Τα εγκαίνια της έκθεσης ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ (1919-2010) _70 χρόνια προσφοράς _Α΄μέρος: 1938-1960 λόγω της μεγάλης συγκέντρωσης – πορείας που διοργανώνει στις 6:00 μ.μ. η Οργάνωση Περιοχής Αττικής της ΚΝΕ προς το Σκοπευτήριο της Καισαριανής μετά από τις συγκλονιστικές φωτογραφίες της εκτέλεσης των 200 ηρώων κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944, που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας θα πραγματοποιηθούν στις 7:30 μμ. και όχι στις 6:30 μμ. που ήταν προγραμματισμένο.
- Διάρκεια: 18 Φλεβάρη έως και 7 Ιούνη 2026
- Χώρος Πολιτισμού «Εργαστήρι Γιώργη Βαρλάμου»
- Ώρες λειτουργίας: Πέμπτη έως Σάββατο 6:00-8:30 μ.μ. και Κυριακή 11:00 π.μ-2:00 μ.μ.
- Διεύθυνση: Λεάγρου 23, Αγιος Αρτέμιος (Γούβα) 11631 (μετρό Αγ. Ιωάννης)
- Στοιχεία επικοινωνίας για οργανωμένες ξεναγήσεις: Τηλέφωνο: 210 7515584
- Email: ergastiri.gvarlamou@gmail.com
- Instagram: ergastirivarlamou | Facebook: Εργαστήρι Βαρλάμου – Χώρος Πολιτισμού
Συμμετέχοντας στη λαϊκή κινητοποίηση στις 6:00 μ.μ. στην πλατεία Παναγιώτη Μακρή στην Καισαριανή και στην πορεία προς το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, που διοργανώνει η Οργάνωση Περιοχής Αττικής της ΚΝΕ, μετά από τις συγκλονιστικές φωτογραφίες της εκτέλεσης των 200 ηρώων την Πρωτομαγιά του 1944 εκεί, που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας, τα εγκαίνια της έκθεσης με τίτλο «Γιάννης Στεφανίδης (1919-2010) / 70 χρόνια προσφοράς. Α’ μέρος: 1938-1960» που διοργανώνει η ΚΕ του ΚΚΕ από κοινού με την οικογένεια του ίδιου, στο Χώρο Πολιτισμού – «Εργαστήρι Γιώργη Βαρλάμου», Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου, θα πραγματοποιηθούν στις 7:30 μ.μ. και όχι στις 6:30 μ.μ.
Η συγκέντρωση πραγματοποιείται με σκοπό οι φωτογραφίες να επιστραφούν στο λαό και να αποδοθούν εκεί που ανήκουν, στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, στο Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ, το κόμμα που η πλειονότητα από τους 200 εκτελεσμένους ήταν μέλη και στελέχη του. Το ΚΚΕ και η ΚΝΕ όπως και πολλοί φορείς του μαζικού και λαϊκού κινήματος απαιτούν τα συγκλονιστικά τεκμήρια της θυσίας του ελληνικού λαού για την ελευθερία – αποκαλυπτικά στοιχεία της θηριωδίας των Ναζί στην χώρα μας- να μην γίνουν βορά στο εμπόριο και τις δημοπρασίες.
Ο Γιάννης Στεφανίδης γεννήθηκε στις 24 Ιουνίου 1919 στην πόλη Σκόμπελεφ (σημερινή Φεργκάνα) του Ουζμπεκιστάν της Ρωσίας. Στα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή η οικογένεια του Στεφανίδη ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε με προσφυγικό κλήρο στη Ραφήνα Αττικής. Ακολούθησε το 1933 η εγκατάσταση στην Αθήνα και οι δυσκολίες μεγάλωναν… Μικροπωλητής στην αρχή, παιδί για όλες τις δουλειές στα δεκατέσερά του στην εφημερίδα «Εστία».
Η Λευτεριά περπατούσε τη νύχτα στη Σόλωνος
Η κήρυξη του πολέμου τον
βρήκε φοιτητή στην Καλών Τεχνών. «Οι χρονιές του ’40 – ’41 και η Κατοχή, που
ακολούθησε, στάθηκαν ορόσημο για τους σπουδαστές που μπήκαν τότε στην ΑΣΚΤ.
Ζήσαμε τον πόλεμο, την Κατοχή και στη συνέχεια την Αντίσταση και μπορώ να πω ότι
– από μια άποψη – αυτό ήταν τύχη για μας. Βρήκαμε ιδανικά που δεν είχαμε,
πήραμε στα χέρια μας τη μόρφωσή μας, παλέψαμε για την επιβίωση, δουλέψαμε
παράνομα, βγήκαμε στους δρόμους και αντιμετωπίσαμε τους πάνοπλους καταχτητές.
Κοντολογίς, ανδρωθήκαμε στην Αντίσταση, γράψαμε ιστορία», έγραψε ο Γ.
Στεφανίδης στον «Ριζοσπάστη» μετά από παρότρυνση της αξέχαστης Αριστούλας
Ελληνούδη. Ο αγώνας των ΕΠΟΝιτών
καλλιτεχνών ήταν πολυποίκιλος. Μέσα από επιτροπές και κινητοποιήσεις έμπαιναν
μπροστά στον αγώνα για την επιβίωση. Για τα συσσίτια, τις σπουδές, την ανάγκη
να κρατηθεί ανοιχτή η Σχολή.Εξίσου σημαντική ήταν και η καλλιτεχνική δουλειά
που ανέλαβαν οι ΕΠΟΝίτες της ΑΣΚΤ με βάση το αντικείμενο της Σχολής τους.
Φιλοτεχνούσαν αφίσες, τρικ, προκηρύξεις… Ο σκοπός διπλός: Να διαφωτίζεται και
να εμψυχώνεται ο λαός, αλλά και να φτάνει γρήγορα και μαζικά η καθημερινή
«γραμμή» του ΕΑΜ. «Μέχρι και πλακάτ φτιάξαμε και κρεμάσαμε στα καλώδια του
τραμ, κι είχε γούστο που οι Γερμανοί είδαν κι έπαθαν να τα κατεβάσουν… Ασε τις
αφισοκολλήσεις και τα συνθήματα για τη Λευτεριά που γράφαμε τις νύχτες στους
τοίχους. Οι διαβάτες περνούσαν, το πρωί, δήθεν αδιάφοροι. Ομως τα βλέπανε, τα
διαβάζανε όλα. Χαμόγελα πλανιόνταν από στόμα σε στόμα, τα μάτια επικοινωνούσαν,
οι γροθιές σφίγγονταν. Γιατί η Λευτεριά περπατούσε τις νύχτες στη Σόλωνος».
Από την έκθεσης: "Τα χρώματα στη χαρακτική του Γ. Βαρλάμου"
Το ατελιεδάκι που μετατράπηκε
σε εργαστήρι του καλλιτεχνικού συνεργείου της
ΕΠΟΝ
Ο τραυματισμός του στη μεγαλειώδη διαδήλωση ενάντια στην επιστράτευση, στις 5 του Μάρτη 1943, έγινε αφορμή να μείνει αρκετό καιρό κλεισμένος στο εργαστήριό του, ασχολούμενος αποκλειστικά με την καλλιτεχνική δουλειά της Οργάνωσης. Ηταν η περίοδος που «το ατελιεδάκι της οδού Καπλανών μετατράπηκε σε εργαστήρι του καλλιτεχνικού συνεργείου της ΕΠΟΝ». Η κύρια δυσκολία που είχαν να αντιμετωπίσουν ήταν το πώς θα αναπαράγονταν τα σχέδια. Τα ελάχιστα παράνομα τυπογραφεία ήταν απασχολημένα με τις γενικότερες ανάγκες. «Επρεπε, λοιπόν, να γίνουμε αυτάρκεις. Ξεκινήσαμε μόνο με έναν πολύγραφο με στένσιλ. Σκεφτήκαμε κι ένα ταμπόν, σαν του στυπόχαρτου, αλλά πιο μεγάλο, όπου εφαρμόζαμε στην καμπύλη του επιφάνεια ένα χαραγμένο λινόλεουμ. Επαιρνε μελάνι από ένα μελανωμένο μάρμαρο και λειτουργούσε σαν μεγάλη σφραγίδα: Μ’ αυτό τυπώναμε με το χέρι επικεφαλίδες για παράνομες εφημερίδες, καθώς και μικροαφισούλες. Για κουπόνια, σκαλίζαμε γομολάστιχες και τις κάναμε σφραγίδες. Τη λύση, όμως, την έδωσε ένα αυτοσχέδιο “ταχυπιεστήριο”, που σχεδίασα». Τις εντολές για τα σχέδια τις έφερνε από «πάνω» ο Διονύσης, που δεν ήταν άλλος από τον Νίκο Καραντηνό. Μαζί με τον Γ. Στεφανίδη ήταν και οι Γιώργος Βακιρτζής, Απόστολος Μπάρμπογλου, Βασίλης Ανδρεόπουλος.
Από την περίοδο αυτή ξεκινά η ενασχόληση του Γ. Στεφανίδη με το λινόλεουμ, υλικό που χρησιμοποιούσε σε όλη του την πορεία. Σε κανένα έργο μου εκείνης της περιόδου δεν υπάρχει ο ήλιος…
Πλησιάζοντας η Απελευθέρωση ο Γιάννης Στεφανίδης ανέλαβε να φιλοτεχνήσει το σήμα της ΕΠΟΝ. «Νιώθω ιδιαίτερα ευνοημένος, που, χάρη σε ορισμένες συγκυρίες, έτυχε σε μένα να σχεδιάσω αυτό το σήμα. Εκανα το προσχέδιο, άρεσε, και το προχωρήσαμε. Εγινε σε μπρούντζο, με πράσινο σμάλτο στα χαραγμένα σημεία. Με ένα καρφιτσάκι από πίσω, ήταν έτοιμο για το πέτο. Το φορούσαν με θάρρος – γιατί οι καιροί μετά την “απελευθέρωση” ήταν δύσκολοι – τα παιδιά της Εθνικής Αντίστασης». Μετά τον Δεκέμβρη τα έργα που φυλάσσονταν στο ατελιεδάκι καταστρέφονται μετά από επιθέσεις. Ο Στεφανίδης συνεργάστηκε ως σκιτσογράφος με την εφημερίδα «Ελεύθερη Ελλάδα» και με τη «Νέα Γενιά» της ΕΠΟΝ.
Τον Σεπτέμβρη του 1948 και ενώ μαίνεται ο αγώνας του ΔΣΕ, συνελήφθη, όπως και χιλιάδες άλλοι. Συγκεντρώθηκαν στον Πειραιά. Ενα παλιό φορτηγό καράβι τους αποβίβασε στη Λήμνο. Εγκαταστάθηκαν στο Κοντοπούλι. «Ανάμεσά μας ήταν άνθρωποι λογιώ – λογιώ. Απ’ όλες τις ηλικίες και απ’ όλα τα επαγγέλματα. Από 16 χρονών μέχρι 75 και από τσοπάνηδες μέχρι επιστήμονες. Ομως όλοι τους είχαν το ίδιο “κουσούρι”. Δεν έβαζαν εύκολα την υπογραφή τους όπου να ‘ναι…». Σε αυτές τις συνθήκες ξεχωρίζει η φωτεινή παρουσία του Γιάννη Ρίτσου. «Εργάτες και χωρικοί άκουσαν τότε ποίηση για πρώτη φορά. Το βράδυ κάποιο μπουζούκι έπαιζε λαϊκούς σκοπούς, αλλά και ένα μαντολίνο στα χέρια του Ρίτσου έδινε μελωδίες του Μότσαρτ, του Σοπέν, του Σούμαν. Η ζωγραφική μπήκε στα ενδιαφέροντα όλων, που περίμεναν κάθε μέρα να δουν τι καινούριο ζωγραφίσαμε. Χώρια οι συζητήσεις που γίνονταν για την Τέχνη, την Ποίηση, τη Ζωγραφική…».
Φεύγοντας από το Κοντοπούλι, σε μια ξύλινη βαλίτσα με διπλό πάτο έκρυψε όλα τα σχέδιά του. Φτάνοντας στον Μούδρο έμαθαν ότι θα τους στείλουν στη Μακρόνησο. «Εκεί δεν τράβηξα ούτε μια γραμμή και δεν μπορώ να πω τίποτα γι’ αυτήν. Η Μακρόνησος ούτε περιγράφεται, ούτε ζωγραφίζεται».
Ό,τι ν’ ακούω με το δεξιό μου αυτί / με μάτι αριστερό το βλέπω.
Κι ό,τι καταπιάνεται ο νους να στοχαστεί, / οι χτύποι της καρδιάς το λένε πρώτοι.
Κ. Βάρναλης
Ακολουθήστε μας και στο Google News
