Το κείμενο που ακολουθεί __φαινομενικά 🙃 mea culpa μεγάλο (40λ ανάγνωσης __ne tirez pas sur le pianiste | don’t shoot the piano player \\ he’s doing the best he can _μη πυροβολείτε τον πιανίστα)
συνειρμικά | εισαγωγήΆλλοτε μέσα στα σκοτάδια, σαν τους αρουραίους που βγαίνουν από τους υπονόμους, σήμερα τα κάθε είδους φασιστοειδή ανά την Ευρώπη και τον κόσμο __φυσικά και στη χώρα μας, σηκώνουν κεφάλι. Οι φασίστες είναι παιδιά του καπιταλισμού και του αστικού κράτους, “χρήσιμοι” για να χτυπάνε τον λαό και τους αγώνες του.
Νωπές πάντα οι υπογραφές στο ντοκουμέντο της άνευ όρων παράδοσης της ναζιστικής Γερμανίας κι οι αμερικάνικες και αγγλικές μυστικές υπηρεσίες ανέλαβαν την προστασία των στελεχών του χιτλερισμού. Με τρόπο κραυγαλέο απέδειξε ότι δε διστάζει να παραβεί απροκάλυπτα συμφωνίες στη σύναψη των οποίων είχε πρωτοστατήσει. Μερικούς μήνες μετά την άνευ όρων συνθηκολόγηση της χιτλερικής Γερμανίας, στις 20 Νοέμβρη 1945, στο “Μέγαρο της Δικαιοσύνης” στη Νυρεμβέργη, η μεγάλη και ιστορική δίκη των εγκληματιών πολέμου. Δικάζονταν στο κάστρο του ναζισμού, στη Νυρεμβέργη, εκεί όπου οι χιτλερικοί έκαναν τις καθιερωμένες συγκεντρώσεις τους και όπου ο Χίτλερ με τα ουρλιαχτά διαλαλούσε την αιωνιότητα του φασιστικού Ράιχ. Η δίκη κράτησε σχεδόν ένα χρόνο (20-Νοε-1945 μέχρι την 1η Οκτωβρίου 1946). Ήταν ανοιχτή και οι 403 συνεδριάσεις που έγιναν στενογραφούνταν. Τα στενογραφημένα πρακτικά έχουν συγκεντρωθεί σε 40 τόμους. Ο διεθνής Τύπος με 250 δημοσιογράφους κάλυψε το μεγάλο αυτό γεγονός.
Η χιτλερική Γερμανία και οι ηγέτες της υπολόγισαν ότι εξαπολύοντας έναν ολοκληρωτικό πόλεμο θα νικούσαν και φυσικά η νίκη τους αυτή θα τους εξασφάλιζε την ατιμωρησία. Είχαν τη βεβαιότητα πως τα ντοκουμέντα με την ένδειξη «άκρως απόρρητον» ή μόνο για την ανώτατη διοίκηση, θα έμεναν για πάντα στα προσωπικά αρχεία… Και ποτέ δε θα έβλεπαν το φως. Τα ντοκουμέντα αυτά δεν έμειναν, όπως νόμιζαν, καταχωνιασμένα στα χρηματοκιβώτια αλλά βγήκαν στο φως και φανέρωσαν τρομαχτικά εγκλήματα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν τα επίσημα ντοκουμέντα, που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της δίκης και τα οποία έφθασαν τα 4.000 και ήταν καταπέλτης για τους κατηγορουμένους. Η Σοβιετική Ένωση, τότε, τάχθηκε ενάντια στις προσπάθειες ορισμένων αντιδραστικών κύκλων της Δύσης να υποκαταστήσουν την ακροαματική διαδικασία με την τιμωρία τους «χωρίς ανάκριση και δίκη». Ο τρόπος αυτός της «διοικητικής λύσης» είχε προκύψει από το φόβο πως η ακροαματική διαδικασία μπορούσε να προξενούσε ζημιά τις χώρες εκείνες που με την πολιτική του Μονάχου συντέλεσαν στην επίθεση Οι κατηγορούμενοι προσπάθησαν να ρίξουν τις ευθύνες στον Χίτλερ και τον Χίμλερ. Όμως στη δίκη αποδείχτηκε ότι για τις μαζικές εκτελέσεις δεν έφταιγε μόνο ο Χίμλερ αλλά και οι στρατηγοί. Είναι πολύ χαρακτηριστικά τα όσα είπε το 1943 ο στρατάρχης φον Ρούνστετ μιλώντας στους μαθητές της στρατιωτικής ακαδημίας. «Η εξόντωση των γειτονικών λαών είναι τελείως απαραίτητη για τη νίκη μας __Ένα από τα σοβαρά λάθη του 1914-1918 ήταν ότι λυπηθήκαμε τη ζωή του άμαχου πληθυσμού των εχθρικών χωρών… οφείλουμε να εξοντώσουμε το ένα τρίτο των κατοίκων τους…».
Μιλώντας στην εναρκτήρια συνεδρίαση ο γενικός κατήγορος Αμερικανός Ρ. Τζάκσον τόνιζε τα εξής: «Οι αποδείξεις μας θα είναι φρικιαστικές και θα πείτε ότι σας στέρησα τον ύπνο. Όμως αυτές ακριβώς οι ενέργειες έκαναν όλο τον κόσμο να ανατριχιάσει… Η Γερμανία έγινε μια τεράστια φυλακή. Οι κραυγές των θυμάτων της, ακούγονταν σ’ όλο τον κόσμο και έκαναν όλη την πολιτισμένη ανθρωπότητα να ανατριχιάζει. Είμαι ένας από αυτούς, που κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου άκουγαν με δυσπιστία και σκεπτικισμό όσα λέγονταν για τις πιο φρικτές θηριωδίες. Οι αποδείξεις που παρουσιάστηκαν είναι τόσο καταπληκτικές που τίποτε από όσα είπα δε διαψεύδονται…». Η δίκη της Νυρεμβέργης έπρεπε να έχει και πραγματικά είχε μεγάλη κοινωνική σημασία. Μπήκε στην Ιστορία σαν αντιφασιστική δίκη. Μπροστά σε όλο τον κόσμο αποκαλύφθηκε η μεσάνθρωπη ουσία του ναζισμού των βασικών ιδεολογικών και πολιτικών του θέσεων. Αποκαλύφτηκε ανάγλυφα ο θανάσιμος κίνδυνος που απέρρεε από τα βασικά φασιστικά δόγματα ιδιαίτερα του ναζισμού. Στην ανοιχτή διαδικασία στην οποία επέμεινε η Σοβιετική Ένωση έβλεπε τη δυνατότητα μιας δίκαιης τιμωρίας των ενόχων αλλά και κάτι πολύ ουσιαστικό και σημαντικό, την αποκάλυψη μπροστά σε όλη την ανθρωπότητα. 86+ χρόνια από την Αντιφασιστική Νίκη. Κι οι λαοί τιμούν και γιορτάζουν τη μεγάλη επέτειο. Στην πατρίδα μας οι εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τον Κόκκινο Στρατό και τις δικές μας αντάρτικες δυνάμεις __από ΚΚΕ, ΚΝΕ και ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ βεβαιώνουν την τιμητική θέση που κατάχτησε η χώρας μας στον αγώνα για να συντριβεί το χιτλεροφασιστικό θεριό. Η μεγάλη κι αλησμόνητη μέρα. Μέρα της Αντιφασιστικής Νίκης.
Με αυτή την ονομασία φέρεται η δίκη των Γερμανών ναζιστών εγκληματιών πολέμου που διενεργήθηκε από επί τούτω συγκροτημένο ομώνυμο Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο, που συνεδρίασε στο δικαστικό μέγαρο της Νυρεμβέργης, από τις 20 Νοεμβρίου του 1945 μέχρι την 1η Οκτωβρίου 1946, με κατηγορούμενες οκτώ ναζιστικές οργανώσεις και ονομαστικά 24 μέλη του ακροδεξιού λεγόμενου Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP, γνωστό και ως Ναζιστικό Κόμμα, (από τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης __έδρασε μεταξύ 1920 και 1945 δημιουργώντας την ιδεολογία του ναζισμού) __Φυλετική πολιτική · Ευθανασία · Στρατόπεδα συγκέντρωσης · Ναζιστική Γερμανία, από το 1933 έως το 1939 · Τα Πογκρόμ: Η Νύχτα των Κρυστάλλων (Kristallnacht) · Πογκρόμ του Γιασί · Πογκρόμ του Λβιφ · Πογκρόμ του Γιεντβάμπνε · Τα Γκέτο: Βαρσοβία, Λουτζ Κρακοβία, Τερέζιενσταντ… Einsatzgruppen (Μονάδες Ειδικής Δράσης): Μπαμπί Γιάρ, Σφαγή του Ρούμπουλα Σφαγή του Πανέριαϊ, Σφαγή της Οδησσού… Διάσκεψη της Βάνζεε · Επιχείρηση Ράινχαρντ · Στρατόπεδα θανάτου: Κέλμνο, Μπέλζεκ Σομπιμπόρ, Τρεμπλίνκα, Μαϊντάνεκ, Άουσβιτς __ Συνεργάτες: Ρουμανία · Κροατία · Ουγγαρία · Κυβέρνηση του Βισύ · Σλοβακία · Ιταλία · Ουκρανικά/Λετονικά/Λιθουανικά στοιχεία
![]() |
| Βερολίνο το τανκ του Георги Габрус, διοικητή ενός από τα πρώτα πληρώματα αρμάτων μάχης που έλαβαν μέρος στη μάχη για το Ράιχσταγκ |
Το Δικαστήριο
ήταν αποτέλεσμα συμφωνίας, την οποία υπέγραψαν οι Κυβερνήσεις των Ηνωμένων
Πολιτειών, της Μεγάλης Βρετανίας με την ΕΣΣΔ στις 8-Αυγ-1945 στο Λονδίνο για
την δίκη όλων των εγκληματιών πολέμου των προερχόμενων από τον Άξονα. Τελικά το
*όλων*, 24 (καταδικάστηκαν 19).
Η συμφωνία αυτή προέβλεπε ότι το Δικαστήριο θα απαρτιζόταν από τέσσερα μέλη,
καθένα από τα οποία θα είχε και ένα αναπληρωματικό. Τόσο τα τακτικά, όσο και τα
αναπληρωματικά, θα ορίζονταν από τις υπογράφουσες τη συμφωνία Κυβερνήσεις.
Απαρτία θεωρείται ότι έχει το Δικαστήριο μόνον όταν παρίστανται και τα τέσσερα
μέλη του (τακτικά ή αναπληρωματικά). Αφέθηκε ανοικτό το θέμα να υπάρξουν και
άλλες δίκες, αν προέκυπτε τέτοια ανάγκη κατά την ακροαματική διαδικασία. Στο
Δικαστήριο συμμετείχε, επίσης, και η Γαλλία. Ως τόπος διεξαγωγής της δίκης αρχικά
είχε προταθεί, από τους Σοβιετικούς, το Βερολίνο __ώς σύμβολο της καρδιάς του
φασισμού-ναζισμού αλλά τελικά, επελέγη η Νυρεμβέργη, επειδή (έτσι είπαν οι
σύμμαχοι) αφενός διέθετε Δικαστικό Μέγαρο μεγάλων διαστάσεων, το λεγόμενο
“Μέλαθρον της Δικαιοσύνης”, το οποίο είχε υποστεί ελάχιστες καταστροφές, που
είχε και συμβολική σημασία ως γενέτειρα του εθνικοσοσιαλισμού, (εκεί
διεξαγόταν, κάθε χρόνο, το Συνέδριο του Εθνικοσοσιαλιστικού Κόμματος (NSDAP),
αλλά κυρίως γιατί Αμερικανοί και Βρετανοί προτιμούσαν την πόλη αυτή επειδή
βρισκόταν ήδη στη δική τους ζώνη κατοχής.
Μέλη δικαστηρίου: από Μ. Βρετανία – Πρόεδρος + ΗΠΑ… Γαλλία + Iona
Nikitchenko & Alexander Volchkov (ΕΣΣΔ) και Δημόσιοι Κατήγοροι επίσης από
Μ. Βρετανία ΗΠΑ και Γαλλίας + R. A. Rudenko, στρατηγός της Σοβ. Ένωσης. Οι
υπόλογοι μίλησαν για *Διεθνή παραβίαση επί της σύνθεσης* διότι οι ηττημένοι του
πολέμου δικάστηκαν από δικαστές των νικητριών δυνάμεων και όχι από δικαστές
προερχόμενους από χώρες που δεν είχαν άμεση ή έμμεση εμπλοκή στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
(ζήτησαν Σουηδία, ή Ελβετία)
Το υποβλητικό γερμανικό λαϊκό τραγούδι *Wenn Wir Marschieren* (1) __σσ. παραδοσιακό γερμανικό στρατιωτικό τραγούδι “Wenn wir marschieren” (επίσης γνωστό ως “Wenn wir marschieren, ziehn wir zum deutschen Tor hinaus”__Όταν βαδίζουμε, βγαίνουμε από τη Γερμανική πύλη) __ άγνωστης συγγραφής (δημιουργού και συνθέτη) πιθανά γύρω στο 1900 ή νωρίτερα.
Το τραγούδι περιγράφει την αναχώρηση στρατιωτών ή περιπλανώμενων από την πόλη *έξω από τη γερμανική πύλη*, τον αποχαιρετισμό των κοριτσιών __*μελαχρινό μου κορίτσι, εσύ μένεις πίσω* (πρώτη στροφή και ρεφρέν) μια στάση σε πανδοχείο, καθώς και ρομαντικά θέματα. Στο πέρασμα του χρόνου, το έργο ηχογραφήθηκε από διάφορα γερμανικά στρατιωτικά και φωνητικά σύνολα (μεταξύ των οποίων και η μπάντα των μεραρχιών Panzergrenadier _ μηχανοκίνητες μονάδες πεζικού __mechanized infantry που επιχειρούν στενά μαζί με τις τεθωρακισμένες, ενώ έτυχε και διεθνούς αναγνώρισης (εμφανιζόμενο, για παράδειγμα, στο σάουντρακ της περί ης ο λόγος ταινίας)
Αυτό το τραγούδι λειτουργεί ως προειδοποιητικό στοιχείο για τη συλλογική γερμανική συνενοχή στις μαζικές δολοφονίες των λαών και χρησιμοποιείται ως μοτίβο που προκαλεί έντονο προβληματισμό καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας, μια και ακούγεται επανειλημμένα ως κραυγή γερμανικού πατριωτισμού σε μπαρ και σε νυχτερινές συγκεντρώσεις υπό την επήρεια αλκοόλ, μόλις δύο χρόνια μετά το τέλος του πολέμου. Αυτή η εκδήλωση μιας σιωπηρής αναζωπύρωσης του εθνικισμού παρουσιάζεται ως χαρακτηριστικό δείγμα της δυσαρέσκειας απέναντι στον διαμελισμό του γερμανικού εδάφους από τους Συμμάχους — με τη δημιουργία της DDR —Λαοκρατικής Γερμανίας ( μια κίνηση που πολλοί εκλαμβάνουν ως παραβίαση της νόμιμης κυριαρχίας τους και ως ταπείνωση της γερμανικής υπερηφάνειας.(2) Ο σκηνοθέτης Στάνλεϊ Κρέιμερ __Stanley Kramer (1913-2001) υποψήφιος για 9 Oscars, με 24 βραβεύσεις & 35 υποψηφιότητες __αξιοποιεί αυτό το διακριτικό μέσο, σε συνδυασμό με σύνθετους χαρακτήρες που παραθέτουν σοβαρά επιχειρήματα κατά τη διάρκεια των δικών της Νυρεμβέργης, προκειμένου να αναδείξει την ευρύτερη έννοια της διεθνούς ευθύνης της δύσης για τις φρικαλεότητες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (ένα ζήτημα κάθε άλλο παρά ξεκάθαρο), ζυγίζοντάς την παράλληλα με την αναγκαιότητα της αμερικανικής παρέμβασης στην περίοδο μετά τον πόλεμο. Αν και η στοχαστική αυτή ταινία θέτει τα ηθικά διλήμματα μιας ρημαγμένης μεταπολεμικής Ευρώπης σε συναισθηματικό επίπεδο —μέσω της μυθοπλαστικής της φύσης— διακρίνεται επίσης για την ικανότητά της να αποδίδει με ακρίβεια τη δυσαρέσκεια του γερμανικού πληθυσμού, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο μιας αναδυόμενης διεθνούς κατανομής ισχύος, στην αυγή του Ψυχρού Πολέμου. Το γεγονός αυτό ενισχύει τη θέση ότι οι δίκες της Νυρεμβέργης διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του σύγχρονου διεθνούς δικαστικού συστήματος, θέτοντας προηγούμενο για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, τα Διεθνή Ποινικά Δικαστήρια για τη Γιουγκοσλαβία, τη Ρουάντα και αλλού, καθώς και για άλλες καθιερωμένες μεθόδους αντιμετώπισης της λεγόμενης *γενοκτονίας*. Η ταινία αποτυπώνει εύστοχα: 1. το επίπονο έργο του καθορισμού των ορίων της ευθύνης σε τέτοιες πράξεις και 2. τη δυσκολία απονομής δικαιοσύνης εν μέσω γεωπολιτικών πιέσεων Αμερικής και Δύσης — ζητήματα που έχουν τεράστιες προεκτάσεις για το διεθνές δίκαιο. Αρχικά, θα παραθέσω μια σύνοψη των βασικών γεγονότων της ταινίας και, στη συνέχεια, θα ακολουθήσει μια αναλυτική προσέγγιση της σύνθετης απεικόνισης των δικών καθώς και της συνάφειάς της —αρχικά, με τη νέα τάξη πραγμάτων και σήμερα με το ρόλο του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού αλά *Τραμπ* στο made in USA σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης και το ρόλο της Ευρώπης.
Η ταινία αξιοποιεί τη μυθοπλαστική της δομή για να καταστήσει σαφείς τις ηθικές προεκτάσεις της περιόδου που ακολουθεί τον πόλεμο. Η ταινία *Urteil von Nürnberg* εστιάζει στη δίκη τεσσάρων βασικά πρώην Ναζί νομικών, οι οποίοι κατηγορούνται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, καθώς συμμετείχαν στην καταδίκη αθώων ανθρώπων σε θάνατο – κατόπιν, υποτίθεται, αιτήματος της δεσποτικής τους κυβέρνησης. Ο Dan Haywood, Αμερικανός δικαστικός λειτουργός, αποστέλλεται στη Νυρεμβέργη για να προεδρεύσει του δικαστηρίου, πλαισιωμένος από σώμα ενόρκων προερχόμενο αποκλειστικά από τη Δύση που θέλει τον επερχόμενο Ψυχρό Πόλεμο σε βάρος της ΕΣΣΔ να είναι σημαντικότερος από την όποια καταδίκη. Αν και στο εδώλιο κάθονται τέσσερις κατηγορούμενοι, η ταινία εστιάζει κυρίως στον Ernst Janning, έναν παγκοσμίου φήμης νομικό, ο οποίος έχαιρε μεγάλης εκτίμησης στην κοινωνία πριν από την προαγωγή του στη θέση του Υπουργού Δικαιοσύνης του Γ’ Ράιχ. Η κατηγορούσα αρχή, υπό την αμερικανική ηγεσία, κατηγορεί δριμύτατα τον Γιάνινγκ ότι κατέστρεψε *τη δικαιοσύνη εντός της δικαστικής αίθουσας… ζητώντας του να λογοδοτήσει για φόνους, βιαιότητες και φρικαλεότητες… καθιστώντας τον υπεύθυνο για τα πιο καταστροφικά εγκλήματα στην ιστορία της ανθρωπότητας* (3).
Παρόλο που η ενοχή, στη συγκεκριμένη περίπτωση, φαντάζει σχετικά ξεκάθαρη, ο τρόπος με τον οποίο η ταινία παρουσιάζει τα επιχειρήματα του συνηγόρου υπεράσπισης, Hans Rolfe __ ο εμβληματικός φανταστικός χαρακτήρας με τον Maximilian Schell (Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου), ρίχνει νέο φως στο ζήτημα της ευθύνης για τις τραγωδίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Ρόλφε υποστηρίζει ότι, εάν αυτοί οι νομικοί δικάζονται, τότε θα έπρεπε να δικαστεί και η υπόλοιπη Γερμανία. Επικαλούμενος τον ρόλο του νομικού, δηλώνει χαρακτηριστικά: *Ο δικαστής δεν θεσπίζει τους νόμους, απλώς εφαρμόζει τους νόμους της χώρας του*(4). Ο Ρόλφε προχωρά ακόμη περισσότερο, παραμερίζοντας το ερώτημα αν οι νόμοι ήταν σωστοί ή λανθασμένοι, και εξηγεί ότι, αν οι εν λόγω νομικοί είχαν αρνηθεί να συμμορφωθούν, θα θεωρούνταν προδότες του κράτους. Καθ’ όλη τη διάρκεια της δίκης, επιχειρεί να αποσπάσει την προσοχή από το κύριο ζήτημα, προβαίνοντας σε συγκρίσεις με πράξεις για τις οποίες φέρουν ακέραιη την ευθύνη οι Αμερικανοί: *μπορώ να σας δείξω μια φωτογραφία από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι· πιστεύετε ότι διαθέτουν ανώτερη ηθική;* (5). Όλα αυτά διαδραματίζονται στο φόντο μιας κατεστραμμένης Γερμανίας, όπου ο πληθυσμός τρέφει έντονη πικρία και δυσπιστία απέναντι στην αμερικανική παρέμβαση στις δικαστικές διαδικασίες κατά των πρώην ηγετών τους.
Στο πλαίσιο αυτής της πρωτόγνωρης δίκης, ανακύπτουν πολλά νέα ερωτήματα. Πώς μπορεί να προσδιοριστεί αν ένα πρόσωπο ενήργησε υπό καταναγκασμό ή αν προέβη οικειοθελώς στη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου; Υπάρχει νομική διάκριση μεταξύ των δύο περιπτώσεων; Και πού ακριβώς σταματούν οι διώξεις κατά των Γερμανών αξιωματούχων; Υπάρχει άραγε προηγούμενο για την απόδοση ευθυνών στον γερμανικό πληθυσμό που παρέμεινε αδρανής θεατής; Η σκληρή αλήθεια, την οποία είναι δύσκολο να αποδεχτεί κανείς, είναι ότι δεν υπάρχει σαφής απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα περί ευθύνης· ωστόσο, το διεθνές δικαστήριο επιχειρεί να εξισορροπήσει την απόδοση δικαιοσύνης, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι είναι αδύνατο να δικαστεί το σύνολο του γερμανικού λαού. Το αποτέλεσμα συνιστά έναν συμβιβασμό: τα βασικά πρόσωπα που ενεπλάκησαν στον συστηματικό διωγμό και τη γενοκτονία διαφόρων πολιτικών __εθνικών __θρησκευτικών __κοινωνικών ομάδων κατά τη διάρκεια του Πολέμου —που ήταν αποδεδειγμένα υποκινούμενος από τη Ναζιστική Γερμανία και τους συνεργάτες της (πογκρόμ της Νύχτας των Κρυστάλλων Πρόγραμμα Ευθανασίας T-4 κλπ), τα οποία οδήγησαν στη συνέχεια στα τάγματα θανάτου και στα στρατόπεδα που αποτελούσαν μαζική και κεντρικά οργανωμένη προσπάθεια για την εξόντωση κάθε μέλους των κοινοτήτων που αποτελούσαν στόχο των Ναζί. Πρόκειται να δικαστούν δίκαια για τα αποτρόπαια εγκλήματά τους, ενώ η ανησυχητική απάθεια του απλού πληθυσμού ενδέχεται να παραμείνει απλώς ως το βάρος της ντροπής για τη συμμετοχή του με ένα τέτοιο καθεστώς και να αναγκαστούν να ζήσουν με τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειες μετά τον πόλεμο. Αυτή η μορφή *κοινωνικής δικαιοσύνης* προσωποποιείται από την κυρία Μπέρτολτ, τη χήρα ενός Ναζί στρατηγού που εκτελέστηκε σε μια μεταπολεμική δίκη. Αναγκασμένη να ζήσει με την ντροπή της συνενοχής και των αδικημάτων του συζύγου της, η Frau Bertholt (στο ρόλο η Μαρλέν Ντίτριχ) γίνεται καταθλιμμένη και θυμωμένη, αποφεύγοντας την ευθύνη και επικαλούμενη άγνοια. Απαντά στα δικαστήρια με έντονη αντίδραση, δηλώνοντας ότι ο σύζυγός της ήταν “μέρος της εκδίκησης που παίρνουν οι νικητές – ήταν πολιτική δολοφονία”.(6) Κάποιος θα μπορούσε να παρεκτείνει την εμπειρία της κυρίας Μπέρτολτ σε έναν ολόκληρο πληθυσμό στον οποίο έλαβε χώρα μια γενοκτονία, οδηγώντας στον ισχυρισμό ότι είναι αδύνατο να αποδοθεί πλήρης δικαιοσύνη για τα αδικήματα όλων. Η ταινία το αποδεικνύει αυτό μέσω της απεικόνισης των δικών, θέτοντας ένα προηγούμενο για στοχευμένες και στοχευμένες κατηγορίες, ενώ τιμωρεί το συλλογικό μέσω κοινωνικής και οικονομικής αποξένωσης – ένα μοντέλο διεθνών νομικών θεσμών που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.(7)
Έπειτα, υπάρχει
η ανησυχία για τη δημιουργία ενός αμερόληπτου διαμεσολαβητή για ένα διεθνές
δικαστήριο. Ως οι πρώτες του είδους τους, οι δίκες διεξήχθησαν από συμμαχικές
δυνάμεις που κατείχαν γερμανικό έδαφος μετά την πτώση του Βερολίνου και ως εκ
τούτου «είχαν τεράστιο αντίκτυπο στην ανάπτυξη του διεθνούς δικαίου».(8)
Ωστόσο, το πρόβλημα, το οποίο αναδεικνύει η ταινία, είναι οι δυτικές πιέσεις
που συνοδεύουν την απόδοση δικαιοσύνης σε βασικούς παράγοντες του ναζιστικού
καθεστώτος, ενώ παράλληλα ενεργούν με πολιτικά σκόπιμο τρόπο για να εμποδίσουν
αυτή τη δικαιοσύνη, προκειμένου να συγκεντρώσουν την υποστήριξη ενός
δυσαρεστημένου γερμανικού πληθυσμού στην αρχή του Ψυχρού Πολέμου. Οι δίκες
παρουσίασαν μια ευκαιρία για τους Αμερικανούς και Βρετανούς ιμπεριαλιστές (να
στραφούν) στη Γερμανία ως βολικό σύμμαχο στον αγώνα κατά του κομμουνισμού.(9)
Αυτές οι πολιτικές ανησυχίες πίεσαν το δικαστήριο είτε να επιβάλει ελαφρύτερες
ποινές είτε απλώς να επιλέξει να μην διώξει επιλεγμένους εγκληματίες πολέμου. Η
πολιτική αναδεικνύεται στην ταινία όταν ένας Αμερικανός γερουσιαστής δηλώνει: “Χρειαζόμαστε
τη βοήθεια του γερμανικού λαού, και δεν παίρνετε τη βοήθεια του στέλνοντας τους
ηγέτες του σε αυστηρές ποινές φυλάκισης“.(10) Ενώ ο προεδρεύων
δικαστής της υπόθεσης αντιστέκεται στον πειρασμό να μειώσει μια ποινή φυλάκισης
για χάρη πολιτικού κέρδους, ο καταναγκασμός υπάρχει παρόλα αυτά. Έτσι, η ταινία
καθιστά σαφές ότι η Αμερική δεν αποτελεί μια ολοκληρωμένη ηθική αρχή, όσο κι αν
επιχειρήσει να είναι. Ως κράτος με τους δικούς του εγγενείς στόχους και
προκαταλήψεις, η πραγματική αμεροληψία σχεδόν ποτέ δεν ισχύει με την πολιτική
της να αμαυρώνει την προοπτική της διεθνούς δικαιοσύνης.
Η επίπτωση του πολιτικού πραγματισμού της Αμερικής κατά τη διάρκεια του
δικαστηρίου υποδηλώνει τη χρήση της “Θεσμικής Εξουσίας” για την υποστήριξη των
εθνικών συμφερόντων στην ανάπτυξη του Ψυχρού Πολέμου. Σε αυτήν την περίπτωση,
οι Δυτικές δυνάμεις εργάζονται μέσω του θεσμού του δικαστηρίου προκειμένου να
περιορίσουν ή να καθοδηγήσουν τις ενέργειες του γερμανικού λαού για πολιτικό
κέρδος.(11) Ενώ ο γερμανικός πληθυσμός και οι Συμμαχικές δυνάμεις
που διεξάγουν τις δίκες είναι κοινωνικά απομακρυσμένες μεταξύ τους, οι ΗΠΑ
έχουν την ικανότητα να διαμορφώνουν την αφοσίωση των αγανακτισμένων Γερμανών
μέσω των ενεργειών τους στο δικαστήριο, όπως απεικονίζεται στην ταινία. Ως
θεσμός υπό την ηγεσία της Δύσης, η μοίρα των Ναζί εγκληματιών ελέγχεται άμεσα
από τις Δυτικές δυνάμεις και, ως εκ τούτου, οι απόψεις του γερμανικού πληθυσμού
μπορούν να καθοδηγούνται έμμεσα από τέτοιες αποφάσεις. Η Δίκη της Νυρεμβέργης
εξετάζει αυτή τη διαφορά ισχύος καθώς η αμερικανική εισαγγελία εξετάζει τις
πολιτικές συνέπειες της εφαρμογής της δικαιοσύνης. Η απόφαση του δικαστή
Χέιγουντ να καταδικάσει τους κατηγορούμενους σε ισόβια κάθειρξη κατέστησε τους
Αμερικανούς “όχι πολύ δημοφιλείς στη Νυρεμβέργη”,(12) καθώς η ταινία
ουσιαστικά αναγνωρίζει την πίεση για χρήση θεσμικής εξουσίας για την απόκτηση
γερμανικής υποστήριξης στον Ψυχρό Πόλεμο. Τα προαναφερθέντα προηγούμενα του
διεθνούς δικαίου που καθιέρωσαν οι Δίκες της Νυρεμβέργης έχουν ευρείες
επιπτώσεις στην νυν παγκόσμια διακυβέρνηση. Ζητήματα ευθύνης για μαζική
γενοκτονία δεν υπήρχαν ποτέ πριν σε τόσο μεγάλη κλίμακα, ούτε οι πιέσεις πολιτικής
σκοπιμότητας για να επηρεαστεί η λαϊκή γνώμη ενός έθνους μέσω ενός δικαστηρίου.
Επομένως, οι δίκες “αντιπροσωπεύουν μια παραδειγματική αλλαγή στο διεθνές
δίκαιο”(13) αντιμετωπίζοντας τα νέα ερωτήματα που προέκυψαν σε μια
ορόσημο υπόθεση της νομικής ιστορίας. Σήμερα, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο
λειτουργεί με τις ίδιες αρχές, εστιάζοντας στις διώξεις στοχευμένων πολιτικών
ηγετών, ενώ παράλληλα επιδιώκει σχετική αμεροληψία στις επιδιώξεις του –
βασιζόμενο στη συνεργασία της διεθνούς κοινότητας για να το κάνει αυτό.(14)
Ωστόσο, πολλές από τις ίδιες ελλείψεις που εμφανίζονται στην ταινία
εμφανίζονται και σε αυτά τα σύγχρονα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του διεθνούς
δικαίου. Όσον αφορά την αμεροληψία και τις πολιτικές πιέσεις, το ΔΠΔ δέχεται
κατηγορίες για δυτικόκεντρο, εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στη δίωξη
Αφρικανών εγκληματιών πολέμου.(15) Όπως ακριβώς οι δίκες της
Νυρεμβέργης δέχτηκαν κριτική για την επιβολή αμερικανικών νομικών προτύπων, οι
επικριτές είναι επιφυλακτικοί ως προς το …το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, το
οποίο επηρεάζεται 100% από τη Δύση και εστιάζει διαρκώς σε κράτη του Παγκόσμιου
Νότου. Κατά συνέπεια, η απεικόνιση της αμερικανικής “ηθικής εξαιρετικότητας”
(moral exceptionalism) κατά τη διάρκεια της δίκης, όπως παρουσιάζεται στην
ταινία, αντικατοπτρίζει ανάλογες καταστάσεις που συναντώνται στους σημερινούς
διεθνείς νομικούς θεσμούς. Εξάλλου, υπήρξε ποτέ κάποια υπόθεση στο ΔΠΔ που να
εξετάζει τη συμπεριφορά των ΗΠΑ στο Ιράκ ή το Αφγανιστάν; ή … ή …ή Η απάντηση
–ένα κατηγορηματικό *ΟΧΙ*– δεν προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη, καθώς τα εθνικά
συμφέροντα έρχονται σε αντίθεση με την αμεροληψία. Επομένως, οι προκλήσεις που
επιχειρούν να ξεπεράσουν οι δίκες της Νυρεμβέργης, όπως παρουσιάζονται στην
ταινία, προσομοιάζουν με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα οι χειραγωγημένοι
διεθνείς νομικοί θεσμοί.
Συμπερασματικά, η ταινία *Η Δίκη της Νυρεμβέργης* (Judgement at Nuremberg)
προσφέρει μια λεπτομερή καταγραφή των προκλήσεων που ανέκυψαν κατά τον
προσδιορισμό της ευθύνης των βασικών πρωταγωνιστών μιας γενοκτονίας, καθώς και
κατά την απόδοση δικαιοσύνης εν μέσω πολιτικών πιέσεων. Ο τρόπος με τον οποίο η
ταινία πραγματεύεται αυτά τα ζητήματα, μέσα από μια δίκη-ορόσημο, έθεσε ένα
προηγούμενο για τους σημερινούς θεσμούς του διεθνούς δικαίου. Η ταινία δεν
αποσιωπά τα εγγενή προβλήματα των δικών που προαναφέρθηκαν· αντίθετα, τα
αναδεικνύει πλήρως, καταδεικνύοντας ότι η διεθνής δικαιοσύνη –παρόλο που είναι
χαοτική, περίπλοκη και συχνά αντιφατική– παραμένει απαραίτητη για τη διαφύλαξη
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και καθοριστική για τη διασφάλιση μιας διαρκούς
ειρήνης.
__
Βιβλιογραφικές Αναφορές
Burnett, Michael, και
Raymond Duvall. *Power and Global Governance*. Λονδίνο: Cambridge UP, 2005.
Fichtelberg, Aaron. «Fair Trials and International Courts: A Critical
Evaluation of the Nuremberg Legacy». *Criminal Justice Ethics*, τόμ. 28, αρ. 1 (Μάιος 2009): 5-24.
Hatcher-Moore, Jessica. «Is the world’s highest court fit for purpose?». *The
Guardian*. 26-Οκτ-2019.
Sharma, D. C. *The Nuremberg Trials: Past and the Present*. Πρακτικά του Indian History Congress, Τόμ. 53 (1992): 586-592.
__
Παραπομπές:
[1] *Judgement at Nuremberg*
[2] στο ίδιο
[3] *Επιχειρήματα της Κατηγορούσας Αρχής*
__*Judgement at Nuremberg*,
[4] *Επιχειρήματα της Υπεράσπισης*
[5] ό.π
[6] Σκηνή του δείπνου με την κα Bertholt
[7] ___
[8] D. C. Sharma, *The Nuremberg Trials: Past and the Present* __Οι Δίκες της Νυρεμβέργης: Παρελθόν και
Παρόν, Πρακτικά _Τόμ. 53 (1992): 587.
[9] Sharma, 589.
[10] Συνάντηση της αμερικανικής επιτροπής/ομάδας, *Judgement at Nuremberg*
[11] Michael Burnett & Raymond Duvall, *Power and Global
Governance* (Ισχύς και Παγκόσμια Διακυβέρνηση),
__Λονδίνο: Cambridge
UP, 2005), 15-16.
[12] Aftermath of Trial __Οι συνέπειες της δίκης, *Judgement at Nuremberg*
[13] Aaron Fichtelberg, __Fair Trials and International Courts: A
Critical Evaluation of the Nuremberg Legacy (Δίκαιες δίκες και διεθνή δικαστήρια: Μια κριτική αξιολόγηση της
κληρονομιάς της Νυρεμβέργης), *Criminal Justice Ethics*, τόμ. 28, αρ. 1 (Μάιος 2009): 5.
[14] Fichtelberg, 8.
[15] Jessica Hatcher-Moore, *Is the world’s highest court fit for
purpose?* __Είναι το ανώτατο δικαστήριο του κόσμου κατάλληλο για τον
σκοπό του;, *The Guardian*,
26-Οκτ-2019
Κάτι σαν επίλογος από Μυρτώ Ν.
Η Δίκη της Νυρεμβέργης – ποιητική δικαιοσύνη για τους θύτες
Είναι 1948 και ο Αμερικανός δικαστής Νταν Χέιγουντ (Σπένσερ Τρέισι) φτάνει στη
Νυρεμβέργη. “Ο Χίτλερ έφυγε, ο Γκέμπελς έφυγε, ο Γκέρινγκ έφυγε – αυτοκτόνησε
πριν προλάβουν να τον κρεμάσουν”, λέει. “Τώρα σειρά έχει η δίκη των
γιατρών, των επιχειρηματιών και των δικαστών. Κάποιοι πιστεύουν ότι δεν θα
έπρεπε καν να δικαστούν”. Η πιο πολυσυζητημένη από τις Δίκες της
Νυρεμβέργης ήταν εκείνη των κύριων εγκληματιών πολέμου, το 1945-46. Η
συγκεκριμένη ταινία αφορά τη “δίκη των δικαστών”, η οποία διεξήχθη στην
πραγματικότητα κατά τη διάρκεια του 1947. Η χρονική τοποθέτηση έχει αλλάξει για
συγκεκριμένο λόγο: εδώ, η δίκη συνδέεται με το Κομμουνιστικό Kόμμα
Τσεχοσλοβακίας (KSČ), που με την καθοριστική υποστήριξη της Σοβιετικής Ένωσης,
κατέλαβε την εξουσία το 1948 και την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου.
Ηθική: Κατά τη διάρκεια της δίκης —η οποία έχει αποδοθεί με στοιχεία
μυθοπλασίας—, τέσσερις κατηγορούμενοι στέκονται απέναντι σε τρεις Αμερικανούς
δικαστές. Την υπεράσπισή τους αναλαμβάνει ένας Γερμανός (ο Μαξιμίλιαν Σελλ, που
όπως προανάφερα κέρδισε το Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου για την ερμηνεία του·
υποψήφιος ήταν και ο Τρέισι). Κατήγορός τους είναι ένας παθιασμένος Αμερικανός
(Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ), βαθιά τραυματισμένος από όσα αντίκρισε στα στρατόπεδα
συγκέντρωσης. Το σενάριο του Άμπι Μαν πραγματεύεται μερικά από τα πιο ευαίσθητα
ερωτήματα που αφορούν ένα από τα πιο ευαίσθητα γεγονότα της ιστορίας: το
ναζιστικό Ολοκαύτωμα. Μέχρι πού έφτανε η ευθύνη; Μήπως οι υψηλόβαθμοι
αξιωματούχοι απλώς εκτελούσαν διαταγές, και αν ναι, ήταν αυτό δικαιολογημένο;
Γνώριζαν οι απλοί Γερμανοί πολίτες τι συνέβαινε; Θα μπορούσαν να είχαν κάνει
κάτι για να το σταματήσουν; Είναι εύκολο να κατηγορήσει κανείς τις περισσότερες
ιστορικές ταινίες για απλούστευση — συνήθως καλούνται να μεταφέρουν μια
περίπλοκη ιστορία μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Όχι όμως αυτή. Στη
*Δίκη της Νυρεμβέργης*, μόνο ένας χαρακτήρας παρουσιάζεται ως ξεκάθαρα κακός: ο
αμετανόητος κατηγορούμενος Εμίλ Χαν (τον οποίο υποδύεται ο συνήθως κωμικός
αμερικανός Werner Klemperer, που υπήρξε και στην πραγματική ζωή πρόσφυγας από
τη Ναζιστική Γερμανία). Πέρα από αυτόν, η ταινία δεν κάνει τα πράγματα εύκολα
για το κοινό. Η ισορροπία του δικαστή Χέιγουντ κλονίζεται όταν συναντά την
αινιγματική Φράου Μπέρθολντ (Μάρλεν Ντίτριχ). Είναι η χήρα ενός Ναζί στρατηγού,
ο οποίος εκτελέστηκε έπειτα από προηγούμενη δίκη. *Μισούσαμε τον Χίτλερ*,
του λέει. *Θέλω να το ξέρετε αυτό. Κι εκείνος μας μισούσε… Γι’ αυτό είναι
τόσο ειρωνικό αυτό που συνέβη… Ήταν πολιτική δολοφονία. Το καταλαβαίνετε,
έτσι δεν είναι;*. Η λαμπερή ερμηνεία της ξεχωρίζει σε μια ταινία γεμάτη
σπουδαίες υποκριτικές επιδόσεις – συμπεριλαμβανομένου του Μπαρτ Λάνκαστερ στον
ρόλο του Ναζί δικαστή Ερνστ Γιάνινγκ, ο οποίος παλεύει οδυνηρά με τους δαίμονές
του. Αξίζει επίσης να προσέξετε τον Μοντγκόμερι Κλιφ, στον ρόλο ενός θύματος
αναγκαστικής στείρωσης, και την Τζούντι Γκάρλαντ, ως μια *Άρια* γυναίκα που
κατηγορείται για σχέση με έναν Εβραίο (μια μυθοπλαστική εκδοχή της υπόθεσης
Κάτσενμπεργκερ του 1942 __ μια διαβόητη ναζιστική δίκη-παρωδία στη Νυρεμβέργη,
η οποία αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα *δικαστικής
δολοφονίας* και εργαλειοποίησης της δικαιοσύνης από το καθεστώς του Γ’ Ράιχ).
Είτε λόγω των προσωπικών τους προβλημάτων στην πραγματική ζωή είτε όχι, τόσο ο
Κλιφ όσο και η Γκάρλαντ είναι εξαιρετικά πειστικοί υποδυόμενοι ανθρώπους
απελπισμένους, ραγισμένους και ευάλωτους.
Πολιτική: Η ταινία προκάλεσε αντιδράσεις κατά την κυκλοφορία της, τόσο
από κριτικούς κινηματογράφου όσο και από πολιτικούς σχολιαστές. *Με ρωτούσαν
πώς ήταν δυνατόν εγώ, ένας Αμερικανός, να προσπαθώ να αναζωπυρώσω το αίσθημα
της γερμανικής ενοχής;* δήλωσε ο σκηνοθέτης Στάνλεϊ Κρέιμερ. *Κι εγώ
απάντησα ότι, πράγματι, θα ήταν καλύτερο αν το είχαν κάνει οι ίδιοι οι
Γερμανοί, αλλά η αλήθεια είναι πως δεν το έκαναν. Οπότε, το έκανα εγώ*. Πράγματι,
η άβολη και συμβιβαστική θέση των Αμερικανών κατακτητών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη
βαρύτητα μισό αιώνα μετά τη δημιουργία της ταινίας. *Η Δίκη της Νυρεμβέργης*
δεν ακολουθεί πιστά τα πραγματικά γεγονότα της δίκης των δικαστών, ωστόσο οι
μυθοπλαστικές προσθήκες είναι ευφυείς. Η ταινία θέτει σύνθετα ερωτήματα,
αποφεύγει τις εύκολες απαντήσεις και ωθεί τον θεατή να προβληματιστεί και να
αναζητήσει περισσότερες πληροφορίες. Για τους λόγους αυτούς, πρόκειται για μια
εξαιρετικά καλή ιστορική ταινία – και μια ταινία που σου μένει αξέχαστη.
Καλή θέαση
(Α) Συνωμοσία για το σχεδιασμό και την εξαπόλυση επιθετικών ενεργειών και άλλων εγκλημάτων κατά της Παγκόσμιας Ειρήνης.
(Β) Εγκλήματα κατά της Ειρήνης: Συγκεκριμένα ο σχεδιασμός, η προετοιμασία, η έναρξη, η εξαπόλυση πολέμου ή επίθεσης ή πολέμου κατά παράβαση των διεθνών συνθηκών, συμφωνιών ή διαβεβαιώσεων, ή συμμετοχή σε κοινό σχέδιο συνωμοσίας για την επίτευξη οποιουδήποτε από τους παραπάνω στόχους.
(Γ) Εγκλήματα Πολέμου: Συγκεκριμένα, παραβιάσεις των νόμων και των κανόνων του πολέμου. Σε αυτά περιλαμβάνονται – δεν περιορίζονται όμως σε αυτά – δολοφονίες, κακομεταχείριση ή εκτόπιση για καταναγκαστική εργασία ή οποιοδήποτε άλλου σκοπό ιδιωτών από κατακτημένη χώρα, δολοφονία ή κακομεταχείριση αιχμαλώτων πολέμου ή ναυτικών, εκτέλεση ομήρων, λεηλασίες δημόσιας ή ιδιωτικής περιουσίας, απρόκλητη καταστροφή πόλεων, κωμοπόλεων ή χωριών ή καταστροφές μη υπαγορευόμενες από στρατιωτική ανάγκη.
(Δ) Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητος: Συγκεκριμένα, δολοφονία, εξόντωση, υποδούλωση, εκτόπιση και άλλες απάνθρωπες πράξεις διαπράχθηκαν κατά πολιτών πριν ή κατά τη διάρκεια του πολέμου. διώξεις λόγω πολιτικών, φυλετικών ή θρησκευτικών αιτίων ή σχετικών με οποιοδήποτε έγκλημα το Δικαστήριο ήθελε κρίνει ότι, εκτελέσθηκε, είτε παραβίασε την τοπική νομοθεσία είτε όχι, της χώρας στην οποία διαπράχθηκε.
Από τους 24 κατηγορούμενους καταδικάστηκαν οι 19: 12 σε θάνατο, εκ των οποίων οι 10 εκτελέστηκαν, ο Μάρτιν Μπόρμαν ερήμην (σήμερα γνωρίζουμε ότι είχε σκοτωθεί την ίδια χρονιά πριν τη δίκη), και ο Χέρμαν Γκέριγκ αυτοκτόνησε το βράδυ πριν την εκτέλεσή του 3 σε ισόβια, εκ των οποίων 2 απελευθερώθηκαν μετά από 10 περίπου χρόνια λόγω προβλημάτων υγείας και πέθαναν λίγα χρόνια μετά, και ένας αυτοκτόνησε (;) μέσα στη φυλακή __4 σε ποινές από 10 έως 20 χρόνια, εκ των οποίων 3 εξέτισαν όλη την ποινή τους και ένας απελευθερώθηκε λόγω προβλημάτων υγείας, ενώ 3 αθωώθηκαν, 2 δεν δικάστηκαν (ένας λόγω υγείας κι ένας αυτοκτόνησε πριν από την έναρξη της δίκης)
Μάρτιν Μπόρμαν __εις Θάνατο: Διάδοχος του Ες ως Γραμματέας του Ναζιστικού Κόμματος. Δικάστηκε και καταδικάστηκε ερήμην. Τα σημερινά στοιχεία υποδεικνύουν ότι σκοτώθηκε (πιθανόν αυτοκτονία) το 1945 στην προσπάθειά του να διαφύγει από το Βερολίνο. Υπολείμματα της σορού που βρέθηκαν το 1972 ταυτίστηκαν με βεβαιότητα το 1998 __αποτεφρώθηκαν και οι στάχτες σκορπίστηκαν στη Βαλτική το 1999.
Καρλ Ντένιτς— 10 χρόνια | Αρχηγός του Πολεμικού Ναυτικού από το 1943, όταν και διαδέχτηκε τον Ρέντερ. Εξέτισε όλη την ποινή του και αποφυλακίστηκε το 1956. Πέθανε το 1980.
Χανς Φρανκ σε Θάνατο: Υπουργός Δικαιοσύνης του Ράιχ 1933-1945, Κυβερνήτης __Generalgouvernement της κατεχόμενης Πολωνίας 1939-1945. Εξέφρασε μεταμέλεια. Απαγχονίστηκε Οκτ-1946.
Βίλχελμ Φρικ σε Θάνατο: ΥπΕσ του Ράιχ 1933-1943, “Προστάτης του Ράιχ” __Reichsprotektor του Προτεκτοράτου Βοημίας & Μοραβίας, 1943-1945. Απαγχονίστηκε Οκτ-1946.
Χανς Φρίτζε— Αθωώθηκε: Δημοφιλής σχολιαστής ραδιοφώνου, υπεύθυνος του τμήματος των ειδήσεων στο Υπουργείο Προπαγάνδας. Απελευθερώθηκε στις αρχές του 1950. Πέθανε το 1953.
Βάλτερ Φουνκ — Ισόβια | Υπουργός Οικονομικών, πρόεδρος της Τράπεζας του Ράιχ __Reichsbank. Απελευθερώθηκε το 1957 λόγω προβλημάτων υγείας. Πέθανε το 1960.
Χέρμαν Γκέριγκ σε θάνατο: Στρατάρχης __Reichsmarschall, Αρχηγός της Πολεμικής Αεροπορίας (Luftwaffe) 1935–45, Αρχηγός του Τετραετούς Πλάνου 1936–45, αρχηγός της Γκεστάπο πριν αυτή περάσει στη δικαιοδοσία των Ες-Ες τον Απρίλιο του 1934. Αυτοκτόνησε το βράδυ πριν την εκτέλεσή του.
Ρούντολφ Ες —Ισόβια: Αναπληρωτής Φύρερ του Χίτλερ μέχρι την φυγή του στη Σκωτία το 1941 στην προσπάθειά του να πετύχει συμφωνία ειρήνης με την Μεγάλη Βρετανία. Από τότε ήταν φυλακισμένος. Μετά την Δίκη εγκλείστηκε στη Φυλακή του Σπάνταου, όπου αυτοκτόνησε το 1987 (το γεγονός της αυτοκτονίας αμφισβητήθηκε).
Άλφρεντ Γιοντλ — σε Θάνατο: στρατάρχης __Generaloberst της Βέρμαχτ, υπαρχηγός του Κάιτελ και Αρχηγός του Επιχειρησιακού του Γενικού Επιτελείου της Βέρμαχτ 1938-1945. Απαγχονίστηκε το 1946.
Ερνστ Καλτενμπρούννερ — σε Θάνατο: Αρχηγός του RSHA, 1943-1945. Απαγχονίστηκε.
Βίλχελμ Κάιτελ —σε Θάνατο: Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Βέρμαχτ και ντε φάκτο υπουργός, 1938–45. Εξέφρασε μεταμέλεια. Απαγχονίστηκε Οκτ-1946.
Γκούσταφ Κρούπ φον Μπόλεν ουντ Χάλμπαχ —Μεγαλοβιομήχανος, πρόεδρος της Friedrich Krupp AG, 1912–45. Δεν ήταν δυνατόν να παραστεί σε δίκη λόγω προβλημάτων υγείας (παράλυτος από το 1941). Λόγω λάθους, στη δίκη παραπέμφθηκε ο Γκούσταφ αντί του γιου του, Άλφριντ Κρουπ, ο οποίος διεύθυνε τον Όμιλο στο μεγαλύτερο μέρος του πολέμου στη θέση του πατέρα του. Οι κατήγοροι θέλησαν να αλλάξουν την κλήτευση και να δικαστεί ο Άλφριντ, κάτι που δεν έγινε δεκτό. Οι κατηγορίες εναντίον του Γκούσταφ Κρουπ παρέμειναν τυπικά σε ισχύ σε περίπτωση ανάρρωσής του. Πέθανε τον Φεβρουάριο του 1950.
Ρόμπερτ Λέι—Επικεφαλής του Γερμανικού Μετώπου Εργασίας. Αυτοκτόνησε πριν από την έναρξη της δίκης στις 25 Οκτωβρίου 1945.
Κόνσταντιν φον Νόιρατ — 15 χρόνια:Υπεξν 1932-1938. Αργότερε διετέλεσε “Προστάτης του Ράιχ” της Βοημίας και της Μοραβίας, από το 1939-1943. Παραιτήθηκε το 1943 λόγω διαφωνίας του με τον Χίτλερ. Απελευθερώθηκε στις 6 Νοεμβρίου 1954 λόγω προβλημάτων υγείας. Πέθανε το 1956.
Φραντς φον Πάπεν—Αθωώθηκε: Καγκελάριος της Γερμανίας το 1932 και Αντι-Καγκελάριος του Χίτλερ, 1933-34. Πρέσβης στην Αυστρία, 1934-38, και στην Τουρκία 1939-1944. Αθωώθηκε στην Δίκη, αλλά χαρακτηρίστηκε ξανά εγκληματίας πολέμου το 1947 από γερμανικό δικαστήριο από-ναζιστικοποίησης, και καταδικάστηκε σε 8 χρόνια καταναγκαστικών έργων. Αθωώθηκε μετά από έφεση αφού είχε εκτίσει δύο χρόνια. Πέθανε το 1969.
Έριχ Ρέντερ— Ισόβια Αρχηγός του Πολεμικού Ναυτικού από το 1928 ως το 1943. Απελευθερώθηκε λόγω προβλημάτων υγείας το 1955. Πέθανε το 1960.
Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ — σε θάνατο: Πρέσβης στο Ηνωμένο Βασίλειο, 1936-38, ΥπΕξ 1938-45. Απαγχονίστηκε το 1946.
Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ —σε θάνατο: Θεωρητικός διαμορφωτής της Ρατσιστικής Θεωρίας. Υπουργός των Ανατολικών Κατεχόμενων Περιοχών, 1941-45. Απαγχονίστηκε το 1946.
Φριτς Ζάουκελ —σε θάνατο: Πρόεδρος της κομματικής οργάνωσης (Gauleiter) του κρατιδίου της Θουριγγίας, 1927–45. Πληρεξούσιος του προγράμματος εξαναγκαστικής εργασίας του Ράιχ.
Χιάλμαρ Σαχτ—Αθωώθηκε: Εξέχων τραπεζίτης και οικονομολόγος. Πρόεδρος της Τράπεζας του Ράιχ πριν τον πόλεμο, 1923–30 & 1933–38, και Υπουργός Οικονομίας, 1934–37. Πέθανε το 1970.
Μπάλντουρ φον Σίραχ—20 χρόνια: επικεφαλής της Νεολαίας του Χίτλερ, 1933-40, Gauleiter της Βιέννης, 1940–45. Εξέφρασε μεταμέλεια. Εξέτισε όλη την ποινή του και απελευθερώθηκε το 1966. Πέθανε το 1974.
Άρτουρ Ζάις-Ίνκβαρτ —σε θάνατο: Έπαιξε κύριο ρόλο στην Προσάρτηση της Αυστρίας (Anschluss), και διετέλεσε για λίγο Αυστριακός Καγκελάριος το 1938 Επίτροπος του Ράιχ (Reichskommissar) στην κατεχόμενη Ολλανδία, 1940–45. Εξέφρασε μεταμέλεια. Απαγχονίστηκε το 1946.
Άλμπερτ Σπέερ —20 χρόνια: Φίλος του Χίτλερ, αρχιτέκτονας, Υπουργός Εξοπλισμών από το 1942 ως το τέλος του πολέμου. Υπό αυτήν την ιδιότητα ήταν ουσιαστικά υπεύθυνος για την χρήση εξαναγκαστικής εργασίας από εργάτες που προέρχονταν από τις κατεχόμενες περιοχές. Εξέφρασε μεταμέλεια. Εξέτισε όλη την ποινή του, απελευθερώθηκε το 1966 και πέθανε το 1981
Γιούλιους Στράιχερ— σε θάνατο: Gauleiter της Φραγκονίας, 1922 ως το 1940. Εκδότης της εβδομαδιαίας αντισημιτικής εφημερίδας Der Stürmer. Απαγχονίστηκε.
Οι θανατικές ποινές εκτελέσθηκαν σε ειδικά στημένη αγχόνη στις 16 Οκτωβρίου 1946. Οι Γάλλοι εκπρόσωποι πρότειναν την εκτέλεση δια τυφεκισμού, αυτό όμως δεν έγινε δεκτό από τον Μπιντλ και τους Σοβιετικούς, με το αιτιολογικό ότι οι κατηγορούμενοι είχαν προσβάλει το στρατιωτικό ήθος και δεν τους άρμοζε εκτέλεση που αρμόζει σε στρατιωτικούς. Οι καταδικασμένοι σε φυλάκιση μεταφέρθηκαν στη φυλακή του Σπάνταου, όπου από το 1966 μέχρι το θάνατο του το 1987 μοναδικός κρατουμένος ήταν ο Ρούντολφ Ες.
Κατηγορούμενες οργανώσεις: Σύμφωνα με το κατηγορητήριο εκτός από τα παραπάνω συγκεκριμένα πρόσωπα κηρύχθηκαν επίσης εγκληματικές και οκτώ γερμανικές οργανώσεις και ομάδες παρόλο που αυτές είχαν ήδη διαλυθεί. Αυτές ήταν:
· Η Κυβέρνηση του Γ’ Ράιχ.
· Το Σώμα των πολιτικών ηγετών του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (NSDAP).
· Η Υπηρεσία Προστασίας του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (SS).
· Η Υπηρεσία Ασφαλείας (SD)
· Η Μυστική Κρατική Αστυνομία (γνωστότερη ως Γκεστάπο).
· Τα Γερμανικά Τάγματα Εφόδου (SA)
· Το Γενικό Επιτελείο του Γ’ Ράιχ, και
· Η Ανωτάτη Διοίκηση της Βέρμαχτ (O.K.W.).
Άλλες Δίκες
Οι Δίκες αυτές δεν εκδικάστηκαν από Διεθνές δικαστήριο, όπως η κύρια δίκη, αλλά την δίωξη εκκίνησαν και έφεραν σε πέρας οι ΗΠΑ.
· Δίκη των Ιατρών, ΗΠΑ εναντίον Καρλ Μπραντ (Karl Brandt) κ. ά., 1946-47
· Δίκη της IG Farben, ΗΠΑ εναντίον Καρλ Κράουχ (Carl Krauch) κ. ά., 1947-48
· Δίκη του Πόολ, ΗΠΑ εναντίον Όσβαλντ Πόολ (Oswald Pohl) κ. ά., 1947
· Δίκη του Μιλχ, ΗΠΑ εναντίον Έρχαρντ Μιλχ (Erhard Milch), 1946-47
· Δίκη του Φλικ, ΗΠΑ εναντίον Φρίντριχ Φλικ (Friedrich Flick) κ. ά., 1947
· Δίκη του Κρουπ, ΗΠΑ εναντίον Άλφριντ Κρουπ (Alfried Krupp) κ. ά., 1947-48
· Δίκη των Einsatzgruppen, ΗΠΑ εναντίον Όττο Όλεντορφ (Otto Ohlendorf) κ. ά., 1947-48
· Δίκη του Λιστ, ΗΠΑ εναντίον Βίλχελμ Λιστ (Wilhelm List) κ. ά., 1947-48 (γνωστότερη ως “Δίκη των ομήρων”)
· Δίκη των Δικαστικών, ΗΠΑ εναντίον Γιόζεφ Αλτστέτερ (Josef Altstötter) κ. ά., 1947
· Δίκη της RuSHA, ΗΠΑ εναντίον Ούλριχ Γκράιφελτ (Ulrich Greifelt) κ. ά., 1947-48
· Δίκη των Διπλωματών, (Ministries Case), ΗΠΑ εναντίον Ερνστ φον Βαϊστσέκερ (Ernst von Weizsäcker) κ.ά., 1947-49
· Δίκη του Μπέλζεν (επίσημη ονομασία “Δίκη του Γιόζεφ Κράμερ και 44 άλλων”)
Στον κινηματογράφο
__επιπλέον από
όσα ήδη αναφέραμε
Η Νυρεμβέργη Nuremberg
είναι ιστορική δραματική ταινία του 2025, σε σενάριο, συμπαραγωγή και
σκηνοθεσία του Τζέιμς Βάντερμπιλτ, βασισμένη στο βιβλίο “Ο Ναζί και ο
Ψυχίατρος” του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζακ Ελ-Χάι που εκδόθηκε το 2013. Η
ταινία ακολουθεί τον ψυχίατρο Ντάγκλας Κίλι (Ράμι Μάλεκ), ο οποίος καλείται να
αποφασίσει αν ο Χέρμαν Γκέρινγκ (Ράσελ Κρόου) είναι κατάλληλος να παραστεί στις
δίκες της Νυρεμβέργης. Πρωταγωνιστούν επίσης οι Λέο Γούνταλ, Κόλιν Χανκς,
Ρίτσαρντ Γκραντ και Μάικλ Σάνον σε υποστηρικτικούς ρόλους. Η ταινία έκανε την
παγκόσμια πρεμιέρα της στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο στις 7
Σεπτεμβρίου 2025, όπου έλαβε χειροκρότηματα διάρκειας 4 λεπτών, από τα μεγαλύτερα
σε διάρκεια που έχουν γίνει ποτέ στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο.
Τα 65+ χρόνια που πέρασαν από τη γέννηση της ταινίας (1961) έφεραν μεγάλο πλούτο στην πολιτική γνώση. Η απλοϊκότητα και το συναίσθημα, με το οποίο ο πολύς κόσμος ερμήνευε τα πολιτικά γεγονότα, χρόνο με το χρόνο υποχώρησαν και τη θέση τους πήρε ο ρεαλισμός και η λογική. Σε αυτό, βέβαια, βοήθησε και η μεταπολεμική ιμπεριαλιστική ωμότητα των πολιτικών και των στρατιωτικών επεμβάσεων. Μια ωμότητα που δεν κρατάει, πια, ούτε τα προσχήματα. Παράδειγμα σχετικό, οι Δίκες της Νυρεμβέργης και οι Δίκες της Χάγης. Στις μεν πρώτες δίκες λειτούργησε, έως ένα σημείο, η δικονομία και το όποιο διεθνές δίκαιο, καθώς και ο σεβασμός, όσο και αν φαίνεται παράξενο, στους κατηγορούμενους (μην ξεχνάμε πως, ουσιαστικά, παιδιά δικά τους δικάζανε), στις δε δεύτερες λειτουργεί η αυθαιρεσία και η καταστρατήγηση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου, καθώς και η πλήρης απαξία και το μίσος για τους κατηγορούμενους __οι οποίοι κατηγορούμενοι τους αμφισβητούν στην ουσία. Στο μόνο που συμφωνούν και οι δυο δίκες είναι το προαποφασισμένο αποτέλεσμα! Και στις δύο περιπτώσεις οι πολιτικές σκοπιμότητες καθόρισαν και καθορίζουν την τελική απόφαση. Επίσης, και αυτό δεν πρέπει να μας διαφεύγει, και οι δύο δίκες, συγκροτήθηκαν παράνομα! Οι νικητές αποφάσισαν και οι νικητές δίκασαν!
Κάναμε αυτή την
αναφορά, για να τονίσουμε και το …ιστορικό μέρος της ταινίας! Για να δώσουμε τη
δυνατότητα στο θεατή να κάνει τους συσχετισμούς και, με αυτόν τον τρόπο, η
ταινία να λειτουργήσει παιδευτικά για το σήμερα __Η Τέχνη πρέπει να παίζει και
αυτό το ρόλο. Βέβαια, καμία σχέση δεν έχει ο χιτλερισμός και οι όποιες, αν
υπήρξαν τέτοιες, παράνομες πράξεις των Γιουγκοσλάβων ηγετών, οι οποίοι
«δικάζονται» από ένα παράνομο «διεθνές» (αμερικανο-ΝΑΤΟικό) δικαστήριο (Χάγη).
Ο θεατής, ωστόσο, μπορεί να σταθεί στις πολιτικές σκοπιμότητες που λειτούργησαν
και λειτουργούν και στις δύο περιπτώσεις, καθώς, επίσης, και στις προειλημμένες
αποφάσεις. Το διεθνές δίκαιο είναι και αυτό ταξικό. Οι πολιτικές δυνάμεις που
έχουν το πάνω χέρι βάζουν και τους όρους τους.
“Η Δίκη της Νυρεμβέργης” ήταν μια από τις πολλές δίκες των Αμερικανών (και των
συμμάχων τους) που ακολούθησαν μετά την ήττα της Γερμανίας στο Β΄ Παγκόσμιο
Πόλεμο. Δίκες που σκοπό είχαν να αποδείξει η Αμερική ότι αυτή, πια, διατάζει!
Και, ακόμα, να «αποδοθεί» δικαιοσύνη για τα εγκλήματα, χωρίς, σε καμία περίπτωση,
να τραυματιστεί το γόητρο της Γερμανίας, την οποία είχαν (οι Αμερικάνοι)
αποφασίσει και σχεδιάσει να κάνουν συνεργάτη και σύμμαχο (έναν από τους
πιστότερους και μαχητικότερους συμμάχους μέχρι σήμερα).
| Στα 2,5 της χρόνια βγήκε για πρώτη φορά στο παλκοσένικο στα 15 της τραγούδησε στο πάρτι γενεθλίων του Κλαρκ Γκέιμπλ και στα 17 της έγινε παγκοσμίως γνωστή στον "Ο Μάγο του Οζ" |
Η ταινία βάζει
μια σειρά από ζητήματα που ακόμα και σήμερα μας απασχολούν. Στη συγκεκριμένη
“Δίκη της Νυρεμβέργης”, η πιο γνωστή δίκη απ’ όλες που έγιναν εκείνη την
περίοδο στη Γερμανία, κατηγορούμενοι ήταν τέσσερις ναζιστές δικαστές. Τέσσερις
δικαστές μεγάλης επιστημονικής αξίας, ένας από αυτούς ιδιαίτερης μεγάλης
επιστημονικής αξίας! Παρ’ όλα αυτά, οι τέσσερις αυτοί επιφανείς επιστήμονες
υπηρέτησαν συνειδητά το ναζισμό και έβγαλαν, κατόπιν εντολής, μια σειρά
παράνομων καταδικαστικών αποφάσεων. Χωρίς να βάψουν οι ίδιοι τα χέρια τους με
αίμα, με τις αποφάσεις τους, νομιμοποίησαν τις σφαγές, τις εκτελέσεις, τα
στρατόπεδα συγκέντρωσης, τις καταστροφές, τελικά, που έφερε ο χιτλερισμός στην
ανθρωπότητα. Νομιμοποίησαν τον ναζισμό. Ο θεατής πρέπει να κάνει τους ανάλογους
σημερινούς συσχετισμούς (η ταινία βοηθάει προς αυτή την κατεύθυνση). Να δει
τους σημερινούς δικαστές (και άλλους επιστήμονες – και όχι μόνον) που με τις
αποφάσεις τους (αλλά και με τη σιωπή τους) διευκολύνουν το σημερινό τέρας σε
εθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο να γιγαντώνεται. (Ιράκ, Αφγανιστάν, κλπ. Αλλά
και χτύπημα των εργαζομένων, ανεργία, μισθοί πείνας. Καθώς και καταστρατήγηση
των συνδικαλιστικών, των πολιτικών και των δημοκρατικών δικαιωμάτων). Η άνοδος
του Χίτλερ έγινε σταδιακά και βοηθήθηκε από πολλούς «δικαστές». Πολλοί
σημερινοί «δικαστές», σε εθνικό και σε παγκόσμιο επίπεδο, συμμετέχουν ενεργά
και συνειδητά στη γιγάντωση του σημερινού φασιστικού τέρατος. Τι θα απαντήσουν
στην ιστορία;
Καμία δικαιολογία, τελικά, δεν είναι ικανή για να δικαιολογήσει τη συμμετοχή
(ακόμα και την παθητική συμμετοχή). Το ναζιστικό τέρας δε μεγάλωσε σε μια
νύχτα, μεγάλωνε σιγά – σιγά. Η ανοχή (ενεργητική ή παθητική) διευκόλυνε να
φουσκώσει και να γιγαντώσει το τέρας. Το οποίο, φυσικό ήταν, έσκασε προκαλώντας
αυτές τις ανυπολόγιστες καταστροφές. Δεν είναι λίγα αυτά που κάνει το σημερινό
αδερφάκι του Χίτλερ. Χώρες ολόκληρες, πολιτισμοί ολόκληροι καταστρέφονται! Οι
βόμβες Ναπάλμ, τα χημικά όπλα που χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται, το
Ναγκασάκι και η Χιροσίμα συνέχεια του ναζισμού είναι. Η ταινία, η οποία πράγματι
– και δικαιολογημένα – κατέχει μια υψηλή θέση στον παγκόσμιο κινηματογράφο,
είναι μια αρκετά σκεπτόμενη ταινία. Μια αρκετά προκλητική ταινία. «Η Δίκη της
Νυρεμβέργης» ευτύχησε στο σενάριο, στη σκηνοθεσία, στις ερμηνείες. Η κύρια αξία
της οφείλεται στο γεγονός πως τόλμησε και σχεδόν άνοιξε ολόκληρη τη βεντάλια.
Σχεδόν δεν κρύβει τίποτα! Και όσα δεν μπορεί να τα πει καθαρά τα υπαινίσσεται.
Ο θεατής θα καταλάβει πολλά για τον χιτλερισμό και για τις δυνάμεις που τον
γέννησαν. Θα καταλάβει για τη συμμετοχή της Αμερικής στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
και για τα κέρδη που αποκόμισε από αυτή τη συμμετοχή. Θα καταλάβει πώς
δημιουργήθηκε η μεταπολεμική πολιτική πραγματικότητα.
Είναι αλάνθαστη, ίσως, η ταινία; Βέβαια, όχι! Και αυτή, δυστυχώς, δεν μπορεί να κρύψει τις δικές της συμπάθειες και αντιπάθειες, τις δικές της σκοπιμότητες. Σε αυτούς που βοήθησαν και συνεισέφεραν στην άνοδο και στο δυνάμωμα της χιτλερικής μηχανής συμπεριλαμβάνει, μαζί με τον Τσόρτσιλ κλπ., και τη Σοβιετική Ενωση (για το σύμφωνο μη επίθεσης που υπέγραψε με τη Γερμανία). Η Ιστορία δικαιολόγησε, δικαίωσε σωστότερα, τη συγκεκριμένη συμφωνία. Ποιος δε γνώριζε – και δε γνωρίζει – πως ο εχθρός της χιτλερικής Γερμανίας, αλλά και των άλλων ιμπεριαλιστικών κρατών, ήταν η Σοβιετική Ένωση; Και να θέλεις να αγνοήσεις αυτήν την αλήθεια, τα εκατομμύρια των Σοβιετικών νεκρών φωνάζουν δυνατότερα! Εν κατακλείδι. Σε στεγνές κινηματογραφικές περιόδους, όπως είναι τα τελευταία κινηματογραφικά χρόνια, «Η Δίκη της Νυρεμβέργης», είναι μια μεγάλη κινηματογραφική όαση. Η ταινία είναι ένας χορταστικός πολιτικός κινηματογράφος. Ενας κινηματογράφος που ενεργοποιεί όλες τις αισθήσεις του θεατή. Κυρίως, ενεργοποιεί τα κύτταρα, που βάζουν σε λειτουργία την πολιτική σκέψη. Δεν μπορούμε, επίσης, να μη σημειώσουμε την πληθώρα των σπάνιων ηθοποιών που ερμηνεύουν τους ήρωες της ταινίας. Πολύ λίγες φορές ο θεατής είχε στη διάθεσή του ένα τέτοιο πανέμορφο ερμηνευτικό μπουκέτο. Παίζουν: Σπένσερ Τρέισι, Μπαρτ Λάνκαστερ, Ρίτσαρντ Γουίντμαρκ, Μάρλεν Ντίτριχ, Τζούντι Γκάρλαντ, Μαξιμίλιαν Σελ, Μοντγκόμερι Κλιφτ, κ.ά.
Ένα γεγονός, που δεν αναγράφεται βεβαίως στα σχολικά βιβλία, δεν είναι άλλο από τον καταλυτικό ρόλο που έπαιξαν τα αμερικανικά μονοπώλια στην οικονομική – στρατιωτική ανόρθωση της Γερμανίας στο δρόμο προς τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εταιρείες όπως οι Ford, General Motors (μέσω της θυγατρικής της Opel και όχι μόνο), General Electric, Standard Oil (η σημερινή Exxon-Mobil) … IBM, ΙΤΤ (η σημερινή ΑΤ&Τ), η Τράπεζα Chase Manhattan και πολλές άλλες έκαναν τεράστιες επενδύσεις επωφελούμενες του “εξαιρετικού” επιχειρηματικού κλίματος που προσέφερε το Γ’ Ράιχ, αποκομίζοντας ακόμη μεγαλύτερα κέρδη. Λίγο πριν τον πόλεμο, 250 εταιρείες διέθεταν περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 450 εκατομ$ στη ναζιστική Γερμανία. Σχεδόν το 70% των ξένων επενδύσεων που εισέρρευσαν στη χώρα τη δεκαετία του 1930 προέρχονταν από τις ΗΠΑ. Τόσο ο πρόεδρος της IBM T. Watson όσο και ο πρόεδρος της Ford H. Ford τιμήθηκαν για τις “υπηρεσίες” τους στο Γ’ Ράιχ με το μετάλλιο του Μεγάλου Σταυρού της Γερμανικής Τάξης του Αετού το 1937 και 1938 αντίστοιχα.
Στην ίδια τη
Γερμανία, η αλληλεξάρτηση και αλληλοϋποστήριξη, οι στενότατοι δεσμοί που
ανέπτυξαν μεταξύ τους κεφάλαιο και φασισμός, καταγράφηκαν και στοιχειοθετήθηκαν
λεπτομερώς στις Δίκες της Νυρεμβέργης. Η διαβόητη «δίκη των βιομηχάνων» –
άγνωστη σήμερα – θεωρήθηκε τότε ίσης σημασίας με τις δίκες των στελεχών των
Ναζί, των SS, της Βέρμαχτ κλπ. Έκτοτε καταδικάστηκε στη λήθη: Οι εγκληματικές
ευθύνες των μονοπωλίων για την άνοδο του ναζισμού παραγράφηκαν, τα αίτια του
φασισμού και του πολέμου «επαναπροσδιορίστηκαν», τα βιβλία Ιστορίας
ξαναγράφτηκαν και σύντομα οι κατηγορούμενοι έγιναν κατήγοροι. Τα οφέλη υπήρξαν
αμοιβαία: “Ο Εθνικοσοσιαλισμός απελευθέρωσε τον Γερμανό εργάτη από τη
μέγκενη ενός δόγματος (σσ. του κομμουνισμού) που ήταν βασικά εχθρικό
τόσο για τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο. Ο Αδόλφος Χίτλερ επέστρεψε
τον εργάτη στο έθνος του. Τον μετέτρεψε σε πειθαρχημένο στρατιώτη της εργασίας
και συνεπώς σύντροφό μας (σσ. των βιομηχάνων!)” __Krupp 1934, Ντοκουμέντο
D-392, Πρακτικά Δίκης Νυρεμβέργης. Με άλλα λόγια, ο φασισμός εξασφάλισε την
πολυπόθητη για το κεφάλαιο “εργασιακή ειρήνη”, διαλύοντας τις συνδικαλιστικές
οργανώσεις των εργατών και συλλαμβάνοντας, εκτοπίζοντας ή εξοντώνοντας τους
κομμουνιστές. Τα συμφέροντα όμως των γερμανικών μονοπωλίων ταυτίζονταν επίσης
και με δύο άλλες βασικές επιδιώξεις των Ναζί: Την ιμπεριαλιστική αναδιανομή του
κόσμου και τη συντριβή της ΕΣΣΔ. Άλλωστε, από το 1936 κιόλας ο Χίτλερ είχε
δώσει οδηγίες στο υπουργείο Πολέμου του Ράιχ να ετοιμάζεται για την “αναμέτρηση
με τη Ρωσία”, την οποία θεωρούσε «αναπόφευκτη» (Ντοκουμέντο EC-416, ΠΔΝ). Όσον
αφορά το πρώτο, όπως υπογράμμισε ο υπουργός Οικονομίας των Ναζί Schacht στον
Αμερικανό πρόξενο Fullerτο: “Οι αποικίες είναι απαραίτητες στη Γερμανία. Αν
καταστεί δυνατό θα τις αποκτήσουμε μέσα από διαπραγματεύσεις. Αν όχι, θα τις
αρπάξουμε (σσ. με τη βία)” (Ντοκουμέντα EC-450 και US-629, ΠΔΝ).
Εδώ τίθενται ξεκάθαρα δύο από τα πλέον θεμελιώδη αίτια του Β’ Παγκοσμίου
Πολέμου. Ωστόσο, για κανένα δε γίνεται αναφορά στα σχολικά βιβλία.
Συγκεκριμένα, η μεν στόχευση της Σοβιετικής Ένωσης αποσιωπάται εντελώς. Η δε
ιμπεριαλιστική αναδιανομή του κόσμου παρουσιάζεται ως «εκστρατεία κατά του
διεθνούς κράτους δικαίου», υπονόμευση του υπάρχοντος συστήματος “συλλογικής
ασφάλειας” και “ειρήνης”, ως “εμμονή της χιτλερικής Γερμανίας να επιβάλει τη
θέλησή της σε βάρος της διεθνούς νομιμότητας” κ.ο.κ. Έτσι, οι δυνάμεις του
άξονα επιμερίζονται την πλήρη ευθύνη για τον πόλεμο, σε αντίθεση με τις
“φιλειρηνικές” δυνάμεις του “φιλελεύθερου δημοκρατικού προτύπου”, όπως οι ΗΠΑ,
οι οποίες εκθειάζονται για την πολιτική “καλής θέλησης”, που εφήρμοσαν,
ιδιαίτερα vis-a-vis των χωρών της Κεντρικής και Λατινικής Αμερικής __Βιβλίο
Ιστορίας Γ’ Λυκείου, σελ. 105, 110-111 και Γ’ Γυμνασίου, σελ. 116.
Ας εξετάσουμε τα
δύο αυτά ζητήματα αντίστροφα. Καταρχάς, για ποια «διεθνή νομιμότητα» και ποιο
“διεθνές κράτος δικαίου” μιλάμε; Του ιμπεριαλισμού που εκμεταλλευόταν με
αποικιακούς όρους πάνω από το 1/3 της υφηλίου; Όχι, αυτή η “νομιμότητα” δεν
αμφισβητούνταν από τις ανερχόμενες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της Γερμανίας, της
Ιταλίας και της Ιαπωνίας. Απλώς, ως ακριβώς “ανερχόμενες”, επιδίωκαν καλύτερο
μερίδιο επί των παγκόσμιων αγορών και πλουτοπαραγωγικών πηγών. Προφανώς μόνο σε
“πολιτική καλής θέλησης” δεν μπορούν να αποδοθούν οι αλλεπάλληλες στρατιωτικές
επεμβάσεις των ΗΠΑ σε Αϊτή, Γουατεμάλα, Δομινικανή Δημοκρατία, Κούβα, Ελ
Σαλβαδόρ, Παναμά και Ονδούρα. ‘Η αντίστοιχα της Βρετανίας σε Αφγανιστάν, Ιράκ,
Παλαιστίνη κ.ο.κ. Αυτή υπήρξε η “διεθνής νομιμότητα” και «ειρήνη» του
Μεσοπολέμου. Η στόχευση ενάντια στην ΕΣΣΔ, η οποία υπήρξε κοινή μεταξύ φασισμού
και αστικής δημοκρατίας, με τη δεύτερη να ενθαρρύνει με κάθε τρόπο την πρώτη
στις επιδιώξεις της, παραγράφεται από τις σελίδες της Ιστορίας. Αν μη τι άλλο,
ακόμα και η παραμικρή υπόνοια περί της ύπαρξης μιας τέτοιας συνεργασίας – ή
έστω ταύτισης συμφερόντων – θα υπονόμευε την προωθούμενη αντίθεση δημοκρατίας –
ολοκληρωτισμού. Όμως η ιστορική αλήθεια βρίσκεται πολύ μακριά από την αποτύπωσή
της στην κυρίαρχη ιστοριογραφία.
Το Σύμφωνο “Μόλοτοφ – Ρίμπεντροπ” και τι θέλουν να ξεχνάνε οι ιμπεριαλιστές
Την περίοδο από τον Ιούνη έως τον Αύγουστο του
1939 πραγματοποιήθηκαν μια σειρά διαπραγματεύσεις μεταξύ Γερμανίας και
Βρετανίας, κατά τις οποίες οι πρώτοι υποσχέθηκαν να σεβαστούν την ακεραιότητα
της βρετανικής αυτοκρατορίας, οι δε δεύτεροι παραχώρησαν στον Χίτλερ ελευθερία
κινήσεων στην Ανατολή. Ο Harold Ickes, επιτετραμμένος των Εσωτερικών Υποθέσεων
των ΗΠΑ, έγραφε την εποχή εκείνη στο ημερολόγιό του: “η Αγγλία ήλπιζε να
προκαλέσει σύγκρουση ανάμεσα στη Ρωσία και την Γερμανία και να μη διακινδυνέψει
η ίδια… η Γαλλία θα αναγκαστεί επίσης να απαρνηθεί την Κεντρική και Ανατολική
Ευρώπη προς όφελος της Γερμανίας, ελπίζοντας να τη δει να εμπλέκεται σε πόλεμο με τη Σοβιετική Ένωση” __Ickes H. L. (1955) «The Secret Diary of Harold Ickes», τόμος 2, 1936-1939 (London: Weindenfeld & Nicolson) σελ. 705. Και φυσικά ουδείς
λόγος για τις αλλεπάλληλες ειρηνευτικές προσπάθειες της ΕΣΣΔ, που έλαβαν χώρα
στην αυγή του πολέμου. Τι “επιλέγουν” να “δουν” τα σχολικά βιβλία από το σύνολο
των διπλωματικών κινήσεων, επαφών και συμφωνιών της προπολεμικής περιόδου; Το
Σύμφωνο “Μολότοφ – Ρίμπεντροπ”, το οποίο – σύμφωνα με το βιβλίο Ιστορίας της Γ’
Λυκείου – “ενίσχυσε» τον Χίτλερ «στην επιλογή του υπέρ του πολέμου”… οι
“φιλικές σχέσεις» Χίτλερ – Στάλιν επισφραγίστηκαν με τον “από κοινού”
διαμελισμό της Πολωνίας κλπ. κλπ




































%20_6.png)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
ℹ️ Η αντιγραφή και χρήση (αναδημοσίευση κλπ) αναρτήσεων στο σύνολό τους ή αποσπασματικά είναι ελεύθερη, με απλή αναφορά στην πηγή
ℹ️ Οι περισσότερες εικόνες που αναπαράγονται σε αυτόν τον ιστότοπο είναι πρωτότυπες ή μακέτες δικές μας.
Κάποιες που προέρχονται από το διαδίκτυο, αν δεν αναφέρεται κάτι συγκεκριμένο τις θεωρούμε δημόσιες χωρίς «δικαιώματα» ©®®
Αν υπάρχει πηγή την αναφέρουμε πάντα
Τυχόν «ιδιοκτήτες» φωτογραφιών ή θεμάτων μπορούν ανά πάσα στιγμή να επικοινωνήσουν μαζί μας για διευκρινήσεις με e-mail.
ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΥ
🔻 Είμαστε ανοιχτοί σε όλα τα σχόλια που προσπαθούν να προσθέσουν κάτι στην πολιτική συζήτηση.
Αν σχολιάζετε σαν «Ανώνυμος» καλό είναι να χρησιμοποιείτε ένα διακριτικό όνομα, ψευδώνυμο, ή αρχικά
🔳 ΘΑ ΔΙΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΣΧΟΛΙΑ:
Α) που δεν σέβονται την ταυτότητα και τον ιδεολογικό προσανατολισμό του blog
Β) με υβριστικό περιεχόμενο ή εμφανώς ερειστική διάθεση
Γ) εκτός θέματος ανάρτησης
Δ) με ασυνόδευτα link (spamming)
Παρακαλούμε τα σχόλια σας στα Ελληνικά - όχι "Greeklings"