Ο γνωστός κυρίως ως ηθοποιός, αλλά και σκηνοθέτης, πανεπιστημιακός, θεατράνθρωπος, παραγωγός μουσικός κά, μετά το δημοτικό σπούδασε στο Bristol Old Vic Theatre School Βραβεύτηκε πολλές φορές με Grammy, πήρε το δικό του Αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ βραβεία Λόρενς Ολιβιέ (1979) Saturn, Αξιωματικός του Τάγματος της *Βρετανικής Αυτοκρατορίας* (2000), Knight Bachelor (2009), έγινε επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Βρυξελλών (2015) κλπ.
Πάτρικ
Στιούαρτ (1940-2026)
Το τελευταίο ταξίδι του στα άστρα
«Γεννήθηκα στις 13 Ιουλίου 1940, ένα απόγευμα Σαββάτου, γύρω στις πέντε η ώρα. Ο πατέρας μου ήταν στον πόλεμο. Η άφιξή μου άργησε λίγο, διότι η μαία της μητέρας μου, αφού την εξέτασε εκείνο το πρωί, έκρινε ότι δεν ήμουν ακόμη έτοιμος να κάνω την εμφάνισή μου και ανακοίνωσε ότι θα πήγαινε στο απογευματινό σινεμά, στον κινηματογράφο Vale, μισό μίλι μακριά. […] Μου αρέσει να σκέφτομαι ότι εκεί, περιμένοντας υπομονετικά τον τοκετό, κατάλαβα ότι ο κινηματογράφος είναι σημαντικός και ότι η υποκριτική θα ήταν ο κύριος σκοπός της ζωής μου». Αυτή είναι μία από τις αμέτρητες συναρπαστικές παραγράφους που μπορεί κανείς να διαβάσει στην εξαιρετικά καλογραμμένη αυτοβιογραφία του Πάτρικ Στιούαρτ, με τίτλο «Making It So – A Memoir». Ενα υπέροχο βιβλίο, για το οποίο ο επιστήθιος φίλος του Ιαν Μακέλεν έχει δηλώσει πολύ εύστοχα ότι «τα πρώτα χρόνια της ζωής του Πάτρικ είναι μια ιστορία ενδοοικογενειακής βίας και ατυχίας, σαν να την έχει συλλάβει ο Τσαρλς Ντίκενς. Με λίγη τύχη και κάποιους καλούς ανθρώπους στο μεταξύ, μεταμορφώθηκε σε έναν ηθοποιό που χαίρει παγκόσμιου θαυμασμού και αγάπης. Σας πληροφορώ ότι γράφει όσο καλά υποδύεται ρόλους: με διορατικότητα, ειλικρίνεια και πάθος!».
Έντεκα ετών ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με το μάθημα της θεατρικής αγωγής. Τον συνεπήρε αμέσως η προοπτική τού να μπορείς να γίνεσαι κάποιος άλλος, έστω και για λίγο. Στα 15 του εγκατέλειψε το σχολείο και, όπως είχε δηλώσει ο ίδιος, «θυσίασε για πάντα την εφηβεία του». Επειτα από διάφορες μικροδουλειές, στα τέλη της δεκαετίας του 1950 πήρε υποτροφία για μια θεατρική σχολή στο Μπρίστολ. Στις 19 Μαΐου του 1959 ανέβηκε για πρώτη φορά επαγγελματικά στη σκηνή για τις ανάγκες του «Σιρανό ντε Μπερζεράκ» και για τα επόμενα 25 χρόνια, η πορεία του ήταν σταθερά ανοδική, ενώ οι θεατρικές ερμηνείες του αποσπούσαν διθυραμβικές κριτικές και βραβεία Ολίβιε. Το 1967 έγινε μόνιμο μέλος της Royal Shakespeare Company (RSC), ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1970 βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, κατ’ επιλογήν του σκηνοθέτη Πίτερ Μπρουκ που τον ήθελε για το «Ονειρο θερινής νυκτός».
Εκεί που οι δύο τελευταίοι είχαν αντέξει μόλις τρεις σεζόν (1966-1969), η νέα γενιά του «Σταρ Τρεκ» άντεξε επτά, αλλά αποδείχθηκε και ασύγκριτα πιο εμπορική. Οι βασικοί ηθοποιοί της σειράς έπαιξαν και σε τέσσερις κινηματογραφικές ταινίες, εκ των οποίων το «First Contact» του 1996 ήταν σαφώς το καλύτερο.
Ο Στιούαρτ, εν τω μεταξύ, καταξιώθηκε σε όλα τα επίπεδα: ως καθηγητής Τσαρλς Ξαβιέ σε αναπηρικό καροτσάκι για τις ανάγκες των ταινιών «X-Men» ήταν υποδειγματικός, είχε αποκτήσει το δικό του «αστέρι» στην περίφημη Λεωφόρο της Δόξας στο Χόλιγουντ, του απονεμήθηκαν επτά τιμητικά διδακτορικά από ισάριθμες πανεπιστημιακές σχολές, συνέχιζε να εμφανίζεται στο θέατρο, πλέον ως το διασημότερο όνομα του θιάσου (το 2008 κέρδισε άλλο ένα βραβείο Ολίβιε για τον ρόλο του ως Κλαύδιου στο «Αμλετ») και χρίστηκε ιππότης από τη βασίλισσα Ελισάβετ το 2010.
Έχοντας δύο παιδιά από τον πρώτο του γάμο και δύο διαζύγια στο ενεργητικό του, δεν πίστευε ότι θα το δοκίμαζε ξανά, αλλά όταν γνώρισε την κατά 38 έτη νεότερή του Αμερικανίδα τραγουδίστρια Σάνι Οζελ σε εστιατόριο, αποφάσισε ότι θα… δοκίμαζε και τρίτη φορά. Τους πάντρεψε το 2013 ο Ιαν Μακέλεν στη λίμνη Τάχο, στη Νεβάδα. Ο βασικός λόγος που ο Στιούαρτ υπήρξε τόσο αγαπητός, ακόμη και από ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που δεν έχουν δει ούτε ένα επεισόδιο του «Σταρ Τρεκ», ήταν η προσωπικότητά του: μονίμως αισιόδοξος, σταθερά αυτοσαρκαστικός, πάντοτε με χιούμορ, με αυτή την επιβλητική φωνή φτιαγμένη για αφηγήσεις ηχητικών βιβλίων (κυκλοφορούν ακόμη οι αναγνώσεις του σε Ντίκενς, σε Σαίξπηρ και σε Κ.Σ. Λιούις, ενώ το 1999 ο Ρικ Γουέικμαν τον κάλεσε να ηχογραφήσουν μαζί το «Ταξίδι στο κέντρο της Γης» του Ιουλίου Βερν), παίρνοντας σοβαρά κάθε ρόλο, αλλά όχι την ίδια τη ζωή. Στην τελευταία σπουδαία κινηματογραφική του εμφάνιση, στο «Logan» του 2017, παρουσιάζεται ως καθηγητής Ξαβιέ που πάσχει από άνοια. Το πώς καταφέρνει, χωρίς καν να χρησιμοποιεί όλο του το σώμα, να γίνεται ένας άνθρωπος που, ενώ έχει στιγμές απόλυτης σαφήνειας, με αναμνήσεις και συναισθήματα, ξαφνικά χάνεται στη θολή αφασία του εγκεφαλικού νέφους είναι συγκλονιστικό. Ο συμπρωταγωνιστής του, Χιου Τζάκμαν, είχε δηλώσει ότι σε πολλές σκηνές οι άνθρωποι του συνεργείου έφευγαν με δάκρυα στα μάτια.
Δυστυχώς, η ταινία αποδείχθηκε προφητική, καθώς πέθανε, εννέα χρόνια μετά, στις 28 Οκτωβρίου, έπειτα από «σύντομη και συγκινητική πορεία» με δύο μορφές άνοιας. Κανείς, όμως, δεν θα τον θυμάται έτσι· αντιθέτως, ο καθένας έχει κάτι άλλο να πει που του έμεινε αξέχαστο. Ή και απλώς δηλώσεις σαν αυτή: «Το γεγονός ότι έχω παίξει πολλούς ρόλους επιστημονικής διανόησης με έχει φέρει σε δύσκολη θέση, γιατί, όταν πιλοτάρεις το Εντερπράιζ και ενσαρκώνεις τον πανίσχυρο τηλεπαθητικό καθηγητή Ξαβιέ, εύκολα ο κόσμος πιστεύει ότι ξέρεις τι σου γίνεται. Αλλά ακόμη προσπαθώ να καταλάβω πώς λειτουργεί το κλιματιστικό του αυτοκινήτου μου». Πρώτα χρόνια
Γεννήθηκε στις 13 Ιουλίου 1940 στο Μίρφιλντ του Γιόρκσαιρ στην Αγγλία, από την Γκλάντις Μπάροκλο, που ήταν υφάντρα και εργάτρια κλωστοϋφαντουργίας. Πατέρας του ο αυταρχικός Άλφρεντ Στιούαρτ, επιλοχίας στον Βρετανικό Στρατό (πιο πριν χειρόναξ εργάτης και ταχυδρόμος. Το 2008 σε μια συνέντευξη, ο Στιούαρτ είπε: "Ο πατέρας μου ήταν ένα πολύ ικανό άτομο, ένας πολύ δυνατός άντρας που είχε ό,τι ήθελε. Λεγόταν πως όταν μπήκε στο χώρο της παρέλασης, τα πουλιά σταμάτησαν να κελαηδούν. Ήταν πολλά, πολλά χρόνια πριν ανακαλύψω πως ενσωμάτωσα τον πατέρα μου στη δουλειά μου. Είχα βγάλει μουστάκι για το Μάκβεθ. Ο πατέρας μου δεν είχε, αλλά όταν κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέφτη λίγο πριν ανεβώ στη σκηνή είδα το πρόσωπο του πατέρα μου να με κοιτάζει".
Ο Στιούαρτ μεγάλωσε σε ένα τυπικό αγγλικό νοικοκυριό ενώ βίωσε ενδοοικογενειακή βία από τον πατέρα του, μια εμπειρία που επηρέασε αργότερα τις πολιτικές και τις ιδεολογικές θεωρίες του. Το 2006 ο Στιούαρτ έκανε ένα μικρό βίντεο ενάντια στην ενδοοικογενειακή βία για την Διεθνή Αμνηστία, στην οποία αναπολούσε τις επιθέσεις του πατέρα του προς την μητέρα του και την επίδραση που είχε σε αυτόν ως παιδί, ενώ έδωσε το όνομα του σε μια υποτροφία στο Πανεπιστήμιο του Χάντερσφιλντ, όπου ήταν Καγκελάριος, για να χρηματοδοτήσει τις μεταπτυχιακές του σπουδές στην ενδοοικογενειακή βία. Οι παιδικές του εμπειρίες τον οδήγησαν να γίνει προστάτης του Πρόσφυγα, ενός αγγλικού ιδρύματος για τις κακοποιημένες γυναίκες. Τον Οκτώβριο του 2011 παρουσίασε μια εκπομπή στο BBC για τους πρόσφυγες, μιλώντας για την εμπειρία του στην ενδοοικογενειακή βία και παίρνοντας συνέντευξη από μια γυναίκα της όποιας η κόρη δολοφονήθηκε από τον πρώην σύζυγό της. __*Πίστευα πως καμία γυναίκα δεν θα ενδιαφερόταν για μένα ξανά. Προετοίμασα τον εαυτό μου για την αλήθεια πως ένα μεγάλο μέρος του εαυτού μου είχε τελειώσει*
.PNG)
Ακολουθώντας μια περίοδο με τη Βιβλιοθήκη Θεάτρου του Μάντσεστερ, έγινε μέλος της Βασιλικής Εταιρείας Σαίξπηρ το 1966, μένοντας με αυτούς μέχρι το 1982. Ήταν Αναπληρωτής Καλλιτέχνης της εταιρίας το 1968. Εμφανίστηκε δίπλα σε ηθοποιούς όπως ο Μπεν Κίνγκσλι και ο Ίαν Ρίτσαρντσον. Τον Ιανουάριο του 1967, έκανε το ντεμπούτο του σε τηλεοπτικές εμφανίσεις στην Coronation Street ως Υπεύθυνος Πυρκαγιάς και το 1969 είχε ένα σύντομο τηλεοπτικό ρόλo καμέων (Οράτιος), αντίθετα με τον Άμλετ του Ίαν Ρίτσαρντσον, σε μια απόδοση της σκηνής του νεκροθάφτη σε ένα μέρος του επεισοδίου έξι των τηλεοπτικών σειρών με τίτλο *Ο Πολιτισμός του Σερ Κένεθ Κλάρκ*.
 |
| Το “Play for Today” είναι βρετανική τηλεοπτική σειρά του BBC, που μεταδόθηκε μεταξύ 1970 και 1984 __ παρουσιάζοντας περισσότερα από τριακόσια έργα που περιλάμβαναν πρωτότυπα τηλεοπτικά θεατρικά, καθώς και διασκευές θεατρικών και μυθιστορημάτων. Τα επιμέρους επεισόδια είχαν διάρκεια 50-100λ. Ορισμένα από αυτά τα έργα, όπως το *Rumpole of the Bailey* εξελίχθηκαν αργότερα σε αυτόνομες τηλεοπτικές σειρές. Το 2025, το Channel 5 ανακοίνωσε την αναβίωσή της  |
Ενώ δεν ήταν πλούσιος ήταν ολιγαρκής και είχε άνετο τρόπο ζωής, ωστόσο, είδε πως παρόλη την μακροχρόνια καριέρα του, η φήμη του δεν ήταν αρκετή για να φέρει μια παραγωγή στο *Ποιος Φοβάται την Βιρτζίνια Γούλφ*? στο Θέατρο . Έτσι το 1987 συμφώνησε να δουλέψει στο Χόλυγουντ, μετά από τον Ρόμπερτ Η. Τζάστμαν, παραγωγό για την αναβίωση μιας εκπομπής που είχε από καιρό ακυρωθεί _τον είδε ενώ παρακολουθούσε μια λογοτεχνική ανάγνωση στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας UCLA, με τον Στιούαρτ να μην ξέρει τίποτα για την πραγματική εκπομπή, Star Trek, ή την εικονική καταστασή του στον Αμερικάνικο πολιτισμό. Ήταν πρόθυμος να υπογράψει το σταθερό συμβόλαιο των έξι χρόνων, αλλά το έκανε επειδή πίστευε πως η νέα εκπομπή θα έπεφτε γρήγορα και θα επέστρεφε στην σκηνή αφού έβγαζε μερικά χρήματα.
Αφιέρωμα "Star Trek" 🚀🛸 22+1 franchise _1000+ επεισόδια
Όταν ξεκίνησε να παίζει τον ρόλο του Καπετάνιου Ζαν-Λουκ Πικάρντ στο Star Trek \\ η Επόμενη Γενιά (1987-94) το Los Angeles Times τον αποκάλεσε *άγνωστο Βρετανό Σαιξπηριανό ηθοποιό*. Ο Στιούαρτ δεν ήταν προετοιμασμένος για τις μακρόχρονες τηλεοπτικές παραγωγές, και είχε δυσκολία στο να προσαρμοστεί με τους λιγότερο πειθαρχημένους συναδέλφους του, και "τα πνεύματά είχαν συνηθίσει να βουλιάζουν" όταν απαιτούνταν να απομνημονεύσει και να απαγγείλει το Treknobabble __σσ. παρένθεση: ή technobabble, ψευδοεπιστημονική, επινοημένη γλώσσα και η ορολογία που χρησιμοποιείται στο σύμπαν του Star Trek για να δώσει μια αληθοφανή χροιά σε φανταστικά τεχνολογικά ή φυσικά φαινόμενα.
 |
|
Jeffrey Μια συγκινητική ρομαντική κωμωδία |
Οι επευφημίες που έλαβε ο Στιούαρτ περιλάμβαναν τους αναγνώστες του TV Guide το 1992 επιλέγοντας τον με την Σίντι Κρόφορντ, για την οποία είχε ακούσει πρώτη φορά, ως τον/την "πιο υπέροχο/η" άντρα και γυναίκα. Ο Στιούαρτ το θεώρησε σαν μια ασυνήθιστη διάκριση λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία και την φαλάκρα του. Σε μια συνέντευξη του , εξέφρασε ευγνωμοσύνη για τον αντιξιφισμό του Τζιν Ροντενμπέρι σε έναν δημοσιογράφο ο οποίος είχε πει ότι, "Σίγουρα θα έχουν θεραπεία για την φαλάκρα τον 24ο αιώνα," στον οποίον λόγο ο Τζιν Ροντενμπέρι είχε απαντήσει ότι "Τον 24ο αιώνα δεν θα τους νοιάζει."
Όλες οι δουλειές __πάνω από 165 στο σινεμά και την τηλεόραση εδώ
με τελευταία το 125ο επεισόδιο του American Dad!
Όχι, όχι και ΌΧΙ. Και τώρα που κοιτάω πίσω με τρομάζει ακόμα η σκέψη πως ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου θα αφοσιωνόταν ολοκληρωτικά στο Star Trek και σε σχεδόν τίποτα άλλο. Η κύρια εξαίρεση είναι η σειρά της ταινίας X-Men. Η επιτυχία των ταινιών είχε ως αποτέλεσμα ένα ακόμα επικερδές και τακτικό είδος ρόλου σε μια σημαντική σειρά ταινιών για υπερήρωες. Ο χαρακτήρας του Στιούαρτ ο Τσαρλς Εξέιβιερ, είναι πολύ όμοιος με αυτόν του Πίκαρντ και του εαυτού του "ένας μεγάλος, με βαθιά φωνή, φαλακρός Άγγλος τύπος". Επίσης έδωσε τη φωνή του στον ίδιο ρόλο σε τρία βινετεοπαιχνίδια, X-Men Θρύλοι, X-Men Θρύλοι ΙΙ, και X-Men: Επόμενη Διάσταση. Άλλες ταινίες και τηλεοπτικοί ρόλοι συμπεριλαμβανομένου τον επιδειξία γκέι τον Στέρλινγκ στην ταινία του 1995 με τίτλο Τζέφρι και τον Βασιλιά Χένρι ΙΙ στην ταινία Λιοντάρι στο Χειμώνα, για την οποία έλαβε Βραβείο Golden Globe για την απόδοσή του και ένα Βραβείο Έμμυ για την εκτελεστική παραγωγή στην ταινία. Απεικόνισε τον Κάπταιν Αχάμπ στην τηλεοπτική έκδοση της σειρά του Μόμπι Ντικ το 1998, λαμβάνοντας Βραβείο Έμμυ και Βραβείο Golden Globe για την απόδοσή του. Επίσης πρωταγωνίστησε στο ρόλο του Σκρούτζ στην τηλεοπτική έκδοση της ταινίας το 1999, λαμβάνοντας ένα Βραβείο Συντεχνίας των Ηθοποιών για την απόδοσή του. Στα τέλη του 2003, κατά τη διάρκεια της ενδέκατης και τελευταίας σεζόν του NBC's Frasier, ο Στιούαρτ εμφανίστηκε στο σόου στο ρόλο ενός γκέι κοσμικού ανθρώπου από το Σιάτλ καθώς και σκηνοθέτη του Top Gear and Opera ο οποίος τον θεωρεί λανθασμένα έναν δυναμικό εραστή.
Ο Στιούαρτ είναι μια αρκετά συνηθισμένη φωνή στις κωμικές σειρές κινουμένων σχεδίων του Fox με τίτλο American Dad! στο ρόλο του Άβερι Μπούλοκ και εμφανίζεται με το υπόλοιπο των ηθοποιών του Star Trek: Η Επόμενη Γενιά και στο επεισόδιο του Family Guy με τίτλο "Δεν Πηγαίνουν Όλα Τα Σκυλιά Στον Παράδεισο."
.PNG)
Θέατρο
Μετά την έναρξη της Επόμενης Γενιάς, ο Στιούαρτ σύντομα είδε πως έχασε την ηθοποιία στη σκηνή. Ωστόσο παρέμεινε συνεργάσιμος με την Βασιλική Εταιρεία Σαίξπηρ, τα μακρόχρονα γυρίσματα του σόου απέτρεψαν τον Στιούαρτ να συμμετάσχει σε πολλές άλλες δουλειές. Αντίθετα άρχισε να γράφει one man σόου που παρουσίασε στα πανεπιστήμια και στα σχολεία ηθοποιίας της Καλιφόρνια. Ο Στιούαρτ βρήκε πως η έκδοση της Χριστουγεννιάτικης Ιστορίας του Τσαρλς Ντίκενς στην οποία απεικόνισε όλους τους συνολικά 40 χαρακτήρες που ήταν ιδανικοί για αυτόν λόγω του περιορισμένου χρονοδιαγράμματος που εκτελεί. Το 1991, το απεικόνισε στο Μπρόντγουεϊ, λαμβάνοντας ένα Βραβείο Δραματικής Οργάνωσης αυτής της χρονιάς για τον Εξαιρετικό Σόου Ενός Ατόμου. Ανέβασε πολλές παραστάσεις το 1992, 1993, 1994, 1996, ξανά για το όφελος των επιζώντων και των θυμάτων των οικογενειών στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, και το τρέξιμο των 23 ημερών στο Δυτικό Τέλος του Λονδίνου το Δεκέμβριο του 2005. Για τις αποδόσεις του στις παραστάσεις, ο Στιούαρτ έλαβε ένα Βραβείο Δραματικής Οργάνωσης για την Καλύτερη Σόλο Απόδοση το 1992 και το Βραβείο Λόρενς Ολίβιερ για την Καλύτερη Διασκέδαση για την Σόλο Απόδοση το 1994. Ήταν επίσης ο συμπαραγωγός του σόου, μέσα από την εταιρεία που έστησε για το σκοπό: Camm Lane Productions, μια αναφορά της γέννησής του στο Camm Lane στο Μίρφιλντ. Οι Σαιξπηριανοί ρόλοι κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου περιλάμβαναν τον Πρόσπερο στην Θύελλα του Σαίξπηρ, στο Μπρόντγουεϊ του 1995, έναν ρόλο που θα απεικόνιζε στην παραγωγή του Ρούπερτ Γκούλντ με τίτλο Θύελλα το 2006 ως μέρος του Φεστιβάλ Ολοκληρωμένων Δουλειών της Βασιλικής Εταιρείας Σαίξπηρ. Το 1997 πήρε το ρόλο του Οθέλο με την Εταιρεία Θεάτρου Σαίξπηρ (Ουάσινγκτον) σε μια παράσταση ρατσιστικής κλίσης, σε μια παραγωγή "αρνητικής φωτογραφίας" ενός λευκού Οθέλο με ένα διαφορετικό μαύρο κάστ. Ο Στιούαρτ ήθελε να παίξει το ρόλο του τίτλου από την ηλικία των 14, έτσι αυτός και ο σκηνοθέτης Τζούντ Κέλλυ αντέστρεψε το έργο και έτσι ο Οθέλο έγινε ένα σχόλιο σε ένα λευκό άντρα που εντάσσεται στη μαύρη κοινωνία. __London theatre *Οι κριτές ... τον πλημμύρισαν με ίσως τα μεγαλύτερα κοπλιμέντα που μπορούν να εξορκίσουν. Έχει, λένε, ξεπεράσει την τεχνική καταστροφής της προσβολής του να είναι ένας σημαντικός Αμερικανός τηλεοπτικός σταρ* —The New York Times, 2008. Τα χρόνια του στις Ηνωμένες Πολιτείες άφησαν τον Στιούαρτ σε "μια μαύρη τρύπα στο CV του" για έναν Σαιξπηριανό ηθοποιό, καθώς έχασε την ευκαιρία να παίξει τόσο αξιοσημείωτους ρόλους όπως τον Άμλετ, τον Ρωμαίο, και τον Ριχάρδο ΙΙΙ. Έπαιξε τον Άντονι ξανά απέναντι στην Κλεοπάτρα του Χάριετ Γουόλτερ στο Άντονι και την Κλεοπάτρα στο Θέατρο Νόβελο στο Λονδίνο του 2007 σε εξαιρετικές κριτικές. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Στιούαρτ επίσης απευθύνθηκε στην Ένωση Κοινωνίας του Ντάρχαμ στη ζωή του και στο θέατρο. __σσ. Durham Union Society (DUS) η παλαιότερη και μεγαλύτερη φοιτητική κοινότητα στο Πανεπιστήμιο του Ντάρχαμ στην Αγγλία, με έτος ίδρυσης το 1842. Όταν ο Στιούαρτ άρχισε να παίζει τον Μακμπέθ στο Δυτικό Τέλος το 2007 μερικοί είπαν πως είναι πολύ γέρος για το ρόλο. Ωστόσο αυτός και ο ρόλος έλαβαν ξανά εξαιρετικές κριτικές που μία από αυτές αποκαλούσε τον Στιούαρτ "ένας από τους καλύτερους Σαιξπηριανούς ηθοποιούς".
Το 2009, ο Στιούαρτ εμφανίστηκε μαζί με τον Ίαν ΜακΚέλεν ως το πρωταγωνιστικό ντουέτο του Βλαδίμηρου (Ντίντι) και του Έστραγκον (Γκόγκο), στο Περιμένοντας τον Γκόντο. Ο Στιούαρτ είχε εμφανιστεί στο παρελθόν μόνο για πρώτη φορά με τον ΜακΚέλεν στη σκηνή, αλλά το ζευγάρι είχε αναπτύξει μια στενή φιλία ενώ περίμεναν τα γυρίσματα των ταινιών Χ-Men. Ο Στιούαρτ τόνισε πως η εκτέλεση σε αυτό το θεατρικό έργο ήταν η εκπλήρωση της 50χρονης φιλοδοξίας, έχοντας δει τον Πίτερ Ο'Τουλ να εμφανίζεται σε αυτό στο Bristol Old Vic ενώ ο Στιούαρτ ήταν 17χρονος. Οι κριτές τόνισαν πως η ερμηνεία του κυρίευσε καλά την ισορροπία μεταξύ του χιούμορ και της απελπισίας που χαρακτηρίζει την δουλειά.
Πιο πρόσφατα, έπαιξε έναν επαναλαμβανόμενο ρόλο του Αναπληρωτή Διευθυντή της CIA Άβερι Μπούλοκ, δανείζοντας την αρέσκειά του, όπως επίσης και στη φωνή του στις σειρές κινουμένων σχεδίων American Dad! όπως επίσης κάνοντας (από το 2011) οχτώ φιλικές συμμετοχές στο Family Guy σε ποικίλους ρόλους: πρώτα στο "Ο Πίτερ Πήρε Ξύλα", έπειτα στο "Όχι Γεύματα στους Τροχούς" όταν ο Πίτερ παρομοιάζει κάτι την περίοδο που αντάλλαξε φωνές με αυτόν για μια μέρα, ύστερα στο "Ο Λόις σκοτώνει τον Στίβι" στο ρόλο του χαρακτήρα του American Dad! Άβερι Μπούλοκ, έπειτα στο "Δεν Πάνε Όλα τα Σκυλιά στον Παράδεισο" στο ρόλο του εαυτού του, μετά στο "Και Έπειτα Ήταν Λιγότερα" στο ρόλο μιας γάτας που διακηρύσσει τον εαυτό της ως καθηγητή, έπειτα στο "Απόκριες στην οδό Σπούνερ" στο ρόλο του Ντικ Παμπ, ύστερα στο "Το Χέρι Που Λικνίζει το Αναπηρικό Καροτσάκι" στο ρόλο της Σούζι Σουάνσον και τέλος στην έκδοση DVD στο "Είναι Παγίδα!" στο ρόλο του Κάπταιν Πίκαρντ. Το 2006, ο Στιούαρτ έκανε τη φωνή του πατέρα του Μπάμπι, τον Μέγα Πρίγκιπα του Δάσους στην συνέχεια του Μπάμπι ΙΙ.
Έδωσε τη φωνή του στα ηλεκτρονικά παιχνίδια του Star Trek με παραγωγό την Activision με τίτλο: Αρμάδα, Αρμάδα ΙΙ, Star Trek: Διοικητής των Αστεριών του Στόλου ΙΙΙ, Star Trek: Εισβολή, Διοικητής Γέφυρας, και Εκλεκτή Δύναμη ΙΙ που σε όλα υποδύθηκε τον Κάπταιν Πίκαρντ. Ο Στιούαρτ υποδύθηκε τον ρόλο του Πίκαρντ στο Star Trek: Κληροδότημα και για το PC και για το Xbox 360, μαζί με τους τέσσερις άλλους 'σημαντικούς' καπετάνιους των Αστεριών του Στόλου από διαφορετικές σειρές του Star Trek. Μαζί με την φωνή των χαρακτήρων του Star Trek και του Χ-Μen σε αρκετά σχετικά ηλεκτρονικά και βιντεοπαιχνίδια, ο Στιούαρτ δούλεψε ως φωνητικός ηθοποιός σε παιχνίδια άσχετα με προνόμια, όπως το Castlevania: Λόρδοι της Σκιάς, Ξεχασμένες Βασιλειές: Δαιμονικός Λίθος, Κτηματολόγιο της Lore: Ο Θρόνος του Χάος και Οι Γεροντικές Κυλίσεις IV: Λήθη το οποίο το 2006 κέρδισε ένα Βραβείο Βιντεοπαιχνιδιού Spike Tv για τη δουλειά του στο ρόλο του Αυτοκράτορα Ούριελ Σέπτιμ. Επίσης έδωσε τη φωνή του σε αρκετές εκδόσεις της Διαδραστικής Εγκυκλοπαίδειας του Compton. Τα φωνητικά ταλέντα του εμφανίστηκαν επίσης σε ένα πλήθος από διαφημίσεις συμπεριλαμβανομένου των Διαφημίσεων της UK TV για το Domestos 5x Longer Bleach και στο Moneysupermarket.com, μια διαφήμιση για το καύσιμο Shell, ένα αμερικάνικο διαφημιστικό για την συνταγή του φαρμάκου Crestor. Επίσης έδωσε τη φωνή του σε Βρετανικά και Αυστραλιανά διαφημιστικά για την έκδοση Pal του Final Fantasy XII.
Προσωπική ζωή
Η Βασιλική Εταιρεία Σαίξπηρ: Ο Στιούαρτ έχει γίνει ένας πολυγραφότατος ηθοποιός σε παραστάσεις από τη Βασιλική Εταιρεία Σαίξπηρ, παίζοντας σε πάνω από 60 παραγωγές. Η πρώτη του εμφάνιση ήταν το 1966 στο Η Έρευνα και στα χρόνια που ακολούθησαν έγινε ένα βασικό μέλος της εταιρείας, παίρνοντας τρεις ή τέσσερις κύριους ρόλους σε κάθε σεζόν. Το 2008, έπαιξε τον Κλαύδιο στο Άμλετ __το 2011, έπαιξε τον Σίλοκ στην πρωτοποριακή παραγωγή του Ρούπερτ Γκούλντ με τίτλο Ο Έμπορος της Βενετίας.
· 2001: Έπαιξε τον Τζόρτζ στο θεατρικό έργο του Έντουαρντ Άλμπι με τίτλο "Ποιος Φοβάται την Βιρτζίνια Γουλφ?" στο Γκάθρι της Μινεάπολης. Επίσης απεικόνισε τον Ρόμπερτ Τζόνσον στο θεατρικό έργο του Τζ.Μπ. Πρίσλεϊ με τίτλο ο Τζόνσον πάνω από τον Τζόρνταν στο West Yorkshire Playhouse στο Λιντς.
· 2003: Έπαιξε τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Χάλβαρντ Σόλνες στο θεατρικό έργο του Χένρικ Ίμπσεν με τίτλο Ο Πρωτομάστορας στο Θέατρο Άλμπερι, στο Λονδίνο. Απεικόνισε τον Ντέιβις στο Ο Υπηρεσιακός του Χάρολντ Πίντερ στο Θέατρο Αμερικάνικων Αερογραμμών του Μπρόντγουεϊ.
· 2006: Απεικόνισε τον Πρόσπερο στο Η Τρικυμία στο Βασιλικό Θέατρο Σαίξπηρ και έπειτα στο Θέατρο Νόβελο, και τον Μάρκ Άντονι στο Άντονι και Κλεοπάτρα στο Θέατρο Κύκνου, για την Βασιλική Εταιρεία Σαίξπηρ ως μέρος της κυκλικής παράστασης σε όλες τις δουλειές του Σαίξπηρ σε ένα χρόνο
· 2007: Εμφανίστηκε στο Φεστιβάλ Θεάτρου Τσίχεστερ κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ Καλοκαιριού 07 παίζοντας τον ρόλο του τίτλου στην αναγνωρισμένη αναβίωση του Μακμπέθ του Ρούπερτ Γκούλντ, στο Θέατρο Μινέρβα, και σαν έναν ψαρό Μαλβόλιο με μια Σκωτσέζικη προφορά και με κιλτ στην εφευρετική κύρια κατοικια του Φίλιπ Φράνκς με τίτλο Δωδέκατη Νύχτα. Η παραγωγή του Τσίχεστερ του Μακμπεθ μεταφέρθηκε στο Θέατρο Gielgud στο στο London's Shaftesbury Avenue, όπου η απόδοσή του κέρδισε το Βραβείο Καλύτερου Ηθοποιού στα Σταθερά Απογευματινά Βραβεία Θεάτρου το 2007. Ο Γκούλντ έλαβε επίσης ένα Βραβείο Καλύτερου Σκηνοθέτη για την παραγωγή.
· 2008: Έπαιξε τον ρόλο του τίτλου στο Μακμπεθ στην Ακαδημία Μουσικής του Μπρούκλιν στη Νέα Υόρκη.
· 2008: Έπαιξε τον ρόλο του τίτλου στο Μακμπεθ στο Θέατρο Λυκείου, στη Νέα Υόρκη. Ο Στιούαρτ βραβεύτηκε με Βραβείο Τόνυ το 2008 για τον Πρωταγωνιστικό Ρόλο σε Θεατρικό Έργο, αλλά έχασε τον συνάδελφο Σαιξπηριανό ηθοποιό Μαρκ Ρίλανς
· 2008: Τους ρόλους του Κλαύδιου και του Φαντάσματος στο Άμλετ μαζι με τον Ντέιβιντ Τέναντ στο ρόλο του επώνυμου Άμλετ στη Βασιλική Εταιρεία Σαίξπηρ στο Stratford-upon-Avon. Αυτό έγινε αργότερα τηλεοπτικό θεατρικό έργο και μεταδόθηκε στο BBC1 στις 26 Δεκεμβρίου 2009. Η ίδια παραγωγή μεταδόθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες ως μέρος στις σειρές των Μεγάλων Παραστάσεων του PBS στις 28 Απριλίου 2010.
2008: Οι κριτικοί του θεάτρου του Λονδίνου... τον έχουν κατακλύσει με ίσως το μεγαλύτερο κομπλιμέντο που θα μπορούσαν να σκεφτούν. Λένε πως κατάφερε να ξεπεράσει την ταπεινωτική συνθήκη —που συχνά καταστρέφει την τεχνική ενός ηθοποιού— του να είναι ένας μεγάλος αστέρας της αμερικανικής τηλεόρασης — The New York Times, 2008
· 2009: Εμφανίστηκε στο Περιμένοντας τον Γκόντο σε έναν από τους δύο πρωταγωνιστικούς ρόλους, με τον Στιούαρτ στο ρόλο του Βλαντιμίρ (Ντίντι) μαζί με τον Ίαν ΜακΚέλεν στο ρόλο του Έστραγκον (Γκόγκο)
· 2010: Παράστησε το μέρος του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ στο Μπίνγκο: Σκηνές Χρημάτων και Θανάτου από τον Έντουαρντ Μποντ στο Φεστιβάλ Θεάτρου του Τσίχεστερ, μεταφέροντας το στο Young Vic Theatre το Φεβρουάριο τον επόμενο χρόνο. Αυτός ήταν ο ρόλος που είχε παραστήσει αρχικά το 1976 στο Άλλο Μέρος, στο Στράτφορντ.
· 2010: Έπαιξε τον Ρόμπερτ σε μια παραγωγή του Μπρόντγουεϊ του Ντέιβιντ Μάμετ με τίτλο Η Ζωή Στο Θέατρο το 2010.
· Voice work __φωνή: Γνωστός για τη δυνατή και επιβλητική φωνή του, ο Στιούαρτ δάνεισε τη φωνή του σε διάφορα έργα. Αφηγήθηκε ηχογραφήσεις έργων όπως το «Ο Πέτρος και ο Λύκος» του Προκόφιεφ (κερδίζοντας ένα Grammy), «Οι Τέσσερις Εποχές» του Βιβάλντι, το «Η Τελευταία Μάχη» του Κ. Σ. Λιούις (το κλείσιμο της σειράς «Τα Χρονικά της Νάρνια»), καθώς και το «Return to the Centre of the Earth» του Ρικ Γουέικμαν. Επίσης, συμμετείχε σε πολυάριθμες τηλεοπτικές εκπομπές, όπως το «High Spirits with Shirley Ghostman». Ο Στιούαρτ ανέλαβε την αφήγηση στο «Nine Worlds» —μια αστρονομική περιήγηση στο Ηλιακό Σύστημα— καθώς και σε ντοκιμαντέρ φύσης, όπως τα «The Secret of Life on Earth» και «Mountain Gorilla». Η φωνή του ακούγεται στον ρόλο του Μαγικού Καθρέφτη στη ζωντανή παράσταση της Disneyland, «Snow White – An Enchanting Musical». Επιπλέον, αφηγήθηκε δύο παραγωγές για θολωτές οθόνες (full-dome) της εταιρείας Loch Ness Productions: το «MarsQuest» και το «The Voyager Encounters»
Δάνεισε τη φωνή του σε βιντεοπαιχνίδια Star Trek που δημιουργήθηκαν από την Activision —συγκεκριμένα στα «Star Trek: Armada», «Armada II», «Star Trek: Starfleet Command III», «Star Trek: Invasion», «Bridge Commander» και «Elite Force II»— ενσαρκώνοντας ξανά τον ρόλο του Πικάρντ. Ο Στιούαρτ επανέλαβε τον ρόλο του Πικάρντ στο «Star Trek: Legacy» (για PC και Xbox 360), στο πλευρό των άλλων τεσσάρων σημαντικών κυβερνητών του Στόλου (Starfleet) από τις διάφορες σειρές Star Trek
Πέρα από το ότι χάρισε τη φωνή του στους χαρακτήρες που υποδύθηκε στο «Star Trek» και τους «X-Men» για διάφορα βιντεοπαιχνίδια, ο Στιούαρτ εργάστηκε ως ηθοποιός φωνής και σε τίτλους που δεν σχετίζονται με αυτά τα franchise. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα «Castlevania: Lords of Shadow», «Forgotten Realms: Demon Stone», «Lands of Lore: The Throne of Chaos» και «The Elder Scrolls IV: Oblivion» —για το τελευταίο, μάλιστα, κέρδισε το 2006 ένα βραβείο Spike TV Video Game Award για την ερμηνεία του ως Αυτοκράτορας Ούριελ Σέπτιμ. Δάνεισε επίσης τη φωνή του σε διάφορες διαφημίσεις, μεταξύ των οποίων τηλεοπτικά σποτ στο Ηνωμένο Βασίλειο για την επαναλανσάρισμα της TSB Bank, το λευκαντικό Domestos και το Moneysupermarket.com, καθώς και σε μια διαφήμιση για τα καύσιμα Shell και μια αμερικανική διαφήμιση για το συνταγογραφούμενο φάρμακο Crestor. Επιπλέον, χάρισε τη φωνή του σε τηλεοπτικές διαφημίσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία για την έκδοση PAL του παιχνιδιού Final Fantasy XII και στον χαρακτήρα Max Winters για την ταινία TMNT. Ανέλαβε τον ρόλο του αφηγητή στο βιντεοπαιχνίδι της Electronic Arts, The Sims Medieval, τόσο στην κινηματογραφική εισαγωγή όσο και στο τρέιλερ του παιχνιδιού, που κυκλοφόρησαν το 2011. Επίσης, στις αφηγήσεις που συνοδεύουν τις ιστορικές πλακέτες στο MMOG LEGO Universe, καθώς και στο τρέιλερ του ίδιου παιχνιδιού, ενώ ανέλαβε και τον ρόλο του αφηγητή στο παιχνίδι My Memory of Us.
· Από το 2017 έως το 2021, μοιραζόταν το Ρεκόρ Γκίνες για τη μακροβιότερη καριέρα σε ρόλο υπερήρωα σε ταινία ζωντανής δράσης (live-action) με τον Χιου Τζάκμαν, για τις ερμηνείες τους ως Καθηγητής Χ και Γούλβεριν αντίστοιχα · ο Στιούαρτ κατέκτησε ξανά, για σύντομο διάστημα, το ρεκόρ Γκίνες το 2022, μετά την εμφάνισή του στην ταινία «Doctor Strange in the Multiverse of Madness». Την ίδια χρονιά, ανακηρύχθηκε Επίτιμο Μέλος (Honorary Fellow) του Ινστιτούτου Μηχανικής και Τεχνολογίας (Institution of Engineering and Technology - Hon FIET), σε αναγνώριση της συνεισφοράς του στην προώθηση της επιστήμης και της τεχνολογίας.
· 1967 Οδός Στέψης
· 1974 Πτώση των Αετών στο ρόλο του Λένιν
§ Άντονι και Κλεοπάτρα
· 1975 Χέντα
§ Χένεσι Τίλνι
· 1976 Κλαύδιος Ι ως Σιτζάνους
· 1979 Γανωματής, Ράφτης, Στρατιώτης, Κατάσκοπος
· 1980 Μικρός Λόρδος Φάντλεροϊ
§ Άμλετ, Πρίγκιπας της Δανίας _Κλαύδιος | Τηλεταινία
· 1981 Εξκάλιμπερ
· 1982 Τα Σκυλιά της Πλάκας
§ Οι Άνθρωποι της Σμάιλι
· 1984 Ουίντι | Κος Ντάφνερ
§ Ντιούν | Γκάρνεϊ Χάλεκ
· 1985 Δύναμη της Ζωής | Δρ. Άρμστρονγκ
§ Άγριες Χήνες Ρώσος Στρατηγός
§ Κωδικό Όνομα: Έμεραλντ | Συνταγματάρχης Πίτερς
§ Ο Γιατρός και οι Δαίμονες | Καθηγητής Μακλίν
§ Τοίχοι Από Γυαλί
· 1986 Λαίδη Τζέιν | Χένρυ Γκρέι/Δούκας του Σάφολκ
· 1987-1994 ++Σταρ Τρεκ: Η Επόμενη Γενιά
Κάπταιν Ζαν-Λουκ Πίκαρντ __Τηλεοπτική Σειρά
· 1987 Ο Μαθητής του Διαβόλου
· 1991 Η Ιστορία του L.A | Κος Πέρντιου/ Maitre D' στο L'Idiot
· 1993 Ο Ρομπέν των Δασών: Άντρες στα Δεσμά | Βασιλιάς Ριχάρδος
§ Τρένο του Θανάτου Τηλεταινία
· 1994 Ένοπλοι
§ Σταρ Τρεκ: Γενεές (Star Trek: Generations) Κάπταιν Ζαν-Λουκ Πίκαρντ
§ The Pagemaster
§ Το Κτηματολόγιο της Λορ: Οι Θρόνοι του Χάους / Βιντεοπαιχνίδι
§ Στην Αναζήτηση του Δρ. Σους / Τηλεταινία
· 1995 Τζέφρι Στέρλινγκ
§ Άσε Με Να Είμαι Ο Εαυτός Μου
§ Οι Σίμσονς 1
§ 500 Έθνη | Μίνι Σειρές
· 1996 Σταρ Τρεκ: Η Πρώτη Επαφή __Star Trek: First Contact
§ Το Φάντασμα του Κάντερβιλ Τηλεταινία
· 1997 Θεωρία Συνωμοσίας
§ Οι Εγκέφαλοι
· 1998 Star Trek: Η Εμπειρία: Η Συνάντηση του Κλίνγκον (Φωνή)
§ Ντάντ Σάβατζ
§ Μόμπι Ντικ Τηλεταινία
§ Ασφαλές Σπίτι
§ Σταρ Τρεκ: Η Εξέγερση (Star Trek: Insurrection) + συμπαραγωγός
§ Ο Πρίγκιπας της Αιγύπτου ως Φαραώ Σέτι (Φωνή)
· 1999 Χριστουγεννιάτικη ιστορία | Εμπενίζερ Σκρούτζ __Τηλεταινία
§ Η Φάρμα των Ζώων __Τηλεταινία
· 2000 X-Men Καθηγητής Τσαρλς Εξέιβιερ
· 2001 Τζίμι Νιούτρον: Παιδί Ιδιοφυΐα __Ρόλος Φωνής
§ Star Trek: Nemesis
§ Ο Βασιλιάς του Τέξας__ Τηλεταινία
§ X-Men: Επόμενη Διάσταση __φωνή σε Βιντεοπαιχνίδι
· 2003 Χ2
§ Το Λιοντάρι τον Χειμώνα | Τηλεταινία
§ Frasier
· 2004 Ο Μπου, ο Ζίνο, και οι Σνάρκς (Φωνή)
§ Steamboy
· 2005 Το Παιχνίδι των Ζωών
Το Κοτοπουλάκι __Φωνή
§ Μυστήριο Νησί __Κάπταιν Νέμο __Τηλεταινία
§ Η Ναυσικά του Τοπίου του Ανέμου
§ Η Βασίλισσα του Χιονιού __Το Κοράκι __Φωνή / Τηλεταινία
· 2005-σήμερα | American Dad! __Άβερι Μπούλοκ \\ Φωνή \\ Τηλεοπτικό Καρτούν
§ Εξτράς Ο εαυτός του \\ Τηλεοπτικές Σειρές
· 2006 Μπάμπι ΙΙΙ __Ο Μεγάλος Βασιλιάς/Στάγκ (φωνή)
§ X-Men: Η Τελική Αναμέτρηση
§ Οι Γηραιότερες Κυλίσεις IV: Λήθη \\ Φωνή σε Βιντεοπαιχνίδι
· 2007 TMNT Voice role
§ Γη __Αφηγητής
· 2009 X-Men η Αρχή: Γούλβεριν __Καμέα
§ Άμλετ Κλαύδιος/το Φάντασμα __Τηλεταινία
· 2010 Castlevania: Λόρδοι της Σκιάς _Ζόμπεκ / Αφηγητής Ρόλος Φωνής
§ 2010 Μακμπέθ Μακμπέθ Τηλεταινία
§ 2010 Family Guy Ντικ Πάμπ Ρόλος Φωνής
· 2011 Family Guy (ο ίδιος σε ρόλο φωνής)
§ Ρωμαίος και Ιουλιέτα Ουίλιαμ Σαίξπηρ _Ρόλος Φωνής
§ Family Guy Εσωτερικός Λόγος Σούζι Σουάνσον _Ρόλος Φωνής
§ Οι Καπετάνιοι _Ο ίδιος / Κάπταιν Ζαν-Λουκ Πίκαρντ
· 2012 Τέντ Αφηγητής
§ Ριχάρδος ο Δεύτερος __Ο Τζον του Γκάουντ Τηλεταινία
· 2013 Η Ντορόθι του Οζ __Τάγκ Ρόλος Φωνής
· 2014 X-Men: Ημέρες ενός Ξεχασμένου Μέλλοντος (X-Men: Days of Future Past) Καθηγητής Τσαρλς Εξείβιερ
· … η συνέχεια εδώ
Στην ταινία του Ουίλιαμ Σάτνερ το 2011 με τίτλο Οι Καπετάνιοι, ο Στιούαρτ τόνισε: *Έχω δύο κύριες εκφράσεις λύπης, οι οποίες έχουν να κάνουν με την αποτυχία μου στους γάμους*.
Σύζυγος Σίλα Φάλκονερ (1966–1990), Γουέντι Νιούς (2000–2003) και Σάνι Όζελ (2013–2026) __
Πηγές
*Twenty Questions*. American Theatre (magazine) (Theatre Communications Group) 25 (3): 96. 2008. ISSN 8750-3255.
*Patrick Stewart – back on stage*. BBC News. BBC. 2005.
Atkinson, Neil (2009). *Hollywood star Patrick Stewart backs domestic violence scholarship project*.
Stewart, Patrick (2009). *Patrick Stewart: the legacy of domestic violence*. The Guardian. UK.
Stewart, Patrick (2011). *BBC Lifeline Appeal*. BBC. UK.
Nemecek, Larry (1992). NY 10020: Pocket Books. ISBN 0-671-79460-4.
*Robert Justman – Co-Producer Co-Creator of Star Trek*. BBC..
BBC (2011). *Five Minutes With: Patrick Stewart*.
Collins, Glenn (1991). *A Voice That Launched a Thousand Trips*. The New York Times.
*Othello by William Shakespeare directed by Jude Kelly*. The Shakespeare Theatre Company.
Lyall, Sarah (2008). *To Boldly Go Where Shakespeare Calls*. The New York Times.
