Τίνα Μοντότι _ Modotti ✨ επαναστάτρια φωτογράφος _από την τέχνη στον αγώνα για την κοινωνική ανατροπή

Γεννήθηκε στο Udine της βόρειας Ιταλίας το 1896 και αναγνωρίστηκε σαν μια θρυλική μορφή της τέχνης και του αγώνα …

Το 1913 η Modotti βρέθηκε με την οικογένειά της στην Αμερική για ένα “καλύτερο μέλλον”, όπου ασχολήθηκε με διάφορα χειρωνακτικά επαγγέλματα, μετά -γοητευμένη από τον κόσμο του θεάματος, άρχισε να ασχολείται με την υποκριτική και εμφανίστηκε σε αρκετά θεατρικά έργα και ταινίες του βωβού κινηματογράφου αλλά στη συνέχεια την τράβηξε η φωτογραφία. Τις δεκαετίες 1920 και 1930 ταξίδεψε πολύ, από τη Μόσχα μέχρι την Ισπανία ως ενεργό μέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς όπου και πολέμησε στον εμφύλιο πόλεμο του 1936 με τις διεθνείς αντιφασιστικές ταξιαρχίες (Brigate Garibaldi) Το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής το έζησε στο επαναστατημένο Μεξικό (μέλος του ΚΚ από το 1927), όπου συναναστράφηκε με μεγάλους καλλιτέχνες, όπως τον Diego Rivera και τη Frida Kahlo, τον Ernest Hemingway και τον Sergei Eisenstein. Το 1928 συναντιέται με το μεγάλο κουβανό επαναστάτη Julio Antonio Mella (Χούλιο Αντόνιο Μέγια, που δολοφονήθηκε ένα χρόνο αργότερα, στα 26 του χρόνια) φτιάχνοντας οι δύο τους "ένα ποίημα αγάπης και αγώνα " που κράτησε λίγους μήνες.

Ίσως το πιο πολύτιμο πράγμα για την ύπαρξή του είναι πως
το επαναστατικό δεν έρχεται προδιαγεγραμμένο
ή με σχεδιασμένα καλούπια.
Ο ιδρυτής της Federación Estudiantil Universitaria
__Πανεπιστημιακής Ομοσπονδίας Φοιτητών, γνώριζε ότι
άλλο πανεπιστήμιο ήταν απαραίτητο.
Για τον ίδιο, η μόνη λύση στη μετριότητα που επικρατούσε εκεί
ήταν να ξεπεραστεί η μετριότητα της αστικής Δημοκρατίας.

Η Consuelo Almaguer
εκφωνήτρια του Radio Mambí στο Santiago de Cuba
μένει τώρα Ρώμη …
από Πινάρ ντελ Ρίο, Islamorada,
Tlalpan Mexico Vedado, Ciudad De La Habana

Γι' αυτό έσωσε τον αντιιμπεριαλιστή Apóstol (σσ. προσωνύμιο του Κουβανός ποιητή και συγγραφέα José Marti _1853-1895, εθνικού ήρωα και σύμβολου του αγώνα για την ανεξαρτησία) από τα άδεια αφιερώματα πίσω από τα οποία ήταν κρυμμένος. Από επαναστάτης μέχρι κομμουνιστής, από δάσκαλος εργατών μαθητής τους, από ιδρυτής πανεπιστημίων ιδρυτής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας. Και μετά, δολοφονήθηκε.

Δέσποζε στον καταυλισμό Julio_Antonio_Mella
¡No existen fronteras entro los pueblos
sino solo entre los de arriba y los de abajo!
Δεν υπάρχουν σύνορα μεταξύ των λαών,
υπάρχουν μόνο μεταξύ των "πάνω" και των "κάτω"!
Che Guevara

Πριν 25+ χρόνια: Μία από τις 11 φορές brigadίστας __ στο νησί της επανάστασης κατά την 1η Período especial (ειδική περίοδο) αμέσως μετά τις ανατροπές και την παλινόρθωση του καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ

Εδώ με τον Cao
επικεφαλής τότε του Ινστιτούτου Φιλίας με τους Λαούς
(Instituto Cubano de Amistad con los Pueblos_ ICAP),
φορέας που δημιουργήθηκε από τον Comandante en Jefe
Φιντέλ Κάστρο για την ενίσχυση
της διεθνούς αλληλεγγύης και της λαϊκής διπλωματίας
του νησιού της επανάστασης

Μεταφορά της τέφρας του Mella
από το πανεπιστήμιο της Αβάνας
στο Museo de la Revolución _Μουσείο της επανάστασης
"παρέλαβε"
ο Comandante en Jefe Fidel Castro

Κυνηγημένος ο Mella, χωρίς ούτε στιγμή να εγκαταλείψει τον πόλεμό του ενάντια στην αστική τάξη, αλλά γεμάτος πάθος, γράφει: …Αγαπημένη “Tinissima”,
Μπορεί να παραξενευτείς με το τηλεγράφημα, αλλά το ότι αγαπιόμαστε είναι ότι πιο απλό, φυσικό και απαραίτητο για μας. Η φιγούρα σου δε φεύγει ούτε στιγμή από μπροστά μου … Οι πληγές του χωρισμού είναι ό,τι το πιο οδυνηρό στη ζωή μου, με τα μαύρα σου μαλλιά, χαλαρά να κυματίζουν σαν σημαία, … Δεν μπορώ να σε δω, Τίνα, συγχώρεσε με …
Salud, camarada -γεια σου συντρόφισσα Λίγες μέρες μετά στη πόλη του Μεξικού, αφήνει την τελευταία του πνοή … στο πλάι της: “Πεθαίνω για την Επανάσταση” και η Κούβα χάνει τον πιο εξαιρετικό της ήρωα που αναδείχτηκε μετά τον Χοσέ Μαρτί. Οι δολοφόνοι του θα προσπαθήσουν να αποδείξουν ότι ήταν ένα έγκλημα πάθους (!!), κατηγορώντας τη “Mata Hari της Comitern”… Η μεξικανική κοινωνία την είχε ήδη «στη μπούκα» γιατί ήταν σε όλα πρωτοποριακή γυναίκα με τον τρόπο ζωής της, το ντύσιμό της, τα γυμνά της έργα, με το να απολαμβάνει τον έρωτα αδιαφορώντας για τα στερεότυπο του φύλου της και για την καθεστηκυία τάξη, παράλληλα όμως με τη σκληρή και επικίνδυνη καθημερινή στράτευση, γεμάτη από αιματοβαμμένα σώματα αγωνιστών ή απεργών δολοφονημένων από τον μεξικανικό στρατό ή από πιστολέρος πληρωμένους από γαιοκτήμονες και εργοδότες. Στην πολυτάραχη ζωή της η Tina Modotti επέλεξε να φωτογραφήσει κυρίως τους φτωχούς αγρότες του Μεξικού αλλά και τους αγώνες τους για μια καλύτερη κοινωνία, γέννημα και θρέμμα του λαού η ίδια, που τον υπηρέτησε σεμνά και ασυμβίβαστα μέχρι το τέλος

Πέθανε το 1942 στην Πόλη του Μεξικού. Ο τάφος της βρίσκεται στην Panteón de Dolores της πόλης και στην πλάκα υπάρχουν χαραγμένοι οι στίχοι του Pablo Neruda:

"Αγνό το γλυκό όνομά σου
στην αγνή και εύθραυστη ζωή σου:
γύρη μελισσών,
φωτιά χιόνι και σιωπή… "
____________________________________________________

Tina Modotti
…
Y tu suave silencio se llena de raíces.
No dormirás en vano, hermana.
Puro es tu dulce nombre, pura es tu frágil vida,
de abeja, sombra, fuego, nieve, silencio, espuma,
de acero, línea, polen, se construyó tu férrea,
tu delgada estructura
…
¡porque el Fuego no muere!
(γιατί η φωτιά δεν πεθαίνει)

Υπάρχει & βιβλίο των εκδόσεων ΚΨΜ για την Τίνα Μοντότι
_Σημείωση του εκδότη: Ένα βιογραφικό comic album για μια γυναίκα της τέχνης και της επανάστασης.
Ο φίλος και συνεργάτης του Paco Ignacio Taibo II, δημιουργός και σκιτσογράφος Angel de la Calle, ανακαλύπτει και μας παρουσιάζει μια θρυλική μορφή της τέχνης και του αγώνα, μια μποεμ φιγούρα, την Τίνα Μοντότι. Φωτογράφος, ηθοποιός του βωβού κινηματογράφου, μοντέλο, στέλεχος του κομμουνιστικού κινήματος, ιταλίδα που αγωνίστηκε στο Μεξικό του ’20, στην Ισπανία του ΄36, στη Μόσχα και σε πολλές ακόμα μάχες.
Η Τίνα ήταν παρούσα παντού τις δεκαετίες του 1920 και του 1930. Γνώρισε όλο τον κόσμο, όλους αυτούς που μας απασχολούν σήμερα.
Έζησε όλες αυτές τις ιστορίες που έγιναν η Ιστορία. Συμμετείχε στην πολιτιστική και πολιτική πρωτοπορία. Βρέθηκε σε όλες τις πόλεις που είχαν αξία: Χόλυγουντ, Μεξικό, Παρίσι, Μόσχα, Βερολίνο, Μαδρίτη. Η Τίνα βρέθηκε σε όλες τις μάχες. Με τη βοήθεια της φωτογραφίας διηγήθηκε τη σκληρότητα και την τρυφερότητα. Πρόσωπο περιτριγυρισμένο από σκιές και μυστήρια, προικισμένο από μια ισχυρή ερωτική αύρα, μαχόμενη και τελικά θύμα, είναι ένα πρόσωπο που αξίζει να γνωρίσουμε. Ο πρόλογος της Εύης Παρασκευής Γούσια κλείνει με τα παρακάτω λόγια: "Κάπου είχα διαβάσει πως η τέχνη είναι η εξουσία του αισθήματος και η πολιτική η εξουσία της λογικής. Εάν ρωτούσαμε σήμερα την Τίνα, που δοκιμάστηκε και στα δύο αγκαθωτά μονοπάτια, ίσως και να μας το επιβεβαίωνε. Το σίγουρο είναι ότι οι δρόμοι του κόσμου είναι γεμάτοι ποιητές και επαναστάτες, ανώνυμους και ονομαστούς. Που δεν παραδίδονται σε κανέναν πόλεμο, κι ας αλλάζει αυτός μορφή. Τρέχουν σε ανοιχτούς ορίζοντες, περνάνε τα σύνορα με απροσδιόριστη ελπίδα και γίνονται σύμβολο. Όπως λέει και ο Πάμπλο Νερούδα, η ανάμνηση της Τινα Μοντότι είναι εύθραυστη και διάφανη, σαν πάχνη. Επιστρέφει όμως από την αχλή του μύθου, μέσα από φωτογραφίες, γράμματα και μαρτυρίες της περιόδου εκείνης που χρωμάτισε όλο τον προηγούμενο αιώνα-γεννήτοραTina Modotti.

Με τη Φρίντα Κάλο

✔️  H Τίνα ήταν ουσιαστικά αυτοδίδακτη -έχοντας παρακολουθήσει μόνο μερικές τάξεις του δημοτικού (!!) παρ’ όλ’ αυτά, κοριτσάκι ακόμη «ρουφούσε» την τέχνη, τον πολιτισμό και τη φωτογραφία (όπου είχε ήδη -στα 9 της χρόνια «εντρυφήσει» στο στούντιο του θείου της θείο που είχε φωτογραφίας στο Udine).
✔️  Ίδρυσε την επιτροπή Sacco & Vanzetti, στήριξε τη Νικαράγουα του Sandino, έγινε αμέσως μέλος του ΚΚ Μεξικού και του Κόκκινου Μετώπου σε παγκόσμιο επίπεδο σε ένα crescendo δραστηριότητας πρώτα αγωνίστριας της ζωής και μετά καλλιτέχνη φωτογράφου.
✔️  Σε επιστολή της προς τον (άντρα της τότε) Edward Weston εξηγούσε τη στάση της: «Μου είναι αδύνατο να κάνω ό,τι μου έλεγες. Να λύσω τα προβλήματα της ζωής με την αφοσίωσή μου στα προβλήματα της τέχνης. Στην περίπτωσή μου, η ζωή πάντοτε προσπαθεί να επισκιάσει την τέχνη και η τέχνη υποφέρει. Βάζω πάρα πολλή τέχνη στη ζωή μου και επομένως δε μου μένουν και πολλά για να δώσω στην τέχνη». Επειδή έχει χυθεί πολύ μελάνι παραπληροφόρησης (τροτσκιστές κλπ. “πρόθυμοι” – "ήταν η Τίνα Μοντότι συνεργός των δολοφόνων της Γκε Πε Ου") θυμίζω πως τον Αύγουστο του 1925, μέσα σε κλίμα εργατικών αναταραχών και ριζοσπαστικοποίησης, μια ομάδα 13 ανθρώπων γύρω από τον επαναστάτη Mella (φοιτητή τότε) και τον Κάρλος Μπαλίνο, βετεράνο σοσιαλιστή και σύντροφο του Χοσέ Μαρτί, ιδρύεται το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας.

Julio Antonio Mella: Ο επαναστάτης που είχε κάνει τα περισσότερα για την Κούβα στο συντομότερο χρονικό διάστημα, όπως τον περιέγραψε ο Φιντέλ, ήταν 26 ετών όταν πέθανε στις 10 Ιανουαρίου 1929, δολοφονημένος στο Μεξικό. “El Asno con garras” τον οδήγησε να ακολουθήσει το παράδειγμά του (σσ. “γάιδαρος με νύχια ”φράση που αποδίδεται Gerardo Machado στρατηγό του Κουβανικού Πολέμου της Ανεξαρτησίας και πρόεδρο της Κούβας από το 1925 έως το 1933).  Η ζωή του, αφιερωμένη στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, μας διδάσκει πολλά, τα οποία, σύμφωνα με τα ιδανικά του Martí, κάθε άνθρωπος πρέπει να πετύχει. Όταν οι κεντρώοι της εποχής του ήθελαν να διακινήσουν λαθραία τη μεταρρύθμιση και όχι την επανάσταση, ο Μέγια, σαν καταιγίδα, τους εξέθεσε ονομαστικά. Ο μόνος αντιιμπεριαλισμός που αξίζει το όνομά του είναι ο αντικαπιταλιστικός. Η μόνη επανάσταση που πρέπει να γράφεται με κεφαλαίο γράμμα είναι ενάντια στην αστική τάξη. Το μόνο μέλλον που αξίζει όλες τις θυσίες είναι αυτό που οδηγεί σε μια αταξική κοινωνία. Ο μόνος αγώνας, αυτός που κατακτά την πραγματική δικαιοσύνη.

Έχουν δει το φως της δημοσιότητας και οι διάφορες ιστορικά αβάσιμες "ερμηνείες" για τον περίφημο πίνακα "En el Arsenal" του γνωστού Τροτσκιστή καλλιτέχνη Diego Rivera (βλ Φρίντα Κάλο κλπ) που "φωτογραφίζει" σαν δολοφόνο του Mella τον Ιταλό Κομμουνιστή Vittorio Vidale (Comandante Carlos) που …στάλθηκε λέει από την Κομιντέρν στο Μεξικό (!!) για να πειθαρχήσει το Κομμουνιστικό Κόμμα του Μεξικού

Η Tina Modotti ίσως να είχε βυθιστεί στη λησμονιά (τουλάχιστον σαν φωτογράφος) αν τα περίφημα «Τριαντάφυλλά» της (που καλλιτεχνικά -με δεδομένα φόρμα και περιεχόμενο της τέχνης της, είναι από τα υποδεέστερα) δεν είχαν πουληθεί σε δημοπρασία στο οίκο «Σόθμπυ» το 1991 έναντι 165.000$, η ψηλότερη τιμή φωτογραφίας στην αγορά !! Αυτό το τυχαίο περιστατικό την ξανάφερε στο φως και έγινε αφορμή για εκθέσεις εκδόσεις κλπ και έκτοτε συμπόσια και μελέτες αφιερώνονται στο έργο της, ενώ οι γκαλερί αναζητούν αγωνιωδώς να εκθέσουν μερικές από τις μόλις διακόσιες πενήντα φωτογραφίες της που διασώζονται… περισσότερα -|>βασική πηγή<|- Δείτε επίσης

• Χρήστος Ξανθάκης : Τα πολλά πρόσωπα της Tina Modotti – Περιοδικό Madame Figaro
• Tina Modotti, Η ζωή μιας φωτογραφίας φωτογραφία μιας ζωής – Καθημερινή
• Tina Modotti : Masters of Photography – Aperture
• Angel de la Calle : Tina Modotti, Από την Τέχνη στην Επανάσταση – Εκδόσεις ΚΨΜ, 2013
• Εξαιρετική δουλειά (όπως πάντα) του Χρήστου Κοψαχείλη  – Christos Kopsahilis
• pandoxeio.com
  

David Alfaro Siqueiros _Diego Rivera πρωτοπόρες πινελιές της μάχιμης τέχνης

Ένα κίνημα γεννιέται: El Muralismo (τοιχογραφία)

Η τριάδα José Clemente Orozco, Diego Rivera και David Alfaro Siqueiros καλούνται να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα: Μέσω της τοιχογραφίας θα μεταδώσουν τα ιδανικά μιας επανάστασης στην τέχνη με ένα διακριτό δίκτυο τοιχογραφιών.

Assunta Adelaide Luigia Modotti Mondini _Τίνα Μοντότι.
Ράφτρα, ηθοποιός, μοντέλο, φωτογράφος, μεταφράστρια, επαναστάτρια, κομμουνίστρια. Η μορφή της απεικονίστηκε στο φιλμ του βωβού κινηματογράφου, στα πορτρέτα του Γουέστον, στις τοιχογραφίες του Ριβέρα. Ήταν μια από τις πρώτες και σπουδαιότερες φωτογράφους των αρχών του 20ού αιώνα. Χρησιμοποίησε τη φωτογραφική της μηχανή σαν όπλο. Σαν όπλο για να καταγράψει, να αφυπνίσει, να ευαισθητοποιήσει. Δεν έκανε ποτέ παιδιά, μα είχε παιδιά της τα παιδιά όλου του κόσμου. Φρόντιζε γυρνώντας τον κόσμο να μην πεινάσουν, να μην κρυώσουν, να μη δειλιάσουν, να είναι περήφανα για τον εαυτό τους και τους αγώνες τους...

Καλύτερη φωτογράφος και καλύτερος άνθρωπος

Η Τίνα Μοντότι γεννήθηκε _όπως προαναφέραμε στο Ούντινε της Ιταλίας. Λόγω οικονομικών δυσκολιών αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο και να δουλέψει σε εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας για να βοηθήσει την οικογένειά της. Το 1913 μεταναστεύει στις ΗΠΑ. Τα πρώτα χρόνια δουλεύει σε ραφτάδικα και πιλοποιεία, ενώ συμμετέχει και στη Θεατρική Εταιρεία Ιταλών Μεταναστών, όπου και ξεχωρίζει. Το 1918 μετακομίζει στο Λος Αντζελες και συμμετέχει σε κάποιες από τις πρώτες βωβές ταινίες, ενώ παράλληλα δουλεύει και ως μοντέλο σε φωτογράφους. Η γνωριμία της με τον διάσημο φωτογράφο της εποχής Εντουαρντ Γουέστον επιδρά καθοριστικά στη μετέπειτα ζωή της. Το 1923 μετακομίζει στο Μεξικό. Από την αρχή η σχέση της με αυτήν τη χώρα, όπως έλεγε, ήταν ηλεκτρισμένη και την ωθούσε να γίνει καλύτερη φωτογράφος, καλύτερη αγωνίστρια, καλύτερος άνθρωπος. Εκεί γνωρίζει και τους Ντιέγκο Ριβέρα, Φρίντα Κάλο, Κλεμέντε Ορόζκο και Νταβίντ Αλφάρο Σικέιρος. Γίνεται ενεργό μέλος του κινήματος των μουραλιστών, οι οποίοι της ζητούν να φωτογραφίσει τα έργα τους και να συνεισφέρει στην εφημερίδα «El Machete», που εκδίδεται από την Ενωση Επαναστατών Εργατών, Τεχνικών, Ζωγράφων, Γλυπτών και Χαρακτών του Μεξικού και αργότερα γίνεται η επίσημη εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος Μεξικού. Η εγγύτητά της με τους τοιχογράφους δεν ήταν μόνο συναισθηματική, αλλά προπαντός είχε να κάνει με την κοινή τους στάση απέναντι στην Τέχνη και τη ζωή. Θεωρούν ότι η Τέχνη μπορεί και πρέπει να βρεθεί παντού, σε σχολεία, γειτονιές, χωριά και εργοστάσια. Σκοπός της είναι να εμπνεύσει, να αποκαλύψει, να δώσει δύναμη και γνώση. Η Τέχνη για εμάς, έλεγε ο Σικέιρος, είναι "δημόσια περιουσία".

Εξυψώνοντας τον απλό άνθρωπο

Με την κάμερά της η Μοντότι απαθανατίζει τη ζωή και τους ανθρώπους του Μεξικού. Επικεντρώνεται στους εργάτες και στους αγρότες, καταφέρνοντας να δώσει μια πρωτοποριακή αισθητική και θεματολογία στο φωτογραφικό της έργο. Η λαϊκή τέχνη, τα τοπία του Μεξικού λειτουργούν και ως η αφετηρία για τις πιο αφηρημένες εικόνες της. Η πολιτική της στράτευση, ως μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Μεξικού, είναι παρούσα στις φωτογραφίες της. Η δεκαετία του '20 είναι και η πιο γόνιμη καλλιτεχνικά περίοδος για την Μοντότι. Θα φωτογραφήσει ολόκληρο το Μεξικό και ιδιαίτερα τις φτωχές περιοχές του Νότου. Οι φωτογραφίες της διαπερνούν πολλά καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής, μα κυρίως ο φακός της ανυψώνει τη γυναίκα, τον εργάτη, τον αγρότη, αιχμαλωτίζει τη φύση και την παράδοση του Μεξικού, τη δύσκολη ζωή και τη φτώχεια, τους εργατικούς αγώνες. Η Τίνα Μοντότι καταφέρνει, απαθανατίζοντας μόνο τα χέρια των ανθρώπων, να περιγράψει όλη τη ζωή τους. Τα χέρια ενός αγρότη, ενός κουκλοπαίχτη, ενός μωρού που θηλάζει γραπώνοντας το στήθος της μάνας του, αφηγούνται μια ολόκληρη ιστορία. Το 1930, η Μοντότι, μαζί με άλλους επαναστάτες που είχαν βρει καταφύγιο στο Μεξικό, απελαύνεται από τη χώρα.

Η δράση της στην Κόκκινη Βοήθεια

Στην Ευρώπη η Mοντότι βρίσκει αρχικά καταφύγιο στο Βερολίνο και στη συνέχεια στην ΕΣΣΔ. Συμβάλλει αποφασιστικά στη Διεθνή Κόκκινη Βοήθεια (οργάνωση της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Ιδρύθηκε το 1922 με σκοπό να συμβάλει υλικά και ηθικά στους πολιτικούς κρατούμενους και τις οικογένειές τους).
"Τίποτα δεν είναι τόσο πειστικό και εύγλωττο όσο αυτό που μπορείς να δεις με τα μάτια σου. Ανεξάρτητα από το πόσο καλά περιγράφεις μια ένοπλη αστυνομική επίθεση σε μια διαδήλωση εργαζομένων, ένα σώμα εργάτη που ποδοπατήθηκε από την έφιππη αστυνομία ή έναν νέγρο που λιντσάρεται από τους βάναυσους, αιμοδιψείς μπράβους, μια τέτοια εικόνα ζωγραφισμένη σε προφορική ή γραπτή μορφή δεν θα είναι ποτέ τόσο πειστική όσο η φωτογραφική του αναπαράσταση. Ο φωτογράφος είναι ο πιο αντικειμενικός από όλους τους γραφίστες. Καταγράφει μόνο ό,τι παρουσιάζεται τη στιγμή της λήψης του φακού του και μια φωτογραφική εικόνα γίνεται κατανοητή σε όλες τις χώρες και από όλα τα έθνη". Τα παραπάνω σημειώνει στο άρθρο της με τίτλο "Η φωτογραφία ως όπλο αναταραχής", στο οποίο περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και κάλεσμα με συγκεκριμένες οδηγίες σε κομμουνιστές και πρωτοπόρους εργάτες, για να φωτογραφίζουν πλευρές της σκληρής καθημερινότητάς τους και να συμβάλλουν και μέσω αυτής της Τέχνης, στήνοντας εκθέσεις, διαλέξεις, εφημερίδες τοίχου, στην αποκάλυψη της πραγματικότητας. “La cámara es un arma que me permite mirar el mundo y cambiarlo a mi manera.” _no como una cuestión de normas, sino de mirar, sentir y contar. Su obra une arte y compromiso social, transforma lo cotidiano en símbolo y utiliza la luz y la sombra para crear imágenes que aún hoy nos interpelan y nos inspiran__ "Η φωτογραφική μηχανή είναι ένα όπλο που μου επιτρέπει να βλέπω τον κόσμο και να τον αλλάζω με τον δικό μου τρόπο". — όχι ως θέμα κανόνων, αλλά θέασης _οπτικής, αίσθησης και αφήγησης. Το έργο της ενώνει την τέχνη και την κοινωνική δέσμευση, μεταμορφώνοντας την καθημερινότητα σε συμβολισμό και χρησιμοποιώντας το φως και τη σκιά για να δημιουργήσει εικόνες που εξακολουθούν να μας προκαλούν και να μας εμπνέουν σήμερα.

Για τα παιδιά

Μεγάλο είναι το ενδιαφέρον της και για τα παιδιά. Σε πολλά κείμενά της καταπιάνεται με τις δυσκολίες της καθημερινότητάς τους, ενώ σε άλλα φωτίζει πλευρές για το πώς πρέπει να σταθεί η Κόκκινη Βοήθεια απέναντι στα παιδιά και κύρια σε αυτά που βιώνουν τις διώξεις και τις φυλακίσεις των κομμουνιστών γονιών τους. "Τα παιδιά των οποίων οι πατέρες είναι στη φυλακή ή απελαύνονται, επομένως, όχι μόνο χάνουν τον τροφοδότη τους, αλλά και την ίδια την τροφή τους. Επίσης είναι εκτεθειμένα στην πιο επαίσχυντη παρενόχληση. Μια ατμόσφαιρα περιφρόνησης σχηματίζεται από τους δασκάλους στα σχολεία και από τους γείτονες γύρω τους... Και εδώ όλες οι οργανώσεις της Κόκκινης Βοήθειας έχουν πλέον το άμεσο καθήκον να κινητοποιήσουν αυτά τα παιδιά. Δεν είναι μόνο καθήκον μας να στηρίξουμε υλικά αυτά τα παιδιά, πρέπει να είμαστε και υπεύθυνοι για την ηθική τους διαπαιδαγώγηση. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στα ορφανά των θυμάτων της ταξικής πάλης να πέσουν στα χέρια της αστικής τάξης".

 Ο τάφος της στην Panteón de Dolores
και στην πλάκα υπάρχουν χαραγμένοι οι στίχοι του Pablo Neruda:
"Αγνό το γλυκό όνομά σου
στην αγνή και εύθραυστη ζωή σου:
γύρη μελισσών,
φωτιά χιόνι και σιωπή… "
Tina Modotti
Y tu suave silencio se llena de raíces.
No dormirás en vano, hermana.
Puro es tu dulce nombre, pura es tu frágil vida,
de abeja, sombra, fuego, nieve, silencio, espuma,
de acero, línea, polen, se construyó tu férrea,
tu delgada estructura

Ειλικρινείς φωτογραφίες

Στα χρόνια του Ισπανικού Εμφυλίου δίνει τη μάχη για τα "παιδιά του πολέμου", αλλά συμβάλλει και στην προπαγάνδα. Μετά την ήττα των δημοκρατικών δυνάμεων διασχίζει τα Πυρηναία με χιλιάδες άλλους εξόριστους. Ζητά πολιτικό άσυλο στις ΗΠΑ, όμως η κυβέρνηση αρνείται να της το παραχωρήσει. Το 1940 εγκαθίσταται στο Μεξικό. "Φεύγει" από τη ζωή το 1942, στα 46 της χρόνια. " Προσπαθώ να παράγω όχι Τέχνη αλλά ειλικρινείς φωτογραφίες, χωρίς στρεβλώσεις ή χειρισμούς. Η φωτογραφία, ακριβώς επειδή παράγεται στο παρόν και επειδή είναι βασισμένη σε αυτό που υπάρχει αντικειμενικά μπροστά απ' τη φωτογραφική μηχανή, αποτελεί το πιο ικανοποιητικό μέσο για την καταγραφή της αντικειμενικής ζωής σε όλες τις πτυχές της, και από αυτό προέρχεται η τεκμηριωτική της αξία. Αν σε αυτό προστεθούν η ευαισθησία, η κατανόηση και πάνω απ' όλα ο ξεκάθαρος προσανατολισμός ως προς τη θέση που πρέπει να έχει στο πεδίο της ιστορικής εξέλιξης, πιστεύω ότι το αποτέλεσμα είναι αντάξιο μιας θέσης στην κοινωνική παραγωγή, στην οποία θα έπρεπε όλοι να συνεισφέρουμε".

Εγγράφηκε ως Nicanor Mac Partland με το επώνυμο της μητέρας του, της νεαρής Ιρλανδέζας Cecilia Magdalena, επειδή ήταν γιος εξωσυζυγικής ένωσης, παρά τις επιθυμίες του πατέρα του. Ο Δομινικανός ράφτης Nicanor Mella, προσπάθησε να αντιμετωπίσει το αστικό δίκαιο της εποχής και να τον αναγνωρίσει νομικά. Έκανε την πρώτη του διδασκαλία σε καθολικά σχολεία στην Αβάνα. Το 1915 ο Χούλιο ταξίδεψε στη Νέα Ορλεάνη των Ηνωμένων Πολιτειών, μαζί με τον μικρότερο αδερφό του Σεσίλιο και τη μητέρα του, καταταγμένος στον στρατό, προσποιούμενος ότι ήταν μεγαλύτερος από 14χρονος. Ένας φίλος του πατέρα του τον γύρισε πίσω στην Κούβα, όπου μπήκε στην Ακαδημία Newton και ως μαθητής του Μεξικανού ποιητή Salvador Díaz Mirón, ανακάλυψε την ιδεολογία του José Martí ιδρυτή του Partido Revolucionario Cubano (Κουβανικού Επαναστατικού Κόμματος).

Το όνειρό του να είναι στρατιώτης και να πολεμήσει για την αμερικανική πατρίδα γίνεται μια ισχυρή απόφαση. Η επιθυμία να εγγραφεί στο Colegio Militar de San Jacinto τον οδήγησε να αναλάβει, το 1920, ένα ταξίδι στο Μεξικό. Από εκείνη τη χώρα, εν μέσω της επανάστασης, κατάλαβε το ιμπεριαλιστικό νόημα που είχε διακηρύξει ο «παναμερικανισμός» και η «δημοκρατία», ενώ διατηρούσε τα στρατεύματά του κατοχής στη Νικαράγουα, την Αϊτή και τη Δομινικανή Δημοκρατία.
«Οι αδελφοπόλεις που ανακάλυψε ένας επίμονος τρελός, τα μικρά ενός γερασμένου λιονταριού, είναι σήμερα η λεία ενός έναστρου αετού. Για ποιό λόγο; Γιατί δικαιοσύνη; Με κανένα τρόπο [...]. Δείτε τις δημοκρατίες της Λατινικής Αμερικής ενωμένες για να τις δείτε δυνατές, κυρίαρχες και υπηρέτες της Ελευθερίας. Θεά… “Εδώ είναι το ιδανικό μου”, διακήρυξε δυνατά και καθαρά ο νεαρός _17χρονος Μέγια.

Σε εκείνη την πρώιμη επίσκεψη στην πατρίδα του Χουάρες, προσδιορίζει οριστικά ποιος είναι ο κύριος εχθρός και θα μπει στο μικροσκόπιο ο δρόμος της ενότητας της Λατινικής Αμερικής για να τον νικήσει. Επέστρεψε στην Κούβα και απέκτησε πτυχίο από το Ινστιτούτο Μέσης Εκπαίδευσης Pinar del Río το 1921. Την ίδια χρονιά μπήκε στο Πανεπιστήμιο της Αβάνας, όπου γράφτηκε στη Νομική, τη Φιλοσοφία και τα Γράμματα.

“Το υψηλότερο κέντρο πολιτισμού δεν πρέπει και δεν μπορεί να είναι ένα απλό εργοστάσιο τίτλων. Ένα λατινικό πανεπιστήμιο δεν είναι μια σχολή επιχειρήσεων όπου πηγαίνει κανείς για να αναζητήσει μόνο τα μέσα για να κερδίσει τα προς το ζην: το σύγχρονο πανεπιστήμιο πρέπει να επηρεάζει άμεσα την κοινωνική ζωή, πρέπει να επισημαίνει τις διαδρομές της προόδου, πρέπει να προκαλεί μέσω της δράσης την πρόοδο μεταξύ των ατόμων , μέσω των καθηγητών του, εξάγει τα μυστήρια της επιστήμης και τα εκθέτει στη γνώση των ανθρώπων”, διακήρυξε ο Mella για την κοινωνική λειτουργία του Πανεπιστημίου της Αβάνας.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς θα μπορούσε να κάνει τόσα πολλά και να οργανώσει τόσους δημοφιλείς τομείς της Κούβας και της Λατινικής Αμερικής στη σύντομη ζωή του. Υπήρξε διαχειριστής και δημοσιογράφος στο πανεπιστημιακό περιοδικό Alma Mater από το 1922 έως το 1923. Τον Ιανουάριο του 1923, σε ηλικία 20 ετών, ήταν ήδη ο ηγέτης του φοιτητικού αγώνα για την πανεπιστημιακή μεταρρύθμιση και ίδρυσε την Πανεπιστημιακή Φοιτητική Ομοσπονδία (Federación Estudiantil Universitaria FEU). Τον Οκτώβριο του 1923 οργάνωσε και διηύθυνε το Πρώτο Εθνικό Συνέδριο Φοιτητών και τον Νοέμβριο εγκαινίασε το Λαϊκό Πανεπιστήμιο José Martí, με σκοπό να “παρέχει πολιτική και ακαδημαϊκή διδασκαλία στους εργάτες και να συνδέσει το Πανεπιστήμιο με τις ανάγκες των καταπιεσμένων”.

brigadίστας __ στο νησί της επανάστασης
κατά την 1η Período especial (ειδική περίοδο)
αμέσως μετά τις ανατροπές
και την παλινόρθωση του καπιταλισμού στην ΕΣΣΔ

Το 1924 δημοσίευσε ένα φυλλάδιο με τίτλο “Κούβα, ένας λαός που δεν υπήρξε ποτέ ελεύθερος”, χωρισμένο σε διάφορα μέρη: “Ο ιμπεριαλισμός των Γιάνκι ήταν πάντα εχθρός της ανεξαρτησίας της Κούβας”, “Η κυριαρχία της Κούβας πριν από το πολιτικό δίκαιο”, “τροποποίηση Platt”, και “Άλλες μορφές και εκδηλώσεις της κυριαρχίας των Γιάνκηδων στην Κούβα”.

Στις 16 Ιουνίου 1925, σε ηλικία 22 ετών, ίδρυσε, μαζί με τον Carlos Baliño –πρόδρομο της κουβανικής μαρξιστικής σκέψης και δημιουργό, με τον José Martí, του Κουβανικού Επαναστατικού Κόμματος–, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας, ως πρώτος οργανωτικός γραμματέας του. Το 1926 εκδιώχθηκε από το Πανεπιστήμιο της Αβάνας για τις επαναστατικές του ενέργειες ενάντια στη δικτατορία του Gerardo Machado και συνελήφθη από τις δυνάμεις καταστολής. Στη φυλακή κηρύσσει απεργία πείνας επ’ αόριστον. Η επιτροπή για την απελευθέρωση του Mella ξεκινά εκστρατεία, η εθνική και διεθνής πίεση γίνεται αισθητή και απελευθερώνεται στις 23 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους.

Στη συνέχεια ξεκίνησε για την Ονδούρα και πήγε εξόριστος στο Μεξικό, όπου εντάχθηκε στο ηπειρωτικό και διεθνές επαναστατικό κίνημα του οποίου διορίστηκε Γενικός Γραμματέας, ηγετική θέση από την οποία καθιέρωσε επαφή με επαναστάτες και δημοκράτες σε ολόκληρη την περιοχή και προώθησε προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για μια διεθνή εκδήλωση. Τον Φεβρουάριο του 1927 παρακολούθησε το Παγκόσμιο Συνέδριο κατά της αποικιοκρατικής καταπίεσης και του ιμπεριαλισμού, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, όπου ήρθε σε επαφή με επαναστάτες και αντι-αποικιακούς μαχητές από 37 χώρες και 137 προοδευτικές οργανώσεις στον κόσμο.

Το 1928 στο Μεξικό συναντήθηκε με την  επαναστάτρια μαχήτρια, Tina Modotti, με τον οποίο είχε μια έντονη ερωτική σχέση, η οποία διήρκεσε μόνο τέσσερις μήνες όταν δολοφονήθηκε πισώπλατα από τους μπράβους του Machado, σαν σήμερα 10-Ιαν-1929. Η τελευταία του φράση και κληρονομιά ήταν: "Πεθαίνω για την επανάσταση".

Ο παραμορφωτικός φακός του ψηφιακού σύμπαντος

Πολλαπλή _συνθετική Χειραγώγηση: τα κλειδιά που ανοίγουν ή κλείνουν τις πόρτες της πραγματικότητας είναι το ενδιαφέρον σημείωμα του Raúl Antonio Capote | internacionales@granma.cu στο επίσημο όργανο του ΚΚ Κούβας, σε μια στιγμή που η ιμπεριαλιστική επίθεση στο νησί της επανάστασης κλιμακώνεται παντοιοτρόπως.

Η ζωή μας _γράφει _με ή χωρίς ΜΚΔ, ξεδιπλώνεται στο ψηφιακό σύμπαν χωρίς να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν δυνάμεις μέσα σε αυτό που λειτουργούν ως παραμορφωτικός φακός. Ζούμε στην εποχή της υπερφόρτωσης πληθώρας πληροφοριών, αλλά, παραδόξως, ποτέ πριν δεν είχαμε εκτεθεί τόσο πολύ στο να διαμορφώνεται, να περιορίζεται ή ακόμα και να διαστρεβλώνεται κατάφωρα η αντίληψή μας για την πραγματικότητα. Κάθε μέρα καταναλώνουμε ειδήσεις, αλληλεπιδρούμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κάνουμε συζητήσεις χωρίς να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν δυνάμεις -ψυχολογικές και επικοινωνιακές- που λειτουργούν ως παραμορφωτικός φακός. Η ζωή μας ξεδιπλώνεται στο ψηφιακό σύμπαν. Στους χώρους του "συνομιλούμε", ψωνίζουμε, μελετάμε, περπατάμε, ταξιδεύουμε. Στα "σύννεφά" του _τα περίφημα "clouds" αποθηκεύουμε όλες τις προσωπικές μας πληροφορίες, από το ιατρικό μας ιστορικό, μέχρι τι κάναμε το βράδυ με την\τον σύντροφό μας. Τους εμπιστευόμαστε με τις πιο πολύτιμες, αλλά και τις πιο σκοτεινές μας επιθυμίες.

Αφιερώνουμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας σε αυτό, και είναι πάντα μαζί μας: στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στο γραφείο, στο εργαστήριο, στην τάξη, στον καναπέ, στο κρεβάτι, στο μπάνιο. Σε αυτόν τον συνθετικό κόσμο, μπορούμε να είμαστε όποιοι θέλουμε, όπως θέλουμε: γενναίοι, όμορφοι, έξυπνοι, τολμηροί. Ο ντροπαλός φίλος από το κολέγιο μεταμορφώνεται σε ζιγκολό, σε υπερήρωα, σε κοσμοναύτη - οτιδήποτε. Δεν απαιτείται καμία προσπάθεια ή αφοσίωση για να προχωρήσουμε. Αφήνουμε την δουλειά και τη θέληση στους καπιταλιστικούς χειριστές, σε εκείνους που κατασκευάζουν την ναρκωτική πραγματικότητα στην οποία βυθιζόμαστε και χάνουμε τον εαυτό μας.

Για να κατανοήσουμε πώς κατασκευάζεται (και καταστρέφεται) η πραγματικότητα, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε τρεις θεμελιώδεις έννοιες που λειτουργούν τόσο στην ιδιωτική μας ζωή όσο και στη δημόσια σφαίρα: το gaslighting _βλ. αναφορά μας παρακάτω, το framing και τον καθορισμό της ατζέντας. Δεν πρόκειται για μεμονωμένους ακαδημαϊκούς όρους. Είναι τα εργαλεία με τα οποία, συχνά εν αγνοία μας, σχετιζόμαστε με τον κόσμο - όργανα που επιδιώκουν να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη, να δημιουργήσουν μια αίσθηση επικείμενης κατάρρευσης, χάους. Ο συνδυασμός αυτών των τριών είναι θανατηφόρος. Αν η διαδικασία καθορισμού της ατζέντας αποφασίσει ότι ορισμένα προβλήματα δεν υπάρχουν, η διαμόρφωση των πλαισίων τα παρουσιάζει κάτω από ένα πρίσμα που ευνοεί λίγους εκλεκτούς, και μας κάνει να αμφιβάλλουμε για την εγκυρότητα των δικών μας αντιλήψεων. Έτσι, ο απλός κόσμος είναι παγιδευμένος σε μια ψηφιακή σπηλιά από την οποία η διαφυγή είναι πολύ δύσκολη. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτές οι τεχνικές δεν λειτουργούν στο κενό. Αποτελούν μέρος ενός πολύπλευρου, αντισυμβατικού πολέμου που επιδιώκει να διαλύσει κάθε επιτυχημένο παράδειγμα αντίστασης και κυριαρχίας.

Η αναγνώριση αυτών των μηχανισμών είναι το πρώτο βήμα προς την ανάκτηση της αυτονομίας μας _της δικής μας ματιάς. Η σύγκριση διαφορετικών πηγών, η δυσπιστία απέναντι στα απόλυτα (κάτι που όλοι φαίνεται να πιστεύουν) και, πάνω απ' όλα, η εμπιστοσύνη στη δική μας κρίση όταν νιώθουμε ότι κάτι δεν ταιριάζει, αποτελούν πλέον μέρος των εργαλείων της πολιτικής αντίστασης. Όπως μας δίδαξε ο Πλάτωνας, η πορεία προς τη φώτιση ξεκινά όταν σταματάμε να πιστεύουμε ότι οι σκιές στον τοίχο είναι η μόνη δυνατή πραγματικότητα.

ΑΝΤΙΣΤΑΘΕΙΤΕ
¡Manos fuera de Cuba!
¡Hasta la Victoria Siempre!

σσ.
1. Το gaslighting (ψυχολογική χειραγώγηση) είναι μια μορφή συναισθηματικής κακοποίησης _που χτυπάει στην καρδιά και στο μυαλό, όπου ο θύτης παραπλανά το θύμα, κάνοντάς το να αμφισβητεί τη μνήμη, την αντίληψη ή τη λογική του. Στόχος είναι ο έλεγχος, η αποσταθεροποίηση και η εξουδετέρωση της αυτοπεποίθησης μέσω συστηματικών ψευδών, άρνησης γεγονότων και υποτίμησης συναισθημάτων. Τα βασικά χαρακτηριστικά του και σημάδια είναι _μεταξύ άλλων: η άρνηση/διαστρέβλωση: "Ποτέ δεν το είπα αυτό", "Τα φαντάστηκες" _ η ελαχιστοποίηση, "υπερβάλλεις", "είσαι πολύ ευαίσθητος/η", η αναστροφή ευθυνών όπου ο θύτης παρουσιάζεται ως θύμα. Η απομόνωση, όπου ο θύτης αποκόπτει το θύμα από υποστηρικτικό περιβάλλον. Η σταδιακή κλιμάκωση, ξεκινώντας με μικρές ψευδείς αναφορές και εντείνεται με τον καιρό.

2. Το "Framing effect", ή απλά "framing" στις κοινωνικές επιστήμες, είναι ένα σύνολο εννοιών και θεωρητικών προοπτικών για το πώς άτομα, ομάδες και κοινωνίες οργανώνονται, αντιλαμβάνονται και επικοινωνούν σχετικά με την πραγματικότητα. Το framing, που εκδηλώνεται στη σκέψη ή στη διαπροσωπική επικοινωνία είναι βασικό συστατικό της κοινωνιολογίας, της μελέτης της κοινωνικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των ανθρώπων, αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής μεταφοράς και επεξεργασίας δεδομένων. Τα πλαίσια στη σκέψη αποτελούνται από τις νοητικές αναπαραστάσεις, ερμηνείες και απλοποιήσεις της πραγματικότητας (όπου η πραγματική γίνεται εικονική) και κινούνται μεταξύ πολύ διαφορετικών παραγόντων. Οι επιτυχημένες τεχνικές framing μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση της ασάφειας των άυλων θεμάτων, τοποθετώντας τις πληροφορίες σε ένα πλαίσιο με τέτοιο τρόπο ώστε οι παραλήπτες να μπορούν να συνδεθούν με αυτό που ήδη γνωρίζουν.

Στην κοινωνική θεωρία, το framing είναι ένα σχήμα ερμηνείας, μια συλλογή από ανέκδοτα και στερεότυπα, στο οποίο τα άτομα βασίζονται για να κατανοήσουν και να ανταποκριθούν σε γεγονότα. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι κατασκευάζουν μια σειρά από νοητικά "φίλτρα" μέσω βιολογικών και πολιτισμικών επιρροών και στη συνέχεια, χρησιμοποιούν αυτά τα φίλτρα για να κατανοήσουν τον κόσμο. Οι επιλογές που κάνουν στη συνέχεια επηρεάζονται από τη δημιουργία ενός πλαισίου. Η διαμόρφωση ενός πλαισίου περιλαμβάνει την κοινωνική κατασκευή ενός κοινωνικού φαινομένου – από πηγές μαζικών μέσων ενημέρωσης, πολιτικά ή κοινωνικά κινήματα, πολιτικούς ηγέτες ή άλλους παράγοντες και οργανισμούς. Η συμμετοχή σε μια γλωσσική κοινότητα επηρεάζει αναγκαστικά την αντίληψη ενός ατόμου για τις έννοιες που αποδίδονται σε λέξεις ή φράσεις. Πολιτικά, οι γλωσσικές κοινότητες της διαφήμισης, της θρησκείας και των μέσων μαζικής ενημέρωσης αμφισβητούνται έντονα, ενώ η διαμόρφωση σε λιγότερο έντονα υπερασπισμένες γλωσσικές κοινότητες μπορεί να εξελιχθεί ανεπαίσθητα και οργανικά σε πολιτισμικά χρονικά πλαίσια, με λιγότερους εμφανείς τρόπους αμφισβήτησης. Φυσικά η διαμόρφωση στην επικοινωνία φιλτράρεται και ατομικά ως θετική ή αρνητική – ανάλογα με την ιδεολογία του καθενός και το είδος των πληροφοριών που παρουσιάζονται. Η διαμόρφωση μπορεί να έχει τη μορφή πλαισίων ισοδυναμίας, όπου δύο ή περισσότερες λογικά ισοδύναμες εναλλακτικές λύσεις απεικονίζονται με διαφορετικούς τρόπους (βλ. φαινόμενο διαμόρφωσης) ή πλαισίων έμφασης, τα οποία απλοποιούν την πραγματικότητα εστιάζοντας σε ένα υποσύνολο σχετικών πτυχών μιας κατάστασης ή ζητήματος. Στην περίπτωση των "πλαισίων ισοδυναμίας", οι πληροφορίες που παρουσιάζονται βασίζονται στα ίδια γεγονότα, αλλά το "πλαίσιο" στο οποίο παρουσιάζονται αλλάζει, δημιουργώντας έτσι μια αντίληψη που εξαρτάται από την αναφορά.

Οι επιπτώσεις της πλαισίωσης μπορούν να παρατηρηθούν στη δημοσιογραφία _διαφορετικά στην αστική, από τη μαχόμενη: κατά περίπτωση το πλαίσιο που περιβάλλει το θέμα μπορεί να αλλάξει την αντίληψη του αναγνώστη χωρίς να χρειάζεται να αλλοιώσει τα πραγματικά γεγονότα, καθώς οι ίδιες πληροφορίες χρησιμοποιούνται ως βάση. Αυτό γίνεται μέσω της επιλογής ορισμένων λέξεων και εικόνων από τα μέσα ενημέρωσης για την κάλυψη μιας ιστορίας (π.χ. χρησιμοποιώντας τη λέξη έμβρυο έναντι της λέξης μωρό). Στο πλαίσιο της πολιτικής ή της επικοινωνίας μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ένα πλαίσιο ορίζει τη συσκευασία ενός στοιχείου ρητορικής με τέτοιο τρόπο ώστε να ενθαρρύνει ορισμένες ερμηνείες και να αποθαρρύνει άλλες. Για πολιτικούς σκοπούς, η πλαισίωση συχνά παρουσιάζει τα γεγονότα με τέτοιο τρόπο που υπονοεί ένα πρόβλημα που απαιτεί λύση. Τα αστικά πολιτικά κόμματα προσπαθούν να πλαισιώσουν τα ζητήματα με τρόπο που ευνοεί τη δική τους πολιτική να εμφανίζεται ως η καταλληλότερη πορεία δράσης.

 

Συνειρμικά_προ internet το "Στόχος η φθορά των Συνειδήσεων" του Έντουαρντ Ρόζενταλ. Ένα βιβλίο αποκαλυπτικό, για τον τρόπο που επιχειρούν και καταφέρνουν να χειραγωγούν, τον τρόπο σκέψης, συμπεριφοράς και εν τέλει συνείδησης των ανθρώπων, οι μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι-και όχι μόνο…

Ας το θυμηθούμε λίγο
Στόχος: η φθορά των συνειδήσεων _Μετάφραση από την έκδοση στα γαλλικά των εκδόσεων του Πρακτορείου "Νοβόστι" — Μόσχα 1978 _Μετάφραση: Β. Δασκαλοπούλου _εκδόσεις "ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ" Αθήνα 1979  ©®™

Ξέφυγα από τους καρχαρίες 🦈 και γλίτωσα 🐅 από τις τίγρεις …

Κι ο Μπρεχτ συμπληρώνει_ “μ’ έφαγαν όμως οι κοριοί”
"Και αποφάσισα να ερεθίσω αυτό το νεύρο... "
— Είδατε την ταινία για το λευκό καρχαρία; " Όοοοχι; Πρέπει οπωσδήποτε να πάτε να τη δείτε.
— Γιατί; ’Αξίζει τον κόπο;
— " Ένα θέμα πολύ απλό. _" Ένας καρχαρίας πού καταβροχθίζει ανθρώπους και ό,τι άλλο βρει.
— Παίζουν γνωστοί ηθοποιοί;
— ΝΑΙ… ΟΧΙ δεν ξέρω αλλά σάς τη συνιστώ. Είναι καταπληκτική. Κι έπειτα, είχε μια τόσο μεγάλη επιτυχία!
Ακολούθησα τη συμβουλή και πήγα να δη την ταινία για το λευκό καρχαρία. Δεν τη βρήκα τόσο καταπληκτική όσο την έλεγαν, με εξαίρεση τις υποβρύχιες λήψεις, πού είναι πραγματικά θαυμάσιες και τα αρκετά εκπληκτικά τρικ. Αλλά το να κατακλύζουν τις αίθουσες των κινηματογράφων, όπως έγινε στο Παρίσι, μόνο και μόνο γι’ αυτά τα τρυκ, αυτό είναι κάτι πού δεν το καταλαβαίνω.

Στις Ενωμένες Πολιτείες ή ταινία έσπασε όλα τα ρεκόρ εισπράξεων. Μόνο σε τρεις μήνες, απέφερε περισσότερα χρήματα άπ’ ό,τι ό προηγούμενος πρωταθλητής, "Ο νονός", σε τρία χρόνια! Είχα μια τρομερή διάθεση να καταλάβω τί ήταν αυτό πού είχε προκαλέσει μια τέτοια επιτυχία και διάβασα τις σημειώσεις του σεναριογράφου της ταινίας, Κάρλ Γκότλιμπ, όπου ό συγγραφέας διηγείται πώς φτιάχτηκε ή ταινία. Άρχισαν να τη δουλεύουν το καλοκαίρι του 1973. Το σενάριο γράφτηκε με βάση το βιβλίο του Peter Benchley. Το βιβλίο αυτό είναι τώρα μπέστ-σέλλερ, αλλά εκείνη την εποχή, ήταν πολύ λίγο γνωστό. Ωστόσο, αν το διάλεξαν, αυτό έγινε γιατί υπολόγιζαν πολύ σε μια επιτυχία και δεν έδωσαν σημασία στα έξοδα. Μια και ο ήρωας της ταινίας και του βιβλίου ήταν ένας καρχαρίας, χρειάστηκε να προχωρήσουν από τα πριν σε υποβρύχιες λήψεις και επομένως, να εξασφαλίσουν ένα σημαντικό υλικό δουλιάς. Μόνο οι λήψεις που πραγματοποιήθηκαν γύρω από τις υφάλους της Αυστραλίας, κόστισαν μισό εκατομμύριο δολάρια. Ό Κάρλ Ρίτζο που, σαν κομπάρσος, κινηματογραφήθηκε μαζί με καρχαρίες, κινδύνεψε να χάσει τη ζωή του εκεί. Αλλά κι εκείνοι οι καρχαρίες, δεν ήσαν παρά κομπάρσοι. Ο βασικός καρχαρίας, ό ήρωας της ταινίας, είναι έργο του Μπόμπ Μάττεϋ (σσ. Bruno Mattei εργάστηκε με το ψευδώνυμο Vincent Dawn), πού είναι σήμερα πάνω από 70 χρόνων και εργάζεται στο Χόλλυγουντ_ είναι ο ίδιος πού επινόησε και τον κροκόδειλο των ταινιών του Ταρζάν, πού ήταν τηλεκατευθυνόμενος. Αυτός ό καρχαρίας, έχει μήκος οκτώ μέτρα, ζυγίζει ενάμισι τόννο και κατευθύνεται από μια ομάδα 15 οπερατέρ-μηχανικών. Το κόστος του δεν είναι μικρότερο από το κασέ μιας σουπερ-σταρ με σάρκα και οστά. Με την ευκαιρία, αν όλα πήγαν καλά για τον πλαστικό ήρωα, υπήρξαν μερικές άσχημες εκπλήξεις με τις αληθινές βεντέτες. Θέλησαν να δώσουν τούς βασικούς αντρικούς ρόλους στον πολύ δημοφιλή Πωλ Νιούμαν και στον όχι λιγότερο δημοφιλή Ρόμπερτ Ρέντφορντ, αλλά χρειάστηκε να εγκαταλείψουν την Ιδέα, λόγω της μετριότητας του σενάριου. Ο Ρίτσαρντ Ντρέυφους, πού τελικά δέχτηκε ένα ρόλο, το χαρακτήρισε στη συνέχεια στερεότυπο και τεχνητό και, όσο για το σενάριο, ομολόγησε ότι δεν είδε ποτέ τίποτα χειρότερο στον κινηματογράφο. Χρειάστηκε, επομένως, να αντισταθμιστεί ή ολοφάνερη μετριότητα του σενάριου με το να γίνουν πιο υψηλές δαπάνες.

Τελικά, πριν ακόμα αρχίσει το γύρισμα, χρειάστηκε να επενδυθούν τρεισήμισι εκατομμύρια δολάρια περίπου. "Είναι συνηθισμένο να γίνονται δαπάνες πριν από το γύρισμα, γράφει ό Κάρλ Γκότλιμπ, αλλά ένα ποσόν σαν κι αυτό, προϋποθέτει εν πάση περιπτώσει ότι κάποιος, κάπου, είναι αποφασισμένος να κάνει αυτή την ταινία".

Και ή ταινία έγινε. Η επιτυχία της, το είπαμε ήδη, στάθηκε εξαιρετική. Η δημοτικότητά της ξεπέρασε τον καθαυτό κινηματογραφικό τομέα. Το ρόγχος του καρχαρία στυλιζαρίστηκε πάνω στα πουκάμισα και στα καυτά γυναικεία σορτς, στα πιο φημισμένα εστιατόρια άρχισαν να σερβίρουν μπριζόλες καρχαρία. Τα κιάλια έγιναν δυσεύρετο είδος: στις παραλίες εξερευνούσαν τον ορίζοντα, ψάχνοντας για τρομερά πτερύγια. Είδαμε ακόμα και ιδιοκτήτες παραλιών να κρεμούν ταμπέλες με στόχο να καθησυχάσουν τούς πελάτες: "HERE NO JAWS" _Εδώ, όχι "σαγόνια του καρχαρία"! ...Τέλειωσα το διάβασμα των σημειώσεων του Κάρλ Γκότλιμπ και άρχισα μια προσωπική έρευνα. Συζήτησα για το λευκό καρχαρία με Γάλλους, Βέλγους, Αυστριακούς, με νέους και γέρους, με εκπρόσωπους των πιο διαφορετικών επαγγελμάτων. Όπως ήταν λογικό, κανείς δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει, γιατί αυτή ή ταινία άρεσε τόσο. "Είναι μια ταινία πού έπιασε, αυτό είναι όλο". Μα γιατί ακριβώς έπιασε τόσο πολύ; Συζήτησα, επίσης, με επαγγελματίες σεναριογράφους, με ειδικούς του ζωικού κόσμου και της ανθρώπινης ψυχολογίας. Κατά τη γνώμη ενός ιχθυολόγου, η επιτυχία της ταινίας οφείλεται στην ίδια την προσωπικότητα, αν μπορούμε να εκφραστούμε έτσι, τού λευκού καρχαρία, του Carcharodon Carcharias. Ο ιχθυολόγος είναι κατηγορηματικός: — Είμαι πεισμένος, πώς αν είχαν διαλέξει στη θέση τού καρχαρία ένα λιοντάρι ή έναν πάνθηρα, θα είχαν ένα συνηθισμένο αποτέλεσμα. Όταν πρόκειται για λιοντάρια, για πάνθηρες ή για άλλα άγρια ζώα, τίποτα δεν μάς εμποδίζει να πάμε να τα δούμε στα πάρκα, στους ζωολογικούς κήπους ή, γιατί όχι, στο τσίρκο. Τα έχουμε συνηθίσει τόσο που δεν τα φοβόμαστε πια. Αλλά ένας καρχαρίας, είναι άλλο! Αυτή πέφτει στο νερό και αρχίζει να κολυμπάει. Ο φίλος της αποφασίζει να την ακολουθήσει, αλλά μεθυσμένος από το κρασί, πέφτει στην άμμο και αποκοιμιέται. Η κοπέλα απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την ακτή. Στην αγκαλιά της ήσυχης και δροσερής θάλασσας. Και ξαφνικά, βγάζει μια κραυγή πού δεν έχει τίποτα το ανθρώπινο. Γύρω της ή θάλασσα βράζει αφρίζοντας, εκείνη προσπαθεί να τιναχτεί, να ξεκολλήσει από την επιφάνεια των κυμάτων, να απελευθερωθεί από το θανατερό αγκάλιασμα αυτοί του φοβερού κάτι, πού την τραβάει προς το βυθό.

Ή κάμερα είναι τώρα κάτω από το νερό, ο θεατής περιμένει. Περιμένει να δει αυτό το τρομακτικό κάτι, για να τον αφήσει η αγωνία του άγνωστου πού τον κατέχει. Αλλά δεν βλέπει παρά το φτωχό, ανυπεράσπιστο σώμα της κοπέλας. Η κάμερα μοιάζει να παίρνει η ίδια τη θέση αυτού του τρομακτικού άγνωστου. Μαζί με το θεατή, παρατηρεί ψυχρά το θύμα της, αυτό το σωματάκι πού παραδέρνει εκεί κάτω πάνω στα κύματα. Έπειτα, πολύ γρήγορα, το σώμα της κοπέλας μεγαλώνει και ή φρίκη το αδράχνει. Δεν υπάρχει πια ελπίδα, το τέλος είναι μοιραίο...

Και πάλι ή ήρεμη θάλασσα. Η σιγαλιά.
Όμως ο φόβος μεγαλώνει. Και μένει ακόμα ανεξήγητος...

Ούτε μειώνεται όταν το δεύτερο θύμα, ένα μικρό αγόρι πού απομακρύνθηκε απερίσκεπτα από την ακτή πάνω στο λαστιχένιο στρώμα του, χάνεται μέρα μεσημέρι. ’Αντίθετα, μεγαλώνει. Τελικά, ή μικρή ακρογιαλιά, στην Ανατολική Ακτή των Ενωμένων Πολιτειών, υποκύπτει στον πανικό... Έτσι, ο ερμηνευτής του ρόλου του "άγνωστου" είναι το πλαστικό δημιούργημα του Μπόμπ, που διευθύνεται με σύστημα πιεσμένου νερού και αέρα. Με την ευκαιρία, όταν τελικά ο καρχαρίας εμφανίζεται στην οθόνη (οι δημιουργοί της ταινίας υποχρεώνονται τελικά να τον εμφανίσουν), ο φόβος υποχωρεί αλματωδώς και χρειάζεται να επιστρατευθούν όλα τα επιδέξια τρικ για να κρατηθεί ο θεατής σε αγωνία μέχρι το τέλος. Ωστόσο, σκόπιμα στάθηκα στις πρώτες σκηνές της ταινίας. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, αυτές είναι όλο κι όλο το αλατοπίπερό της. Και πιστεύω, πώς επίσης εξηγούν την επιτυχία των "Σαγονιών του καρχαρία".

Αναμφίβολα, εκείνος πού αιχμαλωτίζει την προσοχή του θεατή δεν είναι ό ίδιος ό καρχαρίας, αλλά ή Ιδέα του κινδύνου, ενός λανθάνοντος και πανταχού παρόντος κίνδυνου, πού μπορεί από τη μια στιγμή στην άλλη να κατακλύσει την καθημερινή ρουτίνα. Ο καρχαρίας, το μόνο πού κάνει είναι να συγκεκριμενοποιεί αυτή την Ιδέα. Σήμερα, η νευρική ένταση, η αναμονή του χειρότερου, το αίσθημα ανασφάλειας, οξύνονται όλο και περισσότερο σε πολλούς ανθρώπους. Είναι πιθανό να αισθάνονται πραγματικά την ανάγκη να χαλαρώσουν αυτή την εσωτερική ένταση. Και, άπ’ ό,τι φαίνεται, ή ταινία "τα σαγόνια του καρχαρία" το επιτρέπει. Όχι βέβαια, πώς ό θεατής ευχαριστιέται να βλέπει τον καρχαρία να καταβροχθίζει τον πλησίον του! Πρόκειται μάλλον για μια ανακούφιση πού αισθάνεται, συνειδητοποιώντας ότι δεν βρίσκεται ό ίδιος στα δόντια του καρχαρία.

Αυτό το είδος ανακούφισης είναι, παρ’ όλα αυτά, μόνο φαινομενικό. Υποσυνείδητα, τον βασανίζει ή Ιδέα πώς ξέφυγε μόνο για την ώρα από τον κίνδυνο, καθισμένος σε μια αναπαυτική πολυθρόνα, στο μισοσκόταδο της κινηματογραφικής αίθουσας. Όμως ό κίνδυνος τον παραμονεύει συνέχεια. Αυτή ή διφορούμενη ψυχολογική εντύπωση, θα μπορούσε να καθοριστεί σαν το συναίσθημα του "βρίσκομαι έκτος κινδύνου" και συγχρόνως του "περιμένω κάποιον κίνδυνο", συναίσθημα, πού φανερώνει μια παράξενη γοητεία. Κάτι σαν το άρρωστο δόντι πού δεν μπορούμε να σταματήσουμε να το ενοχλούμε με την άκρη της γλώσσας μας. Αν το δούμε έτσι, το ρύγχος του καρχαρία δεν παίζει κανέναν ιδιαίτερο ρόλο. Είτε πρόκειται για την καταστροφή του Μπόινγκ-747 ή για το ναυάγιο του "Βρετανικού", αυτό το διφορούμενο συναίσθημα παραμένει το ίδιο για το θεατή. Είναι ευτυχής πού δεν συμπεριλαμβάνεται στους επιβάτες, ωστόσο, συνδέεται υποσυνείδητα μαζί τους. Συνήθως, ό θεατής ταυτίζεται με τον ήρωα της ταινίας, όμως στην περίπτωση αυτή, ταυτίζεται με το θύμα.

Αν οι καταστροφές στον κινηματογράφο βρίσκουν απήχηση ατό κοινό, αυτό στην πραγματικότητα συμβαίνει γιατί αυτό το κοινό ζει σ’ έναν, ασταθή κόσμο, όπου πραγματικές καταστροφές αναστατώνουν αδιάκοπα την καθημερινή ζωή, σ’ έναν κόσμο "καρχαριών" με χίλιες όψεις. Ό καθένας μπορεί να χάσει τη δουλιά του και να μείνει χωρίς πόρους, είτε έχει στην κατοχή του, είτε όχι, ένα πανεπιστημιακό δίπλωμα. Ό καθένας κινδυνεύει κάθε στιγμή να μάθει ότι ό γιός του παίρνει ναρκωτικά, ότι ή κόρη του έφυγε για να ζήσει σε κοινόβιο, αν δεν ασπάστηκε κάποια θρησκευτική αίρεση. Δύο-τρία παραδείγματα ανάμεσα σε τόσα άλλα. O καθένας έχει τον "καρχαρία" του. Ακόμα κι αν τίποτα φοβερά δεν συμβεί, o φόβος δεν παύει. Πράγματι, κανείς δεν έχει καμιά εγγύηση απέναντι στα απρόβλεπτα γεγονότα. Έτσι, το θέμα της καταστροφής, όχι πάντα συνειδητά, συνεχίζει το επίβουλο έργο του και σιγά -σιγά υπερισχύει.

ΟΙ επιχειρηματίες ένιωσαν τον παλμό αυτής της χορδής, πού μετά βίας ακουγόταν μέσα στη συνείδηση των λαϊκών μαζών και ρίχτηκαν στην εκμετάλλευση αυτής της νέας πλουτοπαραγωγικής φλέβας. Σε βιομηχανική κλίμακα…
Αυτά πριν 50 χρόνια__

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι 

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα έφτιαχναν στη θάλασσα για τα μικρά ψάρια τεράστιες κασέλες με διάφορες τροφές μέσα, τόσο φυτά όσο και ζώα. Θα φρόντιζαν να έχουν οι κασέλες πάντα φρέσκο νερό και θα έπαιρναν εν γένει διάφορα υγειονομικά μέτρα. Όταν π.χ. ένα ψαράκι τραυμάτιζε το πτερύγιό του, τότε οι καρχαρίες θα του έβαζαν αμέσως έναν επίδεσμο, για να μην τους πεθάνει πριν την ώρα του. Για να μην είναι τα ψαράκια μελαγχολικά, θα διοργανώνονταν πού και πού μεγάλες γιορτές στο νερό, γιατί τα χαρούμενα ψαράκια έχουν καλύτερη γεύση από τα μελαγχολικά.

Θα υπήρχαν φυσικά και σχολεία μέσα σε αυτές τις κασέλες. Στα σχολεία αυτά τα ψαράκια θα μάθαιναν πώς να κολυμπάνε στο στόμα των καρχαριών. Θα χρειάζονταν π.χ. τη γεωγραφία για να μπορούν να βρίσκουν τους μεγάλους καρχαρίες που θα βρίσκονταν κάπου τεμπελιάζοντας. Το σπουδαιότερο θα ήταν φυσικά η ηθική διαπαιδαγώγηση των μικρών ψαριών. Θα διδάσκονταν ότι το υψηλότερο και ωραιότερο ιδεώδες είναι να θυσιάζεται ένα ψαράκι πρόθυμα και ότι όλα έπρεπε να πιστεύουν στους καρχαρίες, προπαντός όταν τους έλεγαν ότι θα μεριμνούσαν για ένα καλύτερο μέλλον. Θα δίδασκαν στα ψαράκια ότι το μέλλον αυτό τότε μόνο είναι εξασφαλισμένο, όταν μάθαιναν υπακοή. Τα ψαράκια θα έπρεπε να φυλάγονται απ’ όλες τις ταπεινές, υλιστικές, εγωιστικές και μαρξιστικές διαθέσεις και να αναφέρουν αμέσως στους καρχαρίες, όταν κανένα από αυτά έδειχνε τέτοιες διαθέσεις.

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα έκαναν φυσικά και πολέμους αναμεταξύ τους, για να κυριέψουν ξένες ψαροκασέλες και ξένα ψαράκια. Τους πολέμους θα έβαζαν να τους κάνουν τα δικά τους ψαράκια. Θα δίδασκαν στα ψαράκια ότι ανάμεσα σ’ αυτά και τα ψαράκια των άλλων καρχαριών υπάρχει τεράστια διαφορά.  Τα ψαράκια, θα διακήρυσσαν, είναι, ως γνωστόν, βουβά, αλλά σωπαίνουν σ’ εντελώς διαφορετικές γλώσσες και γι’ αυτό δεν μπορούν να καταλάβουν το ένα το άλλο. Σε κάθε ψαράκι που θα σκότωνε στον πόλεμο μερικά άλλα ψαράκια εχθρικά, που σωπαίνουν σε άλλη γλώσσα, θα απένειμαν ένα μικρό παράσημο από θαλασσινά φύκια και τον τίτλο του ήρωα.

Αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, θα υπήρχε φυσικά σε αυτούς και τέχνη. Θα υπήρχαν ωραίοι πίνακες, στους οποίους θα παριστάνονταν τα δόντια των καρχαριών με υπέροχα χρώματα, τα στόματά τους σαν αληθινά πάρκα αναψυχής, όπου θα μπορούσε να κάνει κανείς έναν υπέροχο περίπατο. Τα θέατρα στο βυθό της θάλασσας θα έδειχναν πώς ηρωικά ψαράκια κολυμπάνε ενθουσιασμένα στα στόματα των καρχαριών και η μουσική θα ήταν τόσο ωραία, ώστε τα ψαράκια θα ορμούσαν, κάτω από τους ήχους της, με την μπάντα μπροστά, σαν σε όνειρο και με το νανούρισμα των πιο ευχάριστων σκέψεων, στα στόματα των καρχαριών.

Θα υπήρχε βέβαια και μια θρησκεία, αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι. Θα δίδασκε ότι για τα ψαράκια μόνο στην κοιλιά των καρχαριών θα άρχιζε η αληθινή ζωή. Εξάλλου, αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι, τα ψαράκια θα έπαυαν επίσης να είναι ίσα όπως συμβαίνει τώρα. Μερικά από αυτά θα έπαιρναν αξιώματα και θα τα τοποθετούσαν πάνω από τα άλλα. Στα κάπως μεγαλύτερα θα επιτρεπόταν μάλιστα να τρώνε τα μικρότερα. Αυτό δε θα ήταν για τους καρχαρίες παρά ευχάριστο, αφού οι ίδιοι θα είχαν έπειτα να τρώνε, συχνά, μεγαλύτερες μπουκιές. Και τα μεγαλύτερα ψαράκια, που θα είχαν πόστο, θα φρόντιζαν για την τάξη ανάμεσα στα ψαράκια και θα γίνονταν δάσκαλοι, αξιωματικοί, μηχανικοί για την κατασκευή κασελών κτλ. Με λίγα λόγια, πολιτισμός θα υπήρχε στη θάλασσα, μόνο αν οι καρχαρίες ήταν άνθρωποι. 

Μπέρτολτ Μπρέχτ

 

 

Μια εμβληματική φωτογραφία: μύθοι και πραγματικότητα

Ο περί ού ο λόγος Max Alpert (Μαξ Βλαντιμίροβιτς Άλπερτ Макс Владимирович Альперт _18 Μαρτίου 1899 – 30 Νοεμβρίου 1980) ήταν ένας εξέχων Σοβιετικός φωτογράφος, γνωστός κυρίως για το έργο του στην πρώτη γραμμή κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Πριν από τον Α' Παγκόσμιο σπούδασε στην Οδησσό, μαζί με τον αδελφό του Μιχαήλ Άλπεριν και μετά τον πόλεμο εργάστηκε ως φωτογράφος για την Rabochaya Gazeta (Εφημερίδα των Εργατών) στη Μόσχα. Τη δεκαετία του 1930, φωτογράφισε πολλά εργοτάξια της Σοβιετικής Ένωσης περίοδο κατά την οποία ο Σεργκέι Αϊζενστάιν έμεινε μαζί του στο Μεγάλο Κανάλι Φεργκάνα και εντυπωσιάστηκε από το πάθος του για τη φωτογραφία _σσ. το κανάλι Φεργκάνα _πρώην Στάλιν, είναι στην Κεντρική Ασία και  κατασκευάστηκε το 1939-1940 από 160.000 συλλογικούς αγρότες. Με μήκος 345 χλμ., διασχίζει το Ουζμπεκιστάν και το Τατζικιστάν αρδεύοντας 257.000 εκτάρια (2.600.000 στέμματα)  καλλιεργήσιμης γης, κυρίως βαμβακοκαλλιέργειες (αυτά για να θυμόμαστε την πάλαι ποτέ μεγαλουργούσα ΕΣΣΔ). Παράλληλα, ο Άλπερτ εργάστηκε για την Pravda, όπου ήταν γνωστός ως ένας παραγωγικός φωτογράφος πορτρέτων. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τράβηξε μια σειρά από εμβληματικές φωτογραφίες στα σοβιετικά μέτωπα και επίσης κατέγραψε στρατιωτικά γεγονότα στην Πράγα και το Βερολίνο. Για το έργο του κατά τη διάρκεια του πολέμου, τιμήθηκε με το Τάγμα του Κόκκινου Αστέρα (1943), του Πατριωτικού Πολέμου (1945) και της Κόκκινης Σημαίας της Εργασίας. Μετά τον πόλεμο, εργάστηκε στο RIA Novosti, όπου συνέταξε ένα διάσημο φωτογραφικό άλμπουμ του Νικολάι Αμόσοφ _σσ. ο Miκολά Μιχαίλοβιτς Αμόσοφ, (Амосов Микола Михайлович‎‎ _1913-2002) ήταν Σοβιετικός (Ουκρανός) γιατρός καρδιοχειρουργός, εφευρέτης , συγγραφέας γνωστός για τη συμβολή του στη θεραπεία της συγγενούς καρδιοπάθειας

Φωτογραφίες ηρωισμού _καθημερινότητα στην ΕΣΣΔ κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου υπάρχουν χιλιάδες … εκατοντάδες χιλιάδες, μπορεί και εκατομμύρια. Εδώ θα μιλήσουμε για μία από τις πιο εμβληματικές που δείχνει όρθιο και απροστάτευτο έναν Σοβιετικό αξιωματικό _κομισάριο, με πιστόλι στο χέρι και δίκοχο, να παρακινεί τους άνδρες του, που έρπουν να εφορμήσουν  εναντίον των Γερμανών. Μετά τον πόλεμο έκανε το γύρο του κόσμου ως καταγραφή ολόκληρης μάχης από την εποποιία του Κόκκινου Στρατού ελευθερωτή των λαών. Από κει και πέρα, γράφηκαν διάφορα _αληθινά και "ράδιο αρβύλες". Βέβαιο είναι ότι ελήφθη από τον Σοβιετικό πολεμικό ανταποκριτή και φωτογράφο Μαξ Άλπερτ _που αναφέραμε εισαγωγικά στο Ανατολικό μέτωπο το 1942 (ίσως κοντά στο Στάλινγκραντ, ίσως όχι _θυμίζουμε πως η εκεί μάχη ξεκίνησε 17-Ιουλ-1942 και έληξε 2-Φεβ-1943 με παράδοση χωρίς όρους των Γερμανών και ξεκίνημα της επέλασης του Κόκκινου Στρατού προς το Βερολίνο). Ο Άλπερτ της έδωσε τον τίτλο "Κομπάτ" (Kombat, Комбат). Υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι πρόκειται για την αγγλική λέξη "μάχη", ενώ στην πραγματικότητα είναι η συντομογραφία στα ρώσικα για "διοικητή τάγματος" (Командир батальона-Komandir bataljona) _στρατιωτικός βαθμός στον Κόκκινο Στρατό (ισοδύναμος με τον βαθμό του λοχαγού). Ετυμολογικά, η λέξη Komandir (Διοικητής) συνδυάζεται με τη Batalyona (Τάγματος) για να σχηματίσει το Kombat.

Σήμερα, υπάρχουν αρκετές εκδοχές δημιουργίας της φωτογραφίας, οι οποίες μπορούν να χωριστούν σε δύο ομάδες: του ίδιου του φωτογράφου και αυτές που διαδόθηκαν από διάφορα έντυπα για λογαριασμό του Max Alpert. Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει μια ιστορία από μια αυτοβιογραφία του 1962. Αναφέρει: Στο αρχηγείο του συντάγματος, μου ανέφεραν για ένα τάγμα που στάλθηκε στην πρώτη γραμμή για πρώτη φορά. Την επόμενη μέρα, έπρεπε να εκδιώξει τους Γερμανούς από τα υψώματα που είχαν καταλάβει την προηγούμενη μέρα. Πήγα στα χαρακώματα, βρήκα τον διοικητή του και συστήθηκα. Αποδείχθηκε ότι ήταν ένας απλός, κοινωνικός άνθρωπος που είχε υπηρετήσει σε κάποιο εργοστάσιο πριν από τον πόλεμο. Οι στρατιώτες, μιλώντας χαμηλόφωνα, προετοιμάζονταν εντατικά για την επερχόμενη επίθεση, καθαρίζοντας και ελέγχοντας τα όπλα και τον εξοπλισμό τους, γράφοντας επιστολές στις οικογένειές τους... Έλαβα τη συγκατάθεση του διοικητή να παραμείνω στο πλευρό του σε αυτές τις κρίσιμες στιγμές. Μόλις δόθηκε η εντολή για προέλαση, οι στρατιώτες, με πλήρη πολεμική εξάρτυση, βγήκαν από το χαράκωμα και καλύφθηκαν. Ο διοικητής στρέφοντας προς τους στρατιώτες, σηκώνοντας το περίστροφό του ψηλά πάνω από το κεφάλι του, κάλεσε πατριωτικά τους άνδρες στην επίθεση... Σε αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα, καθώς διέταζε τους άνδρες να δράσουν, τον παρακολούθησα μέσα από το σκόπευτρο της Leica μου και από το χαμηλότερο σημείο θέασης, τον φωτογράφισα σε μια στιγμή μεγάλης συναισθηματικής έντασης.

• Αφού ο A.G. Eremenko αναγνωρίστηκε ως ο ήρωας της φωτογραφίας, ο M. Alpert αναθεώρησε αυτήν την εκδοχή, και το 1971, στο ντοκιμαντέρ "Αθάνατη Στιγμή" _ "Безмерна мить ", που παρήχθη από το Ουκρανικό Στούντιο Χρονικών και Ντοκιμαντέρ, είπε τα εξής: Ως πολεμικός φωτορεπόρτερ για το TASS, που σταθμεύει στο Νότιο Μέτωπο, κοντά στο Βοροσίλοβγκραντ, σε ένα τάγμα, κατάφερα να απαθανατίσω μια σπάνια φωτογραφία. Συνέβη ως εξής: Μια μεγάλη, έντονη μάχη με τους Ναζί βρισκόταν σε εξέλιξη. Ένας αξιωματικός σηκώθηκε από το χαράκωμα του και κάλεσε τους στρατιώτες στη μάχη. Με μια δυνατή κραυγή "Ζήτω! ", οι στρατιώτες όρμησαν στην επίθεση και ακολούθησε μια μεγάλη μάχη. Εκείνη τη στιγμή, φωτογράφισα τον διοικητή που καλούσε τους στρατιώτες στην επίθεση. 
•  Η δεύτερη ομάδα εκδοχών σχηματίστηκε στις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Η πρώτη εκδοχή, για λογαριασμό του φωτογράφου, δημοσιεύτηκε από τον Ουκρανό δημοσιογράφο Αλεξάντερ Αβραμένκο το 1970: Τράβηξα αυτή τη φωτογραφία το 1942-1943 (δεν θυμάμαι την ακριβή ημερομηνία, αλλά αν η ημερομηνία είναι σημαντική, μπορώ να ελέγξω) κοντά στο Βοροσίλοβγκραντ. Η στρατιωτική μονάδα προερχόταν από τις εφεδρείες. Εκείνη την εποχή, δεν γράφαμε τα ονόματα των στρατιωτικών μονάδων. Ωστόσο, το πιο δυσάρεστο πράγμα σε αυτή τη φωτογραφία είναι ότι δεν θυμάμαι το όνομα του διοικητή του τάγματος. Δεν το έγραψα. Το λάθος μου είναι ότι φωτογραφήθηκε ο πολιτικός εκπαιδευτής, που ήταν ο ανώτερος αξιωματικός της μονάδας, και τον ονόμασα διοικητή του τάγματος.
  
•  Το ίδιο δημοσίευμα παραθέτει το κείμενο μιας επιστολής στην οποία ο Μ. Άλπερτ ενημέρωσε τον Ι. Α. Ερεμένκο ότι ο πατέρας του απεικονιζόταν στη φωτογραφία: "Αγαπητέ Ιβάν Αλεξέεβιτς, είμαι στην ευχάριστη θέση να σας ενημερώσω ότι μετά από διαβούλευση με τους συντρόφους και τους ειδικούς μου, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ο Κομπάτ είναι ο πατέρας σας". Σε μεταγενέστερη δημοσίευση, ο Α. Αβραμένκο αφηγήθηκε μια προσπάθεια να διευκρινίσει ορισμένες λεπτομέρειες: "Αναζητώ τον αριθμό τηλεφώνου του Άλπερτ στη Μόσχα και εκφράζω τις αμφιβολίες μου" __"Ναι, η φωτογραφία τραβήχτηκε το 1941". Πρόσφατα κατάφερα να το επιβεβαιώσω: ήταν το φθινόπωρο. Ο Νικολάι Νοτσόβνι αφηγήθηκε δύο φορές τις λεπτομέρειες της φωτογράφισης εκ μέρους του φωτογράφου. Το έκανε για πρώτη φορά το 1974. Μια άλλη εκδοχή καταγράφηκε την άνοιξη του 1970: Έτυχε να μην έχω χρόνο να γράψω το όνομα του αξιωματικού. Οι μάχες ήταν σφοδρές και δύσκολο να πλοηγηθεί κανείς. Θυμάμαι ότι επέλεξα ένα μικρό χαράκωμα λίγο πιο μπροστά από την αμυντική γραμμή. Ξεκίνησε ένας σφοδρός βομβαρδισμός. Στη συνέχεια ακολούθησε η προετοιμασία του πυροβολικού. Οι Ναζί εξαπέλυσαν ψυχολογική επίθεση. Και ξαφνικά, όχι μακριά μου, ένας αξιωματικός σηκώθηκε στο πλήρες ύψος του, ακολουθούμενος από στρατιώτες. Κατάφερα να πατήσω το κλείστρο της κάμεράς μου, μετά ένα θραύσμα εχθρικής οβίδας έσπασε τον τηλεφακό. Νόμιζα ότι η λήψη είχε καταστραφεί. Όταν ανέπτυξα το φιλμ, η αρνητική εικόνα βγήκε τέλεια. Γιατί αποκάλεσα αυτόν τον αξιωματικό διοικητή τάγματος; Αμέσως μετά τη λήψη της φωτογραφίας, η λέξη "Ο διοικητής του τάγματος σκοτώθηκε" διαδόθηκε κι έτσι υπέθεσα ότι ήταν αυτός. Αργότερα, ήθελα να μάθω το όνομά του, αλλά κλήθηκα επειγόντως στο αρχηγείο του συντάγματος. Οι δημοσιογράφοι κατέγραψαν αυτήν την ιστορία στα σημειωματάριά τους στις αρχές της άνοιξης του 1970. Υπάρχουν τουλάχιστον δώδεκα άλλες αναπαραστάσεις της ιστορίας από διάφορους δημοσιογράφους, αλλά μηχανικά επαναλαμβάνουν τα παραπάνω.

Προσπάθεια Ταυτοποίησης

Ο συγγραφέας έλαβε πολυάριθμες επιστολές από μια μεγάλη ποικιλία ανθρώπων που αναγνώρισαν τον διοικητή ως συγγενή. Τουλάχιστον ένας βετεράνος πολέμου πίστευε ότι απεικονιζόταν σε αυτή τη φωτογραφία. Υπάρχει μια θεωρία ότι ο άνδρας στη φωτογραφία ήταν γέννημα θρέμμα του Κίροφ (σσ. Σεργκέι Μιρόνοβιτς Κίροφ _Сергей Миронович Киров‎‎ 1886–1934 εξέχων Μπολσεβίκος ηγέτης που αναδείχθηκε μέσω των τάξεων του Κομμουνιστικού Κόμματος σε ηγέτη της οργάνωσης στο Λένινγκραντ. 1^η-Δεκ-1934, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε από εκτελεστή στα γραφεία του Ινστιτούτου Σμόλνι). Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, δημοσιογράφοι της Komsomolskaya Pravda και μέλη της περιφερειακής οργάνωσης νέων του Λουχάνσκ "Molodogvardiets" _"Νεαρή Φρουρά" προσπάθησαν να αναγνωρίσουν τον άνδρα στη διάσημη φωτογραφία. Είπαν πως πρόκειται για τον Alexei Gordeevich Eremenko, κατώτερο κομισάριο του 220^ού Συντάγματος Τυφεκιοφόρων, 4^ης Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων. Το περιοδικό "Επιστήμη και Ζωή" παρέθεσε τα ακόλουθα λόγια του Alexander Matveevich Makarov, πρώην στρατιώτη στην εκεί ιατρική διμοιρία: Οι Ναζί εξαπέλυσαν μανιωδώς επίθεση μετά από επίθεση. Πολλοί σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Το πολύ εξαντλημένο σύνταγμά μας απέκρουε ήδη τη δέκατη ή ενδέκατη επίθεσή του. Οι Ναζί προχωρούσαν κατευθείαν προς το Βοροσίλοβγκραντ, το οποίο βρισκόταν περίπου τριάντα χιλιόμετρα μακριά. Μέχρι το τέλος της ημέρας, ο διοικητής της λόχου, Ανώτερος Υπολοχαγός Πετρένκο, τραυματίστηκε. Μετά από έναν σφοδρό βομβαρδισμό, με την υποστήριξη τανκς και πυροβολικού, οι Ναζί εξαπέλυσαν μια ακόμη επίθεση. Και στη συνέχεια, σηκωμένοι στο πλήρες ύψος του, φωνάζοντας "Ακολουθήστε με! Για την Πατρίδα! Εμπρός!", ο Ερεμένκο οδήγησε τη λόχο προς τις ναζιστικές γραμμές. Η επίθεση αποκρούστηκε, αλλά ο πολιτικός εκπαιδευτής σκοτώθηκε.

Ένας βετεράνος της 285^ης Μεραρχίας, αφηγήθηκε αυτά τα γεγονότα ως εξής: Για οκτώ μήνες, η μεραρχία μας βρισκόταν σε άμυνα, καλύπτοντας το μέτωπο του Βοροσίλοβγκραντ. Στη συνέχεια, με εντολή του Στρατηγού Γκρέτσκο, μετακινήθηκε σε νέα γραμμή, παίρνοντας αμυντικές θέσεις κοντά στο χωριό (…) Ξέσπασε εδώ μια σφοδρή μάχη (άγνωστη στο αρχηγείο της μεραρχίας), κατά την οποία σκοτώθηκε ο Πολιτικός Επίτροπος Ερεμένκο. Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε σε διαφορετική τοποθεσία, κατά τη διάρκεια μιας διαφορετικής μάχης. Επειδή ο Ερεμένκο σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μιας αντεπίθεσης. Ωστόσο, ο ανταποκριτής δεν ήταν κοντά κατά τη διάρκεια αυτής της μάχης... Ήταν το πρωί της 12^ης Ιουλίου. Μας χτύπησε ένα μπαράζ πυρών πυροβολικού. Αποκρούσαμε την πρώτη επίθεση. Αλλά κατά τη διάρκεια της δεύτερης, το δεξί πλευρό της μεραρχίας ταλαντεύτηκε. Οι στρατιώτες άρχισαν να υποχωρούν. Ήμασταν κουρασμένοι, τυφλωμένοι, πολλοί από εμάς αιμορραγούσαν από τα αυτιά μας - τα τύμπανά μας είχαν σπάσει! Έλαβα εντολή του διοικητή της μεραρχίας να αποκαταστήσω την κατάσταση και να σταματήσω τους στρατιώτες, καθώς η κατάσταση είχε γίνει κρίσιμη. Έτρεξα να τους συναντήσω όπως υποχωρούσαν. Και τότε είδα τον Ερεμένκο. Έτρεχε κι αυτός να αναχαιτίσει τους στρατιώτες. "Σταματήστε! Σταματήστε!" φώναξε. Ξαπλώσαμε και μαζέψαμε τους άντρες μας γύρω μας. Ήμασταν μόνο λίγοι, μια χούφτα. Αλλά ο Ερεμένκο αποφάσισε να αντεπιτεθεί. Τέτοια πράγματα είναι αξέχαστα. Σηκώθηκε στο πλήρες ύψος του, φώναξε και όρμησε στην επίθεση. Μπήκαμε στα χαρακώματα και ακολούθησε μάχη σώμα με σώμα. Πολεμήσαμε με υποκόπανους τουφεκιών και ξιφολόγχες. Οι φασίστες δίστασαν και τράπηκαν σε φυγή. Σύντομα είδα τον Ερεμένκο σε ένα από τα χαρακώματα. Έπεσε αργά. Έτρεξα κοντά του και συνειδητοποίησα ότι ο κατώτερος πολιτικός αξιωματικός δεν χρειαζόταν πλέον βοήθεια...

• Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με τα Κεντρικά Αρχεία του Υπουργείου Άμυνας, ο Πολιτικός Αξιωματικός Α. Γ. Ερεμένκο είχε καταγραφεί ως αγνοούμενος εν δράσει τον Ιανουάριο του 1942, που σημαίνει ότι, σύμφωνα με τα έγγραφα, πέθανε στις αρχές του έτους υπό ασαφείς συνθήκες. Ωστόσο, υποστηρίζεται ότι 32 χρόνια αργότερα, περίπου την ίδια εποχή με την προαναφερθείσα έρευνα της Komsomolskaya Pravda, η χήρα του έλαβε νέα ειδοποίηση, η οποία την τροποποιούσε ώστε να αναφέρει τον ηρωικό θάνατο του συζύγου της στις 12 Ιουλίου.
• Μέχρι και το θάνατό του, το 1980, ο Άλπερτ έδινε διάφορες εκδοχές για το πότε και που τράβηξε τη φωτογραφία, που είναι μία από τις χιλιάδες λήψεις που τράβηξε σε συνθήκες πολέμου. Η φωτογραφία δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην "Πράβδα " το 1974 και αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές του μεγάλου πατριωτικού Πολέμου της Σοσιαλιστικής Πατρίδας αλλά και γενικά του του Β΄  Παγκοσμίου και του αγώνα εναντίον του φασισμού. Και σίγουρα απαθανατίζει την ανυπέρβλητη γενναιότητα με την οποία οι Σοβιετικοί αντιμετώπισαν την ναζιστική λαίλαπα.

27-07-1942. Ни шагу назад _Ούτε βήμα πίσω!.'' _
__Приказ № 227"Διαταγή № 227...'' _ Στάλιν

🔻  ΥΓ-επιμύθιο (κατά Μπρεχτ) 

Ακούμε: δε θέλεις πια να δουλέψεις μαζί μας.
Γονάτισες, δε μπορείς άλλο να τρέχεις.
Κουράστηκες, δε μπορείς πια να μαθαίνεις καινούργια.
Ξόφλησες: Κανείς δε μπορεί να σου ζητήσει να κάνεις πια τίποτα.

 Μάθε λοιπόν: εμείς το ζητάμε.

Σαν κουραστείς κι αποκοιμηθείς κανείς δε θα σε ξυπνήσει πια να πει:
σήκω το φαΐ είναι έτοιμο.
Γιατί να υπάρχει έτοιμο φαΐ;

Σαν δεν μπορείς άλλο να τρέχεις, θα μείνεις ξαπλωμένος.

Κανείς δε θα σε ψάξει για να πει: “έγινε επανάσταση, τα εργοστάσια σε περιμένουν”.
Γιατί να ’χει γίνει επανάσταση;
Όταν πεθάνεις θα σε θάψουν, είτε φταις που πέθανες, είτε όχι.
Λες: πολύν καιρό αγωνίστηκες. δε μπορείς άλλο πια ν’ αγωνιστείς.
 Άκου λοιπόν: είτε φταις, είτε όχι σαν δεν μπορείς άλλο να παλέψεις θα πεθάνεις.
Λες: πολύν καιρό ήλπιζες,δεν μπορείς άλλο πια να ελπίσεις. Ήλπιζες τι;

Πώς ο αγώνας θαν’ εύκολος;

 Δεν είν’ έτσι. Η θέση μας είναι χειρότερη απ’ όσο νόμιζες.
Είναι τέτοια που: αν δεν καταφέρουμε το αδύνατο δεν έχουμε ελπίδα.
Αν δεν κάνουμε αυτό που κανείς δεν μπορεί να μας ζητήσει θα χαθούμε.
Οι εχθροί μας περιμένουν να κουραστούμε.
Όταν ο αγώνας είναι στην πιο σκληρή καμπή του, οι αγωνιστές έχουν την πιο μεγάλη κούραση.
Οι κουρασμένοι, χάνουν τη μάχη