Μεγάλη διάκριση για την ταινία “Mammalia“

Μετά την ιστορική βράβευση της Ζακλίν Λέντζου με το Βραβείο Σκηνοθεσίας Orizzonti στο 83^ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας__

               ✨ Μυρτώ, χωρίς τεντωμένες κεραίες ποτέ

Το ελληνικό σινεμά καταγράφει μία ακόμη σπουδαία διεθνή διάκριση για ταινία Ελληνίδας σκηνοθέτιδας. Η παραγωγή απέσπασε το Short Cuts Award for Best International Short Film, ένα από τα τρία βραβεία της ενότητας Short Cuts, καθένα από τα οποία συνοδεύεται από συμβολικό χρηματικό έπαθλο +7.500$.

                                  Η νέα διάκριση στο Φεστιβάλ του Τορόντο
Η ελληνο-ολλανδική ταινία “Mammalia” σε σενάριο και σκηνοθεσία της Έλιας Καλογιάννη, απέσπασε το Βραβείο Καλύτερης Διεθνούς Ταινίας Μικρού Μήκους στο Φεστιβάλ του Τορόντο (TIFF 2026), ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά φεστιβάλ διεθνώς. Η ταινία μικρού μήκους  υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος “Μικροφίλμ” της ΕΡΤ. Η ταινία, πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο πρόγραμμα Strange Cuts του Φεστιβάλ του Τορόντο.

Η ιστορία ακολουθεί την 45χρονη Αντωνία και την 27χρονη Μαύρα, δύο γυναίκες διαφορετικών γενεών που συμβιώνουν απομονωμένες σε ένα σπίτι μαζί με κατοικίδια/εξημερωμένα ζώα. Πίσω από την εύθραυστη και φαινομενικά ήρεμη καθημερινότητά τους, αναπτύσσεται σταδιακά μια έντονη σύγκρουση για επικράτηση και εξουσία. Καθώς η φροντίδα μετατρέπεται σε έλεγχο και οι καθημερινές τελετουργίες γίνονται μηχανισμοί κυριαρχίας, η σχέση τους κλιμακώνεται σε ένα σκοτεινό παιχνίδι δύναμης. Τα όρια ανάμεσα στην προστασία, την εκμετάλλευση, τη βία, το ανθρώπινο και το ζωώδες αρχίζουν να θολώνουν εντελώς, οδηγώντας τες στα όρια του κοινωνικού κανιβαλισμού.

Η κριτική επιτροπή ξεχώρισε την τόλμη με την οποία η ταινία κοιτάζει συμπεριφορές και αντιφάσεις που συνήθως προτιμάμε να μην αναγνωρίζουμε. Στο σκεπτικό της στάθηκε ιδιαίτερα στη σωματικότητα και τη φορμαλιστική ακρίβεια του φιλμ, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο κάτι που αρχικά μοιάζει ακραίο καταλήγει να γίνεται ανησυχητικά οικείο σαν καθρέφτης των ίδιων των κοινωνικών μας αντιφάσεων.

Η Έλια Καλογιάννη κινείται εδώ και χρόνια ανάμεσα στον κινηματογράφο και τις εικαστικές τέχνες. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1995, ζει και εργάζεται μεταξύ Ελλάδας και Ολλανδίας και το έργο της περιλαμβάνει ταινίες, βίντεο-εγκαταστάσεις και κινούμενη εικόνα. Το 2024 ήταν μέλος της καλλιτεχνικής ομάδας του «Ξηρόμερο/Dryland», της ελληνικής συμμετοχής στην 60ή Μπιενάλε της Βενετίας __σσ. Οι Θανάσης Δεληγιάννης και Γιάννης Μιχαλόπουλος με τους Έλια Καλογιάννη, Γιώργο Κυβερνήτη, Κώστα Χαϊκάλη και Φώτη Σαγώνα με ένα φιλόδοξο έργο στη Μπιενάλε για τη σχέση των ανθρώπων με τη γη και τη μουσική που θα κρύβει όλη την ελληνική ψυχή, αποτέλεσμα της έρευνάς τους για το Margaroni Residency του Onassis Culture.

Η γυναίκα τραγουδίστρια, η εργατική συνθήκη των μουσικών και των αγροτών στους ρυθμούς κάθε εποχής, το αγροτικό τοπίο, η  πλατεία, το τρακτέρ, το πότισμα, το καρούλι, το χωράφι, η αφίσα, η κασέτα, το φαγητό, ο χορός, το δέντρο, η μετακίνηση, τα παιδιά, η βροχή, το ηλεκτρικό ρεύμα, η ενίσχυση του ήχου, το χώμα, το βαμβάκι, το τσιμέντο, η οικονομία του πανηγυριού. Ποια είναι η νοηματική αφετηρία και πώς από την προσωπική σύλληψη οργανώθηκε και αναπτύχθηκε μια συλλογική παραγωγή;  Ο Θανάσης Δεληγιάννης ήταν αυτός που έφερε τον Νοέμβριο του 2021 με τη site specific εγκατάσταση-παράσταση «ΕΝΑ – ΕΝΑ» τα κλαρίνα και τη συνθήκη των πανηγυριών της υπαίθρου στο -1 της Στέγης. Πλαστικές καρέκλες, μπίρες, κλαρίνα και ταμπούρλα, κορίτσια στο πάλκο, μουσικές που ξεσηκώνουν την αγροτιά, οι μουσικές μνήμες που αποζητούν όσοι έχουν μεταναστεύσει στην πρωτεύουσα. Όλη αυτή η έρευνα έγινε από έναν καλλιτέχνη, δημιουργό διαμεσικών έργων και συνθέτη, που ζει εκτός Ελλάδας, αλλά οι μνήμες του από τη γενέθλια πόλη της Λάρισας, όπου μεγάλωσε, μέσα σε μια μουσική οικογένεια, τον έκαναν να επιστρέψει και να ξεκινήσει μια έρευνα για τη μουσική παράδοση του τόπου του.

Η περίπτωση της Μαργαρώνη έγινε η αφετηρία για ένα πρότζεκτ που ξεπερνούσε τη μουσική και το τραγούδι, ένα σύμπαν που άξιζε να το ανακαλύψουν και να διεισδύσουν σε αυτό, αποκωδικοποιώντας τη ζωή στην ύπαιθρο, στο χωράφι, στην ελληνική επαρχία· ονομάστηκε Margaroni Residency.
Η προηγούμενη μικρού μήκους ταινία της, "Phélia", είχε κάνει πρεμιέρα στο Φεστιβάλ του Ρότερνταμ.

Η ιστορία ακολουθεί μια γυναίκα, τη Φέλια, η οποία εργάζεται ως νυχτερινή φύλακας σε αποθήκη στην Αθήνα. Προσπαθεί να ξεφύγει από την ασφυκτική μοναξιά και την καταπιεστική ρουτίνα της.Επιδιώκει να φέρει μια πιο στενή, αισθησιακή και οικεία σχέση στη ζωή της. Η ταινία είναι γυρισμένη σε φιλμ και εξερευνά τη γυναικεία σεξουαλικότητα και την απομόνωση

Όπως αναφέρει η ίδια η Καλογιάννη:
Μεγαλώνοντας με έναν πατέρα γιατρό και χειρουργό και μια μητέρα φαρμακοποιό, για τους οποίους η δουλειά αποτελούσε συχνά μέρος της καθημερινής συζήτησης στο σπίτι, ανέπτυξα από πολύ νωρίς μια εξοικείωση και μια έντονη περιέργεια γύρω από τη βιολογία, την ανατομία του ανθρώπου και των ζώων, τον θάνατο, το αίμα και τον σεβασμό προς κάθε σώμα. Ερωτήματα όπως τι συμβαίνει αν ανοίξεις έναν άνθρωπο στα δύο, πώς μοιάζει το εσωτερικό του εγκεφάλου ή γιατί οι γάτες έχουν ουρά, με απασχολούσαν ήδη από την παιδική μου ηλικία.
Η ταινία αυτή συνδυάζει αυτές τις παιδικές μου αναζητήσεις με πιο πρόσφατους προβληματισμούς γύρω από την υπερκατανάλωση κρέατος, την κακοποίηση και εκμετάλλευση των ζώων, τις σχέσεις εξουσίας, την καθημερινή έκθεση στη βία, τον κοινωνικό κανιβαλισμό, τις ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ γυναικών μέσα σε μια πατριαρχική κοινωνία και την έννοια του εγκλεισμού. Το σπίτι μετατρέπεται σε ένα κλειστό οικοσύστημα, μια μικρογραφία της κοινωνίας, όπου οι σχέσεις εξουσίας, η φροντίδα, η κυριαρχία και η βία αναπαράγονται και δοκιμάζονται. Μέσα από αυτή τη σουρεαλιστική συνθήκη σχολιάζονται ο σπισισμός και ο ανθρωποκεντρισμός, η αποτυχημένη συνύπαρξη του ανθρώπου με τη φύση, αλλά και οι ανθρώπινες σχέσεις συμβίωσης, οι μηχανισμοί εξουσίας και η βία που διαπερνά την καθημερινότητά μας.
Μέσα από μια ανορθόδοξη παρατήρηση της φύσης μέσα σε έναν οικιακό χώρο, επιχειρώ να διερευνήσω την πανάρχαια σχέση ανθρώπου και ζώου, αλλά τελικά και ανθρώπου με άνθρωπο. Με ενδιαφέρει το πώς η φροντίδα μπορεί να μετατραπεί σε έλεγχο, η οικειότητα σε κυριαρχία και η συνύπαρξη σε πεδίο διαπραγμάτευσης της εξουσίας. Το Mammalia χρησιμοποιεί το σπίτι ως έναν μικρόκοσμο, για να μιλήσει για τη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία και τους αόρατους μηχανισμούς που διέπουν τις σχέσεις μας με τα ζώα, τη φύση και, τελικά, μεταξύ μας.

Η Έλια Καλογιάννη είναι καλλιτέχνης και σκηνοθέτης μεταξύ Αθήνας και Άμστερνταμ. Η καλλιτεχνική της πρακτική κινείται ανάμεσα στον κινηματογράφο, τις εγκαταστάσεις κινούμενης εικόνας και τα οπτικοακουστικά περιβάλλοντα, διερευνώντας τις σχέσεις ανθρώπινου και μη, τις αόρατες μορφές εργασίας, τις δυναμικές εξουσίας, καθώς και το σώμα ως πεδίο μεταμόρφωσης και ελέγχου. Το έργο της έχει παρουσιαστεί διεθνώς σε κινηματογραφικά και εικαστικά πλαίσια, μεταξύ άλλων με τη συμμετοχή της ως μία από τις καλλιτέχνιδες που εκπροσώπησαν την Ελλάδα στην 60ή Διεθνή Έκθεση Τέχνης – La Biennale di Venezia (Ελληνικό Περίπτερο, 2024), καθώς και με παρουσιάσεις και εκθέσεις στο Stedelijk Museum, τη Galleria17, το Art Rotterdam, την Art Athina και το Art-Up Lille.
Οι ταινίες της έχουν παρουσιαστεί διεθνώς σε φεστιβάλ όπως το International Film Festival Rotterdam (ΙFFR), το Nederlands Film Festival, τις Νύχτες Πρεμιέρας, το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας και το SSFF Melbourne. Η ταινία «Phélia» (2020) ήταν υποψήφια για το Σπουδαστικό Βραβείο της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, ενώ για την πειραματική της ταινία μικρού μήκους Soldier365 (2019), έλαβε Ειδική Μνεία στο Eye on Art Research Lab. Είναι fellow του LAPS: Research Institute for Art and Public Space (NL, 2021), της ARTWORKS του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (GR, 2022) και του Kunstenaar Start του Mondriaan Fonds (NL, 2023).
Έχει επίσης συμμετάσχει σε διεθνή προγράμματα όπως το Sarajevo Talents (2026) και τα UNIDEE Residency Programs της Cittadellarte – Fondazione Pistolettο. Παράλληλα με την καλλιτεχνική της πρακτική, εργάζεται ως Exhibition Floormanager στο Eye Filmmuseum στο Άμστερνταμ. Αυτή την περίοδο αναπτύσσει την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, με τίτλο Περί Καθαριότητας (Of Cleanliness), η οποία συνεχίζει τη μακροχρόνια έρευνά της πάνω στη σωματική μεταμόρφωση, τη θνητότητα, τους ηθικούς κώδικες και τη φροντίδα.