Καισαριανή ΔΕΝ ΞΕΧΝΑΜΕ! 🎈 Ιστορικός περίπατος τιμής και μνήμης

Ιστορικό περίπατο τιμής και μνήμης σήμερα στις 11.00πμ οργανώνει  η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ Καισαριανής, με “ξεναγό” τη Φιλιώ Τόλια _διδάκτορα ιστορίας και συνεργάτη του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ _Εκκίνηση στην πλάκα του Άρη

         Οδός Αδελφών Τσάφου

Οι 7 ηρωικοί ΕΠΟΝίτες της Καισαριανής
Στην πρώτη σειρά (από αριστερά)
Απόλλων Δαυλάκος, Στέφανος Τσάφος, Γιώργος Πολεμαρχάκης.
Στη 2η
Νίκος Νταλιάνης, Πρόδρομος Αδραμίτογλου,
Σωτήρης Βενιέρης, Ανδρέας Κρυσταλλάκος

                                                                          _____________________

                              Οδός Αδελφών Τσάφου.
Στο έμπα της Καισαριανής, από την πλευρά της Πανεπιστημιούπολης συναντάς την οδό Τσάφου. Ο Δήμος Καισαριανής έδωσε στον δρόμο αυτό το όνομα «Οδός ΑΔΕΛΦΩΝ ΤΣΑΦΟΥ», τιμώντας τη μνήμη τεσσάρων αδελφών, προσφύγων, που έδωσαν το «παρών» και δύο απ’ αυτούς τη ζωή τους στον απελευθερωτικό αγώνα του λαού μας εναντίον των Γερμανών. Στο τέρμα της ίδιας οδού, που συναντιέται με την οδό Αναξαγόρα, είναι τοποθετημένη μια αναθηματική πλάκα πάνω στην μπαζωμένη κοίτη του Ηριδανού που αναφέρεται στη «Σύσκεψη της Καισαριανής», όπου ο Άρης Βελουχιώτης πρωτομίλησε στους συντρόφους τους για τον ένοπλο αγώνα κατά των Γερμανών κατακτητών. Πώς συνδέονται οι δύο αυτές αναφορές; Πώς συνδέεται η ονομασία του δρόμου με την αναθηματική πλάκα; Το ξετύλιγμα του κουβαριού θα αναδείξει κορυφαία ιστορικά γεγονότα που έγραψαν τις ένδοξες σελίδες της Εθνικής μας Αντίστασης.

Ο Δημήτρης Τσάφος, ο πατέρας, το 1922, στον κατατρεγμό και στη συμφορά, μαζί με τον αδελφό του και άλλα ξαδέλφια του, αφού κατάφεραν να διώξουν τις οικογένειές τους στην Ελλάδα, καθώς πλησίαζαν οι Τσέτες στα Βουρλά, οι ίδιοι παρέμειναν εκεί για να υπερασπιστούν την πόλη και έμειναν για πάντα εκεί και βρέθηκαν κατακρεουργημένοι κι απαγχονισμένοι στην κεντρική πλατεία των Βουρλών. Η απορφανισμένη οικογένεια, τέσσερα αγόρια (Μανώλης, Στέφανος, Γιώργος, Γιάννης), δύο κορίτσια και η μάνα τους, μετά από πολλά βάσανα κατάφεραν να φθάσουν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στην Καισαριανή.

Η «σύσκεψη της Καισαριανής» αποτέλεσε την πρώτη γνωριμία του Μανώλη Τσάφου με τον Άρη και έκτοτε δεν χώρισαν ποτέ. Συγκεκριμένα στις 15 Μάη 1941 σ’ ένα αλσύλλιο της Καισαριανής γίνεται μια μυστική σύναξη μιας χούφτας παλικαριών με την παρουσία του Άρη Βελουχιώτη. Σ’ αυτή τη σύσκεψη, γνωστή σαν «Σύσκεψη της Καισαριανής», ο Άρης θα μιλήσει στους συναγωνιστές και συντρόφους του για ένοπλο αγώνα ενάντια στον κατακτητή, για ένα νέο ’21. Η ομιλία του Θανάση Κλάρα στη Σύσκεψη της Καισαριανής επικεντρώθηκε σε τέσσερα σημεία:
α. Ο αγώνας για τη λευτεριά έχει κι άλλο χαρακτήρα. Η νίκη του λαού μας ενάντια στον κατακτητή θα είναι και μια νίκη ενάντια στον ντόπιο φασισμό. Ο λαός με τον αγώνα του και τη νίκη του θα εξασφαλίσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα και τις ελευθερίες του. Ο αγώνας είναι για τη λευτεριά, αλλά και για να μην υπάρξει γυρισμός στα μαύρα χρόνια της δικτατορίας.
β. Ο πόλεμος συνεχίζεται. Πρέπει να συνεχιστεί με το όπλο στο χέρι, ως την απελευθέρωση της πατρίδας από τους κατακτητές,
γ. Τα όπλα του αγώνα θα εξασφαλιστούν από τα όπλα των στρατιωτών που δεν τα παράδωσαν, αλλά τα πιο πολλά θα τα αρπάξουμε από τους ίδιους τους κατακτητές,
δ. Ο ένοπλος αγώνας θα πρέπει να στραφεί κατά των κατακτητών και των προδοτών συνεργατών τους

Στη σύσκεψη πήραν μέρος γύρω στους 12 αγωνιστές, παλιοί γνώριμοι οι πιο πολλοί, του Θανάση Κλάρα, από τις παράνομες Οργανώσεις του ΚΚΕ: Ο Μανώλης Τσάφος, που τον ακολούθησε πιστά ως το τέλος, για να σκοτωθεί σε μάχη, τον Απρίλη του 1945, λίγες μέρες πριν αυτοκτονήσει ο Άρης, ο Στέφανος Τσάφος, αδελφός του Μανώλη, μαχητής του Β’ λόχου ΕΛΑΣ Καισαριανής, έπεσε στη μάχη με τους ταγματασφαλίτες στις 16 Ιούνη 1944, κοντά στο Μοναστήρι Καισαριανής, ο Γιάννης Χατζηπαναγιώτου (ο μετέπειτα Καπετάν Θωμάς), αργότερα Καπετάνιος  της VII Ταξιαρχίας του ΕΛΑΣ, ο Νίκος Θεοδωρίδης, από τη Μικρά Ασία, στέλεχος του ΚΚΕ και συνεργάτης του Άρη Βελουχιώτη και  του Γιάννη Χατζηπαναγιώτου από το 1938, ο επίσης Μικρασιάτης Θόδωρος Κουλίτσος-Νικολαΐδης, στέλεχος του ΚΚΕ, οργανώθηκε από τους πρώτους στο ΕΑΜ Καισαριανής και στον ΕΛΑΣ, ο Ιγνάτης Δρακούλης «Πάγκαλος», γεννημένος στη Μικρά Ασία, στέλεχος του ΚΚΕ, ο αδελφός του Ιγνάτη, Δημήτρης Δρακούλης «Πάγκαλος», στέλεχος του ΚΚΕ, ο γερμανομαθής Κορίνθιος δικηγόρος Αθανάσιος Λαζανάς, που όταν τον έπιασαν οι Γερμανοί αρνήθηκε να τους μιλήσει στη γλώσσα τους και τον εκτέλεσαν, ο γεννημένος στην Κέρκυρα Γιώργος Τζώνης,  στέλεχος του ΚΚΕ και συνεργάτης του Άρη Βελουχιώτη και  του Γιάννη Χατζηπαναγιώτου από το 1939, ο Δημήτρης Χαραλάμπους και η Ελπίδα Κουρουνιώτη, αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης.

Ένα χρόνο μετά, στις 24 Μαΐου 1942, ο Άρης κατ’ εντολή του ΕΑΜ, θα ξεκινήσει τον ένοπλο αγώνα με τον ΕΛΑΣ, για να γράψει στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας το έπος της ΕΑΜΙΚΗΣ Εθνικής Αντίστασης. Πρώτοι έτρεξαν στο κάλεσμά του οι ελάχιστοι της μυστικής σύναξης της Καισαριανής κι ανάμεσά τους ο Μανώλης Τσάφος, για να γίνει στη συνέχεια ένας από τους πρώτους αντάρτες του Βελουχιώτη, μέχρι που θα πέσει νεκρός σε μια απ’ τις τελευταίες μάχες τους λίγο πριν το τραγικό τέλος του Άρη.

Στη μάχη αυτή, στις 25 Απριλίου 1945 βρέθηκαν περικυκλωμένοι από ισχυρές αγγλοελληνικές δυνάμεις, που έβαλλαν εναντίον τους με πυκνά πυρά οπλοπολυβόλων. Οι αντάρτες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και κατάφεραν κινούμενοι αθόρυβα μέσα στη νύχτα να «γλιστρήσουν» έξω από τον κλοιό των εχθρικών δυνάμεων. Στη νυχτερινή όμως εκείνη συμπλοκή σκοτώθηκε ο Μανώλης Τσάφος, τραυματίστηκαν πέντε και ένας συνελήφθη αιχμάλωτος. Οι αντάρτες πέρασαν στη συνέχεια στην Αλβανία για ελάχιστες ώρες, αφού προηγουμένως έθαψαν πάνω στη συνοριακή γραμμή τον αξέχαστο πρωταντάρτη από την Καισαριανή Μανώλη Τσάφο. Ο θάνατος του Μανώλη συγκλόνισε τον Άρη Βελουχιώτη. Τον νεκρό αγωνιστή προέπεμψαν ο παπάς της Καλής Βρύσης, λίγοι χωρικοί και οι τιμητικές ομοβροντίες των ανταρτών σαν ύστατο αποχαιρετισμό στον αγαπημένο συναγωνιστή τους. Τον Μανώλη ακολούθησαν και τα υπόλοιπα αδέλφια από διαφορετικά μετερίζια στον αγώνα για τη Λευτεριά στις γειτονιές της Καισαριανής.

• Ο Γιάννης Τσάφος στην προφορική μαρτυρία του αναφέρεται στη σύσκεψη: «Όταν είχαμε ακόμα την ταβέρνα ήλθε ο Άρης Βελουχιώτης στο μαγαζί μας και μέχρι να οργανωθούνε καθίσανε στο προσφυγικό σπίτι εφτά ή οκτώ μέρες. (Δεν αναφέρει κάτι άλλο για το σπίτι… Στις προθήκες, όμως, του Μουσείου ΕΑΜικής Αντίστασης, στην Καισαριανή, υπάρχει χειρόγραφο σημείωμα αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης για τη συνάντηση με τον Άρη και η κουρελού στην οποία κοιμόταν ο Άρης Βελουχιώτης κατά την παραμονή του στην Καισαριανή τον Μάη του 1941, φιλοξενούμενος από την Χρύσα Κατσαρέλη _από το αρχείο του Νικόδημου Κατσαρέλη)…
• Ο Στεφανής Τσάφος βρήκε τραγικό θάνατο σε μια από τις κορυφαίες, αλλά και τραγικές πράξεις της Κατοχής και της Αντίστασης, τη Μάχη της Καισαριανής, ανάμεσα στο 2^ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ Αθήνας (200 μαχητές) και σε 1.300 Γερμανούς και ταγματασφαλίτες βαριά οπλισμένους, οι οποίοι για πολλοστή φορά εισέβαλαν τα ξημερώματα της 15^ης προς 16^η Ιουνίου 1944 στην Καισαριανή, στην προσπάθειά τους να την καταλάβουν, αιφνιδιάζοντας τον αδούλωτο κι ανυπότακτο λαό της. Κι αφού έστησαν ένα τεράστιο μπλόκο γύρω απ’ την ελεύθερη και απάτητη προσφυγική συνοικία, προχώρησαν σε μαζικές συλλήψεις και εκτελέσεις πατριωτών επί τόπου.
• Ο Στεφανής Τσάφος, στέλεχος του ΕΛΑΣ Καισαριανής, μαζί με τα παλικάρια τού Απόλλωνα Δαβλάκου, γραμματέα της Οργάνωσης Καισαριανής του ΚΚΕ, πολέμησαν παλικαρίσια τον εχθρό και επιχείρησαν να διαφύγουν μέσα από το γερμανικό μπλόκο του Βύρωνα. Αλλά ο Στέφανος τραυματίστηκε βαριά στο πόδι και δεν μπορούσε να ακολουθήσει τους συναγωνιστές του κι αφού τους παρότρυνε να φύγουν, κρύφτηκε μέσα στα χωράφια σ’ ένα λάκκο, αλλά με το πρώτο φως της ημέρας οι γερμανοτσολιάδες τον ανακάλυψαν οδηγημένοι απ’ τα ματωμένα αχνάρια πάνω στο χώμα και τον συνέλαβαν. Αλλά και τα άλλα παλικάρια του Δαβλάκου βρέθηκαν περικυκλωμένα στο υψωματάκι «Αστέρι» κοντά στο μοναστήρι. Ήταν ο Απόλλωνας Δαβλάκος, ο Πρόδρομος Αδραμίτογλου, ο Σωτήρης Βενιέρης, ο Ανδρέας Κρυσταλάκος, ο Μιχάλης Μενεγάκης, ο Νίκος Νταλιάνης και ο Γιώργος Πολεμαρχάκης. Τα επτά παλικάρια της ομάδας του Δαβλάκου και σύντροφοι του Τσάφου βρέθηκαν πριν το μεσημέρι γαζωμένοι απ’ τις σφαίρες του εχθρού πάνω στο λόφο.

Σύμφωνα με μαρτυρίες αγωνιστών κατά τις 9. 00 το πρωί μια κουστωδία από γερμανοτσολιάδες έσερναν με φωνές και βλαστήμιες στη λεωφόρο Καισαριανής «θριαμβευτικά», φορτωμένο πάνω σ’ ένα γάιδαρο τον βαριά τραυματισμένο ΕΛΑΣίτη Στέφανο Τσάφο. Σε μια γειτονιά την ώρα που περνούσαν υπήρχε μπλόκο των Γερμανών σε ένα σπίτι και ετοιμάζονταν να εκτελέσουν επί τόπου μια ολόκληρη οικογένεια που τη θεωρούσαν ύποπτη για τον θάνατο ενός Γερμανού στρατιωτικού. Ο Στέφανος Τσάφος, αν και βαριά τραυματισμένος και μισολιπόθυμος, κατάλαβε τι επρόκειτο να γίνει και με όση δύναμη του απέμενε φώναξε δυνατά προς τους Γερμανούς στρατιώτες: «Αφήστε τους, εγώ τον σκότωσα» και τότε οι Γερμανοί χίμηξαν πάνω του και τον κατατρύπησαν με τις ξιφολόγχες τους. Η οικογένεια σώθηκε και ο Στέφανος, αφού διαπομπεύτηκε επί ώρες στους δρόμους της Καισαριανής, μεταφέρθηκε στο Γουδή, όπου βρήκε τραγικό τέλος.

5-Σεπ-1944 ο 14χρονος μαθητής ΕΠΟΝίτης Ανδρέας Λυκουρίνος εκτελείται από τους χιτλερικούς καταχτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μαζί με την Ηρώ Κωνσταντοπούλου και άλλους 48 αγωνιστές που κρατούνταν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου

Ένα απέριττο μνημείο έχει στηθεί στον τόπο της θυσίας αυτών των παλικαριών και κάθε χρόνο στην επέτειο της μάχης η ΠΕΑΕΑ τιμά τους 10 ήρωες που έπεσαν πολεμώντας εκείνη τη μέρα.

10 Απρίλη 2022 _Εγκαινιάζεται το νέο Στέκι Πολιτισμού της ΚΝΕ “Ανδρέας Λυκουρίνος”

                                             ___________________________

Εσύ με τη γλυκιά φωνή, με τις φαρδιές τις πλάτες _πες μου την ύστερη στιγμή τι βρήκες και τραγούδησες και τάραξες τη γειτονιά ως πέρα στο Παγκράτι.

Η Φιλομένη (Φιλιώ) Τόλια _διδάκτωρ ιστορίας και συνεργάτης του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Εκπόνησε Διδακτορική Διατριβή στο ίδιο τμήμα με θέμα «Πολιτικός Επίτροπος – Πολιτικός Καθοδηγητής. Ο θεσμός του Πολιτικού Επιτρόπου στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ)» _κυκλοφορεί από τις εκδόσεις “Σύγχρονη εποχή”. Στο επίκεντρο του ερευνητικού της ενδιαφέροντος βρίσκεται η δεκαετία 1940-1950. Με αναφορές σε αυτήν τη δεκαετία έχει λάβει μέρος με εισηγήσεις σε συνέδρια και ημερίδες και έχει δημοσιεύσει άρθρα σε εφημερίδες, περιοδικά, καθώς και μελέτες σε συλλογικούς τόμους.  Δίδαξε Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία στη Σχολή Ξεναγών Αθήνας του υπουργείου Τουρισμού. Σήμερα εργάζεται στη Μέση Εκπαίδευση.

___________________________

ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ Καισαριανής:
Εκδήλωση τιμής και μνήμης στους αγωνιστές, που έπεσαν ηρωικά σε μάχη με τους γερμανοτσολιάδες, στους πρόποδες του Υμηττού, τον Ιούνη του 1944

Στις 16-17 Ιούνη 1944, έγινε μία από τις πιο αιματηρές μάχες στη συνοικία μας, στην περιοχή ανάμεσα στη Μονή Καισαριανής και τους Ταξιάρχες. Η ανταρτοΕΠΟΝίτικη ομάδα του Απόλλωνα Δαυλάκου, μέλους του ΚΚΕ, εγκλωβίστηκε και κυκλώθηκε από εκατοντάδες γερμανοτσολιάδες. Μαζί με τον Απόλλωνα ήταν οι: Πρόδρομος Αδραμίτογλου, Σωτήρης Βενιέρης, Ανδρέας Κρυσταλλάκος, Μιχάλης Μενεγάκης, Νίκος Νταλιάνης, Γιώργος Πολεμαρχάκης και Στέφανος Τσάφος. Όλοι τους έπεσαν ηρωικά στη μάχη, αφού προκάλεσαν πολλές απώλειες στον εχθρό, εκτός από τον Στέφανο Τσάφο που τραυματίας, πιάστηκε αιχμάλωτος και εκτελέστηκε αργότερα στο Γουδί. Την ίδια μέρα βρέθηκαν στο νεκροταφείο Καισαριανής, κυριολεκτικά κομματιασμένοι, ο Κυριάκος Φερεντίνος και ο Γερμανός Χατζηνόπουλος.
Στην εκδήλωση  τιμάμε τα ηρωικά αυτά παιδιά της πόλης μας, καθώς και όλους τους Καισαριανιώτες, που ακολούθησαν το παράδειγμα των χιλιάδων αγωνιστών που βάδισαν ως το θάνατο, στον αγώνα για μια πατρίδα λεύτερη από τους κατακτητές και μια ζωή απαλλαγμένη από τους εκμεταλλευτές του κόπου του λαού.

Η μελέτη της ιστορίας του λαϊκού κινήματος, η ξεχωριστή συμβολή του λαού της συνοικίας μας – της ηρωικής Καισαριανής- σε αυτό, δεν είναι επομένως μια υπόθεση που αφορά το παρελθόν.

Μελετάμε την ιστορία μας για να αξιοποιήσουμε τα συμπεράσματα της σήμερα. Να ενισχύσουμε τα όπλα του κινήματος, να δώσουμε ώθηση στους αγώνες που αναπτύσσονται ώστε να μπει φραγμός στην πολιτική που σαν τσουνάμι παρασύρει εργατικά δικαιώματα και κατακτήσεις που έχουν κερδηθεί με ιδρώτα και αίμα.

5-Σεπ-1944 ο 14χρονος μαθητής ΕΠΟΝίτης Ανδρέας Λυκουρίνος εκτελείται από τους χιτλερικούς καταχτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μαζί με την Ηρώ Κωνσταντοπούλου και άλλους 48 αγωνιστές που κρατούνταν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου

Κοιτώντας το χθες μπορούμε να βγάζουμε συμπεράσματα για το σήμερα και τρόπους αντιμετώπισης αντίστοιχων καταστάσεων. Η άνοδος φασιστικών οργανώσεων τότε και σήμερα, σε περιόδους κρίσης του συστήματος, μόνο τυχαία δεν είναι. Προκειμένου να επιβληθεί «τάξη», όπου ήταν αναγκαίο, μικροαστικές και αστικές δυνάμεις έδειξαν ανοχή, ενώ και σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη και ενίσχυση των μορφωμάτων αυτών. Τυχαίο επίσης δεν ήταν και το πώς αντιμετωπίστηκε τότε ο Φασισμός. Μέσα από τον οργανωμένο αγώνα, συσπειρωμένος ο Λαός γύρω από δυνάμεις που στόχευαν τη μήτρα που γεννά τον φασισμό (ΚΚΕ, ΕΑΜ, ΕΠΟΝ, ΕΛΑΣ), μπόρεσαν να δώσουν τη μάχη και να νικήσουν το θεριό του φασισμού. Ο καθημερινός ταξικός αγώνας του τότε ενάντια στο σύστημα που γεννάει τον φασισμό, τους πολέμους και τη φτώχεια για τους λαούς, όχι με ωραία συνθήματα και ευχές ή εκλογικά ποσοστά, αλλά που έφτανε ακόμη και μέχρι την υπέρτατη θυσία, να αποτελέσει παράδειγμα για το σήμερα. Μόνο έτσι μπορεί η αλληλεγγύη να έχει το πραγματικό της νόημα, μόνο έτσι μπορούμε να ξεδοντιάσουμε τους σύγχρονους γερμανοτσολιάδες, μόνο έτσι ο Λαός μας μπορεί να οδεύσει σε ένα δρόμο που θα υποτάσσει τον πλούτο που παράγεται στα δικά του συμφέροντα.

Δίνουμε στην πάλη αυτή όλες μας τις δυνάμεις, συστρατευόμαστε με τις ταξικές δυνάμεις του εργατικού κινήματος, το ριζοσπαστικό κίνημα των αυτοαπασχολούμενων, της φτωχής αγροτιάς, του κινήματος της νεολαίας και των γυναικών.

     Με τους ταξικούς αγώνες του σήμερα
    δίνουμε συνέχεια και τιμάμε τις θυσίες του χθες

Ο Θέμος Κορνάρος θα γράψει για τον Ανδρέα Λυκουρίνο στην “Ελεύθερη Ελλάδα” της 6 του Μάη 1945, το παρακάτω κείμενο (από το βιβλίο του γιατρού Αντώνη Φλούντζη “Χαϊδάρι, κάστρο και βωμός της Εθνικής Αντίστασης”, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1986).
Ο Ανδρέας Λυκουρίνος γεννήθηκε στα 1931 κι ο κατακλυσμός της σκλαβιάς τον βρίσκει ένδεκα χρονών. Πήρε ενεργό μέρος στην πρώτη φάση του αγώνα. Στην επίθεση πείνας. Το Ελληνικό φρούριο κράτησε άμυνα γερή ένα χρόνο…
Έπρεπε να διαλέξει μεταξύ του σχολικού βαθμολογίου και του ανοιχτού αγώνα της πατρίδας του. Ητανε ο πρώτος μαθητής. Αυτό δεν τον εμπόδισε καθόλου να βρει τα πόστα του παράνομου τύπου και να ακούει απ’ ευθείας τη φωνή και τις εντολές του μαχόμενου Έθνους: «Κρατηθείτε ζωντανοί. Η ζωή μας θα είναι το χρησιμότερο υλικό για τη μάχη, για τη ΝΙΚΗ».

Ο Λυκουρίνος θεωρεί τον εαυτό του υπεύθυνο για τη ζωή των δικών του. Για τα τρία αδέρφια και τους γονείς του. Αγοράζει και πουλά παλιά ρούχα και παλιά παπούτσια κι έσωσε το σπίτι του. Η δουλειά του πατέρα του περνούσε κρίση. Ήτανε μαραγκός. Στην ξεγνοιασιά του παιδικού προσώπου έρχεται η ευθύνη και η αγωνία και βάζουνε σφραγίδα τίμιου άνδρα… Είχε νικήσει την πρώτη νίκη για λογαριασμό της αδούλωτης πατρίδας του. Είχε αποκτήσει αυτοπεποίθηση. Έχει επιβληθεί και στους μικρούς και στους μεγάλους. Και στην επιθετική φάση του αγώνα, όταν το Έθνος γύρευε αρχηγούς της κάθε ηλικίας και της κάθε γειτονιάς, ο Α. Λυκουρίνος βρισκότανε κιόλας τοποθετημένος μόνος του, στο ηγετικό πόστο της νολαίας Μακρυγιάννη.

Έχει μπει στα 12 χρόνια! Και καμαρώνει γιατί – προσθέτοντας μόνος του δύο-τρία χρόνια παρά πάνω – έφτιαχνε ένα νούμερο που ξέφευγε κάπως από τα σύνορα της νηπιακής ηλικίας.
Είχε γίνει θρύλος μεταξύ των τσολιάδων, συζητιόνταν μ’ ανησυχία τα κατορθώματα κάποιου «μωρού», στο Κουκάκι.
Το αντάρτικο γύρευε όπλα. Οι οργανώσεις είχανε πάντα ανοιχτό έρανο γι’ αυτό το σκοπό. Ο Α. Λυκουρίνος πήρε πρωτοβουλία: Με δεκαρολογήματα δουλειά δεν γίνεται. Πιο δύσκολα βρίσκονται τα όπλα, παρά τα λεπτά. Μ’ ένα ψευτοπίστολο, πήλινο, παραφυλάει ένα βράδυ σε μια γωνιά. Κι αφοπλίζει τον πρώτο τσολιά. Πετάει τον πηλό. Και μ’ αληθινό όπλο πια μαζεύει και πιστόλια και χειροβομβίδες και στολές ακόμη. Δεν είναι λίγοι οι τσολιάδες που αναγκάστηκαν να φτάσουν στη στρατώνα τους, με τα εσώρουχα μόνο… Η Ειδική Ασφάλεια ενδιαφέρθηκε. Τα Ες-Ες τα γερμανικά απαιτούνε από τους αρχηγούς των ελληνικών Ες-Ες την εμπέδωση της «τάξεως» στις δυτικές συνοικίες της Αθήνας, γιατί οι τσολιάδες ζήτησαν… ενίσχυση. Τίποτα δεν μπόρεσαν. Όλα ήταν ήρεμα. Οι μυστικοί που τοποθετήθηκαν στη συνοικία δεν έβλεπαν καμιά ύποπτη κίνηση. Οι άνθρωποι πήγαιναν στις δουλειές τους, γύριζαν κουρασμένοι, τα παιδιά παίζανε στην αυλή του σκολειού. Κι αν ρωτούσαν και για βαθμούς, ο Λυκουρίνος είχε τα πρωτεία. Μπροστά τους περνούσε με τα βιβλία στο χέρι. Τους ήξερε. Δεν του ξέφευγε κανένας από τους ανθρώπους της Ασφάλειας. Η αυτοάμυνα του έγινε ένστικτο. Μαέστρος και σ’ αυτή τη δουλειά. Θα τον ζήλευαν και μεγάλοι και παλιοί και νέοι αγωνιστές για την τάξη και τη συνωμοτικότητά του. Μόνο που δεν περιοριζότανε στις νυχτερινές εξορμήσεις. Στη μάχη του Μακρυγιάννη με τους τσολιάδες του 1943, που κράτησε τέσσερις ώρες, πήρε μέρος και ο Λυκουρίνος.

Ένα βράδυ το Μάη του 1943, οι Γερμανοί σήκωσαν τον κόσμο στο πόδι στη συνοικία αυτή, με τους πυροβολισμούς και τις φωνές τους. Κυνηγούσαν στους δρόμους κάτι σκιές. Ήτανε η παρέα του Λυκουρίνου. Η δράση του παιδιού γεμίζει δυο χρόνια της σκλαβιάς. Γίνεται παράδειγμα και θρύλος ανάμεσα στους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Είναι ο φόβος κι ο τρόμος των πρακτόρων του εχθρού. Στις 4 του Ιούνη 1944 βρέθηκε ο φρικτός προδότης, και στις 5 του Ιούνη έξι χαφιέδες των ελληνικών Ες-Ες, μπλοκάρουνε το σπίτι του Εθνικού αγωνιστή, στη συνοικία Κουκάκι (σσ. Γαληνού 41). Ζητούν τον Ανδρέα Λυκουρίνο. Ο πατέρας του ζητάει εξηγήσεις για το παιδί. Κι αυτοί γυρεύουν, εκτός από το παιδί και το πιστόλι που πήρε ψες το βράδυ από έναν δικό τους. Μα δε βρήκανε τίποτα. Μόνο ένα παιδάκι αδύνατο, μια σταλιά, που κοιμότανε ξέγνοιαστα στο γιατάκι του και πλάι στην καρέκλα είχε το κοντό του παντελονάκι και τα βιβλία του σχολείου του. Κάτω βρίσκονταν και τα πεδιλάκια του Νο 32.

Αυτός είναι; ρωτούνε τον πατέρα.
– Αυτός.
Εσύ είσαι; ρωτούνε το ίδιο το παιδί.
– Ποιος;

– Ο τρομοκράτης!
– Οχι! Είμαι μαθητής. Πάω στη δεύτερη Γυμνασίου στο 6^ο Γυμνάσιο, απαντά απαθέστατα.

Μα οι πληροφορίες τους είναι θετικές. Αρχίζει το ξύλο. Γυρεύουν το πιστόλι. Μα το πιστόλι, ποιος ξέρει σε ποια βουνοκορφή θα ταξίδευε πια κείνη την ώρα. Και πήρανε μόνο τον Ανδρέα, με το μαθητικό του πηλήκιο στα άντρα τους. Πήρανε μέτρα εξαιρετικά ώσπου να φτάσουνε στην οδό Παπαρηγοπούλου Νο 7. Εκεί ήταν η έδρα των ελληνικών Ες-Ες. Επικεφαλής της συνοδείας ήτανε ο Μάκης Μακρογιάννης, που υπηρετεί σήμερα στην Εθνοφυλακή με το βαθμό ανθυπασπιστή. Η αλήθεια είναι πως ζήτησε να σώσει το παιδί. Ζήτησε τη βοήθεια του πατέρα του και δέκα λίρες, μέσω ενός άλλου της συνοδείας.
Το ανέκριναν και το ρωτούσαν, πού έχει κρυμμένες τις λίρες; (Είχανε πληροφορίες πως έχει πολλές). Αφού δεν βγήκε τίποτε, τον παρέδωσαν την ίδια μέρα στην Ειδική Ασφάλεια και μετά τέσσερις μέρες στα γερμανικά Ες-Ες της οδού Μέρλιν. Το κρεμάσανε, το κάψανε, του βάλανε στα νύχια καρφίτσες. Μα αυτός εξακολουθούσε να είναι μαθητής της 2ης τάξης του 6ου Γυμνασίου και ο αλύγιστος και παινεμένος αγωνιστής του Εθνικού Ελληνικού Αγώνα της Αντίστασης. Τέτοιος έμεινε ως το τέλος. Τέτοιον τον γνώρισε τον ήρωα Λυκουρίνο και το Χαϊδάρι. Τώρα ήταν 14 χρονών. Στις 5 Σεπτέμβρη 1944 τον οδήγησαν στο εκτελεστικό. Στο δρόμο βρήκε τρόπο να πετάξει ένα σημείωμα που έγραφε:
«Μπαμπά με πάνε για εκτέλεση μαζί με τους (αναφέρει ονόματα). Ειδοποίησε παρακαλώ τα σπίτια τους. Μη στενοχωριέστε. Ανδρέας».

 

Que c'est triste Venise: η "Γαληνοτάτη" και τα κανάλια της

Το 1956 _με ολίγη μυθοπλασία, ένα εξαιρετικό γεγονός έλαβε χώρα στη Βενετία, όταν τα διάσημα κανάλια της πόλης αποστραγγίστηκαν και καθαρίστηκαν για πρώτη φορά μετά από αιώνες. Αυτή η επιχείρηση ήταν γνωστή και ως "La Svolta di Popolazo" (κάτι σαν "Λαϊκή Επανάσταση"), όντας ένα τεράστιο αστικό έργο που στόχευε στη βελτίωση της υγιεινής και των υποδομών των ιστορικών υδάτινων οδών της Βενετίας. Με το πέρασμα των αιώνων, τα κανάλια της Βενετίας είχαν συσσωρεύσει στρώματα λάσπης, συντριμμιών και αποβλήτων, οδηγώντας σε ανθυγιεινές συνθήκες και θέτοντας σε κίνδυνο την αρχιτεκτονική κληρονομιά της πόλης. Η απόφαση για την αποστράγγιση και τον καθαρισμό των καναλιών ελήφθη σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης αυτών των ζητημάτων, αποκατάστασης των υδάτινων οδών στην παλιά τους δόξα και διατήρησης της μοναδικής πολιτιστικής και ιστορικής ταυτότητας της Γαληνοτάτης. Η αποστράγγιση και ο καθαρισμός των καναλιών απαιτούσαν σχολαστικό σχεδιασμό, συντονισμό και χρονοβόρα εργασία από μια ομάδα μηχανικών, εργατών και εθελοντών. Νερό αντλούνταν από τα κανάλια, αποκαλύπτοντας τον λασπωμένο πυθμένα και τους κρυμμένους θησαυρούς κάτω από την επιφάνεια, όπως χαμένα αντικείμενα, βυθισμένα σκάφη και αιωνόβιες κατασκευές.

Καθώς τα κανάλια άδειαζαν, τα συνεργεία καθαρισμού άρχισαν να εργάζονται απομακρύνοντας τόνους ιζημάτων, υπολειμμάτων και σκουπιδιών που είχαν συσσωρευτεί με την πάροδο των ετών (σσ. δεν είναι γνωστό πού τα πήγαν…). Η διαδικασία περιελάμβανε βυθοκόρηση, τρίψιμο και εκσκαφή των καναλιών για την απομάκρυνση των στρωμάτων των υπολειμμάτων και την αποκατάσταση των υδάτινων οδών στο αρχικό τους _κατά το δυνατόν βάθος και καθαρότητα. Η αποστράγγιση και ο καθαρισμός των καναλιών το 1956 ήταν μια μνημειώδης προσπάθεια που τράβηξε την προσοχή και τον θαυμασμό των ντόπιων και των επισκεπτών. Το έργο βελτίωσε την υγιεινή και την αισθητική των καναλιών, αλλά τόνισε επίσης τη σημασία της διατήρησης της μοναδικής κληρονομιάς και των αρχιτεκτονικών θαυμάτων της Βενετίας για να τα απολαύσουν οι μελλοντικές γενιές. Μια φωτογραφία εποχής απαθανατίζει την επιχείρηση: άνδρες οπλισμένοι με φτυάρια και καρότσια, βυθισμένοι στη λάσπη, δουλεύουν με αποφασιστικότητα _σκληρή δουλειά και κοινοτικό πνεύμα.
                           Un’impresa mai tentata prima

            Βενετία… Que c'est triste Venice

18-Φεβ-2023
Όπως αναφέρει ο ιστότοπος meteoweb.eu ο ισχυρός αντικυκλώνας που σάρωνε τότε την Ευρώπη είχε αντίκτυπο και στη Βενετία, με την πολύ χαμηλή παλίρροια που είχε σαν αποτέλεσμα να κάνει την εμφάνισή του το φαινόμενο της άμπωτης, δηλαδή η απότομη πτώση της στάθμης της θάλασσας. Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο ιστότοπος, το φαινόμενο έφτασε  στο ανώτερο σημείο του _συγκεκριμένα η στάθμη της θάλασσας υποχώρησε στα -65 εκατοστά από το σημείο μηδέν της παλίρροιας. Το φαινόμενο δεν είναι ασυνήθιστο τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο καθώς το 69% από τις χαμηλές παλίρροιες συμβαίνει μεταξύ Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου. Η άμπωτη  δημιούργησε προβλήματα καθώς τα κανάλια είχαν μετατραπεί σε ρυάκια ή στερέψει με τις βάρκες και τις γόνδολες να μένουν αγκυροβολημένες εξαιτίας της ξηρασίας.  Ακόμα είχε σαν αποτέλεσμα τα αρχαία θεμέλια των κτιρίων να είναι ορατά ακόμη και κατά μήκος του Μεγάλου Καναλιού. Μάλιστα κάποια κανάλια είχαν στερέψει τόσο που ήταν αδύνατη η κίνηση ακόμα και των πλωτών ασθενοφόρων ή οποιαδήποτε βάρκας ή γόνδολας.

Ιστορικά οι περιπτώσεις _κατά τα τελευταία χρόνια, κατά τις οποίες η στάθμη της θάλασσας έμεινε κάτω από τα -50 εκατοστά ήταν το 2005 για 48 ώρες και άλλες δύο φορές στο 2002 και το 2007 για 28 ώρες, καθώς επίσης και το 2004 για 27.

Η Βενετία _Venezia‎‎, Venesia ή Venexia είναι χτισμένη πάνω σε ένα αρχιπέλαγος 117 νησιών σχηματισμένων από 177 κανάλια σε μια ρηχή λιμνοθάλασσα, που συνδέονται με 409 γέφυρες. Είναι πρωτεύουσα της Περιφέρειας του Βένετο και βρίσκεται στην ομώνυμη ελώδη λιμνοθάλασσα που απλώνεται κατά μήκος της ακτογραμμής μεταξύ των εκβολών των ποταμών Πάδου (Πο) και Πιάβε. Η Βενετία είναι φημισμένη για την ομορφιά της τοποθεσίας της, την αρχιτεκτονική της και τα έργα τέχνης της και ολόκληρη η πόλη είναι καταγεγραμμένη ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, μαζί με τη λιμνοθάλασσά της. Το όνομα προέρχεται από τον αρχαίο λαό των Βένετων, που κατοίκησαν την περιοχή από τον 10^ο αιώνα π.Χ. Η πόλη υπήρξε στην ιστορία πρωτεύουσα της Δημοκρατίας της Βενετίας, γνωστή ως «Γαληνοτάτη», «Βασίλισσα της Αδριατικής», «Πόλη του Νερού», «Πόλη των Μασκών», «Πόλη των Γεφυρών», «Επιπλέουσα Πόλη» και «Πόλη των Καναλιών» κλπ. Υπήρξε πολύ μεγάλη ναυτική δύναμη κατά τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση, ορμητήριο για τις Σταυροφορίες και τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου, καθώς και πολύ σημαντικό κέντρο εμπορίου (ιδιαίτερα μεταξιού, σιτηρών και μπαχαρικών) και τέχνης από τον 13^ο μέχρι τα τέλη του 17^ου αιώνα. Αυτό κατέστησε τη Βενετία πλούσια πόλη σε όλη την ιστορία της. Είναι επίσης γνωστή για τα αρκετά καλλιτεχνικά της κινήματα, ιδιαίτερα στην περίοδο της Αναγέννησης _διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της συμφωνικής μουσικής και της όπερας, ενώ αποτελεί γενέτειρα του Αντόνιο Βιβάλντι.

Μολονότι δεν υπάρχουν ιστορικές αναφορές, σχετικές με τους πρώτους αιώνες της Βενετίας, η παράδοση και οι υπάρχουσες μαρτυρίες έχουν κάνει αρκετούς ιστορικούς να συμφωνήσουν ότι ο αρχικός πληθυσμός της Βενετίας αποτελούνταν από πρόσφυγες από Ρωμαϊκές πόλεις κοντά, όπως Πάντοβα, Ακυληία, Τρεβίζο, Αλτίνο και Κονκόρντια (σημερινό Πόρτογκουάρο) και από την ανυπεράσπιστη ύπαιθρο που τρέπονταν σε φυγή από διαδοχικά κύματα εισβολών Γερμανών και Ούννων. Μερικές ύστερες Ρωμαϊκές πηγές αποκαλύπτουν την ύπαρξη ψαράδων στα νησιά της αρχικής ελώδους λιμνοθάλασσας _αναφέρονταν ως «κάτοικοι της λιμνοθάλασσας». Η παραδοσιακή ίδρυση ταυτοποιείται με την αφιέρωση της πρώτης εκκλησίας, του Σαν Τζάκομο στο νησάκι του Ριάλτο (Ριβοάλτο _Ψηλή Όχθη), που λέγεται ότι έγινε 25^η  Μαρτίου του 421. Η τελευταία και μονιμότερη μετανάστευση στο βορρά της Ιταλικής Χερσονήσου ήταν εκείνη των Λομβαρδών το 568, αφήνοντας στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία μια λεπτή λωρίδα ακτής στο σημερινό Βένετο, περιλαμβανομένης της Βενετίας.

           Canal Grando

Το Μεγάλο Κανάλι ή Κανάλ Γκράντε (Canal Grande, στην τοπική διάλεκτο Canal Grando) είναι το πλατύτερο κανάλι της και μία από τις κυριότερες αρτηρίες της.Το δυτικό άκρο του καναλιού βρίσκεται στον σιδηροδρομικό σταθμό της Σάντα Λουτσία, ενώ το ανατολικό άκρο δίπλα στην Πλατεία του Αγίου Μάρκου. Η διαδρομή του έχει το σχήμα ενός μεγάλου αντίστροφου «S» που διέρχεται από το κέντρο της. Το μήκος του είναι 3,8 χιλιόμετρα, ενώ το πλάτος του κυμαίνεται κατά τόπους από 30 έως 90 μέτρα και το βάθος του είναι 5 μέτρα κατά μέσο όρο.

Οι πλευρές του καναλιού πλαισιώνονται με πάνω από 170 κτήρια, τα περισσότερα από τα οποία χρονολογούνται από τον 13^ο μέχρι τον 18^ο αιώνα και είναι δείγματα του πλούτου και της τέχνης που δημιούργησε η Βενετική _Γαληνοτάτη “Δημοκρατία”. Οι οικογένειες της Βενετίας ξόδευαν τεράστια ποσά προκειμένου να επιδείξουν τον πλούτο τους με τα ανάλογα μέγαρα (palazzι). Μεταξύ των αρχοντικών αυτών συγκαταλέγονται τα Παλάτσο Μπαρμπάρο, Κα Ρετσόνικο, Κα ντ' όρο, Παλάτσο Ντάριο, Κα Φόσκαρι, Παλάτσο Μπαρμπάριγκο το Παλάτσο Βενιέρ ντεϊ Λεόνι που στεγάζει τη Συλλογή Πέγκυ Γκούγκενχαϊμ και πολλά ακόμη. Σημαντικές εκκλησίες στη διαδρομή του καναλιού μεταξύ αυτών η βασιλική της Σάντα Μαρία ντελλα Σαλούτε (Παναγιά της Υγείας).Τα περισσότερα από τα μέγαρα δεν διαθέτουν πεζοδρόμιο μπροστά τους και έτσι μπορεί κάποιος να περάσει μπροστά από τις προσόψεις τους μόνο πάνω σε κάποιο πλεούμενο. Επειδή το μεγαλύτερο μέρος της κυκλοφορίας γίνεται κατά μήκος του καναλιού και όχι από τη μία όχθη του στην άλλη, μέχρι τον 19ο αιώνα υπήρχε μόνο μία γέφυρα πάνω από το Κανάλ Γκράντε: η Ριάλτο. Σήμερα υπάρχουν τρεις ακόμα γέφυρες: η Πόντε ντελι Σκάλτσι (=Γέφυρα των ξυπόλητων), η Γέφυρα της Ακαδημίας και η αμφιλεγόμενη Γέφυρα του Συντάγματος (2008), σχεδιασμένη από τον Σαντιάγο Καλατράβα.

Το Μεγάλο Κανάλι ακολουθεί πιθανότατα την κοίτη ενός αρχαίου ποταμού (ίσως εκβολικού κλάδου του Μπρέντα), που ξεχώριζε όταν η στάθμη των υδάτων ήταν χαμηλότερη, πριν τον σχηματισμό της Λιμνοθάλασσας της Βενετίας. Μετά την ίδρυση το αυξανόμενο εμπόριο βρήκε στο βαθύ Μεγάλο Κανάλι ένα ασφαλές και προσβάσιμο στα πλοία της εποχής λιμάνι. Το αποστραγγιστικό σύστημα αποκαλύπτει ότι η πόλη έγινε πιο συμπαγής με το πέρασμα των αιώνων: τότε ακόμα το Κανάλι ήταν πιο πλατύ και βρισκόταν ανάμεσα σε μικρά νησάκια που συνδέονταν με ξύλινα γεφύρια, ενώ η παλίρροια εκείνη την εποχή γινόταν πιο εμφανής.

           Η εποχή των “fondaco”

Κατά μήκος του καναλιού άρχισαν να κτίζονται όλο και περισσότερα φοντάκο (fondaco, από την αραβική λέξη για την αποθήκη), κτήρια που συνδύαζαν την αποθήκη του εμπόρου στο ισόγειο και την κατοικία του από επάνω. Μπροστά τους, στην όχθη του καναλιού, διαθέτουν ένα πρόθυρο (την curia), που διευκόλυνε την εκφόρτωση των πλεούμενων. Από αυτό ένας διάδρομος στο εσωτερικό με τα δωμάτια αποθηκεύσεως στα πλευρά του κατέληγε σε μια πίσω αυλή. Αντιστοίχως, στον πρώτο όροφο μια λότζα (τοξοστοιχία) στο μέγεθος του πρόθυρου φώτιζε το χολ στο οποίο είχαν τις πόρτες τους τα δωμάτια της κατοικίας του εμπόρου. Η πρόσοψη έτσι διαιρείται σε τρία μέρη: ένα «αεράτο» κεντρικό και δύο πιο συμπαγείς πλευρές. Υπάρχει και ένας χαμηλοτάβανος ημιόροφος με γραφεία ανάμεσα στο ισόγειο και τον πρώτο όροφο. Το fondaco διέθετε συχνά πλευρικούς αμυντικούς πύργους (torreselle), όπως το Φοντάκο ντεϊ Τούρκι (των Τούρκων _13^ος  αιώνας, μεγάλη αποκατάσταση τον 19^ο). Μαζί με το Φοντάκο ντεϊ Τεντέσκι (των Γερμανών) φανερώνουν το πλήθος των ξένων εμπόρων που ζούσαν στο Μεγάλο Κανάλι στη Βενετία όπου το κράτος τους έδινε αποθήκες και καταλύματα, ενώ ταυτοχρόνως έλεγχε την εμπορική τους δραστηριότητα.

Περισσότερα δημόσια κτήρια ανεγείρονταν την ίδια περίοδο κατά μήκος του καναλιού στο Ριάλτο: μέγαρα για εμπορικές και τραπεζικές δραστηριότητες (Παλάτσο ντεϊ Καμερλένγκι και Παλάτσο ντεϊ Ντιέτσι Σάβι _ ξανακτίσθηκε μετά την πυρκαγιά του 1514), αλλά και το νομισματοκοπείο.

             Ο ενετο-βυζαντινός ρυθμός

Τα αγαθά έφθαναν μαζικά από την κατακτημένη πρώην Βυζαντινή Αυτοκρατορία, μαζί με λεηλατημένα γλυπτά, ζωφόρους, κίονες και κιονόκρανα για να διακοσμήσουν τα φοντάκο αρχοντικών οικογενειών. Η βυζαντινή τέχνη συγχωνεύθηκε έτσι με προγενέστερα στοιχεία, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός ενετο-βυζαντινού αρχιτεκτονικού ρυθμού. Χαρακτηριστικά του ήταν οι μεγάλες τοξοστοιχίες (λότζες) με κυκλικές ή επιμηκυμένες αψίδες και η αφθονία των πολύχρωμων μαρμάρων. Κατά μήκος του Μεγάλου Καναλιού αυτά τα στοιχεία διατηρούνται καλά στα μέγαρα Κα Φαρσέττι και Κα Λορένταν (αμφότερα έδρες σήμερα του δήμου της Βενετίας), καθώς και στο Κα ντα Μόστο, όλα κτίσματα του 12^ου ή του 13^ου αιώνα. Εκείνη την εποχή το Ριάλτο είχε έντονη οικοδομική ανάπτυξη, η οποία διαμόρφωσε την εικόνα του καναλιού και των γύρω. Επειδή στη Βενετία τα οικοδομικά υλικά ήταν πολύτιμα, στις όποιες μετέπειτα επισκευές τα υπάρχοντα στοιχεία ξαναχρησιμοποιούνταν, συγχωνεύοντας τον ενετοβυζαντινό με τους νεότερους ρυθμούς (Κα Σαγκρέντο, Παλάτσο Μπέμπο). Η πολυχρωμία, οι τριμερείς προσόψεις, τα διάχυτα ανοίγματα και η κατανομή των δωματίων δημιούργησαν ένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό γούστο που συνεχίσθηκε και αργότερα. Η Δ΄ Σταυροφορία με τα λάφυρα από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης του 1204, καθώς και άλλες ιστορικές περιστάσεις, προσέδωσαν στη Βενετία μια ανατολική επίδραση στην εικόνα της μέχρι τα τέλη του 14^ου αιώνα.

Ο ενετο-γοτθικός ρυθμός

Η γοτθική αρχιτεκτονική στη Βενετία εξαπλώθηκε με αρκετή καθυστέρηση, ως ένα φανταχτερό «gotico fiorito», αρχίζοντας με τη νότια πλευρά του Ανακτόρου των Δόγηδων. Η «καθετότητα» και ο φωτισμός του γοτθικού ρυθμού βρίσκονται και στα πρόθυρα και τις λότζες των κτηρίων φοντάκο: οι κίονες γίνονται λεπτότεροι και οι επιμήκεις αψίδες αντικαθίστανται από μυτερές ή σιγμοειδείς. Ανάμεσα στα μέγαρα του 15^ου αιώνα στο κανάλι που έχουν ακόμη την αρχική τους γοτθική εμφάνιση είναι τα Κα ντ' όρο, Παλάτσο Μπερνάρντο α Σαν Πόλο, Κα Φόσκαρι (που σήμερα στεγάζει το Πανεπιστήμιο της Βενετίας), Παλάτσο Πιζάνι Μορέττα, Παλάτσι Μπαρμπάρο, Παλάτσο Καβάλλι-Φρανκέττι.

Η Αναγέννηση

Από τον 15^ο αιώνα, αναγεννησιακά μοτίβα εμφανίζονται σε κτήρια όπως το Παλάτσο Ντάριο και το Παλάτσο Κορνέρ Σπινέλλι (το δεύτερο σχεδιάσθηκε από τον Μάουρο Κοντούσι, πρωτοπόρο του αναγεννησιακού ρυθμού στη Βενετία. Το Κα Βεντραμίν Καλλέργη, ένα άλλο από τα έργα του (σήμερα φιλοξενεί το καζίνο), αποκαλύπτει μια πλήρη μετάβαση: τα πολλά και μεγάλα παράθυρα με τα ανοικτόχρωμα μάρμαρα φέρουν κυκλικά τόξα και κίονες ανήκοντες στους τρεις κλασικούς ρυθμούς: κορινθιακό, ιωνικό ή δωρικό.Η κλασική αρχιτεκτονική είναι περισσότερο εμφανής στα έργα του Τζάκοπο Σανσοβίνο, που ήρθε στη Βενετία το 1527. Κατά μήκος του Μεγάλου Καναλιού σχεδίασε το Παλάτσο Κορνέρ ντελλα Κα Γκράντε και το Παλάτσο Ντολφίν Μάνιν, γνωστά για τη μεγαλοπρέπεια, την οριζόντια διαρρύθμιση των λευκών τους προσόψεων και την ανάπτυξη γύρω από μια κεντρική εσωτερική αυλή. Αναγεννησιακά κτήρια στο κανάλι είναι επίσης το Παλάτσο Παπαντόπολι και το Παλάτσο Γκριμάνι ντι Σαν Λούκα. Αρκετά μέγαρα αυτής της περιόδου είχαν προσόψεις διακοσμημένες με νωπογραφίες σημαντικών καλλιτεχνών, όπως του Ιλ Πορντενόνε, του Τιντορέττο και του Πάολο Βερονέζε, αλλά καμιά από αυτές δεν σώζεται σήμερα. Ιδιαιτέρως αξιομνημόνευτες ήταν οι νωπογραφίες των Βερονέζε και Ντζελόττι στο Κα Καππέλλο, στη διασταύρωση του Μεγάλου Καναλιού με το κανάλι Ρίο ντε Σαν Πόλο.

Το ενετικό μπαρόκ και ο νεοκλασικισμός

Το 1582 ο Αλεσσάντρο Βιττόρια άρχισε την ανέγερση του Παλάτσο Μπάλμπι (σήμερα στεγάζει την Περιφερειαρχία του Βένετο), στο οποίο είναι αναγνωρίσιμα στοιχεία της αρχιτεκτονικής μπαρόκ. Ο μεγαλύτερος αρχιτέκτονας του μπαρόκ στη Βενετία ήταν πάντως ο Μπαλντασάρε Λονγκένα, ο οποίος το 1631 άρχισε να κτίζει τη μεγαλόπρεπη βασιλική της Σάντα Μαρία ντελλα Σαλούτε, μια από τις ομορφότερες εκκλησιές της Βενετίας και εμβληματικό κτίσμα του καναλιού. Η κλασικιστική διαρρύθμιση της προσόψεως έχει πολλές διακοσμήσεις και αγάλματα, ενώ άλλα γλυπτά στεφανώνουν την περιφέρεια του μεγάλου τρούλου του ναού. Αργότερα ο Λονγκένα σχεδίασε δύο επίσης μεγαλόπρεπα μέγαρα, το Κα Πέζαρο και το Κα Ρετσόνικο (με πολλή λιθοξοΐα), καθώς και τον ναό της Σάντα Μαρία της Ναζαρέτ, γνωστότερο ως «Κιέζα ντελι Σκάλτσι» (= «Η Εκκλησιά των ξυπόλητων») εξαιτίας των μοναχών του Τάγματος των Ανυπόδητων Καρμηλιτών (O.C.D.), στο οποίο ανήκε και ανήκει. Για διάφορους λόγους ο Λονγκένα δεν είδε κάποιο από αυτά τα κτήρια ολοκληρωμένο, και επιπλέον τα σχέδια όλων εκτός της Σάντα Μαρία ντελλα Σαλούτε τροποποιήθηκαν μετά τον θάνατό του. Τα μοτίβα του επαναλήφθηκαν στις δύο παλαιότερες προσόψεις του Παλάτσο Λάμπια, που διαθέτει έναν περίφημο κύκλο νωπογραφιών του Τιέπολο.
Η «σχολή» του Λονγκένα γέννησε τους αρχιτέκτονες Ντομένικο Ρόσι (1657-1737, δεν πρέπει να συγχέεται με τον σύγχρονό του γλύπτη Ντομένικο ντεϊ Ρόσι), που σχεδίασε την πρόσοψη του ναού Σαν Στάε και το Παλάτσο Κορνέρ ντελλα Ρετζίνα στο Μεγάλο Κανάλι, και Τζόρτζο Μασάρι (Παλάτσο Γκράσι και ολοκλήρωση Κα Ρετσόνικο στο Μεγάλο Κανάλι).

Ο 16^ος και ο 17^ος αιώνας σημαδεύουν τις απαρχές της παρακμής της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, αλλά γνώρισαν την εντονότερη οικοδομική δραστηριότητα στο Μεγάλο Κανάλι. Αυτό ερμηνεύεται εν μέρει από τον αυξανόμενο αριθμό οικογενειών (όπως οι Λάμπια) που έγιναν αρχοντικές (πατρίκιοι) πληρώνοντας από ένα τεράστιο ποσό στο κράτος, που τότε _όπως πάντα, αντιμετώπιζε οικονομικές δυσχέρειες. Μόλις αυτές οι οικογένειες κατέκτησαν το νέο τους «στάτους», ανήγειραν εντυπωσιακές κατοικίες πάνω στο Μεγάλο Κανάλι, κάτι που συχνά ωθούσε άλλες να ανακατασκευάσουν ή να ανακαινίσουν τις δικές τους.Τα νεοκλασικού ρυθμού κτίσματα κατά μήκος του καναλιού χρονολογούνται από τον 18ο αιώνα. Στο πρώτο μισό του αιώνα αυτού ανεγέρθηκε ο ναός Σαν Σιμεόνε Πίκκολο, με το εντυπωσιακό του πρόθυρο κορινθιακού ρυθμού, τον κεντρικό του σχεδιασμό και έναν υψηλό θόλο επενδεδυμένο με χαλκό.

               Η νεότερη εποχή

Μετά την κατάλυση της Δημοκρατίας της Βενετίας το 1797, μεγάλο μέρος της ανεγέρσεως μεγαλόπρεπων κτηρίων στην πόλη αναβλήθηκε, όπως μάς δείχνουν τα ημιτελή Παλάτσο Βενιέρ ντε Λεόνι και ναός του Σαν Μαρκουόλα στο Μεγάλο Κανάλι. Οι οικογένειες των πατρικίων, στερημένες από τον κληρονομικό ρόλο τους στη διοίκηση και σε μερικές περιπτώσεις διωκόμενες από τις επαναστατικές δυνάμεις, ανεζήτησαν αλλού κατοικία. Αρκετά ιστορικά “παλάτσι” κατεδαφίσθηκαν, αλλά πολλά βρήκαν άλλες χρήσεις και σε μερικά αναπαλαιώσεις διέσωσαν την εμφάνισή τους του 18^ου αιώνα. Στα τέλη του 20ού αιώνα τα περισσότερα από τα πλέον εξέχοντα μέγαρα είχαν περιέλθει πια στην ιδιοκτησία του δήμου, του ιταλικού κράτους ή ιδρυμάτων.

Κατά την εποχή του Ναπολεόντειου Βασιλείου της Ιταλίας, η κατάργηση των μοναστικών ταγμάτων στο έδαφος του βασιλείου άλλαξε χρήση στα ακίνητά τους. Το συγκρότημα της Σάντα Μαρία ντέλλα Καριτά πάνω στο Μεγάλο Κανάλι έγινε έτσι η γνωστή σήμερα Πινακοθήκη της Ακαδημίας, που φιλοξενεί τη σημαντικότερη συλλογή ενετικής ζωγραφικής. Το μοναστικό συγκρότημα της Σάντα Λουτσία (μερικώς σχεδιασμένο από τον Αντρέα Παλλάντιο) κατεδαφίσθηκε και στη θέση του κτίσθηκε ο ομώνυμος σιδηροδρομικός σταθμός. Με την ενσωμάτωση της Βενετίας στο Βασίλειο της ενοποιημένης πλέον Ιταλίας επανήλθε η ηρεμία στην πόλη και σημειώθηκαν κάποιες ανεγέρσεις κατά μήκος του Μεγάλου Καναλιού, με σεβασμό στην ιστορική του ομορφιά, συχνά αναπαραγωγές του νεογοτθικού ρυθμού, όπως η Ιχθυαγορά του Ριάλτο.

Εκδηλώσεις

Η Ιστορική λεμβοδρομία: Την πρώτη Κυριακή κάθε Σεπτεμβρίου λαμβάνει χώρα στο Μεγάλο Κανάλι η «Ιστορική Λεμβοδρομία» («Regata Storica»), ένας αγώνας μεταξύ ενετικών λέμβων που παρακολουθείται από χιλιάδες ανθρώπους. Του αγώνα προηγείται μια ιστορική παρέλαση πλεούμενων («Corteo Storico») σε ανάμνηση της αφίξεως στη Βενετία της τελευταίας Βασίλισσας της Κύπρου Αικατερίνης Κορνάρου μετά την κατάργηση του Βασιλείου το 1489: γονδολιέρηδες με στολές εποχής παρελαύνουν με χαρακτηριστικές λέμβους του 16ου αιώνα ακολουθώντας τον «Βουκένταυρο», το χρυσοποίκιλτο τελετουργικό πλοίο (γαλέρα) του Δόγη της Βενετίας.

Η εορτή της Παναγιάς της Υγείας: Στις 21 Νοεμβρίου κάθε χρόνο οι Βενετσιάνοι ευχαριστούν την Παρθένο Μαρία για τη λύτρωση της πόλεως από την επιδημία της πανούκλας του 1630-1638 προσκυνώντας στη Σάντα Μαρία ντελλα Σαλούτε _Παναγία της Υγείας. Οι προσκυνητές διασχίζουν το Μεγάλο Κανάλι πάνω σε μια προσωρινή πλωτή γέφυρα που στήνεται από το Κάμπο Σάντα Μαρία Τζομπενίγκο και μετά απολαμβάνουν το πανηγύρι και παραδοσιακά εδέσματα.

Que c'est triste Venise

Το θρυλικό “Πόσο θλιμμένη είναι η Βενετία” στίχοι της Φρανσουάζ Ντορέν συνθεμένο και ερμηνευμένο από τον Σαρλ Αζναβούρ. Κυκλοφόρησε ως single 45 στροφών το 1964 και σημείωσε διεθνή επιτυχία, σε όλη την Ευρώπη, αλλά και στις λατινοαμερικάνικες χώρες χάρη στην ισπανική του εκδοχή, Venecia sin ti. _σσ. Η Françoise Andrée Renée Dorin Γαλλίδα ηθοποιός, κωμικός, μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και τραγουδοποιός. Είχε μεγαλύτερη επιτυχία τη δεκαετία του 1970, έγραψε περίπου 30 θεατρικά έργα και περισσότερα από 25 βιβλία, καθώς επίσης έγραψε τραγούδια για διάφορους καλλιτέχνες)

Πόσο λυπημένη είναι η Βενετία
Στον καιρό που οι έρωτες παθαίνουν
Πόσο θλιμμένη είναι η Βενετία
Όταν δεν θα αγαπάμε πια ο ένας τον άλλον

Ακόμα ψάχνουμε για λέξεις
Αλλά η πλήξη τις παίρνει μακριά
Θα θέλαμε να κλάψουμε
Αλλά δεν μπορούμε πια

Πόσο λυπημένη είναι η Βενετία
Όταν οι βαρκαρόλες
Δεν εμφανίζονται τονίζοντας
Μόνο κούφιες σιωπές
Και η καρδιά σφίγγεται

Βλέποντας τις γόνδολες
Καταφύγιο ευτυχίας
Ερωτευμένα ζευγάρια

Πόσο λυπημένη είναι η Βενετία
Στον καιρό που οι έρωτες παθαίνουν
Πόσο θλιμμένη είναι η Βενετία
Όταν δεν θα αγαπάμε πια ο ένας τον άλλον

Μουσεία, εκκλησίες
Ανοίγουν τις πόρτες τους μάταια
Άχρηστη ομορφιά
Μπροστά στα απογοητευμένα μας μάτια

Πόσο θλιμμένη είναι η Βενετία
Βράδυ στη λιμνοθάλασσα
Όταν ψάχνεις για ένα χέρι βοήθειας
που δεν έρχεται
Και τι; … είμαστε ειρωνικοί
Πριν από το φως του φεγγαριού

Να προσπαθήσω να ξεχάσω
Αυτά που δεν λέμε ο καθένας στη αγάπη του
Αντίο σε όλα τα περιστέρια
Ποιοι μας συνοδεύουν τελικά;

Αποχαιρετιστήρια Γέφυρα των Στεναγμών
Αντίο χαμένα όνειρα
Η Βενετία είναι τόσο λυπημένη
Στον καιρό τους πεθαμένου έρωτα
Η Βενετία είναι τόσο λυπημένη
Όταν δεν θα αγαπάμε πια ο ένας τον άλλον

1.        Canal Grande, su treccani.it. URL consultato il 31 agosto 2023.

2.       Fantina Madricardo, Federica Foglini e Fabio Trincardi, High resolution multibeam and hydrodynamic datasets of tidal channels and inlets of the Venice Lagoon, in Scientific Reports -Nature, n. 170121, 5 settembre 2017, DOI:10.1038/sdata.2017.121. URL consultato l'11 ottobre 2019 (archiviato dall'url originale il 2 ottobre 2021)., pubblicata con licenza Creative Commons 4.0.

3.        Fondali della Laguna di Venezia: erosione e rifiuti, su cnr.it, 20 maggio 2019. URL consultato l'11 ottobre 2019 (archiviato dall'url originale l'11 ottobre 2019).

4.       Fondali scandagliati con il sonar in Canal Grande 600 pneumatici, su nuovavenezia.gelocal.it, 2-Φεβ 2019. archive.is.

5.     Pontili Actv e traghetti gondole aggiornati al 25 marzo 2018.

Βιβλιογραφία

·        Giulio Lorenzetti, Venezia e il suo estuario, Roma, Istituto Poligrafico dello Stato, 1963.

·        M. Brusegan, La grande guida dei monumenti di Venezia, Newton & Compton Ed., Roma, 2005, ISBN 88-541-0475-2.

·        E. e W. Eleodori, Il Canal Grande. Palazzi e Famiglie, Corbo e Fiore Editori, 2ª ed., Venezia, 2007, ISBN 88-7086-057-4.

·        Alvise Zorzi e P. Marton, I Palazzi Veneziani, Udine, Magnus, 1989, ISBN 88-7057-083-5.

·        Alberto Toso Fei, I segreti del Canal Grande. Misteri, aneddoti, curiosità, sulla più bella strada del mondo, Studio LT2, 2009.

·        Raffaella Russo, Palazzi di Venezia, Venezia, Arsenale Ed., 1998, ISBN 88-7743-185-7.

·        Umberto Franzoi e Mark Smith. Canal Grande, Venezia, Arsenale Ed., 1993, ISBN 88-7743-131-8.

·        Giuseppe Mazzariol (a cura di), I Palazzi del Canal Grande, Novara, Istituto Geografico De Agostini, 1989.

·        Gianjacopo Fontana. Venezia monumentale – I Palazzi, Venezia, Filippi Editore, 1967.

·        Andrea Fasolo e Mark Smith, Palazzi di Venezia, Venezia, Arsenale Ed., 2003, ISBN 88-7743-295-0.

·        Terisio Pignatti (a cura di), Le scuole di Venezia, Milano, Electa, 1981.

·        Silvia Gramigna, Annalisa Perissa, Scuole di Arti, Mestieri e Devozione a Venezia, Venezia, Arsenale Coop.

·        Giuseppe Tassini, Curiosità Veneziane, Venezia, Filippi Ed., 2001.

 

 

 

80χρονα της Αντιφασιστικής Νίκης: Η αστική διαστρέβλωση και καπηλεία

Η 9^η Μάη έδωσε την ευκαιρία στους κομμουνιστές σε όλο τον κόσμο να αναδείξουμε χρήσιμα διδάγματα που αντλούμε από τη σύγχρονη παγκόσμια Ιστορία, που είναι συνυφασμένη με τη δράση του εργατικού κινήματος στον Β’ Παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό Πόλεμο, όπως και του πρώτου εργατικού κράτους – της ΕΣΣΔ – και των κομμουνιστών στην ένοπλη σύγκρουση με τον φασισμό, που γέννησε ο καπιταλισμός. 

ΛΕΤΟΝΙΑ: Μνημείο προς τιμήν των λεγεωνάριων
των ναζιστικών SS,
την ώρα που καταστρέφονται
όλα τα αντιφασιστικά μνημεία
________________________________________

Πώς, όμως, αντιμετώπισαν τα 80χρονα της Αντιφασιστικής Νίκης οι δύο πλευρές του ιμπεριαλιστικού πολέμου και οι απολογητές τους;

Το ευρωατλαντικό μπλοκ

Είναι γνωστό πως η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκοντας να σβήσει τη μνήμη καθιέρωσε την 9η Μάη ως «ημέρα της Ευρώπης». Η Ευρωπαϊκή Ενωση του αντικομμουνισμού και της ανιστόρητης θεωρίας των δύο άκρων είναι ο καλύτερος χορηγός της ακροδεξιάς, αλλά και του φασισμού. Οι εκπρόσωποί της αναμασούν τη συκοφαντία περί «συνεργασίας της ΕΣΣΔ με τη ναζιστική Γερμανία», μέσω του Συμφώνου Μολότοφ – Ρίμπεντροπ, που υπογράφτηκε στις 23 Αυγούστου του 1939. Αποσιωπούν την ίδια ώρα και το γεγονός πως ανάλογα Σύμφωνα «μη επίθεσης» είχαν υπογράψει έναν χρόνο νωρίτερα η Βρετανία στις 30 Σεπτέμβρη 1938 και η Γαλλία στις 6 Δεκέμβρη 1938, ενώ η Πολωνία, που σήμερα ηγείται στην Ευρώπη στην αντισοβιετική καμπάνια, είχε υπογράψει ανάλογο σύμφωνο με τη χιτλερική Γερμανία από τα 1934.
Οι εκπρόσωποι της ΕΕ και των αστικών κομμάτων και ΜΜΕ στη χώρα μας ανακυκλώνουν τις συκοφαντίες πως «τα 2 ολοκληρωτικά καθεστώτα το σοβιετικό και το ναζιστικό βύθισαν την Ευρώπη στον πόλεμο, αφαιρώντας την ζωή σε εκατομμύρια Ευρωπαίους». Θέλουν με αυτόν τον τρόπο να κρύψουν πως ο ναζισμός είναι «τέκνο» του δικού τους εκμεταλλευτικού καπιταλιστικού συστήματος και ταυτόχρονα να επιβάλουν στις συνειδήσεις των λαών την απαράδεκτη εξίσωση του φασιστικού τέρατος με την εργατική εξουσία. Ετσι φροντίζουν να αποσιωπούν τη Συμφωνία του Μονάχου (1938), που αποτέλεσε την κορύφωση της λεγόμενης «πολιτικής του κατευνασμού» της ναζιστικής Γερμανίας, που ακολούθησαν τα λεγόμενα «δημοκρατικά» καπιταλιστικά κράτη. Σύμφωνα με τη χαρακτηριστική δήλωση του τότε Βρετανού υπουργού Εξωτερικών Λόρδου Χάλιφαξ, μετά από συνάντησή του με τον Χίτλερ ο φασιστικός Άξονας ήταν «προπύργιο της Δύσης ενάντια στον μπολσεβικισμό».

ΡΩΣΙΑ: Η πρώην Γενική Εισαγγελέας της Κριμαίας
και σήμερα Σύμβουλος του Γενικού Εισαγγελέα
της Ρωσικής Ομοσπονδίας
διαδηλώνει την 9η Μάη με την εικόνα του Τσάρου Νικόλαου του Β`
του αιμοσταγούς,
στην πράξη παραχαράσσοντας το περιεχόμενο της Αντιφασιστικής Νίκης
_______________________

Είναι δε πασίγνωστο πως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στελέχη των ναζί βρήκαν καταφύγιο στις ΗΠΑ και σε άλλες καπιταλιστικές χώρες, ενώ σήμερα στο όνομα της «λήθης των παθών» η κυρίαρχη αστική αρθρογραφία στο ευρωατλαντικό μπλοκ επιδιώκει να βάζει στην ίδια μοίρα θύτες και θύματα, ενώ ποτέ δεν σταματά να χύνει δηλητήριο ενάντια στον Κόκκινο Στρατό, στα ένοπλα αντάρτικα κινήματα, στα οποία ηγούνταν οι κομμουνιστές. Στις χώρες της Βαλτικής και στην Ουκρανία έχει επιλεγεί η τακτική της ευθείας επίθεσης στην ΕΣΣΔ, της πλήρους ιστορικής δικαίωσης των συνεργατών των ναζί, των απαγορεύσεων των ΚΚ και των κομμουνιστικών συμβόλων. Στην κατεύθυνση αυτή, το αστικό ουκρανικό καθεστώς έχει δικαιώσει τους ντόπιους συνεργάτες των ναζί, όπως ήταν ο Στ. Μπαντέρα, που στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου ιμπεριαλιστικού Πολέμου πολέμησαν ενάντια στην ΕΣΣΔ, στο πλευρό της ναζιστικής Γερμανίας. 

Του Ελισαίου ΒΑΓΕΝΑ μέλους της ΚΕ του ΚΚΕ,
υπεύθυνου του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων της ΚΕ

_______________________________________________________

 

Σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες για τα «μάτια του κόσμου» τιμάται η μέρα της Νίκης κατά του φασισμού, που έχει μεταφερθεί στις 8 Μάη. Μεταξύ άλλων, αυτό συμβαίνει και στην Ουκρανία. Φέτος το γελοίο της υπόθεσης ήταν πως o Ζελένσκι κάλεσε αυτές τις ημέρες τους ηγέτες των χωρών της ΕΕ να επισκεφτούν το Κίεβο. Οχι βέβαια για να τιμήσουν τα 1,4 εκατομμύρια των Ουκρανών στρατιωτών και αξιωματικών (σε σύνολο 8,6 εκατομμυρίων απωλειών του Κόκκινου Στρατού), που έπεσαν με το όπλο στο χέρι στη μάχη με τον φασισμό, καθώς και των 5,6 εκατομμυρίων αμάχων της Σοβιετικής Ουκρανίας, που εκτελέστηκαν, πέθαναν από την πείνα και τις κακουχίες της κατοχής (σε σύνολο 12,6 εκατομμυρίων άμαχου πληθυσμού της ΕΣΣΔ), αλλά για να εκφράσουν την «ενότητα και αποφασιστικότητά τους» απέναντι στη Ρωσία.

“Ο,τι δεν μπορεί τώρα να σβήσει,
_ας παραχαραχθεί!”

Από τη μεριά της, η αστική τάξη της Ρωσίας ακολουθεί άλλη τακτική, αυτή της δημόσιας επίκλησης της Αντιφασιστικής Νίκης και ταυτόχρονα της παραχάραξης της Ιστορίας και της καπηλείας της. Έτσι, αξιοποιεί τα σύμβολα της σοσιαλιστικής εποχής, επιδιώκοντας να τα αποκόψει από το πραγματικό περιεχόμενό τους. Στα χέρια της ρωσικής αστικής τάξης η Κόκκινη Σημαία με το σφυροδρέπανο, η σημαία της κοινωνικής συμμαχίας της εργατικής τάξης με τη φτωχή αγροτιά, η σημαία της σοσιαλιστικής Επανάστασης και οικοδόμησης και της ηρωικής Νίκης κατά του φασισμού, παρουσιάζεται «πετσοκομμένη» από αυτό το πραγματικό της περιεχόμενο, «κουτσουρεμένα» ως σημαία μιας στρατιωτικής «Νίκης» της «Πατρίδας».

Ο Πρόεδρος της Ρωσίας δεν έχει κανένα πρόβλημα, από τη μια, να υποκλίνεται «στον σοβιετικό λαό» για την Αντιφασιστική Νίκη και ταυτόχρονα να επιτίθεται στη σοβιετική ηγεσία, που με επαναστατικές διαδικασίες είχε αναδείξει αυτός ο λαός. Να επιτίθεται δηλαδή στους μπολσεβίκους και στον Λένιν, που έθεσε τις βάσεις του εξηλεκτρισμού, της εκβιομηχάνισης, της συνεταιριστικοποίησης, χωρίς τα οποία ο σοβιετικός λαός και ο Κόκκινος Στρατός δεν θα είχαν καταφέρει τη συντριβή του φασισμού. Επιπλέον, όταν ο Β. Πούτιν δηλώνει πως αυτός διορθώνει με τον πόλεμο τα λάθη των μπολσεβίκων στην Ουκρανία και δείχνει το τι σημαίνει πραγματική «αποκομμουνιστικοποίηση», δεν κάνει κάτι άλλο παρά να ρίχνει νερό στον μύλο των αντικομμουνιστών σε όλο τον κόσμο και επιπλέον να διαστρεβλώνει την Ιστορία, που μας διδάσκει πως στα χρόνια του σοσιαλισμού Ρώσοι, Ουκρανοί και οι άλλες εθνότητες της ΕΣΣΔ μεγαλούργησαν οικοδομώντας τον σοσιαλισμό.

Έτσι, από τη μια, το αεροδρόμιο του Βόλγκογκραντ ανακοινώνεται πως στο εξής θα έχει ως 2η ονομασία «Στάλινγκραντ» και ταυτόχρονα στην ίδια ώρα ανοίγει Σχολή σε κεντρικό κρατικό πανεπιστήμιο της Μόσχας, που φέρει το όνομα του φασίστα Ρώσου φιλοσόφου Ιβάν Ιλίν και η ανώτατη πολιτική ηγεσία της Ρωσίας προτρέπει τη νεολαία να τον διαβάσει. Την ώρα που η Κόκκινη Σημαία ανεμίζει επίσημα για μια μέρα, την ίδια ώρα προωθείται και το τσαρικό σύμβολο της λεγόμενης «ταινίας του Αγίου Γεωργίου», σαν υποκατάστατό της.

Η παραχάραξη δεν άφησε ανενόχλητο ούτε τον «Ιερό πόλεμο», που είναι η «ναυαρχίδα» των σοβιετικών αντιφασιστικών τραγουδιών και γράφτηκε τον Ιούνιο του 1941 λίγα εικοσιτετράωρα μετά τη ναζιστική εισβολή στην ΕΣΣΔ από τον Βασίλι Λεμπέντεφ Κούματς και μελοποιήθηκε από τον Αλεξάντρ Αλεξαντρόφ, ιδρυτή της περίφημης Χορωδίας του Κόκκινου Στρατού και συνθέτη του Υμνου της ΕΣΣΔ. Πρόσφατα, λοιπόν, έγινε γνωστό πως σε βιβλίο, που απευθύνεται σε παιδιά, το συγκεκριμένο ποίημα παρουσιάζεται αρκετά παραλλαγμένο, αφού από αυτό έχει εξαφανιστεί η πάλη κατά του φασισμού. Στη θέση της παρουσιάζονται στίχοι υπεράσπισης της ρωσικής γης και της πάλης κατά των γερμανικών στρατευμάτων. Στην επεξήγηση, που δίνουν οι συγγραφείς του βιβλίου είναι πως ο «Ιερός πόλεμος» έχει γραφεί, όχι στα 1941, αλλά στα 1914 και αφορά την υπεράσπιση της Τσαρικής Αυτοκρατορίας στον Α` Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ντρέπεται και η ντροπή
με όσα συμβαίνουν σήμερα και στη Ρωσία!

Τι είναι καλύτερα;

Κάποιοι, απολογητές του ρωσικού αστικού καθεστώτος, που ας μην ξεχνάμε είναι αποτέλεσμα της αντεπανάστασης, της ανατροπής του σοσιαλισμού και της διάλυσης της ΕΣΣΔ, «καταπίνουν» τα πάντα και εστιάζουν μόνο στην πολεμική κατά του ευρωατλαντισμού. Άλλοι πάλι αποδέχονται τη διαστρέβλωση, την παραχάραξη της Ιστορίας, στην οποία προχωρά η αστική Ρωσία ως το «μικρότερο κακό», μπροστά στη συκοφάντηση, στις απαγορεύσεις που επιστρατεύει η πλευρά του ευρωατλαντικού ιμπεριαλισμού.

          Σε αντίθεση με αυτήν τη στάση, εμείς:

• Παλεύουμε τόσο ενάντια στις απαγορεύσεις της κομμουνιστικής ιδεολογίας, των ΚΚ, των κομμουνιστικών συμβόλων, όσο και ενάντια στην καπηλεία τους.
• Απαιτούμε την ελεύθερη δράση των ΚΚ σε όλες τις χώρες, την απελευθέρωση των κομμουνιστών και άλλων αγωνιστών, που αντιτάσσονται στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, που ματώνει τους λαούς της Ουκρανίας και της Ρωσίας για τα συμφέροντα μιας χούφτας μονοπωλίων.
• Μας ενοχλούν αφάνταστα οι αντικομμουνιστικές επιθέσεις στον Λένιν και στους μπολσεβίκους, είτε αυτές γίνονται από τον Ζελένσκι, είτε από τον Πούτιν.
• Μας ενοχλεί εξίσου η δαιμονοποίηση του Στάλιν, είτε αυτή γίνεται από τους ηγέτες της ΕΕ, είτε από σημερινούς Ρώσους κυβερνητικούς πολιτικούς, που π.χ. έχουν δηλώσει πως ο Στάλιν καίγεται δύο φορές περισσότερο στην κόλαση από τον Χίτλερ, γιατί ο Χίτλερ σκότωνε άλλους λαούς, ενώ ο Στάλιν τον δικό του.
•  Μας ενοχλεί τόσο η απαγόρευση των λαϊκών εκδηλώσεων για την 9η Μάη στην Ουκρανία, όσο και η επιδίωξη να παραχαραχτεί το ποιος και γιατί νίκησε εκείνη την ημέρα, όπως έκανε π.χ. η Ν. Ποκλόνσκαγια, πρώην Γενική Εισαγγελέας στην Κριμαία και σήμερα Σύμβουλος Γενικού Εισαγγελέα Ρωσικής Ομοσπονδίας, που διαδηλώνει στις 9 Μάη με μια μεγάλη εικόνα του αγιοποιημένου από τη ρωσική ορθόδοξη εκκλησία Τσάρου Νικόλαου 2ου, που βέβαια όχι μόνο δεν ζούσε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και έμεινε στην Ιστορία ως «ο αιμοσταγής».
• Μας ενοχλεί το πλήθος των αντικομμουνιστικών εκπομπών και ταινιών, είτε αυτά είναι κατασκευασμένα στις χώρες του ευρωατλαντισμού, είτε από τα ρωσικά κρατικά και ιδιωτικά ΜΜΕ, που παρουσιάζουν τη συντριβή του φασισμού ως αποτέλεσμα που έγινε δήθεν χωρίς, και μερικές φορές παρά, τη δράση του Κόμματος των Μπολσεβίκων.
• Μας ενοχλεί αφάνταστα όταν η Τοπική Διοίκηση του Βερολίνου (χριστιανοδημοκρατών – σοσιαλδημοκρατών) απαγορεύει τη σημαία με το σφυροδρέπανο στις 9 του Μάη, και όταν στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας την ίδια μέρα μπροστά από την Κόκκινη Σημαία παρελαύνει η σημαία των τσάρων, η οποία κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν η σημαία του λεγόμενου «Ρωσικού Απελευθερωτικού Στρατού», του προδότη Βλάσοφ, που μαζί με τους ναζί πολεμούσε κατά του Κόκκινου Στρατού.

***

Δεν θα συνεχίσουμε τον μακρύ κατάλογο, αλλά θα σημειώσουμε πως ο Λένιν και ο Στάλιν έγραφαν πως όταν σε βάζουν να διαλέξεις ανάμεσα σε δύο κακές επιλογές, θα πρέπει να πεις «και οι δύο είναι χειρότερες», κι όχι να ψάχνεις το δήθεν μικρότερο κακό.

Έτσι, πολεμάμε τόσο τη διαστρέβλωση της Ιστορίας μας, όσο και την καπηλεία της από τις αστικές δυνάμεις. Συνεχίζουμε στον δρόμο της υπεράσπισης της ηρωικής πάλης του Κόκκινου Στρατού, ολόκληρου του Σοβιετικού λαού και των αντάρτικων κινημάτων με μπροστάρηδες τους κομμουνιστές, αντλούμε πολύτιμα συμπεράσματα για τη σύγχρονη πάλη μας.

ΡΩΣΙΑ
Μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στο φόντο της καπηλείας
των επιτευγμάτων της ΕΣΣΔ στη συντριβή
του ναζισμού και της όξυνσης της ιμπεριαλιστικής αντιπαράθεσης

Η Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας φιλοξένησε σήμερα 9 Μάη, μέρα της Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών, την μεγάλη στρατιωτική παρέλαση, με την ρωσική ηγεσία να επιχειρεί να καπηλευθεί τη θυσία των εκατομμυρίων σοβιετικών στρατιωτών και πολιτών για να δικαιολογήσει τις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις της αστικής τάξης που ανέλαβε την εξουσία μετά την καπιταλιστική παλινόρθωση στις αρχές της δεκαετίας του 1990.  Είναι ενδεικτικό ότι η εξέδρα της παρέλασης, όπως τουλάχιστον φαίνεται από τις φωτογραφίες και όπως αντίστοιχα συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια, κάλυψε το μαυσωλείο του Λένιν, ηγέτη των μπολσεβίκων και του πρώτου Σοσιαλιστικού κράτους, όταν ακριβώς αυτή την σοσιαλιστική πατρίδα υπερασπίστηκαν οι λαοί της ΕΣΣΔ, και με την ηγεσία των μπολσεβίκων καθώς και τις δυνατότητες που έδινε η σοσιαλιστικός τρόπος οργάνωσης της οικονομίας και της κοινωνίας καταφέρθηκε η νίκη ενάντια στο τέρας του ναζισμού.

Ο Πούτιν, στην ομιλία του, επανέλαβε τα γνωστά προσχήματα περί «αποναζιστικοποίησης» της Ουκρανίας, τη στιγμή που στο ιμπεριαλιστικό μέτωπο σφάζονται δύο λαοί που μεγαλούργησαν την περίοδο της ΕΣΣΔ και από κοινού κατάφεραν και συντριπτικά πλήγματα στους Ναζί. Συνέδεσε ιστορικά τον αγώνα κατά του ναζισμού στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη σημερινή σύγκρουση, παρουσιάζοντας τη Ρωσία ως «άφθαρτο ανάχωμα» ενάντια στον «ναζισμό, τη ρωσοφοβία και τον αντισημιτισμό». «Η αλήθεια και η δικαιοσύνη είναι με το μέρος μας», είπε, υπογραμμίζοντας ότι «ολόκληρη η χώρα, η κοινωνία και ο λαός» υποστηρίζουν τους στρατιώτες στην Ουκρανία, που σκοτώνονται για να διεκδικεί πιο αποφασιστικά η ρώσικη αστική τάξη, που πλέον διαπραγματεύεται και με τις ΗΠΑ, τη μοιρασιά της λείας.

Η ομιλία του Πούτιν περιλάμβανε επίσης αναφορές στη συμβολή των Συμμάχων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με ιδιαίτερη μνεία στους μαχητές της αντίστασης, τους συμμαχικούς στρατούς και τον «γενναίο λαό της Κίνας». Αναφορά που είχε να κάνει σαφώς με την παρουσία του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ στην παρέλαση, που υπογράμμιζε την στρατηγική συμμαχία Μόσχας-Πεκίνου στο πλαίσιο της εντεινόμενης ιμπεριαλιστικής αντιπαράθεσης του υπό διαμόρφωση ευρωασιατικού μπλοκ (με τις δικές τους αντιθέσεις) με το ευρωατλαντικό μπλοκ, που δυναμώνουν οι αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό του.

Διεθνείς παρουσίες

Στη παρέλαση συμμετείχαν και στρατιωτικά αποσπάσματα της Κίνας, μαζί με αυτά από τη Βόρεια Κορέα, το Βιετνάμ και τη Μογγολία. Από τη «Δύση», παρευρέθηκαν  ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο και ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Ο Μίλοραντ Ντόντικ, πρόεδρος των Σέρβων της Βοσνίας, παρευρέθηκε επίσης. Άλλοι παρόντες ηγέτες περιλάμβαναν τον Βραζιλιάνο πρόεδρο Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, καθώς και ηγέτες από το Καζακστάν, τη Λευκορωσία, την Αρμενία, την Κούβα, το Βιετνάμ, την Μπουρκίνα Φάσο. Συνολικά το «παρών» στη Μόσχα έδωσαν 27 ηγέτες χωρών.

Μεγάλη στρατιωτική παρέλαση
με στόχο την επίδειξη ιμπεριαλιστικής δύναμης

Η παρέλαση περιλάμβανε περίπου 11.000 στρατιώτες, εκ των οποίων 1.500 είχαν πολεμήσει στο ουκρανικό μέτωπο, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο TASS. Συμμετείχαν επίσης στρατιωτικά αποσπάσματα από 13 χώρες, όπως η Κίνα, το Βιετνάμ, η Μιανμάρ και η Αίγυπτος, ενισχύοντας την εικόνα της διεθνούς υποστήριξης προς τη Ρωσία. Για πρώτη φορά, στην παρέλαση παρουσιάστηκαν ρωσικής κατασκευής μαχητικά drones, όπως τα Lancet, Geran-2, Orlan-10 και Orlan-30, τοποθετημένα σε φορτηγά. Η επίδειξη στρατιωτικού εξοπλισμού περιλάμβανε πυραυλικά συστήματα Yars, άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, ενώ έξι μαχητικά αεροσκάφη Su-25 πέταξαν πάνω από την Κόκκινη Πλατεία, ολοκληρώνοντας την παρέλαση.