Η Θεραπευτική Δύναμη της Τέχνης _από την αρχαιότητα ως σήμερα

Γράφει ο \\ χειρουργός  Βαγγέλης Νάνος

Από τα προϊστορικά χρόνια οι Παλαιολιθικοί πρόγονοί μας άρχισαν να ζωγραφίζουν σε σπήλαια και να σκαλίζουν ειδώλια ( μικρά αγαλματάκια ή ομοιώματα). Επίσης άρχισαν να απαγγέλουν στίχους, να τραγουδούν, να παίζουν, να χορεύουν και να μιμούνται δηλαδή να ασχολούνται με αυτό που λέμε «καλές τέχνες» ή απλώς «τέχνες». Προφανώς είχαν καταλάβει ότι η ενασχόληση με τις τέχνες ομορφαίνει τη ζωή, χαρίζει υγεία, ευχαρίστηση και θεραπεία. Από τη στιγμή που αυτό έγινε αντιληπτό , η τέχνη χρησιμοποιήθηκε ευρέως σαν θεραπευτικό μέσο του σώματος, της ψυχής και του πνεύματος.  

Από την Παλαιά  Διαθήκη ακόμη μαθαίνουμε ότι κάθε φορά που κάποιο ενοχλητικό πνεύμα καταλάμβανε τον Σαούλ, ο Δαυίδ έπαιζε την Άρπα του και γινόταν καλά . Με το παίξιμο της άρπας ο Δαυίδ θεράπευε επίσης τα ξεσπάσματα θυμού, τους εφιάλτες, τη θλίψη, και τη γενική αδιαθεσία. Τη σύνδεση της μουσικής με την υγεία υιοθετεί και η Αρχαία Κινεζική Φιλοσοφία. Μάλιστα η γραφική απεικόνιση της ιατρικής προέρχεται από εκείνη της μουσικής. Οι θεραπευτικές ιδιότητες της άρπας αναφέρονται σε πολλά Αρχαιοελληνικά εγχειρίδια. Κατά την πιο ένδοξη εποχή του Αρχαιοελληνικού Πολιτισμού, τη λεγόμενη Κλασική περίοδο (480-323 πΧ.) η τέχνη συνδέθηκε άρρηκτα με την υγεία σε πολύ μεγάλο βαθμό πράγμα που συνέβαλε στο να οδηγηθούν πολλές τέχνες σε υψηλά επίπεδα  που όχι μόνο θαυμάζονται και σήμερα σε όλο τον κόσμο αλλά και δεν μπορούν να ξεπεραστούν ακόμα. 

Στην Αρχαία Ελλάδα η μουσική θεωρήθηκε ότι προκαλεί ευθυγράμμιση του σώματος με την αρμονία των ήχων αφ ενός και ότι τα όργανα μουσικής είναι όργανα υγείας και ευεξίας αφ ετέρου Η δράση της μουσικής παραλληλίστηκε με ένα απαλό εξισορροπητικό πέπλο που σκεπάζει όποιον την ακούει. Άλλωστε η αναγόρευση του Απόλλωνα ως θεού  των μουσικών τεχνών και της υγείας ταυτόχρονα ,  υπονοεί την απόλυτη σύνδεση αυτών των δύο . Η ίδια η ιατρική θεωρείται και ονομάζεται «τέχνη» καθώς αν και βασίζεται σε αυστηρούς κανόνες και αρχές απαιτεί από τον ιατρό την κατοχή και διδαχή υγιεινών τρόπων συμπεριφοράς με τέχνη προς τον ασθενή , που να συνδυάζονται όμως πάντα με συμπόνια και απόλυτη αφοσίωση στην ανύψωση της ευημερίας και την ευτυχία όχι μόνο του ασθενούς αλλά και όλων των άλλων. Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι η τέχνη με τα μαθηματικά και τις  αναλογίες   που χρησιμοποιεί προκαλεί ευχάριστη αίσθηση στο μάτι,  αρμονία στην ψυχή , άνεση στο σώμα και γενικότερα αίσθημα υγείας και ευεξίας. 

Στην Αρχαία Ελλάδα η τέχνη δεν ήταν απλώς μια αισθητικά ευχάριστη επιδίωξη ήταν αντανάκλαση της φιλοσοφίας, της πολιτικής, της θρησκείας, της ιατρικής, της ίδιας της ζωής. Η τέχνη αναπαριστούσε την ομορφιά, την ισορροπία και την αρμονία με τρόπο ιδανικό που οδηγούσε σε ανάλογη διαμόρφωση της ψυχής, του πνεύματος και του σώματος.  Αυτή η εστίαση στην αναλογία, τη συμμετρία, το «μέτρο» ( παν μέτρον άριστον  )ήταν εμφανής στα γλυπτά, την ποίηση, τη ζωγραφική, την αγγειοπλαστική, την αρχιτεκτονική . Όλα αυτά μαζί και το καθένα ξεχωριστά έδειχναν το δρόμο προς το συναίσθημα , τον ιδεαλισμό και τον ανθρωπισμό. 

Η αντίληψη της τέχνης στην Αρχαία Ελλάδα βασιζόταν στην αναζήτησή της αλήθειας και της ομορφιάς, «του κάλλους» , ιδανικά που ηχούν όμορφα και σήμερα στα αυτιά των προοδευτικών ανθρώπων όλου του κόσμου και υπηρετούνται από αυτούς.

Οι νοσηλευτικές μονάδες στην αρχαία Ελλάδα , τα Ασκληπιεία όπως ονομάζονταν λόγω του Ασκληπιού , του θεού της Ιατρικής και της Θεραπείας σχεδιάζονταν και κατασκευάζονταν με μια ηρεμιστική και καλαίσθητη αρχιτεκτονική την οποία οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν ζωτικής σημασίας για την ηρεμία και θεραπεία των ασθενών. Τα Ασκληπιεία δεν ήταν απλά νοσηλευτικά ιδρύματα αλλά ταυτόχρονα και πολιτιστικά κέντρα καθώς πέραν των θαλάμων νοσηλείας πλαισιώνονταν  και από θέατρο, μουσείο, ωδείο, γήπεδα  χορών, αγώνων και γυμναστικής , ενώ οι τοίχοι και οι διάδρομοι διακοσμούνταν  με περίτεχνα κεραμικά που έφεραν εκπληκτικές ζωγραφικές παραστάσεις και εικόνες .  Πίνακες ζωγραφικής διακοσμούσαν τις αίθουσες και τους διαδρόμους και πανέμορφα αγάλματα στόλιζαν τους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους. Όλα αυτά χάριζαν μια ηρεμία , μια αγαλλίαση στους ασθενείς. Άλλωστε η λέξη  «άγαλμα» προέρχεται ακριβώς από τη λέξη αγαλλίαση που σημαίνει απόλαυση, ψυχική ανάταση. Η πρακτική αυτή της σύζευξης της υγείας με τον πολιτισμό και την τέχνη διακόπηκε βιαίως με την πτώση του Αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού και οι ζεστές και διακοσμημένες με θαυμάσια έργα τέχνης αίθουσες και διάδρομοι αντικαταστάθηκαν από αντίστοιχους ψυχρούς και αχανείς χώρους.  Τα διακοσμητικά στοιχεία με την υψηλή αισθητική και το ελεύθερο πνεύμα εξοβελίστηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά. 

Ωστόσο μετά από εκατοντάδων χρόνων υποβάθμισης , η τέχνη επανήλθε καθώς υιοθετήθηκε από πολλούς υψηλού κύρους καλλιτέχνες που  εμφανίστηκαν από την Αναγέννηση και εντεύθεν όπως ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Ραφαήλ , ο Μποτιτσέλι και άλλοι. Τα έργα των μεγάλων αυτών δημιουργών ασπάζονται τα κλασικά ιδανικά του Αρχαιοελληνικού Πολιτισμού , του κάλλους και της αλήθειας τα οποία και επανέφεραν στο προσκήνιο. Σήμερα πολλοί σημαντικοί καλλιτέχνες από όλο τον κόσμο προσπαθούν να ξαναπιάσουν το νήμα της Αρχαιοελληνικής τέχνης και να εξερευνήσουν με τον ίδιο τρόπο διαχρονικά θέματα που απασχολούν τον άνθρωπο όπως η ομορφιά, η εξουσία, η ηθική, η ελευθερία, η έκφραση, η ευτυχία , οι ανθρώπινες σχέσεις και άλλα. Παρά ταύτα ακόμη και σήμερα αν και δεν λείπει τελείως η τέχνη από τα συστήματα υγείας εν τούτοις υποχρησιμοποιείται σε σχέση με τα οφέλη της . Αντιμετωπίζεται ακόμη ως είδος διακόσμησης- ωραία να υπάρχει- και όχι ως ένα ουσιώδες θεραπευτικό μέσο αν και τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν τα βήματα προς τη θεραπευτική χρήση της . 

Μουσική, Χορός και Υγεία 

Πρόσφατα αποδείχθηκε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η μουσική έχει θεραπευτικές ιδιότητες.  Σε μια πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου του  Χάρβαρτ (ΗΠΑ) φάνηκε καθαρά ότι η καρδιακή αρρυθμία, δηλαδή οι ακανόνιστοι καρδιακοί παλμοί και η Κολπική Μαρμαρυγή παρουσίαζαν εμφανή βελτίωση στο άκουσμα κάποιας ευχάριστης μουσικής. Η ίδια και άλλες παρόμοιες έρευνες απέδειξαν ότι μια ευχάριστη μουσική μειώνει την έκκριση των λεγόμενων ορμονών του στρες,
1. κορτιζόλης
__σημ. ^#μιας στεροειδούς ορμόνης που παράγεται από τα επινεφρίδια και λειτουργεί ως ο κύριος ρυθμιστής του στρες, επηρεάζοντας τον μεταβολισμό, την αρτηριακή πίεση και το ανοσοποιητικό. __γνωστή ως "ορμόνη του στρες", τα επίπεδά της αυξάνονται σε καταστάσεις πίεσης, ενώ ακολουθούν κιρκάδιο ρυθμό __από το λατινικό circa=γύρω + diem=ημέρα το εσωτερικό, βιολογικό "ρολόι" του σώματος, το οποίο ρυθμίζει τις σωματικές και συμπεριφορικές λειτουργίες σε έναν κύκλο ύπνου-αφύπνισης ~24 ωρών. Ελέγχει τον ύπνο, το ξύπνημα, τη θερμοκρασία του σώματος, τις ορμόνες _πχ. μελατονίνη, τη φυσική ορμόνη που παράγεται από την επίφυση στον εγκέφαλο, ρυθμίζοντας τον κιρκάδιο ρυθμό. Εκκρίνεται στο σκοτάδι, ενημερώνοντας το σώμα ότι είναι ώρα για ύπνο. Χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα για την αντιμετώπιση της αϋπνίας, των διαταραχών ύπνου και τον μεταβολισμό), με υψηλότερα επίπεδα το πρωί
και 2. αδρεναλίνης,
__σημ. ^# γνωστή και ως επινεφρίνη, μια ζωτική ορμόνη και νευροδιαβιβαστής που παράγεται από τα επινεφρίδια και εκκρίνεται σε καταστάσεις στρες ή κινδύνου, προετοιμάζοντας το σώμα για fight-or-flight _"πάλη ή φυγή" αυξάνοντας τον καρδιακό ρυθμό, τη ροή αίματος στους μυς και τα επίπεδα σακχάρου. 
1. κορτιζόλης και 2. αδρεναλίνης οι οποίες προκαλούν υπέρταση, ταχυκαρδία, υπερδιέγερση και ψυχολογική αναστάτωση.
Η μουσική ευθυγραμμίζει την συναισθηματική ισορροπία , την ψυχική ευεξία και την σωματική υγεία. Προϋπόθεση ωστόσο για την ευθυγράμμιση και ισορροπία πνεύματος (ψυχής), συναισθημάτων και σώματος είναι η ευαισθητοποίηση και αποδοχή από το άτομο , του συγκεκριμένου είδους μουσικής. Άρα το αποτέλεσμα είναι καλύτερο αν ο αποδέκτης έχει εκπαιδευτεί και καλλιεργηθεί στο άκουσμα μιας συγκεκριμένης μουσικής. Αν δεν προϋπάρξει αυτή η καλλιέργεια και η ανάλογη παιδεία για συγκεκριμένα ακούσματα τα αποτελέσματα θα είναι πενιχρά έως απογοητευτικά ενίοτε και αρνητικά δηλαδή να προκαλέσουν επιβάρυνση των συμπτωμάτων του ασθενούς - ακροατή. Άρα οι μουσικές προωθούν και βελτιώνουν την αισθητική αντίληψη ενός ατόμου καθώς και την ανάπτυξη των αισθητήριων οργάνων όταν υπάρχει σχετική ευαισθητοποίηση και ανάλογη καλλιέργεια. Όταν αυτά προϋπάρχουν το αρμονικό, οργανωμένο, ακέραιο, πλήρως εκλεπτυσμένο και ισορροπημένο έργο της μουσικής, αλλά και της τέχνης γενικότερα, ασκεί μια θαυμαστή αίσθηση ευχαρίστησης και απόλαυσης και εμπνέει βιώματα ηρεμίας, ισορροπίας και αγαλλίασης της καρδιάς, της ψυχής και του σώματος. Από την άλλη μεριά μια υπερβολικά έντονη , αποκρουστική ή κακόηχη μουσική (με αντικειμενικά ή υποκειμενικά κριτήρια) μπορεί να προκαλέσει αισθήματα αδιαφορίας, ενόχλησης ή και βασανισμού.  Γενικά οι υγιείς δυνάμεις της μουσικής , της τέχνης και της ομορφιάς γενικότερα συνωμοτούν , ενθαρρύνουν και οδηγούν προς τη μετάβαση σε απροσδόκητα μονοπάτια ηρεμίας, δημιουργικότητας , συμπόνιας και υγείας. 

• Ο μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος Πυθαγόρας ο οποίος ήταν ταυτόχρονα μουσικός, μαθηματικός και αστρονόμος κατέταξε στις τρεις απαραίτητες βασικές επιστήμες για την τέλεια μόρφωση του ανθρώπου τη μουσική, την αστρονομία και τα μαθηματικά-γεωμετρία. Ο ίδιος συνέδεε την αρμονία και την ψυχική υγεία με την μουσική , τα μαθηματικά και την κίνηση των ουρανίων σωμάτων. Πίστευε ότι όλο το σύμπαν είναι μια αρμονία η κατανόηση της οποίας κάνει τον άνθρωπο ευγενή, καλλιεργημένο και ψυχικά υγιή. 
• Ο επίσης κορυφαίος φιλόσοφος Πλάτωνας πίστευε ότι η μόρφωση και αγωγή με τη μουσική και την ποίηση αποτελούν την πιο σημαντική εκπαίδευση επειδή ο ρυθμός και η μελωδία εισχωρούν στα τρίσβαθα της ψυχής φέρνοντας μέσα της ευπρέπεια, υγεία και ομορφιά. Πίστευε επίσης ότι ο μουσικός άνθρωπος είναι ο ολοκληρωμένος άνθρωπος καθώς κάτω από την έννοια της μουσικής συμπεριλαμβάνονται το τραγούδι, ο χορός, η ποίηση, η λογοτεχνία, η γραφή, η ανάγνωση και η φιλοσοφία. Κάθε μια από τις παραπάνω τέχνες μπορεί να εκφράσει συγκεκριμένα αισθητικά και ηθικά στοιχεία και να τα μεταφέρει στην ψυχή ως σπόρο για καλλιέργεια της ψυχικής υγείας. 
• Ο Αριστοτέλης έλεγε ότι η μουσική πρέπει να διδάσκεται στους νέους επειδή παρέχει ψυχαγωγία και ξεκούραση και συμβάλλει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα, τη διανοητική και αισθητική απόλαυση και την ψυχική καλλιέργεια. Η μουσική είναι η γιατρειά του πόνου που προκαλεί ο κάματος αναφέρει. 

Η μουσική ασκεί ισχυρή θεραπευτική δράση στις οξείες ψυχοπαθολογικές καταστάσεις που έχουν σαν αίτιο τον θάνατο και την απώλεια. Από εκεί προέκυψαν οι ψυχοθεραπευτικοί   "θρήνοι " των αρχαίων Ελλήνων που στις μέρες μας μετατράπηκαν σε μοιρολόγια τα οποία ανασυντάσσουν την ψυχή και επουλώνουν το ψυχικό τραύμα . Οι επωδοί , ήταν στίχοι ενός μικρού απλού ποιήματος ή ύμνου που απαγγελλόταν κατά μόνας ή ομαδικά , σιγανά και σχεδόν τραγουδιστά και χρησιμοποιούνταν για την ανακούφιση από το σωματικό πόνο της κάκωσης ή του πολεμικού τραύματος ιδίως κατά τη μεταφορά του πάσχοντος . Χρησιμοποιούνταν επίσης και για τα ψυχικά τραύματα. Σήμερα έχει αποδειχθεί ότι ο μηχανισμός δράσης των επωδών οφείλεται στην έκκριση κάποιων ορμονών που ονομάζονται ενδορφίνες και καταπραΰνουν τον πόνο και την αγωνία. 

Στην Αρχαία Ελλάδα τα δύο βασικά μουσικά όργανα που σχετίζονταν με τη θεραπεία και την ψυχική ευεξία ήταν η Λύρα και ο Αυλός. Η λύρα συνδεόταν με τον Απόλλωνα και την κατευναστική μουσική της ηρεμίας , της τρυφερότητας και της τάξης. Ο αυλός συνδεόταν με τον Διόνυσο και την πρόκληση έντονων συναισθημάτων εκτόνωσης , ανακούφισης και κάθαρσης. Η Άρπα είναι έγχορδο όργανο πρόγονος της λύρας με ιστορία άνω των 5000 ετών. Άρπα και λύρα χρησιμοποιούνταν για τη θεραπεία ψυχικών παθήσεων, λιποθυμιών, δηγμάτων από φίδια αλλά κά σωματικών πόνων

Ο Αρπιστής

Στα Ασκληπιεία, η μουσική χρησιμοποιήθηκε ως θεραπευτικό μέσο για την πρόκληση ψυχικής αφύπνισης και εγρήγορσης πράγμα που εθεωρείτο ότι προκαλεί ισορροπία ψυχής και σώματος επιδρώντας ευεργετικά και στο ασθενές σώμα. Οι παιάνες ήταν μια μορφή ομαδικού άσματος που κατ αρχάς απευθυνόταν στον Απόλλωνα ή την Άρτεμη  αλλά στη συνέχεια και σε άλλους Θεούς,  σαν μια παράκληση  ώστε οι θεοί να σταματήσουν την έλευση κάποιων ασθενειών ή λοιμών. Αργότερα χρησιμοποιήθηκαν και ως θεραπεία για τον χρόνιο πόνο, τον θυμό, το άγχος και άλλες σωματικές παθήσεις. 

Ο χορός άρχισε σαν ένα μίγμα μουσικής και γυμναστικής και εξελίχθηκε σαν κίνηση, ρυθμός, αναπαράσταση και μίμηση συνδυαστικά με τραγούδι ή οργανική μουσική. Η εκτέλεση του χορού ελέγχεται από ποικίλους νευρολογικούς , ψυχολογικούς και σωματικούς μηχανισμούς τους οποίους βελτιώνει προκαλώντας ευχαρίστηση, ευεξία, άσκηση, ανάταση και ευφορία ψυχής και σώματος. Η τάξη στις κινήσεις του χορού  λέγεται  «ρυθμός», η τάξη στη φωνή ή το παίξιμο οργάνων με συνδυασμούς χαμηλών και υψηλών τόνων λέγεται «αρμονία» . Ο χορός είναι ένας συνδυασμός ρυθμού ,αρμονίας και άσκησης. Ξεκίνησε σαν παιγνίδι, γέλιο, ευχαρίστηση και γυμναστική και εξελίχθηκε σε προετοιμασία για τον πόλεμο, κοινωνικοποίηση και συμφιλίωση. Εκτελούνταν κυρίως ομαδικά σε κυκλικούς ή ευθείς σχηματισμούς. Είναι τεκμηριωμένο ότι και οι σωματικές του δράσεις είναι πολλές και ποικίλες. Ενδυναμώνει το μυϊκό σύστημα των ποδιών, των χεριών και της μέσης, ενδυναμώνει τον καρδιακό και τους αναπνευστικούς μύες, μειώνει την αρτηριακή πίεση και το σάκχαρο του αίματος. 

Η Τέχνη Του Λόγου και Των Γραμμάτων 

Στην κατηγορία αυτή υπάγονται η ποίηση, ο προφορικός λόγος, η ανάγνωση, το θέατρο και η γραφή ποιημάτων ή πεζών κειμένων. Το θέατρο εισήχθη στον κόσμο για πρώτη φορά από τους αρχαίους Έλληνες και υιοθετήθηκε στη συνέχεια από όλο τον κόσμο. Συναφείς έννοιες που είχαν αφετηρία την Αρχαία Ελλάδα είναι και το δράμα, η ποίηση, η μουσική, ο ρυθμός, η αρμονία και άλλα. 

Η θεραπευτική αξία του θεάτρου έχει αναγνωριστεί από αρχαιοτάτων χρόνων και έχει επιβεβαιωθεί επιστημονικά πολλές φορές. Η ενασχόληση κάποιου με το θέατρο , είτε ως ερμηνευτής είτε ως θεατής , συμβάλλει στη βελτίωση της έκφρασης των συναισθημάτων, την αυτογνωσία , την ανακάλυψη άγνωστων πτυχών της προσωπικότητας , ενώ αναπτύσσει την συναισθηματική ευφυΐα. Το θέατρο βοηθάει στην κοινωνικοποίηση του ατόμου, στην άσκηση της μνήμης και της λογικής . Προωθεί την συναισθηματική ωρίμανση , την ενσυναίσθηση και την κατανόηση των άλλων . Επίσης βοηθάει στην κίνηση και την έκφραση, και στη βελτίωση νευρολογικών διαταραχών . Τέλος πολλές φορές οδηγεί το άτομο στην κάθαρση δηλαδή στην εξωτερίκευση και ανακούφιση από κάποιες τραυματικές συναισθηματικές κεμπειρίες.

Το θέατρο δεν είναι μια απλή τέχνη είναι πολλά παραπάνω. Είναι εργαλείο αναζήτησης της αλήθειας, ενώ διαμορφώνει χαρακτήρες με ηθικά, ανθρωπιστικά και συναισθηματικά στοιχεία, συμβάλλοντας στην ψυχική και πνευματική καλλιέργεια .  Το θέατρο έφθασε στο αποκορύφωμά του στην Αρχαία Κλασική Ελλάδα. Η θεματολογία , η σπουδαιότητα των νοημάτων και η πλοκή του Αρχαίου Ελληνικού Θεάτρου είναι τόσο διεισδυτικές και διαχρονικές που τα έργα της εποχής εκείνης εξακολουθούν να παίζονται αυτούσια  μέχρι σήμερα στα σπουδαιότερα θέατρα όλου του Κόσμου με εξαιρετική επιτυχία και χιλιάδες ενθουσιασμένους θεατές. 

Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το έργο του κορυφαίου τραγικού ποιητή  Σοφοκλή  «Οιδίπους Τύραννος» , θεωρείται η πληρέστερη τραγωδία όλων των εποχών που έχει γραφτεί ποτέ σε όλο τον κόσμο.  Η τραγωδία αυτή αποτέλεσε θέμα των επών του Οι Θηβαϊκού Κύκλου (750-500 πΧ) . Εκτυλίσσεται στην αρχαία Θήβα όταν η πόλη επλήγη από ένα φοβερό λοιμό, πιθανόν πανώλη. Ο Οιδίποδας που είναι ο κεντρικός ήρωας της τραγωδίας ήταν τότε ο βασιλιάς της πόλης - κράτους των Θηβών. Είναι ένας πλούσιος, επιτυχημένος και ευτυχισμένος βασιλιάς ενός πλούσιου και ευημερούντος κράτους με ευτυχισμένους κατοίκους. Αίφνης ο πανίσχυρος, δοξασμένος και δυνατός βασιλιάς μετατρέπεται σε ένα αδύναμο, πτωχό και ανίσχυρο άνθρωπο λόγω του ότι εμπλέκεται σε πράξεις βδελυρές , αποκρουστικές και  ηθικά καταδικαστέες , αν και εν αγνοία του. Τι είχε συμβεί; Χρόνια πριν ο Οιδίποδας ο οποίος εγκαταλειφτεί στο όρος Κιθαιρώνα από τον πατέρα του, βασιλιά των Θηβών Λάϊο βρέθηκε από ένα βοσκό ο οποίος τον χάρισε στον βασιλιά της Κορίνθου Πόλυβο ο οποίος το ανάθρεψε σαν γιο του. Μερικά χρόνια αργότερα ο Οιδίποδας εγκατέλειψε την Κόρινθο και κατευθύνθηκε προς τη Θήβα. Στο δρόμο εμπλέκεται σε ένα καυγά με κάποιους συνοδούς μιας άμαξας και τον ιδιοκτήτη της . Γίνεται μάχη και ο Οιδίποδας σκοτώνει τους συνοδούς της άμαξας και τον ιδιοκτήτη  ο οποίος κατά σύμπτωση ήταν ο Λάϊος, ο πραγματικός του πατέρας τον οποίο ο Οιδίποδας δεν γνώριζε. Συνεχίζοντας τον δρόμο προς τη Θήβα ο Οιδίποδας συναντά ένα φοβερό τέρας τη Σφίγγα η οποία είχε κεφάλι ανθρώπου και σώμα λιονταριού. Η Σφίγγα σκότωνε κάθε διαβάτη που περνούσε αν δεν απαντούσε στον γρίφο  «ποιο είναι εκείνο το τέρας - ον που το πρωί στέκεται στα τέσσερα, το μεσημέρι στα δύο και το βράδυ στα τρία» . Ο Οιδίποδας απάντησε σωστά λέγοντας , ο άνθρωπος, ο οποίος στην αρχή της ζωής του μπουσουλάει με τα τέσσερα, στην ακμή του στέκεται στα δυο πόδια και στα γηρατειά στηρίζεται στα  δύο πόδια και το μπαστούνι. Η λύση του αινίγματος προκαλεί τον θάνατο της Σφίγγας και την απελευθέρωση της Θήβας. Ο Οιδίποδας κερδίζει τη βασιλεία της, γίνεται τύραννος και παντρεύεται τη χήρα βασίλισσα της Θήβας η οποία όμως ήταν η βιολογική μητέρα του . Μαζί της έκανε τέσσερα παιδιά. Μετά από κάποια χρόνια προόδου και ευημερίας ενσκήπτει στην πόλη μια φοβερή αρρώστια ,ένας φοβερός λοιμός που βυθίζει την πόλη στο θάνατο , τη δυστυχία και την απελπισία. Ο Οιδίποδας προσπαθεί να βρει την αιτία ή κάποιο ηθικό αμάρτημα γι’ αυτή την απερίγραπτη συμφορά και μαθαίνει τη φοβερή αλήθεια. Το αμάρτημα το είχε διαπράξει ο ίδιος όταν σκότωσε τον πατέρα και παντρεύτηκε την μητέρα του . Ο Οιδίποδας αναλαμβάνει πλήρως τις ευθύνες του για όσες βδελυρές πράξεις είχε διαπράξει έστω και χωρίς τη θέλησή του. Η τραγωδία αναφέρεται κυρίως στο αβέβαιο της μοίρας του ανθρώπου που μπορεί να τον οδηγήσει σε τραγικά μονοπάτια και να του στερήσει με μιας όσα με κόπο και τύχη απέκτησε και από βασιλιά να τον κάνει ζητιάνο, από πλούσιο πάμπτωχο και από ευτυχή, δυστυχή. Ο Οιδίποδας μας διδάσκει μια συμπεριφορά με ψυχικό σθένος και αίσθημα   ευθύνης αφού παρά τα τραγικά γεγονότα που του σημάδεψαν τη ζωή αυτός δεν απέφυγε , τουναντίον επεδίωξε να μάθει την αλήθεια μέχρι το τέλος έστω και αν αυτή ήταν εις βάρος του ,  όπως και έγινε. Τελικά μαθαίνοντας αναλαμβάνει τις ευθύνες του  και αναμετριέται με την αλήθεια τιμωρώντας ο ίδιος τον εαυτό για το ανοσιούργημα που διέπραξε. Χωρίς να διστάσει , ήρθε αντιμέτωπος με την πράξη του και αυτοτυφλώθηκε παρακαλώντας να σταλεί εξορία ανησυχώντας μόνο για την τύχη των παιδιών του. Η μητέρα του και γυναίκα του Ιοκάστη αυτοκτόνησε δι’ απαγχονισμού. 

Το έργο του Σοφοκλή αποτελεί ύψιστο έργο ψυχικής καλλιέργειας και υγείας , ήθους και αξιοπρέπειας. Πέραν των ανωτέρω διδαγμάτων το έργο εμμέσως πλην σαφώς αναφέρεται και στα πολλαπλά ψυχικά προβλήματα και τραύματα που αναφύονται όταν αναπτυχθεί μια νοσηρή συναισθηματική σχέση και εξάρτηση μεταξύ ενός παιδιού και του γονέα του αντίθετου φύλου. Η νοσηρή αυτή κατάσταση αναγνωρίσθηκε ως ιδιαίτερη νοσολογική οντότητα που απαιτεί ιδιαίτερη θεραπεία και ονομάστηκε από το μεγάλο Αυστριακό ψυχίατρο Σίγκμουντ Φρόυντ, Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα, μετά από 2200 χρόνια αναγνωρίζοντας έτσι την πρωτοπορία της Αρχαιοελληνικής ιατρικής σε αυτόν το τομέα. 

Εικαστικές Τέχνες και Υγεία 

Η ζωγραφική της Αρχαιότητας δεν είναι πολύ γνωστή στη σημερινή Ελλάδα αν και ήταν πολύ εξελιγμένη όσο αφορά τις τεχνικές, τη θεματολογία και την έκφραση. Οι αρχαίοι Ελληνες ζωγράφιζαν πάνω σε αγγεία, σε ξύλινους πίνακες, σε τοίχους, σε ταφικά μνημεία και σε αγάλματα. Όλα τα αγάλματα από μάρμαρο ήταν ζωγραφισμένα και όχι λευκά όπως τα  βλέπουμε σήμερα. Δυστυχώς τα υλικά που χρησιμοποιούσαν , τόσο τα χρώματα όσο και οι ξύλινοι πίνακες,  δεν άντεξαν στη φθορά του χρόνου. Παρά ταύτα έχουν σωθεί πολλές ζωγραφικές παραστάσεις κυρίως σε ταφικά μνημεία και σε αγγεία που μας δίνουν μια πολύ καλή εικόνα για την τεχνική και την ποιότητα της Αρχαιοελληνικής ζωγραφικής , η οποία είχε κατακλύσει με αριστουργήματα σχεδόν όλες τις πόλεις , τα μνημεία, τα δημόσια κτίρια , τους ναούς  και τους τάφους .  Ακόμη και σήμερα μπορούμε να διακρίνουμε από τα λίγα ευρήματα που έχουν διασωθεί λαμπερά χρώματα, έντονες αποχρώσεις , εκπληκτικά σχέδια και εντυπωσιακές αρμονίες. Η μεγαλύτερη συλλογή ζωγραφικών έργων έχει ανακαλυφθεί στη Μακεδονία, στους βασιλικούς τάφους της Βεργίνας . 

Τον τελευταίο αιώνα έχει αποδειχθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η  ζωγραφική ιδιαίτερα αλλά και όλες οι εικαστικές τέχνες επηρεάζουν ποικιλοτρόπως διάφορα όργανα του ανθρώπου και περιοχές του εγκεφάλου που είναι κρίσιμες για την επεξεργασία των συναισθημάτων και το αίσθημα ανταμοιβής , δηλαδή το αίσθημα της απόλαυσης. Άτομα που ασχολούνται με τις τέχνες από μικρή ηλικία έχουν ευρύτερες κινητικές και ακουστικές ικανότητες καθώς οι ανάλογες περιοχές του εγκεφάλου αναπτύσσονται καλύτερα. Με τις τέχνες επηρεάζονται θετικά πολλές ενδοκρινικές λειτουργίες. Οι τέχνες γενικότερα βοηθούν στη ρύθμιση των συναισθημάτων ,   στη μείωση του άγχους ,  των νευρώσεων και της κατάθλιψης και στην πρόληψη της άνοιας. Επίσης ωθούν στην αντιμετώπιση της ζωής με θετικό τρόπο. Οι εικαστικές τέχνες (ζωγραφική, γλυπτική, σχέδιο, φωτογραφία  αρχιτεκτονική αγγειογραφία) αποτελούν ισχυρό εργαλείο ενίσχυσης της ψυχικής και σωματικής υγείας καθώς βελτιώνουν την αυτογνωσία και τις γνωστικές λειτουργίες και προάγουν την κοινωνικοποίηση και την κοινωνική διασύνδεση. Χρησιμοποιούνται για την αποδοχή της ασθένειας και τη διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων τα οποία δεν μπορούν εύκολα να εκφραστούν με λόγια. Η επαφή κάποιου (κάποιας) με τις τέχνες είτε ως δημιουργός είτε ως παρατηρητής (μουσεία, γκαλερί, εκθέσεις) βελτιώνει τις διαπροσωπικές σχέσεις ιδιαίτερα σε ομαδικές δραστηριότητες, ενισχύει την εμπιστοσύνη και την κοινωνική ανεκτικότητα μεταξύ των ατόμων , μειώνει τα συναισθήματα κοινωνικής παραμέλησης και απομόνωσης. Δεν είναι απαραίτητο το μεγάλο ταλέντο ούτε η εις βάθος γνώση του αντικειμένου. Ούτως ή αλλιώς η τέχνη δρα ως καταφύγιο που βοηθά στη μετουσίωση του φόβου σε δύναμη και του πόνου σε αισιοδοξία. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας έχει αποφανθεί μετά βεβαιότητας ότι η ενασχόληση με τις τέχνες με οποιαδήποτε μορφή κάνει καλό στην ψυχική και τη σωματική υγεία. Ειδικοί επιστήμονες της Οργάνωσης έχουν αποφανθεί  κατηγορηματικά : « Αν ασχολείστε με οποιασδήποτε μορφή τέχνης μπορεί να μην κάνετε (μεγάλο) καλό στην ίδια την τέχνη , σίγουρα όμως κάνετε καλό στον εαυτό σας». 

Οι τέχνες και ιδιαίτερα οι εικαστικές τέχνες έχουν χρησιμοποιηθεί ως θεραπευτικά εργαλεία σε ψυχιατρικούς ασθενείς καθώς τους βοηθούν να επικοινωνήσουν γενικά με άλλους ανθρώπους και να εκφράσουν τα συναισθήματά τους λόγω του ότι δυσκολεύονται ή αδυνατούν να το πράξουν από μόνοι τους. Η εικαστική ψυχοθεραπεία διευκολύνει την έκφραση φόβων, συναισθημάτων και ανησυχιών. Επίσης η τέχνη βοηθάει τους ψυχικά πάσχοντες να αναγνωρίσουν και να αποδεχθούν την ασθένειά τους ιδίως αν συμμετέχουν ως δημιουργοί εικαστικών τεχνών.

Οι εικαστικές τέχνες στην Αρχαία Ελλάδα δεν ήταν μια απλή διακοσμητική εικόνα. Ο κύριος στόχος ήταν να  τιμηθούν οι Θεοί από όσους ανέμεναν θεραπεία . Επίσης ως αίτημα προστασίας από κάθε ασθένεια αλλά και κάθε απειλή. Τα αγγεία ( αμφορείς , κρατήρες , κύλικες) με περίτεχνες επ’ αυτών αγγειογραφίες χρησιμοποιούνταν ως ιερά αντικείμενα και δώρα προς τους θεούς, σε συμπόσια, σε τάφους, για αποθήκευση , μεταφορά ή σερβίρισμα κυρίως υγρών αγαθών. Οι εικόνες επ’ αυτών απεικονίζουν την ομορφιά και την αρετή. Είχαν σχεδόν πάντα επίκεντρο τον άνθρωπο, διηγούμενες ιστορίες από τη μυθολογία, την καθημερινή ζωή , αθλητικούς αγώνες , από μάχες και από εκφάνσεις της ζωής όπως τελετές , συμπόσια και γιορτές , τις χαρές και τον θάνατο , προετοιμάζοντας τους ανθρώπους για κάθε φαινόμενο της ζωής θλιβερό ή χαρούμενο. Γενικότερα έδιναν πρότυπα υγιούς αισθητικής διδασκαλίας, συναισθηματικής ωρίμανσης και πνευματικής καλλιέργειας ( Εικ.2.  Ο κρατήρας του Ευφρονίου).  Οι εικαστικές τέχνες στην Αρχαία Ελλάδα διακρίνονταν για την επιδίωξη της αρμονίας και της ισορροπίας μεταξύ του ρεαλιστικού και του επιθυμητού. Περιέγραψαν με επιστημονική τελειότητα την κίνηση, το πάθος, την πλαστικότητα, τη στιβαρότητα και την έκφραση της φυσικής τελειότητας όχι μόνο των σωμάτων αλλά και της ψυχής και των συναισθημάτων. 

Με τη γλυπτική αποτυπώθηκε με απαράμιλλη τεχνική η έκφραση της ανθρώπινης μορφής. Όλα τα παραπάνω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν κατανοήσει αυτό που σήμερα έχει αποδειχθεί πλήρως μετά από ενδελεχείς και συστηματικές μελέτες και πειράματα εξειδικευμένων νευροεπιστημόνων. Όταν ένα άτομο ασχολείται με τις τέχνες δίνει στον εγκέφαλο , δηλαδή στην πηγή των ψυχικών λειτουργιών , αυτό που έχει ανάγκη ώστε  να είναι ευτυχές και συναισθηματικά ώριμο. Οι τέχνες βοηθούν στην εκπλήρωση των  βασικών ψυχολογικών αναγκών που αποτελούν τα δομικά στοιχεία της ψυχικής υγείας του ανθρώπου όπως η αυτονομία, ο έλεγχος, η αίσθηση κυριαρχίας και ηρεμίας. Με τις τέχνες οι άνθρωποι μαθαίνουν να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους ηρεμώντας τα ή διεγείροντάς τα ανάλογα με τις περιστάσεις , βοηθώντας στην αντιμετώπιση των εξάρσεων και του άγχους. Για τον εγκέφαλο οι τέχνες αποτελούν κινητήρια δύναμη ανάπτυξης των περιοχών που εμπλέκονται στην αισθητηριακή επεξεργασία της μνήμης , στην κίνηση  ,την κατανόηση των άλλων, την δημιουργία υγιών προτύπων και τη βελτίωση της αισθητικής. Με την πάροδο του χρόνου η ενασχόληση με τις τέχνες αυξάνει τη διασύνδεση μεταξύ διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου και του όγκου της φαιάς ουσίας , στοιχεία που αποτελούν τον ορισμό της ευφυΐας. Οι τέχνες συμβάλλουν στην επί μακρύτερο χρόνο διατήρηση της  υγείας του εγκεφάλου και ανταγωνίζονται τη γήρανσή του. 

Στο απόγειο της τέχνης τους οι αρχαίοι Έλληνες γλύπτες δημιούργησαν έργα όπου οι άνδρες έχουν λεπτά, γυμνασμένα, εύρωστα σώματα με συμμετρία και κίνηση. Αργότερα προστίθεται και η έκφραση της συναισθηματικής κατάστασης και της σύνδεσης με το περιβάλλον. Οι γυναίκες σταδιακά αρχίζουν να επιδεικνύουν την ομορφιά τους, τη θηλυκότητά τους και τον αισθησιασμό πράγματα που στα προηγούμενα στάδια δεν υπήρχαν. Η γενική τάση ωστόσο ήταν τα αγάλματα να παραπέμπουν προς το το ωραίο και το αληθινό. Στο αποκορύφωμα της τέχνης τους ήταν εμφανής η έκφραση των συναισθημάτων όπως η λύπη, οι χαρές, η σοβαρότητα, η ηρεμία, η αγωνιστικότητα και η ταπεινότητα. Οι γυναίκες στην αρχή ήταν σοβαρές, αυστηρές, σχεδόν ουδέτερες και ολοκληρωτικά ντυμένες . Στη συνέχεια απέκτησαν ομορφιά με γυναικεία χαρακτηριστικά, με συναισθηματική και ερωτική διάθεση και απελευθερωμένο πνεύμα. Άρχισαν να επιδεικνύουν τα σωματικά τους προσόντα μέσω του πιο ελεύθερου ντυσίματος το οποίο πολλές φορές αποκάλυπτε κάλλη. 

Το εκπληκτικό άγαλμα του Ηνίοχου αποτυπώνει όσο κανένα άλλο ένα υγιές, γυμνασμένο και σφριγηλό σώμα, με άριστο παράστημα, ζωντανή κίνηση , εντυπωσιακή τελειότητα και έκφραση που αποδίδει με αξιοθαύμαστο τρόπο το εσωτερικό ήθος και το πνεύμα του αθλητή. Το άγαλμα δημιουργήθηκε περί το 480-460 πΧ. Έχει ύψος 1.80μ και εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο των Δελφών . Αποτελεί μέρος ενός συμπλέγματος που απαρτιζόταν από τον Ηνίοχο, ένα τέθριππο (δλδ άρμα με τέσσερα άλογα) και μάλλον μια δεύτερη μορφή που πιθανότατα ήταν ένας νεαρός ιπποκόμος. Το έργο ήταν αφιέρωμα στον θεό Απόλλωνα από τον Πολύζαλο ο οποίος ήταν τύραννος της Γέλας της Σικελίας . Έγινε για  να τιμήσει τη νίκη του στο αγώνισμα της αρματοδρομίας στα Πύθια το 478 ή 474 πΧ . Ο Ηνίοχος εμφανίζεται ως ένας ευγενής έφηβος της εποχής του. Φοράει ένα χιτώνα μακρύ ως τα σφυρά του. Ένας πλατύς ζωστήρας σφίγγει τον χιτώνα ψηλά πάνω από τη μέση και ένας ιμάντας σταυρώνει τον κορμό κάτω από την μασχάλη που ονομάζεται αναλαβός και χρησιμεύει για να συγκρατεί το ρούχο ώστε να μη φουσκώνει από τον άνεμο, όταν το άρμα τρέχει. Στο πίσω μέρος του κορμού ο χιτώνας έχει πτυχώσεις κυματιστές, λοξές ή καμπύλες που δείχνουν ότι το άρμα κινείται. Όμως στο κάτω και πίσω μέρος   του χιτώνα οι πτυχώσεις είναι κατακόρυφες, βαθιές και ίσιες σαν να είναι περίπου ακίνητες τονίζοντας όμως την κορμοστασιά του αναβάτη. Μια άλλη λεπτομέρεια είναι ότι οι πτυχώσεις μοιάζουν με ιωνικούς κίονες. Το άγαλμα δεν είναι άκαμπτο αλλά δείχνει σαν να κινείται αργά. Έχει μια μικρή στροφή προς τα δεξιά που αρχίζει από το πόδια , προχωρά στη λεκάνη, το στήθος και το κεφάλι και φτάνει μέχρι το βλέμμα. Δεν σώζεται ολόκληρο το σύμπλεγμα, βρέθηκαν μόνο ο Ηνίοχος, δύο πόδια αλόγων, μια  ουρά , κομμάτια από τον ζυγό του άρματος και ένα χέρι με απομεινάρια ηνίων (προφανώς ένα από τα χέρια  που κρατούσε τα ηνία) και ένα κεντρί. Τα πόδια  του πατούν στερεά στο έδαφος με τα δάκτυλα εξαιρετικά σμιλευμένα. Με μια πιο προσεκτική ματιά φαίνεται ότι το όλο σύμπλεγμα δεν απεικονίζεται κατά τη διάρκεια του αγώνα καθώς αποκαλύπτεται ότι η κίνηση του άρματος και του αναβάτη είναι ήπια, δεν έχει την ένταση του αγώνα. Ωστόσο οι φλέβες του αθλητή διαγράφονται έντονα αποκαλύπτοντας την υπερπροσπάθεια που μόλις προηγήθηκε αλλά και την βαθιά γνώση της ανατομίας από τον δημιουργό. Το χέρι που σώθηκε (το δεξί) κρατά το ηνίο με στιβαρό τρόπο. Τα μάτια του κοιτάζουν λοξά δεξιά με πολύ εκφραστικό τρόπο που παρόμοιος  δεν έχει υπάρξει . Οι βολβοί των οφθαλμών είναι από λευκό σμάλτο, η ίριδα από καστανή ημιπολύτιμη πέτρα και οι κόρες από πολύτιμους λίθους. Οι βλεφαρίδες κατασκευασμένες από μικρά χάλκινα σύρματα. Τα χείλη από λεπτά φύλλα κόκκινου χαλκού αποδίδοντας σαρκώδη εικόνα που πίσω τους διακρίνονται αχνά , ασημένια δόντια. Τα μαλλιά του κοντά , κολλημένα στο κεφάλι, σαν να είναι ακόμα υγρά από τον ιδρώτα, συγκρατούνται από μια ασημένια ταινία. Το άγαλμα παρουσιάζεται αμέσως μετά τον αγώνα, όταν κάνει τον γύρο του θριάμβου στον Ιππόδρομο. Το σύνολο της εικόνας και των εκφράσεων του Ηνίοχου συνθέτουν μια σεμνότητα, μια ευπρέπεια, μια απόλυτη σωματική και ψυχική ισορροπία. Παρά την μεγάλη νίκη δεν υπάρχουν ξέφρενοι πανηγυρισμοί ούτε επινίκιοι αλαλαγμοί. Υπάρχει μια συγκρατημένη αυτοπεποίθηση, μια ήρεμη δύναμη. Δεν υπάρχει έπαρση και αλαζονεία , υπάρχει μια απλή ικανοποίηση , μια ήπια ανεμελιά , μια ηρεμία μετά την κορύφωση της αυτοσυγκέντρωσης και τον σκληρό αγώνα. Πουθενά δεν τονίζεται ο θρίαμβος που προηγήθηκε,  απλώς υποσημαίνεται.  Ο δημιουργός του αγάλματος δεν είναι απόλυτα εξακριβωμένο ποιος είναι. Πιθανολογείται κάποιος εκ των: Πυθαγόρας  ο Ρηγίνης (ο πιο πιθανός),  Κάλαμις και Ονάτας  ο Αιγινήτης . Η λεπτομερής παρατήρηση,  η σπουδή και η αποκωδικοποίηση των σημαινομένων του αγάλματος αποτελούν μάθημα ζωής , αγωγή ψυχικής υγείας και πνευματικής καλλιέργειας. Είναι ένα έργο που κανένας δεν πρέπει να χάσει όχι απλώς να το επισκεφτεί αλλά να το παρατηρήσει με προσοχή, να το μελετήσει και να προσπαθήσει να αφουγκραστεί σε βάθος την εικόνα και το πνεύμα του.

                Ο κρατήρας του Ευφρονίου.

Ο κρατήρας ήταν ένα τεράστιο πήλινο αγγείο που χωρούσε περί τα 45 λίτρα. Χρησιμοποιούνταν για ανάμιξη κρασιού με νερό. Ως γνωστόν οι Αρχαίοι Έλληνες έπιναν το κρασί αραιωμένο με νερό. Ο συγκεκριμένος κρατήρας έχει πλασθεί από τον Ευξίθεο και έχει ζωγραφιστεί από τον Ευφρόνιο κατά τον έκτο αιώνα πχ . Ο Ευφρόνιος θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους της Αρχαϊκής Εποχής. Ανήκει στην ομάδα των πρωτοπόρων ζωγράφων οι οποίοι απέδωσαν το ανθρώπινο σώμα σε διάφορες στάσεις σύμφωνα με τα πρότυπα της εποχής. Στον κρατήρα απεικονίζεται ο θάνατος του μυθικού ήρωα Σαρπηδόνα ο οποίος ήταν γιος του Δία και της Λαοδάμειας. Κατά την Ιλιάδα του Ομήρου ο Σαρπηδόνας σύμμαχος των Τρώων σκοτώθηκε από τον Πάτροκλο κατά τον Τρωικό πόλεμο. Ήταν μεγάλος ήρωας και ο θάνατος του σκόρπισε  μεγάλη θλίψη. Πολύ λυπήθηκε και ο Δίας ο οποίος όμως δεν παρενέβη υπέρ του κρατώντας ουδέτερη και δίκαιη στάση κατά την μονομαχία των δύο ανδρών αν και ο Σαρπηδόνας ήταν γιος του. Διέταξε όμως τον Θάνατο και τον Ύπνο που θεωρούνταν αδέρφια να μεταφέρουν τον νεκρό πίσω στην πατρίδα με όλες τις τιμές . Η σκηνή του αγγείου δείχνει το νεκρό σώμα του Σαρπηδόνα να μεταφέρεται από τον Θάνατο και τον Ύπνο από το πεδίο της μάχης για να μην το βεβηλώσουν οι εχθροί. Στο βάθος φαίνεται ο ψυχοπομπός Ερμής και εκατέρωθεν δύο άνδρες οπλισμένοι. Ο Ευφρόνιος αναπαράστησε τη σκηνή με εκπληκτικές λεπτομέρειες. Το αγγείο έχει πάνω του χιλιάδες γραμμές χωρίς σε κανένα σημείο η μία να υπερκαλύπτει την άλλη κάτι που θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο .να γίνει πάνω σε υγρό πηλό όπου δούλευαν οι αγγειογράφοι.
Υπολογίζεται ότι ο Ευφρόνιος έπρεπε να τελειώσει το έργο σε μία ώρα επειδή μετά από αυτό το διάστημα ο πηλός ξηραίνεται μη επιτρέποντας την περαιτέρω απεικόνιση. Οι παραστάσεις στον κρατήρα του Ευφρονίου θεωρούνται εκπληκτικές. Το αγγείο βρέθηκε σε λαθρανασκαφή Ετρουτσκικού  τάφου στη Ρώμη και πουλήθηκε στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης όπου εκτέθηκε από το 1972 έως το 2003 οπότε και επέστρεψε στην Ρώμη μετά από νομικές διαδικασίες. Σήμερα εκτίθεται στο Ετρουτσκικό Μουσείο της Βίλας Τζούλια της Ρώμης. Για 31 χρόνια ήταν το καμάρι του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης.  Ο διευθυντής του μουσείου Τόμας Χάβιγκ είχε δηλώσει: Η ζωγραφική του είναι εφάμιλλη ενός Ντα Βίντσι και ενός Ντύρερ. Η δραματουργική του σύνθεση έχει την ένταση των καλύτερων συνθέσεων του Ρέμπραντ. Η αρχιτεκτονική του είναι επιπέδου Παρθενώνα σε σμικρογραφία. Ο καλλιτέχνης υπήρξε καινοτόμος όπως ο Πάμπλο Πικάσο. Είναι το ωραιότερο αγγείο στον κόσμο και ένα από τα σπουδαιότερα αποκτήματα στα 102 χρόνια του Μουσείου μας.

Η τέχνη στην Αρχαία Ελλάδα δεν ήταν μια ξεχωριστή θεραπευτική αγωγή ούτε προφανώς μια μέθοδος που θεράπευε τα πάντα και πλήρως . Ήταν ένα μέρος της θεραπείας που εντασσόταν στην Ολοκληρωμένη Ολιστική θεραπευτική και προληπτική φροντίδα . Λειτουργούσε ή προσπαθούσε να λειτουργήσει σαν ένα εργαλείο μέσα στα Ασκληπιεία, τους ναούς υγείας της εποχής, στοχεύοντας στη θεραπεία του μυαλού και του σώματος μέσω της μουσικής, του θεάτρου και των αισθητικών τεχνών που συνδυάζονταν με ένα ευχάριστο περιβάλλον  Η όλη αισθητική απέπνεε ηρεμία και προσπάθεια σύνδεσης σώματος και ψυχής παραπέμποντας στον γνωστό Ιπποκρατικό κανόνα «Νους Υγιής εν Σώματι Υγιή». Αυτή η Τέχνη της Ιατρικής συνδυαζόταν έντονα με την πνευματική και σωματική ευεξία, την Ολιστική Υγεία εστιάζοντας στην σύζευξη της   πνευματικής και συναισθηματικής  κατάστασης του ασθενούς με τα οργανικά αίτια και την παράλληλη αντιμετώπιση και προστασία τους.

Τα προηγούμενα χρόνια επειδή σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος στη αντιμετώπιση των οργανικών (σωματικών) παθήσεων παραμελήθηκε σοβαρά η επαρκής φροντίδα του πνεύματος, του συναισθήματος και της ψυχής και από τους γιατρούς και από την πολιτεία και από τα ίδια τα άτομα, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται καχεκτικός ο παράγοντας Ευεξία. Αυτή η τέχνη της Ιατρικής Ολιστικής αποκατάστασης της Υγείας έχει ξεκινήσει αλλά με αργούς ρυθμούς και με προϋπόθεση το ιδιωτικό κέρδος κάνοντας σχεδόν αδύνατη την συμμετοχή της πλειοψηφίας του κόσμου,  περιοριζόμενη σε λίγους.  Το σημερινό ζητούμενο  είναι να μπει στο επίκεντρο του ιατρικού ενδιαφέροντος η πνευματική και συναισθηματική πλευρά του ατόμου ωθώντας και την πολιτεία προς αυτή την κατεύθυνση κόντρα στην τάση της κρατικής αδιαφορίας και της ιδιωτικοποίησης  των πάντων, ακόμα και της φροντίδας για υγιή ανάπτυξη και θεραπεία του πνεύματος και του συναισθήματος του ανθρώπου. 

Απεργίες κόκκινες και "πολύχρωμες" _από τον Φαραώ στη 👊 Strachka του Σεργκέι Μιχαΐλοβιτς

 

Απεργία: ανατρέχοντας στο λεξικό του Τριανταφυλλίδη διαβάζουμε “σκόπιμη αναστολή της εργασίας που γίνεται από ένα οργανωμένο σύνολο ανθρώπων με σκοπό την επίτευξη ενός στόχου ή την εκδήλωση της θέλησής του ~ εργατών / υπαλλήλων / επαγγελματιών. ~ στο ηλεκτρικό / στο νερό / στα λεωφορεία, απεργία των εργαζομένων στις αντίστοιχες υπηρεσίες. ~ πείνας ~ κλαδική / γενική / εικοσιτετράωρη / διαρκείας / προειδοποιητική / αλληλεγγύης ~ πολιτική, Kυλιόμενη ~, που πλήττει με τη σειρά τα διάφορα τμήματα μιας επιχείρησης, μιας υπηρεσίας κτλ. Kήρυξη / περιφρούρηση / παράταση / αναστολή / λύση της απεργίας. Είμαι σε / έχω ~ Kατεβαίνω σε ~ Kηρύσσω ~. ΦΡ λευκή απεργία ~ αγώνας _ Aπεργιακή κινητοποίηση. Για την καθοδήγηση της απεργίας δημιουργήθηκε απεργιακή επιτροπή κλπ. Επιγραμματικά κατά google “αποχή από την εργασία για τη διεκδίκηση οικονομικών αιτημάτων, αλλά και σε ένδειξη διαμαρτυρίας για διάφορες κυβερνητικές ή εργοδοτικές αποφάσεις”

 

 

          

Η πρώτη απεργία καταγράφεται στο τέλος της 20ής δυναστείας, του Φαραώ Ραμσή Γ’ στην Αίγυπτο _ 3500 χρόνια πριν, όταν οι εργάτες της βασιλικής νεκρόπολης οργάνωσαν εργατική εξέγερση, γεγονός που καταγράφηκε με λεπτομέρειες σε πάπυρο της εποχής που διατηρήθηκε, και βρίσκεται σήμερα στο Τορίνο _μεταξύ άλλων πέτυχαν και αύξηση μισθού.

Τα πρώτα εργατικά κινήματα στον ελλαδικό χώρο δημιουργήθηκαν ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας τον 19^ο αιώνα, με πρώτη στον τότε υπό οθωμανική διοίκηση τον Μάιο του 1888 στην πόλη της Δράμας, από τους καπνεργάτες με κύριο αίτημα τις δέκα ώρες δουλειά, καθώς εκείνη την εποχή εργάζονταν από δώδεκα …δεκατρείς, ακόμη και παραπάνω ώρες ημερησίως.

Οι απεργίες ξεκίνησαν σαν όργανο της ταξικής πάλης κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης, στα εργοστάσια και τα ορυχεία και στις περισσότερες χώρες ετέθησαν γρήγορα εκτός νόμου, καθώς οι εργοστασιάρχες είχαν τα κλειδιά της εξουσίας και οι εργάτες τη δύναμη του ενωτικού αγώνα. Οι περισσότερες αστικές χώρες νομιμοποίησαν στα χαρτιά την απεργία στα τέλη του 19^ου _αρχές του 20ού αιώνα, βγάζοντάς τες μέχρι σήμερα συνήθως «παράνομες» και «καταχρηστικές»

Ιστορική των κλωστοϋφαντουργών του Λόρενς Bread and Roses Strike (Ψωμί και Τριαντάφυλλα),. (μεταναστών εργατών _γυναικών κυρίως στο Λόρενς της Μασαχουσέτης) το 1912 οργανωμένη από το συνδικάτο Industrial Workers of the World (Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου). Η απεργία τελείωσε με μια νίκη ορόσημο: με σύνθημα για το ψωμί και τη ζωή _Η εργάτρια πρέπει να έχει ψωμί, αλλά πρέπει να έχει και τριαντάφυλλα...

Η ιστορική στη χώρα μας του 1936 στη Θεσσαλονίκη όπου κορυφώνονται οι διαδηλώσεις από τους καπνεργάτες. Τα γεγονότα ξεκίνησαν γύρω στον Φεβρουάριο, με κατάληψη ενός εργοστασίου ύστερα από την απόρριψη αιτημάτων των εργατών και συνεχίστηκε με συμπαράσταση καπνεργατών από άλλα εργοστάσια, που κορυφώθηκαν τον Μάιο, με μεγάλη διαδήλωση, που πνίγηκε στο αίμα από την δικτατορική κυβέρνηση Μεταξά (χρησιμοποιήθηκε τόσο η αστυνομία όσο και ο στρατός) με δώδεκα νεκρούς ανάμεσα στους οποίους και ο 25χρονος αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης, στη διασταύρωση Εγνατία και Βενιζέλου. Η φωτογραφία που απαθανάτισε την μητέρα του να τον θρηνεί μόνη στο μέσον του δρόμου,  δημοσιεύθηκε στον Τύπο και αποτέλεσε την έμπνευση του Γιάννη Ρίτσου για την συγγραφή του Επιτάφιου, που μελοποίησε ο Μίκης

Προέλευση του όρου: Η χρήση της αγγλικής λέξης "strike" εμφανίστηκε για πρώτη φορά το 1768, όταν ναυτικοί, για να υποστηρίξουν διαδηλώσεις στο Λονδίνο, έσκισαν ή αφαίρεσαν τα πανιά των εμπορικών πλοίων στο λιμάνι, ακινητοποιώντας έτσι  τα πλοία.Η πρώτη εβραϊκή πηγή για την ιδέα μιας εργατικής απεργίας εμφανίζεται στο Ταλμούδ, το οποίο περιγράφει ότι οι αρτοποιοί που ετοίμαζαν ψωμί για το βωμό έκαναν απεργία.

Ένας πρώτος προκάτοχος της γενικής απεργίας μπορεί να ήταν το secessio plebis στην αρχαία Ρώμη. Στο The Outline of History, ο H. G. Wells χαρακτήρισε αυτό το γεγονός ως «τη γενική απεργία των πληβείων· Η πρώτη απεργία τους έγινε επειδή «είδαν με αγανάκτηση φίλους τους, που πολλές φορές υπηρέτησαν γενναία το κράτος στις λεγεώνες, αλυσοδεμένους και σκλαβωμένους κατ' απαίτηση πατρικίων δανειστών».

Η απεργιακή δράση έγινε χαρακτηριστικό του πολιτικού τοπίου μόνο με την έναρξη της Βιομηχανικής Επανάστασης. Για πρώτη φορά στην ιστορία, μεγάλος αριθμός της βιομηχανικής εργατικής τάξης, που ζούσαν στοιβαγμένοι στο περιθώριο και σε άθλιες συνθήκες σε κωμοπόλεις και περίχωρα, πουλούσαν την εργατική τους δύναμη για ένα ξεροκόμματο. Μέχρι τη δεκαετία του 1830, όταν το κίνημα των Χαρτιστών βρισκόταν στο αποκορύφωμά του στη Βρετανία, μια αληθινή και διαδεδομένη «εργατική συνείδηση» ξυπνούσε.
σσ. Ο χαρτισμός ήταν ένα κίνημα για πολιτικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τα μέσα του 19^ου  αιώνα (1838-1850), που πήρε το όνομά του από τον Χάρτη του Λαού του 1838, που όριζε τους έξι κύριους στόχους:

·      Ψήφος για καθένα άνω των 21 ετών, που έχει σώας τας φρένας, και δεν έχει υποβληθεί σε τιμωρία για έγκλημα.

·      Μυστική ψηφοφορία.

·      Καμία προαπαίτηση ύπαρξης ιδιοκτησίας για τα μέλη του Κοινοβουλίου - καθιστώντας έτσι δυνατό στους ψηφοφόρους στις εκλογικές περιφέρειες να εκλέξουν το άτομο της επιλογής τους, είτε είναι πλούσιος είτε φτωχός.

·      Πληρωμή των μελών του κοινοβουλίου, επιτρέποντας έτσι σε τίμιο έμπορο, εργάτη, ή όποιο άλλο πρόσωπο, να εκπροσωπήσει μια εκλογική περιφέρεια, χωρίς να τον εμποδίζει οικονομικά και να ασχοληθεί με τα συμφέροντα της χώρας.

·      Ανάλογες εκλογικές περιφέρειες, εξασφαλίζοντας το ίδιο % εκπροσώπησης για τον ίδιο αριθμό εκλογέων, αντί να επιτρέπεται στις μικρές εκλογικές περιφέρειες να ισοσκελίζουν την ψήφο των μεγάλων.

·      Ετήσια κοινοβούλια, επιτρέποντας έτσι πιο τελεσφόρο έλεγχο, ενάντια στη δωροδοκία και τον εκφοβισμό, ώστε τα μέλη, αφού θα εκλέγονται για ένα έτος μόνο, να μην μπορούν να προδώσουν τους ψηφοφόρους τους όπως τώρα.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι χριστιανικές εκκλησίες στη Βρετανία έκριναν ότι "ήταν λάθος για τον Χριστιανό να αναμιχθεί σε πολιτικά θέματα". "Όλοι οι ιερείς να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί για να αποκηρύξουν κάθε πολιτική συγγένεια …αυτός που ασχολούνταν λιγότερο με τις υποθέσεις αυτού του κόσμου θεωρούταν ο πιο άγιος και πρότυπο προς μίμηση" _τέλος παρένθεσης

Το 1838, μια επιτροπή της Στατιστικής Εταιρείας του Λονδίνου «χρησιμοποίησε το πρώτο γραπτό ερωτηματολόγιο… Η επιτροπή ετοίμασε και τύπωσε έναν κατάλογο ερωτήσεων «σχεδιασμένες για να εκμαιεύσουν την πλήρη και αμερόληπτη ιστορία των απεργιών».

Το 1842 τα αιτήματα για δικαιότερους μισθούς και συνθήκες σε πολλούς διαφορετικούς κλάδους εξερράγησαν τελικά στην πρώτη σύγχρονη γενική απεργία. Μετά την παρουσίαση της δεύτερης Χαρτιστικής Έκκλησης στο Κοινοβούλιο τον Απρίλιο του 1842 και την απόρριψη, η απεργία ξεκίνησε στα ανθρακωρυχεία του Staffordshire της Αγγλίας και σύντομα εξαπλώθηκε στη Βρετανία επηρεάζοντας εργοστάσια, βαμβακουργεία στο Lancashire και ανθρακωρυχεία από το Dundee στη Νότια Ουαλία και την Κορνουάλη. Αντί για αυθόρμητη εξέγερση των μαζών, η απεργία πολιτικοποιήθηκε και οδηγήθηκε από μια πολύ πεοωθημένη ατζέντα για να κερδίσει παραχωρήσεις. Το ήμισυ του τότε βιομηχανικού εργατικού δυναμικού ήταν σε απεργία  – πάνω από 500.000. Με αυξανόμενη την επιρροή της εργατικής τάξης και πολιτική διακριτής πρόκλησης απέναντι στο καπιταλιστικό, πολιτικό κατεστημένο ο Φρίντριχ Ένγκελς, έγραψε:  με τους αριθμούς της, αυτή η τάξη έχει γίνει η πιο ισχυρή στην Αγγλία, και αλίμονο στους πλούσιους Άγγλους όταν συνειδητοποιήσουν αυτό το γεγονός… Ο Άγγλος προλετάριος μόλις καταλάβει τη δύναμή του _και οι καρποί αυτής της επίγνωσης ήταν οι αναταραχές το προηγούμενο καλοκαίρι, θα φέρει τα πάνω κάτω στον κόσμο.

Καθώς προχωρούσε ο 19^ος αιώνας, οι απεργίες έγιναν ένα στοιχείο εργασιακών σχέσεων σε όλο τον βιομηχανοποιημένο κόσμο, καθώς οι εργαζόμενοι οργανώθηκαν για να διαπραγματευτούν συλλογικά για καλύτερους μισθούς και πολιτικές ελευθερίες, με τον Karl Marx να καταδικάζει τη θεωρία του Proudhon που ποινικοποιεί την απεργία στο έργο του "η αθλιότητα της φιλοσοφίας"

Η απεργία "αναγνώρισης" υπήρξε ιστορικά μια βιομηχανική απεργία προκειμένου να αναγκαστεί ένας συγκεκριμένος εργοδότης ή κλάδος να αναγνωρίσει το συνδικάτο ως το νόμιμο αντιπρόσωπο συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Δύο παραδείγματα περιλαμβάνουν την απεργία αναγνώρισης του χάλυβα των ΗΠΑ το 1901 και την επακόλουθη στο χώρο του άνθρακα (1902). Μια μελέτη του 1936 για τις απεργίες στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι περίπου το ένα τρίτο του συνολικού αριθμού απεργιών μεταξύ 1927 και 1928, και πάνω από το 40% το 1929, οφείλονταν σε "αιτήματα για αναγνώριση συνδικάτων" και διαμαρτυρία "ενάντια στις διακρίσεις των συνδικάτων και παραβίαση συνδικαλιστικών συμφωνιών"

Σεργκέι Αϊζενστάιν: πρωτοπόρος του σοβιετικού και παγκόσμιου κινηματογράφου δημιουργός της 7ης τέχνης νέας εποχής

Η 7^η τέχνη έχει να παρουσιάσει 100άδες ταινίες όπου σπάνια επικεντρώνονται στην ταξική δυναμική των απεργιών και των συνδικάτων. Αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιες αξιόλογες

·        Απεργία, 1925 Σε σκηνοθεσία Sergei Eisenstein, με πρωταγωνιστές τους Grigoriy Aleksandrov, Maksim Shtraukh & Mikhail Gomorov μια ταινία κολασμένων εργατών που απεργούν στην προεπαναστατική Ρωσία _θα μιλήσουμε αναλυτικά στη συνέχεια.

·        Black Fury, 1935 του Michael Curtiz με πρωταγωνιστές τους J. Caroll Naish (με σκούρο ριγέ κοστούμι…), Vince Barnett (μουστάκι, καβουράκι) και _γραβατωμένο Paul Muni για έναν μετανάστη ανθρακωρύχο εν μέσω μιας πικρής εργατικής διαμάχης μεταξύ των εργαζομένων και των ιδιοκτητών ορυχείων.

·        The devil & Miss Jones, 1941 του Σαμ Γουντ, με πρωταγωνιστές Robert Cummings, Charles Coburn και Jean Arthur σε μια ταινία για έναν μεγιστάνα που πηγαίνει κρυφά για να ξεσηκώσει τους εργαζόμενους σε ένα πολυκατάστημα, αλλά αντ' αυτού εμπλέκεται στη ζωή τους.

·        On the watefront, 1954 (Το λιμάνι της αγωνίας) σε σκηνοθεσία Elia Kazan με πρωταγωνιστή τον Marlon Brando ως πρώην μποξέρ που έγινε φορτοεκφορτωτής στο Νιου Τζέρσεϊ και αγωνίζεται κόντρα στους διεφθαρμένους επικεφαλής του συνδικάτου, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου αδερφού του, καθώς αρχίζει να συνδέεται και με τη θλιμμένη αδερφή ενός εκ των θυμάτων.

·        Salt of the earth, 1954 (το αλάτι της γης) του Herbert J. Biberman, με πρωταγωνιστές τους Juan Chacón, Rosaura Revueltas, Will Geer ως Μεξικανούς εργάτες σε ορυχείο ψευδαργύρου που καλούν γενική απεργία. Μόνο μέσω της ταξικής αλληλεγγύης και κυρίως της αδάμαστης αποφασιστικότητας των γυναικών (συζύγων, μητέρων και κορών τους), τελικά θριαμβεύουν.

·        Inside Detroit, 1956 του Fred F. Sears και με πρωταγωνιστή τον Pat O'Brien ως πρώην επικεφαλής στο Ντιτρόιτ των United Automobile Workers of America, A.F.L. Προσπαθεί να καταστρέψει τον διάδοχό του, Blair Vickers (Dennis O'Keefe), την περίοδο του νόμου Racketeer Influenced & Corrupt Organisations (RICO) _περί εγκληματικής οργάνωσης. Ο Βίκερς τον πολεμά, κερδίζοντας τελικά με τη βοήθεια μοιραίων γυναικών _η ελκυστική κόρη του Λίντεν, Μπάρμπαρα (Μάργκαρετ Φιλντ) η Τζόνι Κάλβιν (Τίνα Κάρβερ) και η μάνα του Βίκερς.

·        The pajama game, 1957 των Τζορτζ Άμποτ και Στάνλεϊ Ντόνεν, με πρωταγωνίστρια την Ντόρις Ντέι ως εργάτρια εργοστασίου πιτζάμα στην Αϊόβα, που ερωτεύεται έναν ευγενικό προϊστάμενο που είχε προσληφθεί από το αφεντικό του εργοστασίου για να κοντράρει στην απαίτηση των εργαζομένων για αύξηση μισθού.

·        The organizer _I compagni _ Οι σύντροφοι, 1963 σκηνοθεσία Mario Monicelli, με πρωταγωνιστές τους Agenore Incrocci & Furio Scarpelli σε μια ταινία για έναν πρώην καθηγητή γυμνασίου που έγινε συνδικαλιστής και προσπαθεί να οργανώσει εργάτες που δουλεύουν με απάνθρωπες συνθήκες σε ένα εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας στα τέλη του 19^ου  αιώνα. Με Marcello Mastroianni, Renato Salvatori, Gabriella Giorgelli

·        F.I.S.T., 1978 του Norman Jewison, με πρωταγωνιστή τον Sylvester Stallone ως τον επαναστάτη εργάτη αποθήκης του Κλίβελαντ που ανεβαίνει στις τάξεις ενός συνδικάτου φορτηγών για να γίνει πρόεδρος συνδικάτου, αλλά οι δεσμοί του με το οργανωμένο έγκλημα προκαλούν την τελική του πτώση.

·        Το κλασσικό πλέον Νόρμα Ρέη, Norma Rae, 1979 Σε σκηνοθεσία Martin Ritt, με πρωταγωνίστρια τη Sally Field ως μια νεαρή ανύπαντρη μητέρα και εργάτρια κλωστοϋφαντουργίας που παίρνει πάνω της τις τύχες του σωματείου υου εργοστασίου της παρά τα προβλήματα και τους κινδύνους.

·        Nine to five, (9 to 5), 1980 του Colling Higgins, με πρωταγωνίστριες Lily Tomlin,  Dolly Parton και Jane Fonda σε μια ταινία για τρεις γυναίκες υπαλλήλους ενός σεξιστή, εγωιστή, ψεύτη και υποκριτικού μεγαλομανή που βρίσκουν τρόπο να ανατρέψουν την κατάσταση. Η ταινία είναι εμπνευσμένη από τις πραγματικές εμπειρίες και τις απογοητεύσεις των εργαζομένων γυναικών στη δεκαετία του 1970, ιδιαίτερα γύρω από θέματα που σχετίζονται με την ανισότητα των φύλων, την παρενόχληση στο χώρο εργασίας και την άνιση μεταχείριση στο εργατικό δυναμικό.

·        Τελευταία έξοδος στο Μπρούκλιν, 1989 του Uli Edel, με Jennifer Jason Leigh, Stephen Lang και Burt Young σε μια ταινία που διαδραματίζεται στο Μπρούκλιν κατά τη δεκαετία του 1950 με φόντο τη διαφθορά και τη βία στα συνδικάτα.

·        Hoffa, 1992 του Danny DeVito και με πρωταγωνιστή τον Jack Nicholson ως τον διαβόητο Αμερικανό συνδικαλιστή Jimmy Hoffa, ο οποίος οργανώνει μια στημένη απεργία, κάνει συμφωνίες με μέλη του συνδικάτου του οργανωμένου εγκλήματος και εξαφανίζεται μυστηριωδώς το 1975.

·        NewSies, 1992 σκηνοθεσία Kenny Ortega με Bill Pullman, Robert Duvall και Christian Bale σε ένα μιούζικαλ βασισμένο στην απεργία των εφημεριδοπωλών της Νέας Υόρκης το 1899. Όταν οι νεαροί πωλητές εφημερίδων υφίστανται υπερεκμετάλλευση από τα αφεντικά τους, ξεκινούν τον αγώνα  συναντώντας τη σκληρότητα των μεγάλων επιχειρήσεων.

·        North country (Άνιση μάχη), 2005 του Niki Caro, με Jeremy Renner, Frances McDormand και Charlize Theron σε μια φανταστική αφήγηση της πρώτης μεγάλης επιτυχημένης υπόθεσης σεξουαλικής παρενόχλησης στις Ηνωμένες Πολιτείες, Jenson εναντίον Eveleth Mines, όπου μια γυναίκα που υπέστη μια σειρά κακοποιήσεων ενώ εργαζόταν ως ανθρακωρύχος, κατέθεσε και κέρδισε τη δίκη-ορόσημο του 1984.

·        Η κόκκινη έρημος (1964) \ Ματωμένη Αμερική (1987) \ In Dubious Battle 2016 \ Πυγμή (1978) \ Εκεί που δεν φτάνει ο ήλιος (1970) \ Επαρχία Χάρλαν Η.Π.Α. (1976) \ Μάρτιν Ίντεν (2019) \  Οι σύντροφοι (1963) \ Σε πόλεμο (2018)  \ Tre fratelli (1981) \ La vita promessa (2018+) \ The Big Operator (1959) \ Η μάχη της Χιλής -Η εξέγερση της μπουρζουαζίας (1975) \ The Blacklist (1916) \ Fermeture de l'usine Renault à Vilvoorde (La vie sexuelle des Belges) (1999) \ Το αόρατο χέρι (2016) \ On Strike (1920) \

                   “Απεργία” του Σεργκέι Αϊζενστάιν

Αποτελεί την πρώτη ταινία του, ένα κινηματογραφικό μνημείο, πάντα επίκαιρο στην κινηματογραφική πρωτοπορία.

Όταν ένας εργάτης που κατηγορείται ότι έχει κλέψει τμήμα ενός μηχανήματος αυτοκτονεί, οι συνάδελφοί του επαναστατούν κόντρα στο καθεστώς των Τσάρων που ελέγχουν το εργοστάσιο. Καθώς η απεργία διαρκεί προκαλώντας απελπισία στους κυβερνητικούς αξιωματούχους, οι μέθοδοι που θα χρησιμοποιήσουν για την καταστολή της γίνονται ολοένα και πιο σκληρές. Τοποθετημένο πριν τη μεγάλη Οκτωβριανή σοσιαλιστική επανάσταση αποτελεί το πρώτο εξαίρετο δείγμα της κινηματογραφικής (πειραματικής) τεχνικής του ιδεολογικού μοντάζ που ο ίδιος θα σύστηνε στο σινεμά και μαζί την πρώτη ταινία σοσιαλιστικού ρεαλισμού : Σε συνέντευξη του το 1924 στην (με θέμα το σινεμά) εφημερίδα Kino-Gazetta δήλωνε: «Φυσικά, η ταινία είναι φτιαγμένη, πριν απ' όλα, για τους θεατές που εργάζονται για να ζήσουν. Όσον αφορά το μοντάζ, δεν απορρίπτω ποτέ το επονομαζόμενο αμερικάνικο _αλλά προτιμώ το δικό μου. Πιστεύω ότι είναι αδύνατον να βρεθεί άλλη μέθοδος έκφρασης στο σινεμά. Η ταινία θα γίνει εύκολα κατανοητή από τους εργάτες γιατί μιλάει για στιγμές και καταστάσεις που γνωρίζουν και που μπορούν να ταυτιστούν»

Βασίλης Ραφαηλίδης «Το Βήμα», 8-4-1975: Απεργία (Strachka). Δράμα, 1924. Ασπρόμαυρο, 95min. Σκηνοθεσία: Σεργκέι Αιζενστάιν. Σενάριο: Γριγκόρι Αλεξάντροφ, Σεργκέι Αιζενστάιν. Με τους:  Ιβάν Κούβκι, Αλεξάντρ Αντόνοφ, Γριγκόρι Αλεξάντροφ, Μ. Γκόμαροφ, Μαξίμ Στράουχ, Γιουντίθ Γκλίζερ, Ι. Ιβάνοφ, Β. Γιούρτσεφ, Β. Γιαννούκοβα
Στα 1912, η απεργία των εργατών ενός εργοστασίου, οδηγείται σε αιματοκύλισμα από τις νόμιμες αρχές. Η πρώτη ταινία του μεγάλου Αϊζενστάιν, που αντανακλούσε όχι μόνο τα επαναστατικά ιδεώδη, αλλά και τις θεωρίες του περί μοντάζ.
Η ταινία, που έχει ως θέμα τη βίαιη κατάπνιξη μιας απεργίας από τις τσαρικές αρχές, ξεκινά με τους καπνούς του εργοστασίου και τη λειτουργία των μηχανών: στοιχεία που εναρμονίζονται με τη δράση των εργατών, αφού δείχνονται σαν να αποτελούν φυσική προέκταση της εργατικής δύναμης.

«Τα πάντα στην Απεργία μοιάζουν να υπηρετούν μια εντελώς στοιχειώδη και χωρίς αποχρώσεις ιδέα: ο εχθρός του εργάτη είναι ο βιομήχανος και ο στρατός το εκτελεστικό όργανο της δική του εξουσίας. Ίσως η τρομακτική συγκινησιακή δύναμη που αποδεσμεύεται από την Απεργία να οφείλεται στην ατελή εφαρμογή του «ιδεολογικού μοντάζ» και, συνεπώς, στον υπερτονισμό του δεύτερου, του συγκινησιακού σταδίου στο προτσές της «ιδεολογικοποίησης» της εικόνας.
Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο που ο Αϊζενστάιν χαρακτηρίζει τούτη την ταινία του «κινοθεατρικό έργο» και τη διαιρεί σε έξι σαφώς διακρινόμενα μέρη (πράξεις) _ σσ. δείτε παρακάτω αναλυτικά.

Η δράση προωθείται προς τη λύση με απότομα άλματα όπως και στο θέατρο, αλλά οι «σκηνές» δεν έχουν καμιά σχέση ούτε με τη σταδιακή επεξεργασία του θέματος ούτε, φυσικά, με το λόγο (αφού η ταινία είναι βουβή, ενώ η μουσική επένδυση με αποσπάσματα από την 5 και την 6η συμφωνία του Προκόφιεφ είναι μεταγενέστερη). Απλώς, η θεατρική δομή τον βοηθάει να εφαρμόζει πιο άνετα την «αισθητική της γροθιάς» του Πρόλετκουλτ ― μια αισθητική που «τρομοκράτησε» ακόμα και τον Λένιν με την άγρια δύναμή της, αλλά που σήμερα ξαναμπαίνει ως πρόβλημα για έρευνα. Η απεργία παραείναι επίκαιρη, ακόμα και αισθητικά.

Η τέχνη του κινηματογράφου στην υπηρεσία των λαών της ΕΣΣΔ

Απεργία (Statchka), 1924

Το 1924, ο Σεργκέι Μιχαΐλοβιτς, ήταν μόλις 26 ετών. Μέχρι τα είκοσι έξι του πρόλαβε κι έκανε, μεταξύ άλλων και τα εξής: σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Πολυτεχνείο της Πετρούπολης, κατά την επανάσταση υπηρέτηση στην Πολιτοφυλακή, κατά τον εμφύλιο πήρε μέρος σε μάχες ως στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού και όντας στρατιώτης στάλθηκε σε ειδικό σχολείο για να μελετήσει μια «εχθρική» γλώσσα, την ιαπωνική. Την έμαθε σε χρόνο-ρεκόρ και στη συνέχεια υπηρέτησε σε στρατιωτικούς θιάσους ως ντεκορατέρ. Αποστρατευόμενος, γίνεται καλλιτεχνικός διευθυντής σε τσίρκο και στο πλαίσιο του Πρόλετκουλτ (Κίνημα για την Προλεταριακή Κουλτούρα), του οποίου υπήρξε βασικό στέλεχος, σκηνοθετεί, το 1921, το πρώτο θεατρικό έργο. Το 1923, ο Μαγιακόφσκι δημοσιεύει στο περιοδικό του το πρώτο βασικό κείμενο του Αϊζενστάιν για το «μοντάζ των εντυπώσεων» που το ονομάζει «διανοητικό μοντάζ», για να το αντιδιαστείλει από το «αφηγηματικό» του κινηματογραφικού του δασκάλου Γκρίφιθ.

Ένα χρόνο αργότερα (1924), έχει την ευκαιρία να εφαρμόσει στην πράξη (στην Απεργία) τις απόψεις του για το μοντάζ των εντυπώσεων: ο θεατής πρέπει να οδηγείται από την εικόνα στο συναίσθημα κι από κει στην ιδέα. Για να γίνει δυνατό αυτό το βαθμιαίο πέρασμα από το μάτι στην καρδιά κι από κει στο μυαλό (που είναι και ο τελικός στόχος) πρέπει τα πλάνα να έχουν μια τριπλή δυναμική: οπτική-περιεχομενική (ή ουσιαστική) -διανοητική (ή ιδεολογική). Η οπτική αιχμαλωτίζει και καθοδηγεί το μάτι, η περιεχομενική φορτίζει συναισθηματικά το θεατή και η διανοητική τον κάνει να καταλαβαίνει με ακρίβεια και σαφήνεια «το τι θέλουν να πουν οι εικόνες». Η δυσκολία βρίσκεται στο τρίτο στάδιο: πώς θ’ αποκτήσουν σαφές νόημα οι απ’ τη φύση τους ασαφείς εικόνες: με τη διαλεκτική σχέση ανάμεσά τους, λέει ο Αϊζενστάιν: το πλάνο που έπεται μπορεί να αναιρέσει το περιεχόμενο του πλάνου που προηγείται και έτσι τα δύο πλάνα είναι δυνατόν να δημιουργήσουν μια έννοια αφηρημένη όπως ακριβώς και στην ιδεογραφική γραφή (π.χ., την ιαπωνική που τη γνώριζε). Απλό παράδειγμα: το σχήμα της καρδιάς σημαίνει «καρδιά», το σχήμα του βέλους σημαίνει «βέλος», αλλά ένα βέλος και μια καρδιά σημαίνουν «έρωτας».

Τα παραπάνω είναι ένα υπεραπλοποιημένο σχήμα της θεωρίας του ιδιοφυούς Σεργκέι Μιχαΐλοβιτς, για το «ιδεολογικό μοντάζ» που εξακολουθεί (παραλλαγμένο) ν’ αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κινηματογραφικής αισθητικής.

Στη δεύτερη ταινία του Το Θωρηκτό Ποτέμκιν (1925), η παραπάνω θεωρία βρίσκει μια τόσο λεπτή και τέλεια εφαρμογή που θα ’ταν αδύνατον να αφαιρεθεί ή να συντομευτεί έστω κι ένα πλάνο χωρίς να προκληθεί ανεπανόρθωτη ζημιά. Στην Απεργία η ίδια θεωρία είναι πιο εμφανής, αλλά εφαρμόζεται ακόμα μ' έναν τρόπο τραχύ, θα λέγαμε απλό και στοιχειώδη. Πχ., η μεταμόρφωση των χαφιέδων σε ζώα και το παράλληλο μοντάζ πλάνων της σφαγής των απεργών και της σφαγής των προβάτων παρακάνει φανερό το νόημα, τόσο που ο θεατής κινδυνεύει, λόγω της εκρηκτικής δύναμης του συμβολισμού, να μείνει καθηλωμένος στο δεύτερο στάδιο, το συγκινησιακό. Αντίθετα, τα πουλιά που κουρνιάζουν στις καμινάδες του εργοστασίου, οι διασταυρούμενοι κρουνοί του νερού που ξεπετάγεται με ορμή από τις σωλήνες των πυροσβεστών στις εναλλαγές τους με τα κοντινά πλάνα των απεργών κλπ., δημιουργούν ένα «διανοητικό μοντάζ» που βρίσκεται πάρα πολύ κοντά στην αισθητική του Θωρηκτού Ποτέμκιν, του Οχτώβρη (1927) και της Γενικής Γραμμής (1929).

Άλλωστε, στην Απεργία η αϊζενσταϊνική αισθητική δεν έχει απομακρυνθεί ουσιαστικά από το μπαρόκ, τη φαντασμαγορία και έναν ιδιότυπο εξπρεσιονισμό που έχει τις ρίζες του στο τσίρκο, το μιούζικ χολ, τη μιμική και το μπαλέτο, δηλαδή στις τέχνες που «δάνεισαν» στο Πρόλετκουλτ την τόσο «αποτελεσματική» και ευθύβολη αισθητική του. Τα πάντα στην Απεργία μοιάζουν να υπηρετούν μια εντελώς στοιχειώδη και χωρίς αποχρώσεις ιδέα: ο εχθρός του εργάτη είναι ο βιομήχανος και ο στρατός το εκτελεστικό όργανο της δική του εξουσίας. Ίσως η τρομακτική συγκινησιακή δύναμη που αποδεσμεύεται από την Απεργία να οφείλεται στην ατελή εφαρμογή του «ιδεολογικού μοντάζ» και, συνεπώς, στον υπερτονισμό του δεύτερου, του συγκινησιακού σταδίου στο προτσές της «ιδεολογικοποίησης» της εικό­νας. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο που ο Αϊζενστάιν χαρακτηρίζει τούτη την ταινία του «κινοθεατρικό έργο» και τη διαιρεί σε έξι σαφώς διακρινόμενα μέρη (πράξεις): 1. Όλα στο εργοστάσιο είναι ήσυχα. 2. Η απεργία κηρύσσεται. 3. Το εργοστάσιο δε δουλεύει. 4. Η απεργία παρατείνεται. 5. Η προβοκάτσια. 6. Οι απεργοί συντρίβονται.

Η δράση προωθείται προς τη λύση με απότομα άλματα όπως και στο θέατρο, αλλά οι «σκηνές» δεν έχουν καμιά σχέση ούτε με τη σταδιακή επεξεργασία του θέματος ούτε, φυσικά, με το λόγο (αφού η ταινία είναι βουβή, ενώ η μουσική επένδυση με αποσπάσματα από την 5^η και 6^η συμφωνία του Προκόφιεφ είναι μεταγενέστερη). Απλώς, η θεατρική δομή τον βοηθάει να εφαρμόζει πιο άνετα την «αισθητική της γροθιάς» του Πρόλετκουλτ –μια αισθητική που «τρομοκράτησε» με την άγρια δύναμή της, αλλά που σήμερα ξαναμπαίνει ως πρόβλημα για έρευνα. Η απεργία παραείναι επίκαιρη, ακόμα και αισθητικά.

Δείτε ένα κείμενο του Νίκου Παναγιωτόπουλου για την «Απεργία» του Σεργκέι Αϊζενστάιν, δημοσιευμένο στο περιοδικό Φιλμ, τεύχος 16, 1979

ΟΛΟΙ στην ΑΠΕΡΓΙΑ:
Σήμερα μιλούν οι εργαζόμενοι!
Στα σκουπίδια το νομοσχέδιο
της εξόντωσης και της “ευελιξίας”,
της 13ωρης σκλαβιάς

Πάνω από 70 απεργιακές συγκεντρώσεις
Στην Αθήνα 10.30 π.μ. στα Προπύλαια,
στη Θεσσαλονίκη την ίδια ώρα στο Άγαλμα Βενιζέλου

Σήμερα είναι η μέρα που μιλάει η εργατική τάξη, που δείχνει τη δύναμή της, που ξεδιπλώνει τις διεκδικήσεις της κόντρα στη δουλειά – σκλαβιά, στο νομοσχέδιο της 13ωρης δουλειάς, της εξόντωσης, της απογείωσης της "ευελιξίας"».

Οι χιλιάδες εργατοϋπάλληλοι σε όλη τη χώρα φέρνουν στο προσκήνιο ποιος μπορεί να έχει πραγματικά τον “πρώτο και τελευταίο λόγο” στην παραγωγή: Ποιος βάζει μπροστά τις μηχανές, ποιος δίνει ζωή στα λιμάνια, στα αεροδρόμια, ποιος κινεί τα “θαύματα” για τα οποία καμαρώνουν οι κυβερνήσεις, όπως του Τουρισμού, των Μεταφορών, των Επικοινωνιών.

Με τη μεγάλη απεργία σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα στέλνουν στα σκουπίδια τόσο το νοσηρό νομοσχέδιο της κυβέρνησης, που αναμένεται να έρθει στη Βουλή το επόμενο διάστημα, όσο και την προκλητική προπαγάνδα που επαναλαμβάνει σαν κασέτα το υπουργείο: Περί «ελευθεριών» των εργαζομένων να εργάζονται 10ωρα χωρίς αμοιβή, 13ωρα με υπερωρίες, να χωρίζουν σε κομματάκια τις άδειές τους, πάντα σύμφωνα με τις ορέξεις των εργοδοτών κ.ο.κ.

Με την απεργία τους, με το «στοπ» που βάζουν στην παραγωγή και στις υπηρεσίες, οι εργαζόμενοι με τα σωματεία τους διατρανώνουν το πραγματικά σύγχρονο και προοδευτικό σήμερα: Τη ζωή και δουλειά με δικαιώματα, τη διεκδίκηση για Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας με αυξήσεις στους μισθούς, το 7ωρο – 5ήμερο – 35ωρο, τα ουσιαστικά μέτρα για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία.

Απεργιακές συγκεντρώσεις  στην Αθήνα στις 10.30 π.μ. στα Προπύλαια, στον Πειραιά στις 10 π.μ. στην πλατεία Δημοτικού Θεάτρου, στη Θεσσαλονίκη στις 10.30 π.μ. στο Άγαλμα Βενιζέλου, συνολικά σε πάνω από 70 πόλεις σε όλη τη χώρα.

Στηρίζοντας έμπρακτα την απεργία των εργαζομένων στα τυπογραφεία και στα πρακτορεία του Τύπου, ο “Ριζοσπάστης” δεν θα κυκλοφορήσει αύριο Τετάρτη. Θα κυκλοφορήσει ξανά την Πέμπτη, με πλούσιο ρεπορτάζ για την πανεργατική απεργία και ανταποκρίσεις από τις απεργιακές συγκεντρώσεις των συνδικάτων σε όλη τη χώρα.

Είμαστε άνθρωποι και όχι μηχανές!

"Είμαστε άνθρωποι, δεν είμαστε μηχανές!:, σημειώνει το ΠΑΜΕ στο κάλεσμά του, θυμίζοντας ότι το σημερινό νομοσχέδιο παίρνει τη «σκυτάλη» από προηγούμενα των κυβερνήσεων ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ – ΠΑΣΟΚ, τα οποία ουσιαστικά «κατάργησαν το 8ωρο, για την πλουτοκρατία».

• Το ΠΑΜΕ αναδεικνύει παράλληλα την άθλια στάση «των πλειοψηφιών στη ΓΣΕΕ και στην ΑΔΕΔΥ, που αθωώνουν την πολιτική των μεγαλοεργοδοτών και καλλιεργούν νέες αυταπάτες για δήθεν λύσεις στα προβλήματα των εργαζομένων, με την κυβερνητική εναλλαγή, με την ανακύκλωση των ίδιων προσώπων που έχουν βάλει πλάτη στο ξήλωμα κατακτήσεων».
• "Η πείρα μας δείχνει ότι μόνο όταν οι εργαζόμενοι οργανώνονται στα συνδικάτα τους, όταν βγαίνουν στον δρόμο, μπορούν να βάλουν φρένο στην επίθεση. Ετσι ακυρώθηκαν στην πράξη νόμοι για τον περιορισμό της απεργίας, έτσι έμειναν στα χαρτιά τα 12ωρα στα μεταλλεία Χαλκιδικής, έτσι υπογράφτηκαν σε δεκάδες χώρους δουλειάς Συμβάσεις Εργασίας με συγκροτημένα δικαιώματα και καλύτερους μισθούς. Έτσι μπορούν να πεταχτούν στα σκουπίδια και οι 13 ώρες δουλειάς", αναφέρει.
• Κάλεσμα στις εργαζόμενες για μαζική συμμετοχή στην απεργία και στις συγκεντρώσεις απευθύνει η ΟΓΕ.
• "Την Τετάρτη 1η Οκτωβρίου κλείνουμε τα σχολεία μας και βγαίνουμε στους δρόμους μαζί με τους εργαζόμενους, τους γονείς μας, με τους φοιτητές και όλο τον λαό», τονίζει και η Συντονιστική Επιτροπή Μαθητών Αθήνας, απαιτώντας «να μη περάσει ο απάνθρωπος νόμος που υποχρεώνει τους γονείς μας να δουλεύουν 13 ώρες την ημέρα!".

Δεμένα τα βαπόρια,
στα δικαστήρια σέρνει η κυβέρνηση τους ελεγκτές
εναέριας κυκλοφορίας

Από την πρόσφατη απεργία στην ακτοπλοΐα
με αφορμή το νέο εφοπλιστικό έγκλημα

Δεμένα στα λιμάνια της χώρας θα παραμείνουν τα πλοία, καθώς στην 24ωρη πανεργατική απεργία συμμετέχουν και οι ναυτεργάτες.

Η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας καλεί επίσης σε συμμετοχή στην απεργία, την ίδια στιγμή μάλιστα που η κυβέρνηση σέρνει τον αγώνα τους στα δικαστήρια, για να βγει παράνομη άλλη μία κινητοποίησή τους. Όπως μάλιστα καταγγέλλει η ΕΣΚ Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας ΥΠΑ, η κυβέρνηση και η διοίκηση της ΥΠΑ με εργαλείο τον εργοδοτικό συνδικαλισμό στο ΔΣ της Ενωσης φέρουν ακέραιη την ευθύνη για την πολύ επικίνδυνη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στα αεροδρόμια της χώρας, εξαιτίας των ελλείψεων σε προσωπικό και μηχανικό εξοπλισμό. Και τονίζει ότι «επέβαλαν την αύξηση των ορίων της χωρητικότητας της εναέριας κυκλοφορίας και λένε ψέματα όλο το καλοκαίρι πως δεν υποβαθμίζεται η ασφάλεια των πτήσεων, ακόμα και όταν ξεπεράστηκαν τα αυξημένα όρια». Υπογραμμίζει ότι «οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, με προσήλωση στην ασφάλεια των επιβατών και των πληρωμάτων, στους κανόνες αέρος, δεν διαπραγματευόμαστε τα όρια της χωρητικότητας της εναέριας κυκλοφορίας» και καλεί σε μαζική συμμετοχή στην αυριανή απεργία.

Το ΠΑΜΕ καταγγέλλει την απόφαση του δικαστηρίου που έβγαλε παράνομη την απεργία των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας βάζοντας κι αυτό το λιθαράκι του στις εγκληματικές πολιτικές που αντιμετωπίζουν την ασφάλεια και την ανθρώπινη ζωή ως κόστος.

Δείτε Ριζοσπάστης 1 – 2

Από το 51ο Φεστιβάλ ΚΝΕ_ΟΔΗΓΗΤΗ

Ο αγώνας των εργατών της Cosco παράδειγμα προλεταριακής αλληλεγγύης των εργατών του κόσμου

Απεργία Cosco
“Φέρτε και τα Rafale! -Ούτε βήμα πίσω από το δικαίωμα στην απεργία και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας”

Ξεκίνησε από τις 6 το πρωί χτες η 24ωρη απεργία στο λιμάνι του Πειραιά της Ένωσης των Εργαζόμενων στην Διακίνηση Εμπορευματοκιβωτίων στις προβλήτες του Πειραιά (ΕΝΕΔΕΠ), με συγκέντρωση στις πύλες του (σσ. συνέχεια των ανεπανάληπτων κινητοποιήσεων του περασμένου Οκτώβρη | Νοέμβρη) .
Οι εργαζόμενοι στις προβλήτες ΙΙ και ΙΙΙ διαμηνύουν ότι δεν πρόκειται να κάνουν βήμα πίσω από τα αιτήματα τους. Πάνοπλες δυνάμεις καταστολής έχουν κυκλώσει το χώρο μετατρέποντας το λιμάνι σε κανονικό στρατόπεδο.

«Ούτε βήμα πίσω από το δικαίωμα στην απεργία και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων μας», το μήνυμα που στέλνουν, ενώ η απεργία είναι άκρως επιτυχημένη.

Την περασμένη Πέμπτη, τα δικαστήρια του Πειραιά, με τις γνωστές συνοπτικές διαδικασίες, έκαναν δεκτή τη σχετική αίτηση της εργοδοσίας και αποφάσισαν 5 μέρες πριν την έναρξη της απεργίας ότι αυτή είναι παράνομη.

📽️ ΠΑΜΕ: Βίντεο -Φωτογραφίες

Πάνοπλες δυνάμεις καταστολής -επιστράτευση μπράβων

Από τις 11μ.μ. με 12 τα μεσάνυχτα στο λιμάνι του Πειραιά, κλούβες ΜΑΤ, Λιμενικοί, «Αύρα» της αστυνομίας, ΟΥΚ, δυνάμεις ΔΙΑΣ και άλλες κατασταλτικές μονάδες έχουν ζώσει το χώρο και τον έχουν μετατρέψει σε στρατόπεδο.
Σοβαρές καταγγελίες κάνουν εργαζόμενοι της Cosco για επιστράτευση από την εργοδοσία μπράβων, γνωστών και σεσημασμένων υποδίκων για υποθέσεις της νύχτας σε όλη την περιφέρεια του Πειραιά, κατηγορούμενοι για σύσταση εγκληματικής οργάνωσης και εκβιασμούς.

«Τέτοιοι μπράβοι στέκονται αυτή τη στιγμή στις πύλες της Cosco για να ενισχύσουν το κλίμα τρομοκρατίας που έχει στήσει η εργοδοσία και η κυβέρνηση στο λιμάνι».
«Φέρτε και τα Rafale, …», δήλωσε ένας εργαζόμενος που συμμετέχει στην απεργία.

Πρόκειται για 24ωρη προειδοποιητική απεργία:
Οι εργαζόμενοι διεκδικούν υπογραφή ΣΣΕ που θα καλύπτει όλους τους εργαζόμενους, εφαρμογή του νόμου για τα ΒΑΕ σε όλους τους εργαζόμενους στο λιμάνι, επαναπρόσληψη των συμβασιούχων που δεν ανανεώθηκαν οι συμβάσεις τους, μόνιμη και σταθερή δουλειά για όλους, εφαρμογή των ΒΑΕ σε όλες τις ειδικότητες.
Σύμφωνα με το σωματείο, προηγήθηκαν τρεις άκαρπες συναντήσεις με την εργοδοσία της DPORT “Cosco”.

Βασίλης Μανωλάκος, ΔΣ του Σωματείου ΕΝΕΔΕΠ:
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο νόμος για τα ΒΑΕ καλύπτει νομικά όλους τους εργαζομένους του λιμανιού τόσο στην περίπτωση της προβλήτας Ι (ΟΛΠ) όσο και στην περίπτωση της προβλήτας ΙΙ και ΙΙΙ (Cosco). Μόνο στην περίπτωση της δεύτερης ωστόσο, ο νόμος δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί.
Το εύλογο ερώτημα που δημιουργείται είναι γιατί δεν εφαρμόζεται ο νόμος για ΒΑΕ στη Cosco, όταν μάλιστα έχει αγοράσει το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών του ΟΛΠ (70%); Το ίδιο ισχύει και με τις συλλογικές συμβάσεις. Στη μια προβλήτα εφαρμόζονται, στις άλλες όχι. 

«Φτάσαμε στο σημείο μετά από δώδεκα χρόνια μεγάλης κερδοφορίας για την εταιρία, ο κόσμος που προσλαμβάνει να είναι ακόμη με τρίμηνες συμβάσεις και με εκ περιτροπής εργασία. Με 12-16 μεροκάματα δηλαδή το μήνα, υπάρχουν εργαζόμενοι που είναι ακόμη και εννιά χρόνια τώρα μέσα. Αυτά είναι τραγικά. Οι εργαζόμενοι τους οποίους η εταιρία απασχολεί με εκ περιτροπής εργασία στην ουσία δουλεύουνε όσο δουλεύουν οι πλήρης απασχόλησης. Παρόλα αυτά, την εταιρία την εξυπηρετεί να κρατάει αυτό το μοντέλο, καθώς ο εργαζόμενος είναι πιο ευάλωτος στις πιέσεις και τους εκβιασμού της εταιρίας. Πολλοί από τους εργαζόμενους από την άλλη, προσλαμβάνονται με ιδιαίτερα «ομιχλώδη κριτήρια»», αναφέρει.

"Λίστα εισόδου" της Cosco

Με ειδική «λίστα εισόδου» η εργοδοσία επέτρεψε την είσοδο σε «ειδικά επιλεγμένους εργαζομένους» –απεργοσπάστες, γύρω στα 50 άτομα, ενώ απαγόρευσαν την είσοδο όλου του υπόλοιπου προσωπικού (στον ίδιο τον χώρο εργασίας τους).  Σύμφωνα με πληροφορίες, το πρωί με την έναρξη της απεργίας, δούλεψαν «κανονικά» μόνο οι 2 εκ των 24 γερανών του λιμανιού.

• Μ. Μπεκρής: Είμαστε ήδη νικητές! +VIDEO
• Μεγάλη επιτυχία συνεχίζεται η απεργία – Ούτε η τρίτη βάρδια δεν μπήκε για δουλειά +VIDEO
• Συνεχίζεται η ενίσχυση των δυνάμεων καταστολής (VIDEO)
• Με καθολική συμμετοχή συνεχίζεται η απεργία στην πύλη +VIDEO – ΦΩΤΟ
• Με συνθήματα συνεχίζεται η απεργία των λιμενεργατών +VIDEO
• Με αποφασιστικότητα και μαζική συμμετοχή στις πύλες συνεχίζεται η απεργία
• «Να η αλήθεια για την απεργία των εργαζομένων στην COSCO…. Από τους 2200 εργαζόμενους έχουνε μπει για δουλειά 50″ +VIDEO
• Και οι εργαζόμενοι της δεύτερης βάρδιας έμειναν έξω στην πύλη με τους συναδέλφους τους
• Π. Πολίτης: «Όλοι για έναν και ένας για όλους» +VIDEO
• Μαζικά συνεχίζουν την απεργία για τα δίκαια αιτήματά τους +VIDEO – ΦΩΤΟ
• Οι εργαζόμενοι της ΛΑΡΚΟ στο πλευρό των απεργών για να νικήσει η εργατική τάξη +VIDEO – ΦΩΤΟ
• Στο πλευρό των απεργών ο Σύλλογος Εκτελωνιστών – Τελωνειακών αντιπροσώπων Πειραιώς – Αθηνών
• Με αποφασιστικότητα απαντούν οι απεργοί στο εντεινόμενο όργιο καταστολής +VIDEO – ΦΩΤΟ
• «Οι εργάτες της COSCO δεν είναι μόνοι τους» +ΦΩΤΟ
• Η εργοδοσία της COSCO – «Dport» πιέζει την Αστυνομία να καταστείλει τους απεργούς +ΦΩΤΟ+
• Συμπαράσταση στον δίκαιο αγώνα των εργαζομένων της COSCO
• Μήνυμα αλληλεγγύης στους απεργούς εργαζόμενους στην COSCO
• Οι εργάτες της COSCO θα βγούν νικητές! Η καταστολή δεν θα περάσει!
• Αλληλεγγύη στους απεργούς της COSCO
• Να έρθει τώρα η εργοδοσία να υπογράψει τη σύμβαση +VIDEO – ΦΩΤΟ
• Με αποφασιστικότητα συνεχίζεται η απεργία για την ικανοποίηση των δίκαιων αιτημάτων
• Να υπογραφεί τώρα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας +VIDEO – ΦΩΤΟ
• Εργατικά Σωματεία στο πλευρό των απεργών +ΦΩΤΟ
• «Ούτε βήμα πίσω από τα δικαιώματα μας – Κάτω τα χέρια από την απεργία»
• Χρ. Κατσώτης: Να αποχωρήσουν άμεσα οι δυνάμεις καταστολής από το λιμάνι του Πειραιά
• Ηχηρή και αποφασιστική απάντηση δίνουν οι απεργοί – Στο πλευρό τους και εργαζόμενοι άλλων κλάδων +VIDEO – ΦΩΤΟ
• Κύμα συμπαράστασης και αλληλεγγύης στους απεργούς λιμενεργάτες! – Όλοι στο λιμάνι!
• Σεσημασμένοι υπόδικοι μπράβοι κάνουν τον «πορτιέρη» για την εργοδοσία
• Οι λιμενεργάτες του ΟΛΠ παγώνουν τις εργασίες τους μέχρι να αποσυρθούν οι δυνάμεις καταστολής
• Στο κενό το όργιο τρομοκρατίας και καταστολής – Η απεργία είναι πετυχημένη +VIDEO – ΦΩΤΟ+
• Μεγάλη συγκέντρωση στο λιμάνι από τους απεργούς +VIDEO
• «Η τρομοκρατία δεν θα περάσει» +VIDEO
• Στελέχη του λιμενικού σε ρόλο προϊσταμένου της εργοδοσίας +VIDEO- ΦΩΤΟ
• «Δεν πρόκειται να μας σταματήσουν» λένε οι απεργοί +VIDEO
• Δυνάμεις καταστολής έχουν κυκλώσει το λιμάνι του Πειραιά – Δεν κάνουμε πίσω λένε οι απεργοί +VIDEO – ΦΩΤΟ
• Ένωση Εργαζομένων Διακίνησης Εμπ|τίων στις προβλήτες του Πειραιά
  Κύμα συμπαράστασης και αλληλεγγύης στους απεργούς λιμενεργάτες

Όπως πληροφορεί το 902.gr, με ανακοινώσεις του Εργατικά συνδικάτα και φορείς  καταγγέλλουν την επιχείρηση τρομοκράτησης των απεργών της COSCO που εξελίσσεται από τα ξημερώματα, καλώντας τους εργαζόμενους να στηρίξουν την απεργία των λιμενεργατών.
Παράλληλα, τον μεγαλειώδη απεργιακό αγώνα των εργαζομένων της Cosco χαιρέτισε ο Θανάσης Ευαγγελάκης, πρόεδρος της ΠΕΜΕΝ μιλώντας στη συγκέντρωση. Σημείωσε ότι είναι συνέχεια του 7ημερου απεργιακού αγώνα του προηγούμενου διαστήματος, ενός αγώνα που συνεχίζεται γιατί τα αιτήματα είναι δίκαια. Κατήγγειλε τις δυνάμεις καταστολής που έστειλε η κυβέρνηση, σημειώνοντας ότι βρίσκονται απέναντι από εργάτες που αγωνίζονται για να μη δουλεύουν σε συνθήκες γαλέρας.
Τέλος, επεσήμανε ότι ο αγώνας αυτός αποτελεί παρακαταθήκη συνολικά για την εργατική τάξη και τους εργαζόμενους.

Ο Νίκος Καμπουρούδης μέλος της Διοίκησης του Συνδικάτου Μετάλλου Αττικής και Ναυπηγικής Βιομηχανίας Ελλάδας σημείωσε «ξέρουμε και εμείς τι σημαίνει να πηγαίνεις στη δουλειά και να μη ξέρεις αν θα ξαναγυρίσεις σπίτι σου. Ξέρουμε τι σημαίνει καταστολή». Κατήγγειλε την κυβέρνηση που έστειλε τις δυνάμεις καταστολής και απαίτησε να φύγουν από το λιμάνι.

Συμπαράστασή στους απεργούς της COSCO και καταδίκη για το όργιο τρομοκρατίας και καταστολής από κυβέρνηση και εργοδοσία

Παράδειγμα
προλεταριακής αλληλεγγύης
των εργατών του κόσμου

Ο απεργιακός αγώνας των λιμενεργατών στις προβλήτες της COSCO αυτών των ημερών για άλλη μία φορά πέρασε τα σύνορα και ζέστανε τις καρδιές εργατών σε κάθε γωνιά του κόσμου.
Χαρακτηριστικό το χαρακτικό του Juan Recabarren, (Χουάν Ρεκαμπάρεν) εικαστικού και μέλους του ΚΚ Μεξικού, που με τη δημιουργία του εκφράζει την αλληλεγγύη στους λιμενεργάτες με το μήνυμα «Viva La Huelga de los trabajadores de Cosco» - «Ζήτω η απεργία των εργατών της COSCO»!

 

Ο αγώνας των εργατών της Cosco στον Πειραιά υπήρξε παράδειγμα για τους αγώνες των εργατών του κόσμου,  προλεταριακής αλληλεγγύης και διεθνισμού -όπλο των εργατών του κόσμου ενάντια στα μονοπώλια

Juan Recabarren [Arkadi] (Facebook)
Δείτε και ... PAME_Greece