν την κύρια πηγή τροφής των αλιευτικών αυτών φυλών. Μάλιστα χρησιμοποιούσαν την περίσσεια αλιευμάτων και κοχύλια για ανταλλαγές με άλλα προϊόντα με άλλες φυλές με τις οποίες είχαν επαφή και δεν διέθεταν αυτά τα είδη. Κατά τη Νεολιθική Εποχή μεταξύ των μεγάλων νέων τεχνολογικών επιτευγμάτων της εποχής περιλαμβάνονταν και πολλές βασικές τεχνικές αλιείας, που πολλές απ' αυτές χρησιμοποιούνται παρόμοια ως τις μέρες μας.
Κίνα
Στην παραδοσιακή Κινεζική Ιστορία, η πολιτισμένη ιστορία της αρχίζει με τρεις ημίθεους μυθικούς ήρωες που δίδαξαν στους Κινένους τις τέχνες της πολιτισμένης ζωής μεταξύ 2800 και 2600 π.Χ. Ο Φου Σι θεωρούνταν ο εφευρέτης της γραφής, του κυνηγιού, της παγίδευσης και της αλιείας.

Αρχαία Αίγυπτος
Στην Αρχαία εποχή ο ποταμός Νείλος ήταν γεμάτος ψάρια. Φρέσκα ή αποξηραμένα και παστά, τα ψάρια προσέφεραν μια σημαντική πηγή πρωτεϊνούχας τροφής για τον πληθυσμό της χώρας.Οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι επινόησαν αρκετά εργαλεία και μεθόδους για την αλιεία και τις εικονογράφησαν στις ταφικές τους τοιχογραφίες και σε αρχεία παπύρου: απλές ψάθινες ψαρόβαρκες, δίχτυα, καλάθια από κλαδιά ιτιάς, καμάκια και διάφορα αγκίστρια σε μεγέθη που ποίκιλαν από 8χιλιοστά μέχρι 18εκ. Μέχρι τη 12^η δυναστεία χρησιμοποιούνταν ήδη μεταλλικά αγκίστρια. Κάποιες αναπαραστάσεις δείχνουν ακόμη ότι πάστωναν ένα μέρος από τα ψάρια που ψάρευαν.
Αρχαία Ινδία
Το κλασσικό δραβιδικό βασίλειο των Ταμίλ της Πανδύας, στην Ινδία, ήταν γνωστό για την αλιεία μαργαριταριών από τον 1ο π.Χ. αιώνα. Το λιμάνι του Τουτικόριν ήταν γνωστό για την αλιεία μαργαριταριών από το βυθό της θάλασσας με χρήση δυτών. Οι Παραβάς, μια ειδική κάστα από τους Ταμίλ, είχε έδρα της το Τουτικόριν και εκεί αναπτύχθηκε μια πλούσια κοινότητα εξαιτίας της αλιείας και του εμπορίου των μαργαριταριών, των ναυτικών της γνώσεων και των αλιευτικών της σκαφών.
Βιβλικές αναφορές
Μια πρώιμη αναφορά από τη Βίβλο στο Βιβλίο του Ιώβ είναι: «Δεν μπορούσε να γεμίσει το δέρμα του με σιδερένια λέπια; ή το κεφάλι του με καμάκια αλιείας;»
Αρχαία Ελλάδα
Αλιευτικές σκηνές σχετικά σπάνια παρουσιάζονται στην Αρχαία Ελληνική τέχνη, μια αντανάκλαση του σχετικά χαμηλού κοινωνικού επιπέδου των ιχθυέων στην Αρχαία Ελληνική Κοινωνία. Έχει βρεθεί πάντως ένας κρατήρας χρονολογημένος γύρω στα 510 - 500 π.Χ., που εικονίζει ένα αγόρι να σκαρφαλώνει πάνω σε ένα βράχο με ένα ράβδο ψάρια στο κεφάλι του και ένα καλάθι στα αριστερά του. Στο νερό κάτω, ένα στρογγυλεμένο αντικείμενο από το ίδιο υλικό με ένα άνοιγμα από πάνω. Αυτό θεωρείται ότι ήταν μια ιχθυοπαγίδα που διατηρούσε τα ψάρια ζωντανά. Σίγουρα δεν είναι από δίχτυ (βρίσκεται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστώνης). Ο ιστορικός Πολύβιος περιγράφει την αλιεία ξιφία χρησιμοποιώντας καμάκι με κατάληξη οδοντωτή και μυτερή. Ο συγγραφέας της Κόρυκας, συνέγραψε (177-180) μια μεγάλη μελέτη για τη θαλάσσια αλιεία, την «Αλιευτική». Είναι η αρχαιότερη γνωστή γραπτή μελέτη για το θέμα που έχει επιβιώσει ως τις μέρες μας. Ο Οππιανός περιγράφει αρκετά μέσα αλιείας, που περιλαμβάνουν τη χρήση διχτυών από αλιευτικά σκάφη, παγιδευτικά (scoop) δίχτυα, συγκρατημένα με στεφάνη, καμάκια και τρίαινες, καθώς και πολλές αλιευτικές παγίδες, «...που λειτουργούν ενώ οι ιδιοκτήτες τους κοιμούνται...». Η περιγραφή του Οππιανού για ψάρεμα με «ακίνητο» δίχτυ είναι επίσης ενδιαφέρουσα: «Οι αλιείς τοποθετούν πολύ ελαφρά δίχτυα από κατεργασμένο λινάρι κυκλικά, καθώς χτυπούν βίαια την επιφάνεια της θάλασσας με τα κουπιά τους και σχηματίζουν μια δίνη γύρω από τις άκρες του κύκλου με το δίχτυ. Από τα χτυπήματα των κουπιών και το σαματά που κάνουν τα ψάρια τρομοκρατούνται και τρέχουν πάνω στο στάσιμο δίχτυ, νομίζοντας ότι είναι καταφύγιο: ανόητα ψάρια που τρομαγμένα από το θόρυβο, εισέρχονται στις πύλες του χαμού τους. Έπειτα οι ψαράδες τραβούν το δίχτυ και από τις δυο πλευρές με σχοινιά και τα οδηγούν στην ακτή.» Από αρχαίες αναπαραστάσεις και γραπτές πηγές είναι φανερό ότι τα αλιευτικά σκάφη είναι τυπικά μικρά και χωρίς κατάρτι ή ιστίο, κατάλληλα επομένως μόνο για παράκτια αλιεία με σχετική ασφάλεια.
Αρχαία Ρώμη
Ενδείξεις Ρωμαϊκής αλιείας βρέθηκαν με τη μορφή μωσαϊκών που δείχνουν αλιεία από βάρκες με πετονιά και με δίχτυα. Αρκετά υδρόβια είδη που αλιεύονταν εικονίζονται, όπως γόγγροι, αστακοί, αχινοί, χταπόδια και σουπιές. Μια παρωδία αλιείας ήταν ένας τύπος μονομάχου που ονομαζόταν «ρετιάριος» (retiarius) και εμφανίζονταν οπλισμένος με μια τρίαινα και ένα δίκτυ. Μονομαχούσε συνήθως μ' έναν άλλο τύπο μονομάχου, τον «μουρμίλο» (murmillo), που εμφανίζονταν οπλισμένος με κοντό ξίφος, μικρή ασπίδα και περικεφαλαία με απεικόνιση ενός ψαριού εμπρός.
Σκανδιναβία
Στη Νορμανδική μυθολογία η θαλάσσια γιγάντισσα Rán χρησιμοποιούσε ένα δίχτυ αλιείας για να παγιδεύει χαμένους ναυτικούς κλπ. κλπ __οι Μότσε, λαός του Αρχαίου Περού εικονίζουν αλιείς στα κεραμικά τους..
Είδη αλιείας
Η Αλιεία βασικά διακρίνεται ανάλογα του χώρου που επιχειρείται σε
Θαλάσσια και
Αλιεία εσωτερικών υδάτων (λιμνών ποταμών).
Η Θαλάσσια σε
Ελεύθερη ή Αλιεία βαθέων υδάτων ή θάλασσας ή Ωκεάνια …Υπερπόντια _offshore fishery που επιχειρείται στα διεθνή ύδατα.
Παράκτια αλιεία _inshore fishery, ή αλιεία εσωτερικών υδάτων που επιχειρείται στα χωρικά ύδατα.
Ατομική (μικρής έκτασης χειρωνακτική) και
Μεγάλη ή βιομηχανική (με χρήση μηχανοκινήτων σκαφών για αλιεία μεγάλων ποσοτήτων ψαριών)
Αλιεία επιφανείας (αφρόψαρων όπως τόνοι, παλαμίδες, ρέγγες, κολιοί, σαρδέλες κ.ά.) και
Αλιεία βυθού (γλώσσες, μπακαλιάροι, μπαρμπούνια κ.ά.).
Επίσης εκ της ιδιότητας των ασχολουμένων με την αλιεία αυτή διακρίνεται σε ερασιτεχνική (για λόγους ψυχαγωγίας και όχι μόνο) και σε επαγγελματική (για βιοποριστικούς λόγους). Ξεχωριστές     μορφές η υποβρύχια, η φαλαινοθηρία, η σπογγαλιεία και η αλιεία μαργαριταριών. Προέκταση της αποτελεί η υδατοκαλλιέργεια και πιο συγκεκριμένα η εκτροφή ψαριών (ιχθυοκαλλιέργεια).
Μέσα αλιείας
Η θαλάσσια αλιεία επιχειρείται με ειδικά σκάφη που φέρουν ανάλογο εξοπλισμό χαρακτηριζόμενα γενικά ως αλιευτικά τα οποία μπορεί να είναι σε μέγεθος από βάρκες), μέχρι μεγάλα πλοία ανοικτής θάλασσας. Στην Ελλάδα ανάλογα με το αλιευτικό εργαλείο που χρησιμοποιούν λαμβάνουν ίδια ονομασία. Συνηθέστερα τέτοια εργαλεία είναι τα συρόμενα δίχτυα, (μηχανότρατα), ή κυκλικά με τη βοήθεια έντονου φωτισμού (γρι-γρί), συρόμενα δίχτυα από τη ξηρά, (πεζότρατα), η συρτή, κ.λπ. Επίσης αλιεία διενεργείται και από τη ξηρά με καλάμι, ή καθετή, πεζόβολο κ.λπ.