Ο παραμορφωτικός φακός του ψηφιακού σύμπαντος

Πολλαπλή _συνθετική Χειραγώγηση: τα κλειδιά που ανοίγουν ή κλείνουν τις πόρτες της πραγματικότητας είναι το ενδιαφέρον σημείωμα του Raúl Antonio Capote | internacionales@granma.cu στο επίσημο όργανο του ΚΚ Κούβας, σε μια στιγμή που η ιμπεριαλιστική επίθεση στο νησί της επανάστασης κλιμακώνεται παντοιοτρόπως.

Η ζωή μας _γράφει _με ή χωρίς ΜΚΔ, ξεδιπλώνεται στο ψηφιακό σύμπαν χωρίς να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν δυνάμεις μέσα σε αυτό που λειτουργούν ως παραμορφωτικός φακός. Ζούμε στην εποχή της υπερφόρτωσης πληθώρας πληροφοριών, αλλά, παραδόξως, ποτέ πριν δεν είχαμε εκτεθεί τόσο πολύ στο να διαμορφώνεται, να περιορίζεται ή ακόμα και να διαστρεβλώνεται κατάφωρα η αντίληψή μας για την πραγματικότητα. Κάθε μέρα καταναλώνουμε ειδήσεις, αλληλεπιδρούμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κάνουμε συζητήσεις χωρίς να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν δυνάμεις -ψυχολογικές και επικοινωνιακές- που λειτουργούν ως παραμορφωτικός φακός. Η ζωή μας ξεδιπλώνεται στο ψηφιακό σύμπαν. Στους χώρους του "συνομιλούμε", ψωνίζουμε, μελετάμε, περπατάμε, ταξιδεύουμε. Στα "σύννεφά" του _τα περίφημα "clouds" αποθηκεύουμε όλες τις προσωπικές μας πληροφορίες, από το ιατρικό μας ιστορικό, μέχρι τι κάναμε το βράδυ με την\τον σύντροφό μας. Τους εμπιστευόμαστε με τις πιο πολύτιμες, αλλά και τις πιο σκοτεινές μας επιθυμίες.

Αφιερώνουμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας σε αυτό, και είναι πάντα μαζί μας: στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στο γραφείο, στο εργαστήριο, στην τάξη, στον καναπέ, στο κρεβάτι, στο μπάνιο. Σε αυτόν τον συνθετικό κόσμο, μπορούμε να είμαστε όποιοι θέλουμε, όπως θέλουμε: γενναίοι, όμορφοι, έξυπνοι, τολμηροί. Ο ντροπαλός φίλος από το κολέγιο μεταμορφώνεται σε ζιγκολό, σε υπερήρωα, σε κοσμοναύτη - οτιδήποτε. Δεν απαιτείται καμία προσπάθεια ή αφοσίωση για να προχωρήσουμε. Αφήνουμε την δουλειά και τη θέληση στους καπιταλιστικούς χειριστές, σε εκείνους που κατασκευάζουν την ναρκωτική πραγματικότητα στην οποία βυθιζόμαστε και χάνουμε τον εαυτό μας.

Για να κατανοήσουμε πώς κατασκευάζεται (και καταστρέφεται) η πραγματικότητα, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε τρεις θεμελιώδεις έννοιες που λειτουργούν τόσο στην ιδιωτική μας ζωή όσο και στη δημόσια σφαίρα: το gaslighting _βλ. αναφορά μας παρακάτω, το framing και τον καθορισμό της ατζέντας. Δεν πρόκειται για μεμονωμένους ακαδημαϊκούς όρους. Είναι τα εργαλεία με τα οποία, συχνά εν αγνοία μας, σχετιζόμαστε με τον κόσμο - όργανα που επιδιώκουν να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη, να δημιουργήσουν μια αίσθηση επικείμενης κατάρρευσης, χάους. Ο συνδυασμός αυτών των τριών είναι θανατηφόρος. Αν η διαδικασία καθορισμού της ατζέντας αποφασίσει ότι ορισμένα προβλήματα δεν υπάρχουν, η διαμόρφωση των πλαισίων τα παρουσιάζει κάτω από ένα πρίσμα που ευνοεί λίγους εκλεκτούς, και μας κάνει να αμφιβάλλουμε για την εγκυρότητα των δικών μας αντιλήψεων. Έτσι, ο απλός κόσμος είναι παγιδευμένος σε μια ψηφιακή σπηλιά από την οποία η διαφυγή είναι πολύ δύσκολη. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτές οι τεχνικές δεν λειτουργούν στο κενό. Αποτελούν μέρος ενός πολύπλευρου, αντισυμβατικού πολέμου που επιδιώκει να διαλύσει κάθε επιτυχημένο παράδειγμα αντίστασης και κυριαρχίας.

Η αναγνώριση αυτών των μηχανισμών είναι το πρώτο βήμα προς την ανάκτηση της αυτονομίας μας _της δικής μας ματιάς. Η σύγκριση διαφορετικών πηγών, η δυσπιστία απέναντι στα απόλυτα (κάτι που όλοι φαίνεται να πιστεύουν) και, πάνω απ' όλα, η εμπιστοσύνη στη δική μας κρίση όταν νιώθουμε ότι κάτι δεν ταιριάζει, αποτελούν πλέον μέρος των εργαλείων της πολιτικής αντίστασης. Όπως μας δίδαξε ο Πλάτωνας, η πορεία προς τη φώτιση ξεκινά όταν σταματάμε να πιστεύουμε ότι οι σκιές στον τοίχο είναι η μόνη δυνατή πραγματικότητα.

ΑΝΤΙΣΤΑΘΕΙΤΕ
¡Manos fuera de Cuba!
¡Hasta la Victoria Siempre!

σσ.
1. Το gaslighting (ψυχολογική χειραγώγηση) είναι μια μορφή συναισθηματικής κακοποίησης _που χτυπάει στην καρδιά και στο μυαλό, όπου ο θύτης παραπλανά το θύμα, κάνοντάς το να αμφισβητεί τη μνήμη, την αντίληψη ή τη λογική του. Στόχος είναι ο έλεγχος, η αποσταθεροποίηση και η εξουδετέρωση της αυτοπεποίθησης μέσω συστηματικών ψευδών, άρνησης γεγονότων και υποτίμησης συναισθημάτων. Τα βασικά χαρακτηριστικά του και σημάδια είναι _μεταξύ άλλων: η άρνηση/διαστρέβλωση: "Ποτέ δεν το είπα αυτό", "Τα φαντάστηκες" _ η ελαχιστοποίηση, "υπερβάλλεις", "είσαι πολύ ευαίσθητος/η", η αναστροφή ευθυνών όπου ο θύτης παρουσιάζεται ως θύμα. Η απομόνωση, όπου ο θύτης αποκόπτει το θύμα από υποστηρικτικό περιβάλλον. Η σταδιακή κλιμάκωση, ξεκινώντας με μικρές ψευδείς αναφορές και εντείνεται με τον καιρό.

2. Το "Framing effect", ή απλά "framing" στις κοινωνικές επιστήμες, είναι ένα σύνολο εννοιών και θεωρητικών προοπτικών για το πώς άτομα, ομάδες και κοινωνίες οργανώνονται, αντιλαμβάνονται και επικοινωνούν σχετικά με την πραγματικότητα. Το framing, που εκδηλώνεται στη σκέψη ή στη διαπροσωπική επικοινωνία είναι βασικό συστατικό της κοινωνιολογίας, της μελέτης της κοινωνικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων, αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής μεταφοράς και επεξεργασίας δεδομένων. Τα πλαίσια στη σκέψη αποτελούνται από τις νοητικές αναπαραστάσεις, ερμηνείες και απλοποιήσεις της πραγματικότητας (όπου η πραγματική γίνεται εικονική) και κινούνται μεταξύ πολύ διαφορετικών παραγόντων. Οι επιτυχημένες τεχνικές framing μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση της ασάφειας των άυλων θεμάτων, τοποθετώντας τις πληροφορίες σε ένα πλαίσιο με τέτοιο τρόπο ώστε οι παραλήπτες να μπορούν να συνδεθούν με αυτό που ήδη γνωρίζουν.

Στην κοινωνική θεωρία, το framing είναι ένα σχήμα ερμηνείας, μια συλλογή από ανέκδοτα και στερεότυπα, στο οποίο τα άτομα βασίζονται για να κατανοήσουν και να ανταποκριθούν σε γεγονότα. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι κατασκευάζουν μια σειρά από νοητικά "φίλτρα" μέσω βιολογικών και πολιτισμικών επιρροών και στη συνέχεια, χρησιμοποιούν αυτά τα φίλτρα για να κατανοήσουν τον κόσμο. Οι επιλογές που κάνουν στη συνέχεια επηρεάζονται από τη δημιουργία ενός πλαισίου. Η διαμόρφωση ενός πλαισίου περιλαμβάνει την κοινωνική κατασκευή ενός κοινωνικού φαινομένου – από πηγές μαζικών μέσων ενημέρωσης, πολιτικά ή κοινωνικά κινήματα, πολιτικούς ηγέτες ή άλλους παράγοντες και οργανισμούς. Η συμμετοχή σε μια γλωσσική κοινότητα επηρεάζει αναγκαστικά την αντίληψη ενός ατόμου για τις έννοιες που αποδίδονται σε λέξεις ή φράσεις. Πολιτικά, οι γλωσσικές κοινότητες της διαφήμισης, της θρησκείας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης αμφισβητούνται έντονα, ενώ η διαμόρφωση σε λιγότερο έντονα υπερασπισμένες γλωσσικές κοινότητες μπορεί να εξελιχθεί ανεπαίσθητα και οργανικά σε πολιτισμικά χρονικά πλαίσια, με λιγότερους εμφανείς τρόπους αμφισβήτησης. Φυσικά η διαμόρφωση στην επικοινωνία φιλτράρεται και ατομικά ως θετική ή αρνητική – ανάλογα με την ιδεολογία του καθενός και το είδος των πληροφοριών που παρουσιάζονται. Η διαμόρφωση μπορεί να έχει τη μορφή πλαισίων ισοδυναμίας, όπου δύο ή περισσότερες λογικά ισοδύναμες εναλλακτικές λύσεις απεικονίζονται με διαφορετικούς τρόπους (βλ. φαινόμενο διαμόρφωσης) ή πλαισίων έμφασης, τα οποία απλοποιούν την πραγματικότητα εστιάζοντας σε ένα υποσύνολο σχετικών πτυχών μιας κατάστασης ή ζητήματος. Στην περίπτωση των "πλαισίων ισοδυναμίας", οι πληροφορίες που παρουσιάζονται βασίζονται στα ίδια γεγονότα, αλλά το "πλαίσιο" στο οποίο παρουσιάζονται αλλάζει, δημιουργώντας έτσι μια αντίληψη που εξαρτάται από την αναφορά.

Οι επιπτώσεις της πλαισίωσης μπορούν να παρατηρηθούν στη δημοσιογραφία _διαφορετικά στην αστική, από τη μαχόμενη: κατά περίπτωση το πλαίσιο που περιβάλλει το θέμα μπορεί να αλλάξει την αντίληψη του αναγνώστη χωρίς να χρειάζεται να αλλοιώσει τα πραγματικά γεγονότα, καθώς οι ίδιες πληροφορίες χρησιμοποιούνται ως βάση. Αυτό γίνεται μέσω της επιλογής ορισμένων λέξεων και εικόνων από τα μέσα ενημέρωσης για την κάλυψη μιας ιστορίας (π.χ. χρησιμοποιώντας τη λέξη έμβρυο έναντι της λέξης μωρό). Στο πλαίσιο της πολιτικής ή της επικοινωνίας μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ένα πλαίσιο ορίζει τη συσκευασία ενός στοιχείου ρητορικής με τέτοιο τρόπο ώστε να ενθαρρύνει ορισμένες ερμηνείες και να αποθαρρύνει άλλες. Για πολιτικούς σκοπούς, η πλαισίωση συχνά παρουσιάζει τα γεγονότα με τέτοιο τρόπο που υπονοεί ένα πρόβλημα που απαιτεί λύση. Τα αστικά πολιτικά κόμματα προσπαθούν να πλαισιώσουν τα ζητήματα με τρόπο που ευνοεί τη δική τους πολιτική να εμφανίζεται ως η καταλληλότερη πορεία δράσης.

 

Συνειρμικά_προ internet το "Στόχος η φθορά των Συνειδήσεων" του Έντουαρντ Ρόζενταλ. Ένα βιβλίο αποκαλυπτικό, για τον τρόπο που επιχειρούν και καταφέρνουν να χειραγωγούν, τον τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και εν τέλει συνείδησης των ανθρώπων, οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι-και όχι μόνο…

Ας το θυμηθούμε λίγο
Στόχος: η φθορά των συνειδήσεων _Μετάφραση από την έκδοση στα γαλλικά των εκδόσεων του Πρακτορείου "Νοβόστι" — Μόσχα 1978 _Μετάφραση: Β. Δασκαλοπούλου _εκδόσεις "ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ" Αθήνα 1979  ©®™

Ξέφυγα από τους καρχαρίες 🦈 και γλίτωσα 🐅 από τις τίγρεις …

Κι ο Μπρεχτ συμπληρώνει_ “μ’ έφαγαν όμως οι κοριοί”
"Και αποφάσισα να ερεθίσω αυτό το νεύρο... "
— Είδατε την ταινία για το λευκό καρχαρία; " Όοοοχι; Πρέπει οπωσδήποτε να πάτε να τη δείτε.
— Γιατί; ’Αξίζει τον κόπο;
— " Ένα θέμα πολύ απλό. _" Ένας καρχαρίας πού καταβροχθίζει ανθρώπους και ό,τι άλλο βρει.
— Παίζουν γνωστοί ηθοποιοί;
— ΝΑΙ… ΟΧΙ δεν ξέρω αλλά σάς τη συνιστώ. Είναι καταπληκτική. Κι έπειτα, είχε μια τόσο μεγάλη επιτυχία!
Ακολούθησα τη συμβουλή και πήγα να δη την ταινία για το λευκό καρχαρία. Δεν τη βρήκα τόσο καταπληκτική όσο την έλεγαν, με εξαίρεση τις υποβρύχιες λήψεις, πού είναι πραγματικά θαυμάσιες και τα αρκετά εκπληκτικά τρικ. Αλλά το να κατακλύζουν τις αίθουσες των κινηματογράφων, όπως έγινε στο Παρίσι, μόνο και μόνο γι’ αυτά τα τρυκ, αυτό είναι κάτι πού δεν το καταλαβαίνω.

Στις Ενωμένες Πολιτείες ή ταινία έσπασε όλα τα ρεκόρ εισπράξεων. Μόνο σε τρεις μήνες, απέφερε περισσότερα χρήματα άπ’ ό,τι ό προηγούμενος πρωταθλητής, "Ο νονός", σε τρία χρόνια! Είχα μια τρομερή διάθεση να καταλάβω τί ήταν αυτό πού είχε προκαλέσει μια τέτοια επιτυχία και διάβασα τις σημειώσεις του σεναριογράφου της ταινίας, Κάρλ Γκότλιμπ, όπου ό συγγραφέας διηγείται πώς φτιάχτηκε ή ταινία. Άρχισαν να τη δουλεύουν το καλοκαίρι του 1973. Το σενάριο γράφτηκε με βάση το βιβλίο του Peter Benchley. Το βιβλίο αυτό είναι τώρα μπέστ-σέλλερ, αλλά εκείνη την εποχή, ήταν πολύ λίγο γνωστό. Ωστόσο, αν το διάλεξαν, αυτό έγινε γιατί υπολόγιζαν πολύ σε μια επιτυχία και δεν έδωσαν σημασία στα έξοδα. Μια και ο ήρωας της ταινίας και του βιβλίου ήταν ένας καρχαρίας, χρειάστηκε να προχωρήσουν από τα πριν σε υποβρύχιες λήψεις και επομένως, να εξασφαλίσουν ένα σημαντικό υλικό δουλιάς. Μόνο οι λήψεις που πραγματοποιήθηκαν γύρω από τις υφάλους της Αυστραλίας, κόστισαν μισό εκατομμύριο δολάρια. Ό Κάρλ Ρίτζο που, σαν κομπάρσος, κινηματογραφήθηκε μαζί με καρχαρίες, κινδύνεψε να χάσει τη ζωή του εκεί. Αλλά κι εκείνοι οι καρχαρίες, δεν ήσαν παρά κομπάρσοι. Ο βασικός καρχαρίας, ό ήρωας της ταινίας, είναι έργο του Μπόμπ Μάττεϋ (σσ. Bruno Mattei εργάστηκε με το ψευδώνυμο Vincent Dawn), πού είναι σήμερα πάνω από 70 χρόνων και εργάζεται στο Χόλλυγουντ_ είναι ο ίδιος πού επινόησε και τον κροκόδειλο των ταινιών του Ταρζάν, πού ήταν τηλεκατευθυνόμενος. Αυτός ό καρχαρίας, έχει μήκος οκτώ μέτρα, ζυγίζει ενάμισι τόννο και κατευθύνεται από μια ομάδα 15 οπερατέρ-μηχανικών. Το κόστος του δεν είναι μικρότερο από το κασέ μιας σουπερ-σταρ με σάρκα και οστά. Με την ευκαιρία, αν όλα πήγαν καλά για τον πλαστικό ήρωα, υπήρξαν μερικές άσχημες εκπλήξεις με τις αληθινές βεντέτες. Θέλησαν να δώσουν τούς βασικούς αντρικούς ρόλους στον πολύ δημοφιλή Πωλ Νιούμαν και στον όχι λιγότερο δημοφιλή Ρόμπερτ Ρέντφορντ, αλλά χρειάστηκε να εγκαταλείψουν την Ιδέα, λόγω της μετριότητας του σενάριου. Ο Ρίτσαρντ Ντρέυφους, πού τελικά δέχτηκε ένα ρόλο, το χαρακτήρισε στη συνέχεια στερεότυπο και τεχνητό και, όσο για το σενάριο, ομολόγησε ότι δεν είδε ποτέ τίποτα χειρότερο στον κινηματογράφο. Χρειάστηκε, επομένως, να αντισταθμιστεί ή ολοφάνερη μετριότητα του σενάριου με το να γίνουν πιο υψηλές δαπάνες.

Τελικά, πριν ακόμα αρχίσει το γύρισμα, χρειάστηκε να επενδυθούν τρεισήμισι εκατομμύρια δολάρια περίπου. "Είναι συνηθισμένο να γίνονται δαπάνες πριν από το γύρισμα, γράφει ό Κάρλ Γκότλιμπ, αλλά ένα ποσόν σαν κι αυτό, προϋποθέτει εν πάση περιπτώσει ότι κάποιος, κάπου, είναι αποφασισμένος να κάνει αυτή την ταινία".

Και ή ταινία έγινε. Η επιτυχία της, το είπαμε ήδη, στάθηκε εξαιρετική. Η δημοτικότητά της ξεπέρασε τον καθαυτό κινηματογραφικό τομέα. Το ρόγχος του καρχαρία στυλιζαρίστηκε πάνω στα πουκάμισα και στα καυτά γυναικεία σορτς, στα πιο φημισμένα εστιατόρια άρχισαν να σερβίρουν μπριζόλες καρχαρία. Τα κιάλια έγιναν δυσεύρετο είδος: στις παραλίες εξερευνούσαν τον ορίζοντα, ψάχνοντας για τρομερά πτερύγια. Είδαμε ακόμα και ιδιοκτήτες παραλιών να κρεμούν ταμπέλες με στόχο να καθησυχάσουν τούς πελάτες: "HERE NO JAWS" _Εδώ, όχι "σαγόνια του καρχαρία"! ...Τέλειωσα το διάβασμα των σημειώσεων του Κάρλ Γκότλιμπ και άρχισα μια προσωπική έρευνα. Συζήτησα για το λευκό καρχαρία με Γάλλους, Βέλγους, Αυστριακούς, με νέους και γέρους, με εκπρόσωπους των πιο διαφορετικών επαγγελμάτων. Όπως ήταν λογικό, κανείς δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει, γιατί αυτή ή ταινία άρεσε τόσο. "Είναι μια ταινία πού έπιασε, αυτό είναι όλο". Μα γιατί ακριβώς έπιασε τόσο πολύ; Συζήτησα, επίσης, με επαγγελματίες σεναριογράφους, με ειδικούς του ζωικού κόσμου και της ανθρώπινης ψυχολογίας. Κατά τη γνώμη ενός ιχθυολόγου, η επιτυχία της ταινίας οφείλεται στην ίδια την προσωπικότητα, αν μπορούμε να εκφραστούμε έτσι, τού λευκού καρχαρία, του Carcharodon Carcharias. Ο ιχθυολόγος είναι κατηγορηματικός: — Είμαι πεισμένος, πώς αν είχαν διαλέξει στη θέση τού καρχαρία ένα λιοντάρι ή έναν πάνθηρα, θα είχαν ένα συνηθισμένο αποτέλεσμα. Όταν πρόκειται για λιοντάρια, για πάνθηρες ή για άλλα άγρια ζώα, τίποτα δεν μάς εμποδίζει να πάμε να τα δούμε στα πάρκα, στους ζωολογικούς κήπους ή, γιατί όχι, στο τσίρκο. Τα έχουμε συνηθίσει τόσο που δεν τα φοβόμαστε πια. Αλλά ένας καρχαρίας, είναι άλλο! Αυτή πέφτει στο νερό και αρχίζει να κολυμπάει. Ο φίλος της αποφασίζει να την ακολουθήσει, αλλά μεθυσμένος από το κρασί, πέφτει στην άμμο και αποκοιμιέται. Η κοπέλα απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την ακτή. Στην αγκαλιά της ήσυχης και δροσερής θάλασσας. Και ξαφνικά, βγάζει μια κραυγή πού δεν έχει τίποτα το ανθρώπινο. Γύρω της ή θάλασσα βράζει αφρίζοντας, εκείνη προσπαθεί να τιναχτεί, να ξεκολλήσει από την επιφάνεια των κυμάτων, να απελευθερωθεί από το θανατερό αγκάλιασμα αυτοί του φοβερού κάτι, πού την τραβάει προς το βυθό.

Ή κάμερα είναι τώρα κάτω από το νερό, ο θεατής περιμένει. Περιμένει να δει αυτό το τρομακτικό κάτι, για να τον αφήσει η αγωνία του άγνωστου πού τον κατέχει. Αλλά δεν βλέπει παρά το φτωχό, ανυπεράσπιστο σώμα της κοπέλας. Η κάμερα μοιάζει να παίρνει η ίδια τη θέση αυτού του τρομακτικού άγνωστου. Μαζί με το θεατή, παρατηρεί ψυχρά το θύμα της, αυτό το σωματάκι πού παραδέρνει εκεί κάτω πάνω στα κύματα. Έπειτα, πολύ γρήγορα, το σώμα της κοπέλας μεγαλώνει και ή φρίκη το αδράχνει. Δεν υπάρχει πια ελπίδα, το τέλος είναι μοιραίο...

Και πάλι ή ήρεμη θάλασσα. Η σιγαλιά.
Όμως ο φόβος μεγαλώνει. Και μένει ακόμα ανεξήγητος...

Ούτε μειώνεται όταν το δεύτερο θύμα, ένα μικρό αγόρι πού απομακρύνθηκε απερίσκεπτα από την ακτή πάνω στο λαστιχένιο στρώμα του, χάνεται μέρα μεσημέρι. ’Αντίθετα, μεγαλώνει. Τελικά, ή μικρή ακρογιαλιά, στην Ανατολική Ακτή των Ενωμένων Πολιτειών, υποκύπτει στον πανικό... Έτσι, ο ερμηνευτής του ρόλου του "άγνωστου" είναι το πλαστικό δημιούργημα του Μπόμπ, που διευθύνεται με σύστημα πιεσμένου νερού και αέρα. Με την ευκαιρία, όταν τελικά ο καρχαρίας εμφανίζεται στην οθόνη (οι δημιουργοί της ταινίας υποχρεώνονται τελικά να τον εμφανίσουν), ο φόβος υποχωρεί αλματωδώς και χρειάζεται να επιστρατευθούν όλα τα επιδέξια τρικ για να κρατηθεί ο θεατής σε αγωνία μέχρι το τέλος. Ωστόσο, σκόπιμα στάθηκα στις πρώτες σκηνές της ταινίας. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, αυτές είναι όλο κι όλο το αλατοπίπερό της. Και πιστεύω, πώς επίσης εξηγούν την επιτυχία των "Σαγονιών του καρχαρία".

Αναμφίβολα, εκείνος πού αιχμαλωτίζει την προσοχή του θεατή δεν είναι ό ίδιος ό καρχαρίας, αλλά ή Ιδέα του κινδύνου, ενός λανθάνοντος και πανταχού παρόντος κίνδυνου, πού μπορεί από τη μια στιγμή στην άλλη να κατακλύσει την καθημερινή ρουτίνα. Ο καρχαρίας, το μόνο πού κάνει είναι να συγκεκριμενοποιεί αυτή την Ιδέα. Σήμερα, η νευρική ένταση, η αναμονή του χειρότερου, το αίσθημα ανασφάλειας, οξύνονται όλο και περισσότερο σε πολλούς ανθρώπους. Είναι πιθανό να αισθάνονται πραγματικά την ανάγκη να χαλαρώσουν αυτή την εσωτερική ένταση. Και, άπ’ ό,τι φαίνεται, ή ταινία "τα σαγόνια του καρχαρία" το επιτρέπει. Όχι βέβαια, πώς ό θεατής ευχαριστιέται να βλέπει τον καρχαρία να καταβροχθίζει τον πλησίον του! Πρόκειται μάλλον για μια ανακούφιση πού αισθάνεται, συνειδητοποιώντας ότι δεν βρίσκεται ό ίδιος στα δόντια του καρχαρία.

Αυτό το είδος ανακούφισης είναι, παρ’ όλα αυτά, μόνο φαινομενικό. Υποσυνείδητα, τον βασανίζει ή Ιδέα πώς ξέφυγε μόνο για την ώρα από τον κίνδυνο, καθισμένος σε μια αναπαυτική πολυθρόνα, στο μισοσκόταδο της κινηματογραφικής αίθουσας. Όμως ό κίνδυνος τον παραμονεύει συνέχεια. Αυτή ή διφορούμενη ψυχολογική εντύπωση, θα μπορούσε να καθοριστεί σαν το συναίσθημα του "βρίσκομαι έκτος κινδύνου" και συγχρόνως του "περιμένω κάποιον κίνδυνο", συναίσθημα, πού φανερώνει μια παράξενη γοητεία. Κάτι σαν το άρρωστο δόντι πού δεν μπορούμε να σταματήσουμε να το ενοχλούμε με την άκρη της γλώσσας μας. Αν το δούμε έτσι, το ρύγχος του καρχαρία δεν παίζει κανέναν ιδιαίτερο ρόλο. Είτε πρόκειται για την καταστροφή του Μπόινγκ-747 ή για το ναυάγιο του "Βρετανικού", αυτό το διφορούμενο συναίσθημα παραμένει το ίδιο για το θεατή. Είναι ευτυχής πού δεν συμπεριλαμβάνεται στους επιβάτες, ωστόσο, συνδέεται υποσυνείδητα μαζί τους. Συνήθως, ό θεατής ταυτίζεται με τον ήρωα της ταινίας, όμως στην περίπτωση αυτή, ταυτίζεται με το θύμα.

Αν οι καταστροφές στον κινηματογράφο βρίσκουν απήχηση ατό κοινό, αυτό στην πραγματικότητα συμβαίνει γιατί αυτό το κοινό ζει σ’ έναν, ασταθή κόσμο, όπου πραγματικές καταστροφές αναστατώνουν αδιάκοπα την καθημερινή ζωή, σ’ έναν κόσμο "καρχαριών" με χίλιες όψεις. Ό καθένας μπορεί να χάσει τη δουλιά του και να μείνει χωρίς πόρους, είτε έχει στην κατοχή του, είτε όχι, ένα πανεπιστημιακό δίπλωμα. Ό καθένας κινδυνεύει κάθε στιγμή να μάθει ότι ό γιός του παίρνει ναρκωτικά, ότι ή κόρη του έφυγε για να ζήσει σε κοινόβιο, αν δεν ασπάστηκε κάποια θρησκευτική αίρεση. Δύο-τρία παραδείγματα ανάμεσα σε τόσα άλλα. O καθένας έχει τον "καρχαρία" του. Ακόμα κι αν τίποτα φοβερά δεν συμβεί, o φόβος δεν παύει. Πράγματι, κανείς δεν έχει καμιά εγγύηση απέναντι στα απρόβλεπτα γεγονότα. Έτσι, το θέμα της καταστροφής, όχι πάντα συνειδητά, συνεχίζει το επίβουλο έργο του και σιγά -σιγά υπερισχύει.

ΟΙ επιχειρηματίες ένιωσαν τον παλμό αυτής της χορδής, πού μετά βίας ακουγόταν μέσα στη συνείδηση των λαϊκών μαζών και ρίχτηκαν στην εκμετάλλευση αυτής της νέας πλουτοπαραγωγικής φλέβας. Σε βιομηχανική κλίμακα…
Αυτά πριν 50 χρόνια__

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι 

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα έφτιαχναν στη θάλασσα για τα μικρά ψάρια τεράστιες κασέλες με διάφορες τροφές μέσα, τόσο φυτά όσο και ζώα. Θα φρόντιζαν να έχουν οι κασέλες πάντα φρέσκο νερό και θα έπαιρναν εν γένει διάφορα υγειονομικά μέτρα. Όταν π.χ. ένα ψαράκι τραυμάτιζε το πτερύγιό του, τότε οι καρχαρίες θα του έβαζαν αμέσως έναν επίδεσμο, για να μην τους πεθάνει πριν την ώρα του. Για να μην είναι τα ψαράκια μελαγχολικά, θα διοργανώνονταν πού και πού μεγάλες γιορτές στο νερό, γιατί τα χαρούμενα ψαράκια έχουν καλύτερη γεύση από τα μελαγχολικά.

Θα υπήρχαν φυσικά και σχολεία μέσα σε αυτές τις κασέλες. Στα σχολεία αυτά τα ψαράκια θα μάθαιναν πώς να κολυμπάνε στο στόμα των καρχαριών. Θα χρειάζονταν π.χ. τη γεωγραφία για να μπορούν να βρίσκουν τους μεγάλους καρχαρίες που θα βρίσκονταν κάπου τεμπελιάζοντας. Το σπουδαιότερο θα ήταν φυσικά η ηθική διαπαιδαγώγηση των μικρών ψαριών. Θα διδάσκονταν ότι το υψηλότερο και ωραιότερο ιδεώδες είναι να θυσιάζεται ένα ψαράκι πρόθυμα και ότι όλα έπρεπε να πιστεύουν στους καρχαρίες, προπαντός όταν τους έλεγαν ότι θα μεριμνούσαν για ένα καλύτερο μέλλον. Θα δίδασκαν στα ψαράκια ότι το μέλλον αυτό τότε μόνο είναι εξασφαλισμένο, όταν μάθαιναν υπακοή. Τα ψαράκια θα έπρεπε να φυλάγονται απ’ όλες τις ταπεινές, υλιστικές, εγωιστικές και μαρξιστικές διαθέσεις και να αναφέρουν αμέσως στους καρχαρίες, όταν κανένα από αυτά έδειχνε τέτοιες διαθέσεις.

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα έκαναν φυσικά και πολέμους αναμεταξύ τους, για να κυριέψουν ξένες ψαροκασέλες και ξένα ψαράκια. Τους πολέμους θα έβαζαν να τους κάνουν τα δικά τους ψαράκια. Θα δίδασκαν στα ψαράκια ότι ανάμεσα σ’ αυτά και τα ψαράκια των άλλων καρχαριών υπάρχει τεράστια διαφορά.  Τα ψαράκια, θα διακήρυσσαν, είναι, ως γνωστόν, βουβά, αλλά σωπαίνουν σ’ εντελώς διαφορετικές γλώσσες και γι’ αυτό δεν μπορούν να καταλάβουν το ένα το άλλο. Σε κάθε ψαράκι που θα σκότωνε στον πόλεμο μερικά άλλα ψαράκια εχθρικά, που σωπαίνουν σε άλλη γλώσσα, θα απένειμαν ένα μικρό παράσημο από θαλασσινά φύκια και τον τίτλο του ήρωα.

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα υπήρχε φυσικά σε αυτούς και τέχνη. Θα υπήρχαν ωραίοι πίνακες, στους οποίους θα παριστάνονταν τα δόντια των καρχαριών με υπέροχα χρώματα, τα στόματά τους σαν αληθινά πάρκα αναψυχής, όπου θα μπορούσε να κάνει κανείς έναν υπέροχο περίπατο. Τα θέατρα στο βυθό της θάλασσας θα έδειχναν πώς ηρωικά ψαράκια κολυμπάνε ενθουσιασμένα στα στόματα των καρχαριών και η μουσική θα ήταν τόσο ωραία, ώστε τα ψαράκια θα ορμούσαν, κάτω από τους ήχους της, με την μπάντα μπροστά, σαν σε όνειρο και με το νανούρισμα των πιο ευχάριστων σκέψεων, στα στόματα των καρχαριών.

Θα υπήρχε βέβαια και μια θρησκεία, αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι. Θα δίδασκε ότι για τα ψαράκια μόνο στην κοιλιά των καρχαριών θα άρχιζε η αληθινή ζωή. Εξάλλου, αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, τα ψαράκια θα έπαυαν επίσης να είναι ίσα όπως συμβαίνει τώρα. Μερικά από αυτά θα έπαιρναν αξιώματα και θα τα τοποθετούσαν πάνω από τα άλλα. Στα κάπως μεγαλύτερα θα επιτρεπόταν μάλιστα να τρώνε τα μικρότερα. Αυτό δε θα ήταν για τους καρχαρίες παρά ευχάριστο, αφού οι ίδιοι θα είχαν έπειτα να τρώνε, συχνά, μεγαλύτερες μπουκιές. Και τα μεγαλύτερα ψαράκια, που θα είχαν πόστο, θα φρόντιζαν για την τάξη ανάμεσα στα ψαράκια και θα γίνονταν δάσκαλοι, αξιωματικοί, μηχανικοί για την κατασκευή κασελών κτλ. Με λίγα λόγια, πολιτισμός θα υπήρχε στη θάλασσα, μόνο αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι. 

Μπέρτολτ Μπρέχτ

 

 

Μια εμβληματική φωτογραφία: μύθοι και πραγματικότητα

Ο περί ού ο λόγος Max Alpert (Μαξ Βλαντιμίροβιτς Άλπερτ Макс Владимирович Альперт _18 Μαρτίου 1899 – 30 Νοεμβρίου 1980) ήταν ένας εξέχων Σοβιετικός φωτογράφος, γνωστός κυρίως για το έργο του στην πρώτη γραμμή κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Πριν από τον Α' Παγκόσμιο σπούδασε στην Οδησσό, μαζί με τον αδελφό του Μιχαήλ Άλπεριν και μετά τον πόλεμο εργάστηκε ως φωτογράφος για την Rabochaya Gazeta (Εφημερίδα των Εργατών) στη Μόσχα. Τη δεκαετία του 1930, φωτογράφισε πολλά εργοτάξια της Σοβιετικής Ένωσης περίοδο κατά την οποία ο Σεργκέι Αϊζενστάιν έμεινε μαζί του στο Μεγάλο Κανάλι Φεργκάνα και εντυπωσιάστηκε από το πάθος του για τη φωτογραφία _σσ. το κανάλι Φεργκάνα _πρώην Στάλιν, είναι στην Κεντρική Ασία και  κατασκευάστηκε το 1939-1940 από 160.000 συλλογικούς αγρότες. Με μήκος 345 χλμ., διασχίζει το Ουζμπεκιστάν και το Τατζικιστάν αρδεύοντας 257.000 εκτάρια (2.600.000 στέμματα)  καλλιεργήσιμης γης, κυρίως βαμβακοκαλλιέργειες (αυτά για να θυμόμαστε την πάλαι ποτέ μεγαλουργούσα ΕΣΣΔ). Παράλληλα, ο Άλπερτ εργάστηκε για την Pravda, όπου ήταν γνωστός ως ένας παραγωγικός φωτογράφος πορτρέτων. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τράβηξε μια σειρά από εμβληματικές φωτογραφίες στα σοβιετικά μέτωπα και επίσης κατέγραψε στρατιωτικά γεγονότα στην Πράγα και το Βερολίνο. Για το έργο του κατά τη διάρκεια του πολέμου, τιμήθηκε με το Τάγμα του Κόκκινου Αστέρα (1943), του Πατριωτικού Πολέμου (1945) και της Κόκκινης Σημαίας της Εργασίας. Μετά τον πόλεμο, εργάστηκε στο RIA Novosti, όπου συνέταξε ένα διάσημο φωτογραφικό άλμπουμ του Νικολάι Αμόσοφ _σσ. ο Miκολά Μιχαίλοβιτς Αμόσοφ, (Амосов Микола Михайлович‎‎ _1913-2002) ήταν Σοβιετικός (Ουκρανός) γιατρός καρδιοχειρουργός, εφευρέτης , συγγραφέας γνωστός για τη συμβολή του στη θεραπεία της συγγενούς καρδιοπάθειας

Φωτογραφίες ηρωισμού _καθημερινότητα στην ΕΣΣΔ κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου υπάρχουν χιλιάδες … εκατοντάδες χιλιάδες, μπορεί και εκατομμύρια. Εδώ θα μιλήσουμε για μία από τις πιο εμβληματικές που δείχνει όρθιο και απροστάτευτο έναν Σοβιετικό αξιωματικό _κομισάριο, με πιστόλι στο χέρι και δίκοχο, να παρακινεί τους άνδρες του, που έρπουν να εφορμήσουν  εναντίον των Γερμανών. Μετά τον πόλεμο έκανε το γύρο του κόσμου ως καταγραφή ολόκληρης μάχης από την εποποιία του Κόκκινου Στρατού ελευθερωτή των λαών. Από κει και πέρα, γράφηκαν διάφορα _αληθινά και "ράδιο αρβύλες". Βέβαιο είναι ότι ελήφθη από τον Σοβιετικό πολεμικό ανταποκριτή και φωτογράφο Μαξ Άλπερτ _που αναφέραμε εισαγωγικά στο Ανατολικό μέτωπο το 1942 (ίσως κοντά στο Στάλινγκραντ, ίσως όχι _θυμίζουμε πως η εκεί μάχη ξεκίνησε 17-Ιουλ-1942 και έληξε 2-Φεβ-1943 με παράδοση χωρίς όρους των Γερμανών και ξεκίνημα της επέλασης του Κόκκινου Στρατού προς το Βερολίνο). Ο Άλπερτ της έδωσε τον τίτλο "Κομπάτ" (Kombat, Комбат). Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι πρόκειται για την αγγλική λέξη "μάχη", ενώ στην πραγματικότητα είναι η συντομογραφία στα ρώσικα για "διοικητή τάγματος" (Командир батальона-Komandir bataljona) _στρατιωτικός βαθμός στον Κόκκινο Στρατό (ισοδύναμος με τον βαθμό του λοχαγού). Ετυμολογικά, η λέξη Komandir (Διοικητής) συνδυάζεται με τη Batalyona (Τάγματος) για να σχηματίσει το Kombat.

Σήμερα, υπάρχουν αρκετές εκδοχές δημιουργίας της φωτογραφίας, οι οποίες μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες: του ίδιου του φωτογράφου και αυτές που διαδόθηκαν από διάφορα έντυπα για λογαριασμό του Max Alpert. Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει μια ιστορία από μια αυτοβιογραφία του 1962. Αναφέρει: Στο αρχηγείο του συντάγματος, μου ανέφεραν για ένα τάγμα που στάλθηκε στην πρώτη γραμμή για πρώτη φορά. Την επόμενη μέρα, έπρεπε να εκδιώξει τους Γερμανούς από τα υψώματα που είχαν καταλάβει την προηγούμενη μέρα. Πήγα στα χαρακώματα, βρήκα τον διοικητή του και συστήθηκα. Αποδείχθηκε ότι ήταν ένας απλός, κοινωνικός άνθρωπος που είχε υπηρετήσει σε κάποιο εργοστάσιο πριν από τον πόλεμο. Οι στρατιώτες, μιλώντας χαμηλόφωνα, προετοιμάζονταν εντατικά για την επερχόμενη επίθεση, καθαρίζοντας και ελέγχοντας τα όπλα και τον εξοπλισμό τους, γράφοντας επιστολές στις οικογένειές τους... Έλαβα τη συγκατάθεση του διοικητή να παραμείνω στο πλευρό του σε αυτές τις κρίσιμες στιγμές. Μόλις δόθηκε η εντολή για προέλαση, οι στρατιώτες, με πλήρη πολεμική εξάρτυση, βγήκαν από το χαράκωμα και καλύφθηκαν. Ο διοικητής στρέφοντας προς τους στρατιώτες, σηκώνοντας το περίστροφό του ψηλά πάνω από το κεφάλι του, κάλεσε πατριωτικά τους άνδρες στην επίθεση... Σε αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα, καθώς διέταζε τους άνδρες να δράσουν, τον παρακολούθησα μέσα από το σκόπευτρο της Leica μου και από το χαμηλότερο σημείο θέασης, τον φωτογράφισα σε μια στιγμή μεγάλης συναισθηματικής έντασης.

• Αφού ο A.G. Eremenko αναγνωρίστηκε ως ο ήρωας της φωτογραφίας, ο M. Alpert αναθεώρησε αυτήν την εκδοχή, και το 1971, στο ντοκιμαντέρ "Αθάνατη Στιγμή" _ "Безмерна мить ", που παρήχθη από το Ουκρανικό Στούντιο Χρονικών και Ντοκιμαντέρ, είπε τα εξής: Ως πολεμικός φωτορεπόρτερ για το TASS, που σταθμεύει στο Νότιο Μέτωπο, κοντά στο Βοροσίλοβγκραντ, σε ένα τάγμα, κατάφερα να απαθανατίσω μια σπάνια φωτογραφία. Συνέβη ως εξής: Μια μεγάλη, έντονη μάχη με τους Ναζί βρισκόταν σε εξέλιξη. Ένας αξιωματικός σηκώθηκε από το χαράκωμα του και κάλεσε τους στρατιώτες στη μάχη. Με μια δυνατή κραυγή "Ζήτω! ", οι στρατιώτες όρμησαν στην επίθεση και ακολούθησε μια μεγάλη μάχη. Εκείνη τη στιγμή, φωτογράφισα τον διοικητή που καλούσε τους στρατιώτες στην επίθεση. 
•  Η δεύτερη ομάδα εκδοχών σχηματίστηκε στις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Η πρώτη εκδοχή, για λογαριασμό του φωτογράφου, δημοσιεύτηκε από τον Ουκρανό δημοσιογράφο Αλεξάντερ Αβραμένκο το 1970: Τράβηξα αυτή τη φωτογραφία το 1942-1943 (δεν θυμάμαι την ακριβή ημερομηνία, αλλά αν η ημερομηνία είναι σημαντική, μπορώ να ελέγξω) κοντά στο Βοροσίλοβγκραντ. Η στρατιωτική μονάδα προερχόταν από τις εφεδρείες. Εκείνη την εποχή, δεν γράφαμε τα ονόματα των στρατιωτικών μονάδων. Ωστόσο, το πιο δυσάρεστο πράγμα σε αυτή τη φωτογραφία είναι ότι δεν θυμάμαι το όνομα του διοικητή του τάγματος. Δεν το έγραψα. Το λάθος μου είναι ότι φωτογραφήθηκε ο πολιτικός εκπαιδευτής, που ήταν ο ανώτερος αξιωματικός της μονάδας, και τον ονόμασα διοικητή του τάγματος.
  
•  Το ίδιο δημοσίευμα παραθέτει το κείμενο μιας επιστολής στην οποία ο Μ. Άλπερτ ενημέρωσε τον Ι. Α. Ερεμένκο ότι ο πατέρας του απεικονιζόταν στη φωτογραφία: "Αγαπητέ Ιβάν Αλεξέεβιτς, είμαι στην ευχάριστη θέση να σας ενημερώσω ότι μετά από διαβούλευση με τους συντρόφους και τους ειδικούς μου, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ο Κομπάτ είναι ο πατέρας σας". Σε μεταγενέστερη δημοσίευση, ο Α. Αβραμένκο αφηγήθηκε μια προσπάθεια να διευκρινίσει ορισμένες λεπτομέρειες: "Αναζητώ τον αριθμό τηλεφώνου του Άλπερτ στη Μόσχα και εκφράζω τις αμφιβολίες μου" __"Ναι, η φωτογραφία τραβήχτηκε το 1941". Πρόσφατα κατάφερα να το επιβεβαιώσω: ήταν το φθινόπωρο. Ο Νικολάι Νοτσόβνι αφηγήθηκε δύο φορές τις λεπτομέρειες της φωτογράφισης εκ μέρους του φωτογράφου. Το έκανε για πρώτη φορά το 1974. Μια άλλη εκδοχή καταγράφηκε την άνοιξη του 1970: Έτυχε να μην έχω χρόνο να γράψω το όνομα του αξιωματικού. Οι μάχες ήταν σφοδρές και δύσκολο να πλοηγηθεί κανείς. Θυμάμαι ότι επέλεξα ένα μικρό χαράκωμα λίγο πιο μπροστά από την αμυντική γραμμή. Ξεκίνησε ένας σφοδρός βομβαρδισμός. Στη συνέχεια ακολούθησε η προετοιμασία του πυροβολικού. Οι Ναζί εξαπέλυσαν ψυχολογική επίθεση. Και ξαφνικά, όχι μακριά μου, ένας αξιωματικός σηκώθηκε στο πλήρες ύψος του, ακολουθούμενος από στρατιώτες. Κατάφερα να πατήσω το κλείστρο της κάμεράς μου, μετά ένα θραύσμα εχθρικής οβίδας έσπασε τον τηλεφακό. Νόμιζα ότι η λήψη είχε καταστραφεί. Όταν ανέπτυξα το φιλμ, η αρνητική εικόνα βγήκε τέλεια. Γιατί αποκάλεσα αυτόν τον αξιωματικό διοικητή τάγματος; Αμέσως μετά τη λήψη της φωτογραφίας, η λέξη "Ο διοικητής του τάγματος σκοτώθηκε" διαδόθηκε κι έτσι υπέθεσα ότι ήταν αυτός. Αργότερα, ήθελα να μάθω το όνομά του, αλλά κλήθηκα επειγόντως στο αρχηγείο του συντάγματος. Οι δημοσιογράφοι κατέγραψαν αυτήν την ιστορία στα σημειωματάριά τους στις αρχές της άνοιξης του 1970. Υπάρχουν τουλάχιστον δώδεκα άλλες αναπαραστάσεις της ιστορίας από διάφορους δημοσιογράφους, αλλά μηχανικά επαναλαμβάνουν τα παραπάνω.

Προσπάθεια Ταυτοποίησης

Ο συγγραφέας έλαβε πολυάριθμες επιστολές από μια μεγάλη ποικιλία ανθρώπων που αναγνώρισαν τον διοικητή ως συγγενή. Τουλάχιστον ένας βετεράνος πολέμου πίστευε ότι απεικονιζόταν σε αυτή τη φωτογραφία. Υπάρχει μια θεωρία ότι ο άνδρας στη φωτογραφία ήταν γέννημα θρέμμα του Κίροφ (σσ. Σεργκέι Μιρόνοβιτς Κίροφ _Сергей Миронович Киров‎‎ 1886–1934 εξέχων Μπολσεβίκος ηγέτης που αναδείχθηκε μέσω των τάξεων του Κομμουνιστικού Κόμματος σε ηγέτη της οργάνωσης στο Λένινγκραντ. 1^η-Δεκ-1934, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε από εκτελεστή στα γραφεία του Ινστιτούτου Σμόλνι). Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, δημοσιογράφοι της Komsomolskaya Pravda και μέλη της περιφερειακής οργάνωσης νέων του Λουχάνσκ "Molodogvardiets" _"Νεαρή Φρουρά" προσπάθησαν να αναγνωρίσουν τον άνδρα στη διάσημη φωτογραφία. Είπαν πως πρόκειται για τον Alexei Gordeevich Eremenko, κατώτερο κομισάριο του 220^ού Συντάγματος Τυφεκιοφόρων, 4^ης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων. Το περιοδικό "Επιστήμη και Ζωή" παρέθεσε τα ακόλουθα λόγια του Alexander Matveevich Makarov, πρώην στρατιώτη στην εκεί ιατρική διμοιρία: Οι Ναζί εξαπέλυσαν μανιωδώς επίθεση μετά από επίθεση. Πολλοί σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Το πολύ εξαντλημένο σύνταγμά μας απέκρουε ήδη τη δέκατη ή ενδέκατη επίθεσή του. Οι Ναζί προχωρούσαν κατευθείαν προς το Βοροσίλοβγκραντ, το οποίο βρισκόταν περίπου τριάντα χιλιόμετρα μακριά. Μέχρι το τέλος της ημέρας, ο διοικητής της λόχου, Ανώτερος Υπολοχαγός Πετρένκο, τραυματίστηκε. Μετά από έναν σφοδρό βομβαρδισμό, με την υποστήριξη τανκς και πυροβολικού, οι Ναζί εξαπέλυσαν μια ακόμη επίθεση. Και στη συνέχεια, σηκωμένοι στο πλήρες ύψος του, φωνάζοντας "Ακολουθήστε με! Για την Πατρίδα! Εμπρός!", ο Ερεμένκο οδήγησε τη λόχο προς τις ναζιστικές γραμμές. Η επίθεση αποκρούστηκε, αλλά ο πολιτικός εκπαιδευτής σκοτώθηκε.

Ένας βετεράνος της 285^ης Μεραρχίας, αφηγήθηκε αυτά τα γεγονότα ως εξής: Για οκτώ μήνες, η μεραρχία μας βρισκόταν σε άμυνα, καλύπτοντας το μέτωπο του Βοροσίλοβγκραντ. Στη συνέχεια, με εντολή του Στρατηγού Γκρέτσκο, μετακινήθηκε σε νέα γραμμή, παίρνοντας αμυντικές θέσεις κοντά στο χωριό (…) Ξέσπασε εδώ μια σφοδρή μάχη (άγνωστη στο αρχηγείο της μεραρχίας), κατά την οποία σκοτώθηκε ο Πολιτικός Επίτροπος Ερεμένκο. Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε σε διαφορετική τοποθεσία, κατά τη διάρκεια μιας διαφορετικής μάχης. Επειδή ο Ερεμένκο σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μιας αντεπίθεσης. Ωστόσο, ο ανταποκριτής δεν ήταν κοντά κατά τη διάρκεια αυτής της μάχης... Ήταν το πρωί της 12^ης Ιουλίου. Μας χτύπησε ένα μπαράζ πυρών πυροβολικού. Αποκρούσαμε την πρώτη επίθεση. Αλλά κατά τη διάρκεια της δεύτερης, το δεξί πλευρό της μεραρχίας ταλαντεύτηκε. Οι στρατιώτες άρχισαν να υποχωρούν. Ήμασταν κουρασμένοι, τυφλωμένοι, πολλοί από εμάς αιμορραγούσαν από τα αυτιά μας - τα τύμπανά μας είχαν σπάσει! Έλαβα εντολή του διοικητή της μεραρχίας να αποκαταστήσω την κατάσταση και να σταματήσω τους στρατιώτες, καθώς η κατάσταση είχε γίνει κρίσιμη. Έτρεξα να τους συναντήσω όπως υποχωρούσαν. Και τότε είδα τον Ερεμένκο. Έτρεχε κι αυτός να αναχαιτίσει τους στρατιώτες. "Σταματήστε! Σταματήστε!" φώναξε. Ξαπλώσαμε και μαζέψαμε τους άντρες μας γύρω μας. Ήμασταν μόνο λίγοι, μια χούφτα. Αλλά ο Ερεμένκο αποφάσισε να αντεπιτεθεί. Τέτοια πράγματα είναι αξέχαστα. Σηκώθηκε στο πλήρες ύψος του, φώναξε και όρμησε στην επίθεση. Μπήκαμε στα χαρακώματα και ακολούθησε μάχη σώμα με σώμα. Πολεμήσαμε με υποκόπανους τουφεκιών και ξιφολόγχες. Οι φασίστες δίστασαν και τράπηκαν σε φυγή. Σύντομα είδα τον Ερεμένκο σε ένα από τα χαρακώματα. Έπεσε αργά. Έτρεξα κοντά του και συνειδητοποίησα ότι ο κατώτερος πολιτικός αξιωματικός δεν χρειαζόταν πλέον βοήθεια...

• Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με τα Κεντρικά Αρχεία του Υπουργείου Άμυνας, ο Πολιτικός Αξιωματικός Α. Γ. Ερεμένκο είχε καταγραφεί ως αγνοούμενος εν δράσει τον Ιανουάριο του 1942, που σημαίνει ότι, σύμφωνα με τα έγγραφα, πέθανε στις αρχές του έτους υπό ασαφείς συνθήκες. Ωστόσο, υποστηρίζεται ότι 32 χρόνια αργότερα, περίπου την ίδια εποχή με την προαναφερθείσα έρευνα της Komsomolskaya Pravda, η χήρα του έλαβε νέα ειδοποίηση, η οποία την τροποποιούσε ώστε να αναφέρει τον ηρωικό θάνατο του συζύγου της στις 12 Ιουλίου.
• Μέχρι και το θάνατό του, το 1980, ο Άλπερτ έδινε διάφορες εκδοχές για το πότε και που τράβηξε τη φωτογραφία, που είναι μία από τις χιλιάδες λήψεις που τράβηξε σε συνθήκες πολέμου. Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην "Πράβδα " το 1974 και αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές του μεγάλου πατριωτικού Πολέμου της Σοσιαλιστικής Πατρίδας αλλά και γενικά του του Β΄  Παγκοσμίου και του αγώνα εναντίον του φασισμού. Και σίγουρα απαθανατίζει την ανυπέρβλητη γενναιότητα με την οποία οι Σοβιετικοί αντιμετώπισαν την ναζιστική λαίλαπα.

27-07-1942. Ни шагу назад _Ούτε βήμα πίσω!.'' _
__Приказ № 227"Διαταγή № 227...'' _ Στάλιν

🔻  ΥΓ-επιμύθιο (κατά Μπρεχτ) 

Ακούμε: δε θέλεις πια να δουλέψεις μαζί μας.
Γονάτισες, δε μπορείς άλλο να τρέχεις.
Κουράστηκες, δε μπορείς πια να μαθαίνεις καινούργια.
Ξόφλησες: Κανείς δε μπορεί να σου ζητήσει να κάνεις πια τίποτα.

 Μάθε λοιπόν: εμείς το ζητάμε.

Σαν κουραστείς κι αποκοιμηθείς κανείς δε θα σε ξυπνήσει πια να πει:
σήκω το φαΐ είναι έτοιμο.
Γιατί να υπάρχει έτοιμο φαΐ;

Σαν δεν μπορείς άλλο να τρέχεις, θα μείνεις ξαπλωμένος.

Κανείς δε θα σε ψάξει για να πει: “έγινε επανάσταση, τα εργοστάσια σε περιμένουν”.
Γιατί να ’χει γίνει επανάσταση;
Όταν πεθάνεις θα σε θάψουν, είτε φταις που πέθανες, είτε όχι.
Λες: πολύν καιρό αγωνίστηκες. δε μπορείς άλλο πια ν’ αγωνιστείς.
 Άκου λοιπόν: είτε φταις, είτε όχι σαν δεν μπορείς άλλο να παλέψεις θα πεθάνεις.
Λες: πολύν καιρό ήλπιζες,δεν μπορείς άλλο πια να ελπίσεις. Ήλπιζες τι;

Πώς ο αγώνας θαν’ εύκολος;

 Δεν είν’ έτσι. Η θέση μας είναι χειρότερη απ’ όσο νόμιζες.
Είναι τέτοια που: αν δεν καταφέρουμε το αδύνατο δεν έχουμε ελπίδα.
Αν δεν κάνουμε αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας ζητήσει θα χαθούμε.
Οι εχθροί μας περιμένουν να κουραστούμε.
Όταν ο αγώνας είναι στην πιο σκληρή καμπή του, οι αγωνιστές έχουν την πιο μεγάλη κούραση.
Οι κουρασμένοι, χάνουν τη μάχη

 

 

Φεστιβάλ Καννών: Τιμητικός Χρυσός Φοίνικας στην Μπάρμπρα Στρέιζαντ

Η Μπάρμπρα Στράισαντ _Barbara Joan “Barbra” Streisand (γενν. 24 Απριλίου 1942) Αμερικανίδα τραγουδίστρια, ηθοποιός, συγγραφέας, παραγωγός ταινιών και σκηνοθέτης, έχει ήδη βραβευτεί με δύο  Όσκαρ (ένα Α’ Γυναικείου Ρόλου κι ένα Καλύτερου Τραγουδιού), οχτώ Γκράμι, πέντε Έμμυ, ένα ειδικό Βραβείο Τόνυ, βραβείο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου και βραβείο Peabody, όντας μία από τους λίγους καλλιτέχνες που έχουν κερδίσει Όσκαρ, Έμμυ, Γκράμι και Βραβείο Τόνι.

Τα καλύτερά μας χρόνια ✨ The Way We Were _ “ήμασταν κάποτε”…

Τιμητικό Χρυσό Φοίνικα στο επερχόμενο Festival de Cannes τον Μάιο πρόκειται να λάβει η Μπάρμπρα Στρέιζαντ. “Με αίσθημα υπερηφάνειας και βαθιάς ταπεινότητας, αποτελεί τιμή για εμένα να ενταχθώ στην παρέα των καλλιτεχνών που έχουν βραβευτεί στο παρελθόν με αυτό το βραβείο και των οποίων το έργο με έχει εμπνεύσει”, ανέφερε σε δήλωσή της η Στρέιζαντ. “Σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς, οι ταινίες έχουν τη δύναμη να ανοίγουν τις καρδιές και το μυαλό μας σε ιστορίες που αντικατοπτρίζουν την κοινή ανθρωπιά μας και σε προοπτικές που μας θυμίζουν τόσο την ευθραυστότητα όσο και την ανθεκτικότητά μας. Ο κινηματογράφος υπερβαίνει τα σύνορα και την πολιτική, επιβεβαιώνοντας τη δύναμη της φαντασίας να διαμορφώνει έναν κόσμο με περισσότερη ενσυναίσθηση”, πρόσθεσε.

 

Η πρώτη εμφάνισή της στις Κάννες

Η παρουσία της πολυβραβευμένης καλλιτέχνιδας στην Κρουαζέτ θα αποτελέσει ιστορικό ορόσημο, καθώς θα είναι η πρώτη εμφάνισή της στις Κάννες. Η τελετή απονομής έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο 23 Μαΐου, κατά τη διάρκεια της τελετής λήξης της 79^ης διοργάνωσης. “Αποτελεί τον θρυλικό συνδυασμό μεταξύ Μπρόντγουεϊ και Χόλιγουντ, μεταξύ της σκηνής του μουσικού θεάτρου και της μεγάλης οθόνης. Το να την ακούμε να τραγουδάει και να τη βλέπουμε να ερμηνεύει είναι μέρος των καλύτερων χρόνων της ζωής μας”, τόνισε ο διευθυντής του Φεστιβάλ Καννών, Τιερί Φρεμό.
Στο εκλεκτό πάνθεον των προηγούμενων κατόχων του Τιμητικού Χρυσού Φοίνικα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι Ανιές Βαρντά, Μέριλ Στριπ, Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Τζόντι Φόστερ και Τομ Κρουζ. Σύμφωνα με το Variety, η Στρέιζαντ αναμένεται να εμφανιστεί στη σκηνή των Όσκαρ την Κυριακή, συμμετέχοντας στο αφιέρωμα In Memoriam, για να αποτίσει φόρο τιμής στη μνήμη του αγαπημένου συμπρωταγωνιστή της, Ρόμπερτ Ρέντφορντ.

Μια εμβληματική καλλιτέχνης, η ενσάρκωση του αμερικανικού ονείρου στην αρχική του μεγαλοπρέπεια, η Barbra Streisand είναι μια star _ αστέρι πρώτου μεγέθους. Για να γιορτάσουμε μαζί της την τεράστια καριέρα της, η διεθνώς αναγνωρισμένη ηθοποιός, σκηνοθέτης, παραγωγός, σεναριογράφος, τραγουδίστρια και στιχουργός θα λάβει έναν Τιμητικό Χρυσό Φοίνικα στην τελετή απονομής των βραβείων, η οποία θα μεταδοθεί ζωντανά από τη σκηνή του Palais des Festivals το Σάββατο 23 Μαΐου.
“Με υπερηφάνεια και βαθιά ταπεινότητα είμαι στην ευχάριστη θέση να ενταχθώ στις τάξεις των βραβευμένων με τον Τιμητικό Χρυσό Φοίνικα, των οποίων το έργο με εμπνέει εδώ και καιρό”, δήλωσε. «Σε αυτές τις δύσκολες εποχές, ο κινηματογράφος έχει τη δύναμη να ανοίξει τις καρδιές και τα μυαλά μας σε ιστορίες που αντανακλούν την κοινή μας ανθρωπιά και σε προοπτικές που μας υπενθυμίζουν την ευθραυστότητα και την ανθεκτικότητά μας. Ο κινηματογράφος υπερβαίνει τα σύνορα και την πολιτική και επιβεβαιώνει τη δύναμη της φαντασίας να διαμορφώσει έναν πιο συμπονετικό κόσμο».  Συχνά, οι αριθμοί λένε μια ιστορία που είναι είτε πολύ απλή είτε καθόλου ουσιαστική. Κι όμως… Για τη μεγάλη οθόνη: 19 ρόλοι ηθοποιίας και 3 σκηνοθετικές επιδόσεις, 2 Όσκαρ και η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το βραβείο Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού το 1977, 11 Χρυσές Σφαίρες και η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το βραβείο Καλύτερου Σκηνοθέτη το 1984. Για τη μουσική: 37 άλμπουμ στούντιο, 13 soundtrack, 10 βραβεία Grammy, η μόνη καλλιτέχνης που έφτασε στο νούμερο ένα στα charts άλμπουμ για έξι συνεχόμενες δεκαετίες και η γυναίκα καλλιτέχνης με τα περισσότερα άλμπουμ που έφτασαν στο νούμερο ένα όλων των εποχών μέχρι το 2023. Η Barbra Streisand έφτασε στην κορυφή της βιομηχανίας ψυχαγωγίας όπως καμία άλλη πριν από αυτήν. Αλλά αυτός ο εκπληκτικός αριθμός ωχριά σε σύγκριση με την επιρροή της στην ποπ κουλτούρα στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

Πέθανε ο Robert Redford

Η Barbra Streisand είναι τόσο ισχυρή όσο η καθαρή, δύο οκτάβων μεσόφωνος φωνή της. Ελεύθερη και ανεξάρτητη, υπερβολική και αντισυμβατική στη ζωή της όσο και στην τέχνη της. Η Iris Knobloch, Πρόεδρος του Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών, εξηγεί: «Φέτος, θέλαμε πολύ να τιμήσουμε μια καλλιτέχνιδα που άφησε το στίγμα της μέσα από τη δύναμη της τέχνης της και την απαιτητική φύση της ελευθερίας της. Ως γυναίκα, είμαι στην ευχάριστη θέση να εκφράσω τον θαυμασμό μας για αυτήν την εξαιρετική δημιουργό, αυτήν την θαρραλέα πολίτη, το παράδειγμα της οποίας ξεπερνά τον χρόνο και συνεχίζει να εμπνέει».

Ένα παράδειγμα για όλες τις γυναίκες, ειδικά επειδή δεν υποχωρεί ποτέ μπροστά στις αντιξοότητες. Η Yentl είναι το τέλειο παράδειγμα αυτού. (σσ. Το αμερικανική ρομαντική μιούζικαλ-δραματική ταινία του 1983, σε σκηνοθεσία, συν-σενάριο, συμπαραγωγή και με πρωταγωνίστρια τη Barbra Streisand). Συγκινημένη από ένα διήγημα του Isaac Bashevis Singer που ανακάλυψε το 1963, αγόρασε τα δικαιώματα, αλλά η ταινία κυκλοφόρησε μόλις 20 χρόνια αργότερα. Αποφασιστικότητα, λοιπόν, και τόλμη επίσης, αφού η Barbra Streisand κατέληξε να τη σκηνοθετήσει η ίδια, εκτός από πρωταγωνίστρια, αφού την είχε κάνει παραγωγή και διασκευή. Η πρώτη της ταινία έγραψε ιστορία: ήταν η πρώτη φορά που το Χόλιγουντ χορήγησε τόσο μεγάλο προϋπολογισμό παραγωγής σε μια γυναίκα σκηνοθέτη. Σε αυτή την ιστορία χειραφέτησης, παρενδυσίας και μιας πρωτοπόρου που διέλυσε τους κανόνες για να επιβάλει τους δικούς της, πώς θα μπορούσε κανείς να μην δει μια μεταφορά για το δικό της πεπρωμένο; Ακολούθησαν δύο ακόμη ταινίες: Le Prince des marées Ο Πρίγκιπας της Παλίρροιας (7 υποψηφιότητες για Όσκαρ) και Leçons de séduction Ο Καθρέφτης Έχει Δύο Πρόσωπα (2 υποψηφιότητες για Όσκαρ), μια διασκευή του Miroir à deux faces του Αντρέ Καγιάτ.

Η γυναίκα που ονειρευόταν να γίνει ηθοποιός από παιδί, αρχικά στράφηκε στο τραγούδι από ανάγκη. Η εκθαμβωτική της καριέρα, που σημαδεύτηκε από πάθος, χάρισμα και αυστηρά πρότυπα, ξεκίνησε πολύ νωρίς, πολύ γρήγορα, πολύ έντονα: θριάμβευσε στα 18 της σε καμπαρέ, στα 20 στο Μπρόντγουεϊ, στα 21 με το πρώτο της μουσικό άλμπουμ και στα 26 της μπροστά στην κάμερα για το Funny Girl του Γουίλιαμ Γουάιλερ, το οποίο της χάρισε το πρώτο της Όσκαρ.

Εκθαμβωτική ηθοποιός, εξαιρετική τραγουδίστρια, δύναμη της φύσης, του χιούμορ και του αισθησιασμού, η Μπάρμπρα Στράιζαντ αγωνίζεται για την τελειότητα. Παρά τον ακραίο επαγγελματισμό της, όλα πάνω της παραμένουν διαποτισμένα με συναίσθημα και ειλικρίνεια. Διαπρέπει στα μιούζικαλ – Γεια σου, Ντόλι! (1969), Ένα Αστέρι Γεννιέται (1976) – καθώς και σε κλασικές κωμωδίες – Η Κουκουβάγια και η Γάτα (1970), Θα Τρελαθώ (1974), Γνωρίστε τους Φόκερς (2003) – και συγκινεί βαθιά το κοινό σε δραματικές ταινίες όπως το Nervous Breakdown (1987) ή σε μια από τις πιο όμορφες ιστορίες αγάπης στον μεταπολεμικό κινηματογράφο του Χόλιγουντ, το The Way We Were (1973). Hello, Dolly ! (1969), Une étoile est née (1976) –– La Chouette et le Pussycat (1970), Ma femme est dingue (1974), Mon beau-père, mes parents et moi (2003) –Cinglée (1987), Nos plus belles années (1973).

Για τον Γενικό Εκπρόσωπο Thierry Frémaux, «Μια παγκόσμια σταρ, η Barbra Streisand είναι πρώτα και κύρια μια καλλιτέχνης, που ξεκινά έργα που αντανακλούν την προσωπικότητά της, που της ανήκουν και που έχει μοιραστεί με ολόκληρο τον κόσμο. Είναι η θρυλική σύνθεση του Μπρόντγουεϊ και του Χόλιγουντ, της σκηνής του music-hall και της μεγάλης οθόνης. Το να την ακούμε να τραγουδάει και να την βλέπουμε να παίζει είναι από τις πιο αγαπημένες μας αναμνήσεις! 

Παράλληλα με αυτή την αδιαμφισβήτητη επιτυχία, η Barbra Streisand είναι παθιασμένα αφοσιωμένη σε διάφορους σκοπούς. Υποστηρίζει ιδιαίτερα την καρδιαγγειακή υγεία των γυναικών μέσω Women’s Heart Center du Cedars-Sinai Heart Institute (Κέντρο Καρδιάς Γυναικών Barbra Streisand) το Ινστιτούτο Καρδιάς Cedars-Sinai, καθώς και πολυάριθμους άλλους σκοπούς μέσω του Ιδρύματος Streisand, που ιδρύθηκε το 1986: ισότητα των φύλων και των μειονοτήτων, υπεράσπιση των δικαιωμάτων LGBTQ+, προστασία του περιβάλλοντος, ιατρική έρευνα και καλλιτεχνική εκπαίδευση για παιδιά από μειονεκτούσες ομάδες.