Νόνα Μορντιουκόβα _ Noyabrina Viktorovna Mordyukova _ Ноябри́на (Но́нна) Ви́кторовна Мордюко́ва

6 Ιουλίου του 2018 έφυγε από τη ζωή μια μεγάλη ηθοποιός _παγκόσμιας φήμης, της Σοβιετικής Ένωσης, η Νόννα Μορντιουκόβα. Η βρετανική εγκυκλοπαίδεια την συμπεριέλαβε στη λίστα των μεγαλύτερων ηθοποιών του 20ού αιώνα, μαζί με την Φαϊνα Ρανέφσκαγια, παραλείποντας 10άδες άλλες … ας είναι.

          Η τέχνη του κινηματογράφου στην υπηρεσία των λαών της ΕΣΣΔ

Το αληθινό όνομα της Nonna Mordyukova είναι Νοεμβρίνα, μια και γεννήθηκε σε ένα μικρό χωριό της Ουκρανίας, στις 25 Νοεμβρίου του 1925. Το ντεμπούτο της το 1948 στην πασίγνωστη ταινία "η Νέα Φρουρά" που έχει σα θέμα τις πατριωτικές πράξεις της ομώνυμης παράνομης κομσομόλικης οργάνωσης» του Κρασνοντόν, εξυμνώντας τον αγώνα του σοβιετικού λαού κατά των Γερμανο-φασιστών κατακτητών. Στις μορφές του Ολέγκ Κοσεβόι, του Σεργκέι Τιουλένιν, της Λιούμπκα Σεφτόβα και άλλων μελών της οργάνωσης ενσαρκώθηκε το αγνό σοσιαλιστικό ιδανικό με τον συγγραφέα να απεικονίζει τους ήρωες σε ρομαντικό πνεύμα συνενώνοντας αγωνιστικό πάθος και λυρισμός παράλληλα με τη βαθιά ψυχολογική διείσδυση _κυκλοφορεί από την Σύγχρονη Εποχή όπου ερμήνευσε το ρόλο ενός από τα βασικά μέλη μιας αντιστασιακής οργάνωσης εφήβων στα χρόνια του πολέμου, ήταν θριαμβευτικό και η 23χρονη ηθοποιός κέρδισε το βραβείο του Στάλιν. Ο ρόλος την στιγμάτισε, όπως και τους υπόλοιπους ηθοποιούς, αλλά δεν την άφησε στο περιθώριο: μέσα στα επόμενα χρόνια της ζωής της ο ηθοποιός έπαιξε σε 62 ταινίες – μικρούς ή μεγάλους, αλλά πάντα αξέχαστους ρόλους, αμιγώς κωμικούς ή αμιγώς τραγικούς. Χωριατοπούλα, είχε εκείνη την ξεχωριστή ομορφιά, που φτιάχνει μόνο η φύση, η ύπαιθρος και η …λαϊκή τέχνη: δεν ήταν τυχαίο, ότι ο μαιτρ, Αλεξάντρ Ντοβζένκο, _δείτε & Ριζοσπάστης μόλις αντίκρισε τη νεαρή Νόννα είπε, ότι είδε αυτό το πρόσωπο στα σκυθικά αγγεία…

                  Η Επίτροπος
Η Επίτροπος (ρωσικά: Комиссар _ Komissar) είναι σοβιετική ταινία του 1967 σε σκηνοθεσία Αλεξάντρ Ασκόλντοφ, με πρωταγωνίστρια τη τη η Νόννα Μορντιούκοβα ως Klavdiya, κομισσάρια του κόκκινου στρατού στον Ρωσικό Εμφύλιο που μένει έγκυος και αναγκάζεται να ζήσει με την οικογένεια ενός φτωχού Εβραίου σιδηρουργού. Η ταινία πήρε 9 διεθνή βραβεία _μεταξύ αυτών στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου, το Διεθνές Φεστιβάλ Γάνδης, Βραβεία Nika κλπ + 4 υποψηφιότητες
Ο Ασκόλντοφ βασίζει την ταινία στο διήγημα «Στην πόλη του Μπερντίτσεφ» του Βασίλι Γκρόσμαν, καθώς και στον κύκλο διηγημάτων του Ισαάκ Μπάμπελ «Κόκκινο Ιππικό». Μετά την κυκλοφορία της, απαγορεύτηκε για 20 χρόνια και κυκλοφόρησε πλήρως μόλις το 1988.
σσ. __Η πόλη του Μπερντίτσεφ (1934) είναι το έργο που καθιέρωσε τον Βασίλι Γκρόσμαν. Εξυμνεί τη μητρότητα και τη θυσία μέσα από τη σκληρή πραγματικότητα του Ρωσικού Εμφυλίου, αποκαλύπτοντας από νωρίς το λογοτεχνικό του ταλέντο το οποίο εντυπωσίασε τους Μαξίμ Γκόρκι και Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ. Ο Βασίλι Γκρόσμαν (1905 -1964) ήταν Σοβιετικός, εβραϊκής καταγωγής, δημοσιογράφος και συγγραφέας. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έζησε από κοντά τις μάχες της Μόσχας, του Στάλινγκραντ, του Κούρσκ και του Βερολίνου ως πολεμικός ανταποκριτής της εφημερίδας του Κόκκινου Στρατού Krasnaya Zvezda (Κόκκινο Αστέρι). Ήταν επίσης παρών όταν τα σοβιετικά στρατεύματα έφτασαν στο Στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα. Στο κείμενο του «Η κόλαση της Τρεμπλίνκα» (Треблинский ад) έδωσε μια πρώτη μαρτυρία σχετικά με αυτό το στρατόπεδο συγκέντρωσης ενώ οι συνεντεύξεις που πήρε από πρώην κρατούμενους χρησιμοποιήθηκαν στη Δίκη της Νυρεμβέργης.
__ Ισαάκ Μπάμπελ "Κόκκινο Ιππικό" __"Αποφάσισα να πάω στην πρώτη γραμμή. Ο μέραρχος στραβομουτσούνιασε μόλις το άκουσε. «Τι διάολο θα πας να κάνεις εκεί; Μια στιγμή να ξεχαστείς, θα σε καθαρίσουν!» Ήμουν ανένδοτος και δεν σταμάτησα εκεί. Η επιλογή μου ήταν η πιο μάχιμη μεραρχία, η Έκτη. «Άι ρε, βουτυρομπεμπέ», φώναξε γελώντας ο μέραρχος. «Γυαλάκια... Μισή μερίδα... Σας στέλνουνε εδώ χωρίς να σας ρωτήσουνε, κι εδώ σας πετσοκόβουνε μόνο και μόνο επειδή φοράτε γυαλιά! Τι λες, θα τα καταφέρεις να ζήσεις μαζί μας;» «Θα τα καταφέρω» απάντησα. Με το όνομα Κίριλ Βασίλιεβιτς Λιούτοφ, που κρύβει την εβραϊκή του καταγωγή, ο Ισαάκ Μπάμπελ ζει τον εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε την Οκτωβριανή Επανάσταση και φεύγει με το ιππικό του Κόκκινου Στρατού για την Πολωνία. Τα απομνημονεύματα του συγγραφέα από τον πόλεμο ξετυλίγονται με τη μορφή μικρών διηγημάτων στη συλλογή του ''Το κόκκινο ιππικό'', κι ο Μπάμπελ, χωρίς ν' αποκρύψει τη φρίκη και τις ωμότητες, που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι κάθε πολέμου, προσθέτει πινελιές από πικρό καμιά φορά, αλλά συνάμα λυτρωτικό χιούμορ" __από το οπισθόφυλλο της ελληνικής έκδοσης

            Υπόθεση
Κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου (1918–1922), μια γυναίκα επίτροπος του ιππικού του Κόκκινου Στρατού, η Κλάβντια Βαβίλοβα, μένει έγκυος. Μέχρι να γεννηθεί το παιδί της, αναγκάζεται να μείνει με την οικογένεια ενός φτωχού Εβραίου σιδηρουργού, με τη σύζυγό του, την πεθερά του και τα έξι παιδιά του. Στην αρχή, τόσο η οικογένεια όσο και η "Μαντάμ Βαβίλοβα ", όπως την αποκαλούν, δεν ενθουσιάζονται με τη ζωή κάτω από την ίδια στέγη, αλλά σύντομα μοιράζονται το φαγητό τους με δελτίο, της φτιάχνουν πολιτικά ρούχα και τη βοηθούν με τον τοκετό του γιου της. Η Βαβίλοβα φαίνεται να αγκαλιάζει τη μητρότητα, την πολιτική ζωή και τους νέους φίλους. Εν τω μεταξύ, η πρώτη γραμμή προχωρά πιο κοντά στην πόλη και οι Εβραίοι περιμένουν ένα πογκρόμ από τον Λευκό Στρατό καθώς ο Κόκκινος Στρατός προσωρινά υποχωρεί. Η Βαβίλοβα προσπαθεί να τους παρηγορήσει με ένα κομμουνιστικό όνειρο: "Μια μέρα οι άνθρωποι θα εργάζονται με ειρήνη και αρμονία", αλλά το όνειρο διακόπτεται από ένα όραμα για τη μοίρα των Εβραίων στον επερχόμενο παγκόσμιο πόλεμο. Σπεύδει στο μέτωπο για να επανενταχθεί στο στρατιωτικό της σύνταγμα, αφήνοντας πίσω το νεογέννητο μωρό της.

Η ταινία γυρίστηκε στο πολιτικό κλίμα της αποσταλινοποίησης του Χρουστσόφ _βλ Ριζοσπάστης , μετά τον θάνατο του Στάλιν. Από την αρχή της παραγωγής, οι υπεύθυνοι της Γκόσκινο _ Госкино _ Государственный Комитет СССР είναι η συντομογραφία της Κρατικής Επιτροπής Κινηματογράφου της ΕΣΣΔ, δηλαδή ο κεντρικός κρατικός φορέας που ήταν υπεύθυνος για τη διοίκηση της κινηματογραφικής βιομηχανίας σε ολόκληρη τη Σοβιετική Ένωση __ήρθαν σε κόντρα με τον σκηνοθέτη (αυτά για την ιστορία) "Η Επίτροπος" παρουσιάζει έντονα τα θέματα της γυναικείας χειραφέτησης και της μητρότητας στο πλαίσιο του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου με απεικόνιση της επανάστασης στην κοινωνία.
Η θετικότητα των γυναικείων θεμάτων ενισχύεται από τα έξυπνα λόγια της οικογένειας, η οποία έχει έξι παιδιά και ασχολείται περισσότερο με την ευημερία της παρά με τον πόλεμο, όπου ο πατέρας απαντά σε μια ιστορία της Βαβίλοβα σχετικά με το ιδανικό της σοβιετικής ουτοπίας όπου όλοι οι άνδρες είναι ίσοι στη δουλειά με το "αλλά τι γίνεται με τη ζωή; " Στο τέλος της ταινίας παρουσιάζει την Κλάβντια Βαβίλοβα να φεύγει από το εβραϊκό νοικοκυριό με τον νεογέννητο γιο της.
Κοινωνικά, η ταινία προωθεί αναδρομικά μια γυναικεία υπερηφάνεια για το σοσιαλιστικό ιδανικό, καθώς η Vavilova παρουσιάζεται ως μια ανεξάρτητη και ισχυρή γυναίκα που δεν ταράζεται ούτε από τον θάνατο του εραστή της. Η εγκυμοσύνη της την ενοχλεί περισσότερο και ανυπομονεί να επιστρέψει στον αγώνα της Επανάστασης.
Η Νογιαμπρίνα Βικτόροβνα Μορντιούκοβα _ Ноябри́на (Но́нна) Ви́кторовна Мордюко́ва, 25-Νοε-1925 – 6-Ιουλ-2008 υπήρξε αναμφισβήτητα μια μεγάλη Σοβιετική ηθοποιός _Λαϊκή Καλλιτέχνης της ΕΣΣΔ, αστέρι της κινηματογραφικής επιτυχίας του 1980, Rodnya "Οικογενειακές Σχέσεις", του Νικίτα Μιχάλκοφ.

            Σύντομο βιογραφικό
Η Νόνα πέρασε τα παιδικά της χρόνια σε έναν οικισμό όπου η μητέρα της εργαζόταν ως πρόεδρος ενός κολχόζ και το 1946, εισήλθε στη Σχολή Ηθοποιών του VGIK και σπούδασε εκεί με τους Boris Bibikov και Olga Pyzhova. Μετά την αποφοίτησή της, έπαιξε στη σκηνή του Θεατρικού Στούντιο Ηθοποιού και συχνά εμφανιζόταν σε ρόλους σκηνοθετών.
__σσ. γνωστό και ως Κρατικό Θέατρο Ηθοποιών Κινηματογράφου ή Gosudarstvennyy Teatr Kinoaktera, είναι ένα ιστορικό και εξέχον σοβιετικό θεατρικό ίδρυμα που βρίσκεται στη Μόσχα. Ιδρύθηκε το 1945 και δημιουργήθηκε ειδικά για να απασχολεί και να αναδεικνύει εξέχοντες σοβιετικούς αστέρες του κινηματογράφου κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων στο κινηματογραφικό τους πρόγραμμα.
Το 1949, της απονεμήθηκε το Βραβείο Στάλιν για τον ρόλο της Ουλιάνα Γκρόμοβα, όπως προαναφέραμε, που ήταν ο πρώτος της κινηματογραφικός ρόλος. Η φιλμογραφία της αποκαλύπτει, ωστόσο, ότι ενώ είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με μια ομάδα από τους καλύτερους Σοβιετικούς σκηνοθέτες, συνήθως ήταν μόνο για ένα έργο. Δεν υπάρχει κάποιος σκηνοθέτης υψηλού προφίλ με τον οποίο να έχει συνεχή εργασιακή σχέση. Μετά τη δουλειά της για τον Σεργκέι Γκερασίμοφ (νέα Φρουρά), επιλέχθηκε για την τελευταία ταινία του βετεράνου Βσέβολοντ Πουντόβκιν, "η Επιστροφή του Βασίλι Μπόρτνικοφ __1952)" Άλλες συνεργασίες της με γνωστούς σκηνοθέτες ήταν με τον Mikhail Shvejtser για το Chuzhaya rodnya (1955), τον Lev Kulidzhanov Otchij dom (1959), τον Leonid Gaidai _Brilliantovaya ruka, τον Andrei Konchalovsky για την κινηματογραφική μεταφορά του Τουργκένιεφ στο Dvoryanskoye gnyezdo (1969), τον Grigori Chukhrai για το Tryasina (1978), τον Eldar Ryazanov για το Vokzal dlya dvoikh (Σταθμός τρένου για δύο) τον Nikolai Gubenko για το Zapretnaya zona (1988).

Εμφανίστηκε μόνο μία φορά σε ταινία του Nikita Mikhalkov, ο οποίος δομεί την κωμωδία-δράμα του χωριού Kinfolk (1981) εξ ολοκλήρου γύρω από την προσωπικότητα της ηθοποιού, η οποία μέχρι τότε είχε καθιερωθεί ως η επιτομή της σοβιετικής αγρότισσας.
Μιλήσαμε αναλυτικά για το ρόλος της Klavdia Vavilova, Κομισάριου του Κόκκινου Στρατού που έμεινε κατά λάθος έγκυος και είναι για διάφορους λόγους που αναφέραμε αξιομνημόνευτο έργο (σημείο γραφής πως γυρίστηκε το 1966, και κυκλοφόρησε μόλις το 1988 επί περεστρόικα, όταν η Μορντιούκοβα ήταν πάνω από εξήντα ετών και είχε πρωταγωνιστήσει σε πάνω από είκοσι άλλες ταινίες).
Η ευρεία αναγνώριση και εκτίμηση των κριτικών για την πιθανώς καλύτερη ερμηνεία της ήρθε πολύ αργά για να έχει κάποια οριστική επίδραση στο προφίλ της ως ηθοποιού. Έλαβε το βραβείο FIPRESCI, το βραβείο Otto Dibelius, το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου και το βραβείο Silver Spur (Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Φλάνδρας) για την ταινία. Κατά τη διάρκεια της περεστρόικα, η Μορντιούκοβα "εξαφανίστηκε", παίζοντας σε δευτερεύοντες ρόλους κυρίως σε κωμικά δράματα. Ομοίως, ήταν μια ιδιαίτερα ορατή παρουσία καθ' όλη τη δεκαετία του 1990, με δευτερεύοντες ρόλους σε μερικές από τις πιο δημοφιλείς ρωσικές ταινίες μεγάλου μήκους, όπως το Luna Park (1992) του Πάβελ Λούνγκιν και το Shirli-Myrli (1995) του Βλαντιμίρ Μένσοφ.

Το 1999 έπαιξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία Mama (1999), σε σκηνοθεσία Denis Yevstigneev (3 βραβεία + 4 υποψηφιότητες). Οικογενειακή ιστορία βασισμένη χαλαρά σε μια πραγματική ιστορία, που συνδυάζει στοιχεία μελοδράματος και κωμωδίας και εκτείνεται σε αρκετές δεκαετίες. Οι Ρώσοι θεατές και κριτικοί του κινηματογράφου αποκαλούν τη Mordyukova μια από τις καλύτερες ηθοποιούς του 20ού αιώνα _Σε πάνω από πενήντα χρόνια κινηματογραφικής δουλειάς, έπαιξε σε δεκάδες ταινίες, όπου υποδύθηκε κυρίως μια συνηθισμένη γυναίκα της διπλανής πόρτας με άρωμα ΕΣΣΔ.