Δίκη “Meta”: Εθισμοί, κάλπικες ευαισθησίες και στο βάθος Money_Geld_Dinero_Soldi_деньги

εισαγωγικά
Οι περισσότεροι γνωστοί\ές και φίλοι\ες έχουν τουλάχιστον ένα ΜΚΔ, ο υποφαινόμενος 🤔  1^^2^^3 🙃 Υπάρχουν και ορισμένοι \ ες που τα κατάργησαν ή σαν τις κόρες μου δεν είχαν ποτέ __👊 από πεποίθηση η Μυρτώ _χαιρετώ σε και φιλώ σε ον μικρό χρωματιστό μεσ' στον καθρέφτη κλειδωμένο η Χλόη Cloè πχ. κλπ κλπ.
Διονύσης Σαββόπουλος 👉 Φορτηγό, το περιβόλι του τρελού …Μπάλλος _βρώμικο ψωμί _ Λαύριο _ Αχαρνής …

                    

Η συζήτηση γύρω από την έναρξη της μεγάλης ομοσπονδιακής δίκης στο Όκλαντ της Καλιφόρνια, όπου 29 Πολιτείες των ΗΠΑ έχουν καθίσει στο εδώλιο τον ψηφιακό μονοπωλιακό κολοσσό της «Meta», φέρνει στην επιφάνεια για μια ακόμα φορά και με τρόπο αποκαλυπτικό τη σαπίλα του καπιταλιστικού συστήματος. Υπενθυμίζεται πως οι 29 πολιτείες κατηγορούν τη "Meta" ότι σχεδίασε σκόπιμα τις πλατφόρμες της, "Facebook" και "Instagram", με τέτοιον τρόπο ώστε να είναι εθιστικές για παιδιά και εφήβους παραβιάζοντας την ομοσπονδιακή και πολιτειακή νομοθεσία, λες και μόλις σήμερα «ανακάλυψαν την Αμερική», ενώ συγχρόνως υποστηρίζουν ότι ο μονοπωλιακός γίγαντας συνέλεγε συστηματικά δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς γονική συγκατάθεση, παραβιάζοντας την ομοσπονδιακή νομοθεσία περί προστασίας της ιδιωτικότητας των ανηλίκων στο διαδίκτυο.

Οι αμερικάνικες πολιτείες εκτός από χρηματική αποζημίωση ζητούν από τη «Meta» να προχωρήσει σε αλλαγές στα προϊόντα της, όπως για παράδειγμα να τροποποιήσει τους αλγόριθμους προτάσεων που «χειραγωγούν την ντοπαμίνη», να αφαιρέσει τα φίλτρα εικόνας που αλλοιώνουν τα χαρακτηριστικά των χρηστών, να καταργήσει την αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, κ.ά.
              Με το θέμα έχουμε ασχοληθεί επανειλημμένα 
            "από τη σωστή πλευρά της ιστορίας" __δείτε ενδεικτικά

• "Αντισυστημική" τεχνολογία στην υπηρεσία του αστικού συστήματος
• Φονομπότ _Murderbot και chatbots ?¿
• Ποστάρεις = “υπάρχεις”; 🚫⛔⚠️
• Σε βαθιά νερά: Το γρασίδι είναι πράσινο ή μπλε;
• Η selfi-τιδα ως εμμονή και νέα ψυχική ασθένεια
• ‘‘Free Cinema’’ και βιομηχανία θεάματος – ακροάματος
• G7-G20: η “ιστορική συμφωνία για τη φορολόγηση των πολυεθνικών” και το... σχοινί του Μαρξ
• H Καρολάϊν (Caroline Crouch) και τα σκυλιά της νύχτας (και της μέρας...)
• Γαλλία - Vs Google σημειώσατε 1! ας γελάσουμε…

Παρά την προσπάθεια που γίνεται να παρουσιαστεί το ζήτημα ως ένα "τεχνικό πρόβλημα", ως "αστοχία των αλγορίθμων" που δύναται να διορθωθεί με μερικά ψηφιακά φίλτρα και ατελέσφορους "κόφτες" η αλήθεια δεν μπορεί με τίποτα να κρυφτεί, αφού θα ήταν τουλάχιστον αφελές να πιστέψει κανείς πως η κατάργηση π.χ. των likes ή μια αλγοριθμική τροποποίηση αρκούν για να προστατέψουν τους ανήλικους χρήστες από τους κινδύνους που γεννά η χρήση των social media για αυτούς (από τον κίνδυνο εθισμού μέχρι την έκθεση ανηλίκου σε κίνδυνο, τον διαμοιρασμό πορνογραφικού-κακοποιητικού υλικού κλπ), από τη στιγμή που τα ίδια τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα το κέρδος των μονοπωλίων, που αποτελούν προϊόντα τους. Αν υπάρχει άλλωστε κάτι που αποδεικνύεται περίτρανα στη συγκεκριμένη υπόθεση είναι ότι τόσο ο κολοσσός της "Meta" όσο και προσωπικά ο ιδρυτής της, Μ. Ζούκερμπεργκ, λειτούργησαν με πλήρη συνείδηση των πράξεών τους, κυνηγώντας το κέρδος. Άλλωστε και στην αγωγή των Πολιτειών, αυτές κατηγορούν τον μονοπωλιακό γίγαντα ότι σχεδίασε σκόπιμα τις ψηφιακές πλατφόρμες με τρόπο τέτοιο, ώστε να εθίσει μια ολόκληρη γενιά παιδιών και νέων, συλλέγοντας συστηματικά δεδομένα των ανήλικων χρηστών προκειμένου, όπως γίνεται συνήθως, να μεταπουληθούν σε διαφημιστικές εταιρείες για δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο ίδιος ο Arturo Bejar, πρώην υπάλληλος της «Meta», κληθείς να καταθέσει στο δικαστήριο, δήλωσε πως η εταιρεία διέθετε τεχνολογία για να επισημαίνει εκατομμύρια χρήστες που ενδεχομένως ήταν κάτω των 13 ετών, αλλά υιοθέτησε την πολιτική «μην ρωτάς, μην λες», επειδή θα αύξανε τα κέρδη της μακροπρόθεσμα, διαλέγοντας όπως κατέθεσε «την εμπλοκή των χρηστών και το κέρδος έναντι της ασφάλειας». Υπενθυμίζεται μάλιστα, πως πίσω στο 2021 η Francis Haugen, πρώην εργαζόμενη στο «Facebook», είχε δώσει στο φως της δημοσιότητας εσωτερικά απόρρητα έγγραφα έρευνας της ίδιας της εταιρείας, τα οποία αποκάλυπταν ότι η ηγεσία του ομίλου γνώριζε πολύ καλά πως η πλατφόρμα κατέστρεφε την ψυχική υγεία κυρίως εφήβων κοριτσιών, ωστόσο συνειδητά επέλεγαν να απορρίψουν τα μέτρα ασφαλείας καθώς κάτι τέτοιο θα μείωνε τον χρόνο χρήσης της πλατφόρμας και άρα και τα κέρδη τους. Μπροστά σε όλα αυτά, η υπερασπιστική γραμμή του μονοπωλιακού ομίλου ηχεί ως καθαρή πρόκληση, με τους δικηγόρους της εταιρίας να ισχυρίζονται πως «δεν υφίσταται επιστημονικά ο εθισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης» και ότι οι πλατφόρμες τους "προσφέρουν θετικές εμπειρίες".

Χαρακτηριστική η πρόσφατη __26-Αυγ,  ανάρτηση του Reuters με τίτλο η Meta συμφωνεί να πληρώσει 18 δισεκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει αγωγές στις ΗΠΑ σχετικά με τον εθισμό των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Η Meta αυστηροποιεί τις δικαστικές διασφαλίσεις για τα παιδιά, περιορίζει τη χρήση, αρνείται όμως τις παραβάσεις __ Η συμφωνία κερδίζει την έγκριση του δικαστηρίου και θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για άλλες εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης __Οι πολιτείες αναμενόταν να ζητήσουν πρόστιμα ύψους σχεδόν 200 δις$, ανοίγει νέα σελίδα, πληρώντας έως και 18 δις$ την επόμενη 10ετία και να περιορίσει κάπως τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι χρησιμοποιούν το Facebook και το Instagram, βάσει συμφωνίας με σχεδόν όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ. Αρνούμενη όμως η Meta κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς ότι σχεδίασε αυτές τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης για να εθίζει παιδιά. Οι διακανονισμοί που ανακοινώθηκαν την Τετάρτη 26-8 τερματίζουν την ομοσπονδιακή δίκη σχετικά με ισχυρισμούς ότι τα προϊόντα της Meta έβλαψαν τα παιδιά και ότι η εταιρεία παραπλάνησε το κοινό. Τέσσερις από τις πολιτείες - Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ - αναμενόταν να ζητήσουν πρόστιμα. Ενώ η Meta δεν θα υποστεί θεμελιώδη αναθεώρηση, οι συμφωνίες αντιπροσωπεύουν απλά μια προσπάθεια __συμφωνία κυρίων να καθοριστεί ο τρόπος με τον οποίο εξυπηρετεί τους νεαρούς χρήστες. Θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο για την επίλυση χιλιάδων άλλων αγωγών κατά εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης. Κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να περιορίσουν την πρόσβαση των παιδιών σε επιβλαβές διαδικτυακό περιεχόμενο, αλλά στην πράξη δεν υπάρχουν αποτελέσματα. "Το επίκεντρο αυτής της υπόθεσης ήταν η προστασία των παιδιών μας", δήλωσε ο Γενικός Εισαγγελέας του Κολοράντο, σε ανακοίνωσή του "αλλά ως εδώ". "Η ανακούφιση που λαμβάνουμε με αυτόν τον διακανονισμό είναι πολύ σημαντική και πολύ πέρα ​​από ό,τι έχει διατάξει ή είναι πιθανό να διατάξει οποιοδήποτε δικαστήριο".

Η Μέτα συμφώνησε κατά την επόμενη 10ετία να περιορίσει τη χρήση του Facebook και του Instagram από τους εφήβους σε δύο __καταρχήν ώρες την ημέρα και να αποκλείσει κάθε χρήση από τα μεσάνυχτα έως τις 6 πμ, χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων __sic!!.
Αυτά τα όρια θα μπορούσαν να γίνουν αυστηρότερα εάν οι πλατφόρμες Snapchat, TikTok και YouTube υιοθετήσουν παρόμοιους όρους, αλλά προς το παρόν δεν έγινε κάτι. Η Meta θα απενεργοποιήσει επίσης τις "περισσότερες" (;;) ειδοποιήσεις push προς τους εφήβους χρήστες κατά τις σχολικές ώρες από τις 8 πμ. έως τις 3 μμ. και θα ενισχύσει τα μέτρα για την αποτροπή της πρόσβασης των παιδιών σε περιεχόμενο με περιορισμό ηλικίας.
Ο διακανονισμός δεν απαιτεί από τη Meta να εγκαταλείψει τις εξατομικευμένες προτάσεις ή τη στοχευμένη διαφήμιση. Επίσης, δεν αντιμετωπίζει περιεχόμενο που οι ερευνητές της Meta βρήκαν ιδιαίτερα προβληματικό, συμπεριλαμβανομένων αναρτήσεων που έκαναν τους χρήστες του Instagram να νιώθουν άβολα με την εικόνα του σώματός τους.
Η Meta αρνήθηκε ότι έκανε λάθος συμφωνώντας σε συμβιβασμό. Η συνολική πληρωμή για την Meta είναι ψίχουλα αντιπροσωπεύοντας τα κέρδη 3 μηνών __περίπου έσοδα ενός μήνα.
σσ. τα κέρδη του FaceBook εκτοξεύονται συνεχώς Σε εκατομμύρια $ Έσοδα 2026 _60.801$ | 2025 47.516$ +28 % φόροι  2.908$ | 2.197$ __Πραγματικός φορολογικός συντελεστής 16% | 11% __ Καθαρά κέρδη 18.337 $
"Η διασφάλιση μιας ασφαλούς και παραγωγικής εμπειρίας για τους εφήβους στις πλατφόρμες μας είναι απόλυτη επιτακτική ανάγκη για την Meta, που διαχρονικά το φροντίζει", ανέφερε η εταιρεία σε μια της ανάρτηση. "Θέλουμε να το κάνουμε αυτό πιο σωστό για τους γονείς και τους εφήβους". Μετά τα παραπάνω οι μετοχές της Meta αυξήθηκαν έως και 4,1% σε μια μέρα και έκλεισαν με άνοδο. Οι περισσότερες πολιτείες θα καταθέσουν τα χρήματα σε δικούς τους λογαριασμούς, κάποιες λίγες θα διαθέσουν μικρό μέρος τους για την αντιμετώπιση της ψυχικής υγείας των παιδιών. Η Meta σχεδιάζει να δημοσιεύσει άμεσα μια επιστολή σε εθνικές εφημερίδες για να πιέσει το TikTok και το YouTube να βελτιώσουν την προστασία των παιδιών.
Στο μεταξύ η περιφερειακή δικαστής των ΗΠΑ, Yvonne Gonzalez Rogers, ενέκρινε τον κύριο διακανονισμό αργά την Τετάρτη, έχοντας επιβλέψει τη δίκη που ξεκίνησε στις 18 Αυγούστου.
Xαρακτήρισε τον διακανονισμό "ένα καλό βήμα προς τα εμπρό" και είπε στους δικηγόρους της Meta και των πολιτειών: "Είμαι πολύ χαρούμενη που δεν χρειάζεται να ολοκληρώσω αυτή τη δίκη __όλα καλά".
Ο επικεφαλής του Instagram, , είχε αρχίσει να καταθέτει πριν ανακοινωθεί ο διακανονισμός και αναμενόταν και ο διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζάκερμπεργκ. Οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης αντιμετωπίζουν χιλιάδες αγωγές σε ομοσπονδιακά και πολιτειακά δικαστήρια από ιδιώτες, σχολικές περιφέρειες, δήμους και άλλους κυβερνητικούς φορείς, με την κατηγορία ότι εν γνώσει τους προσπάθησαν να εθίσουν παιδιά και προκάλεσαν κρίση ψυχικής υγείας, συμπεριλαμβανομένων βλαβών όπως άγχος, κατάθλιψη και αυτοκτονία και επίσης ισχυρισμούς από 29 πολιτείες ότι η Meta παραβίασε τον ομοσπονδιακό Νόμο για την Προστασία του Απορρήτου των Παιδιών στο Διαδίκτυο, συλλέγοντας (εν γνώσει τους όμως) προσωπικά δεδομένα από παιδιά χωρίς τη συγκατάθεση των γονέων και χρησιμοποιώντας τα για την εκπαίδευση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Η Meta υποστήριζε εδώ και καιρό ότι δεν θα μπορούσε να παραπλανήσει τους καταναλωτές επειδή ο "εθισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης" δεν ήταν αναγνωρισμένη ψυχιατρική πάθηση!!.
κλπ κλπ

Κατ’ επέκταση, η ωμή και βίαιη πραγματικότητα που διαμορφώνεται δεν γίνεται να θαφτεί κάτω από το χαλάκι της "εταιρικής ευθύνης", αφού ο λύκος ούτε μπορεί αλλά ούτε και θέλει να φυλάξει τα πρόβατα, τη στιγμή εξάλλου που όλα επιτρέπονται στο βωμό της απελευθερωμένης καπιταλιστικής αγοράς. Η ραγδαία αύξηση της κατάθλιψης, του εθισμού, ακόμη και των αυτοκτονιών ανάμεσα σε αυτές τις τρυφερές ηλικίες δεν είναι «ατυχήματα» της ψηφιακής εποχής, αλλά το άμεσα, νομοτελειακό αποτέλεσμα της λειτουργίας και αυτών των πλατφορμών που με μοναδικό κριτήριο τη μεγιστοποίηση του κέρδους τους αναζητούν διαρκώς τρόπους να κρατήσουν «δέσμιο» τον χρήστη, ενώ και το περιεχόμενό τους «ανακυκλώνει» και «μεγεθύνει» για τον σκοπό αυτόν, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες, όλη τη σαβούρα που αναπαράγει η αστική κοινωνία, το σάπιο καπιταλιστικό σύστημα: Τις "αξίες" του ατομισμού, της κούφιας επίδειξης, του ο "θάνατός σου η ζωή μου", του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και της "κουλτούρας φέρετρων". Ούτε τρίχα απ’ όλα αυτά δεν πρόκειται να πειράξουν οι προτάσεις για "αυστηρά φίλτρα" όπως αυτές των 29 Πολιτειών, για "εφηβικούς λογαριασμούς" __όπως αυτούς που λάνσαρε η "Μeta", ή για "κώδικες δεοντολoγίας", την ώρα που η μόνη "δεοντολογία" που αναγνωρίζει το κεφάλαιο, το κράτος και οι κυβερνήσεις του είναι αυτή του κέρδους.

Για του λόγου το αληθές, στην περίπτωση της "Meta", ακόμη και οι αποφάσεις των αμερικάνικων δικαστηρίων αποφεύγουν να επιβάλουν ριζικές αλλαγές π.χ. στη λειτουργία του ατέρμονου scroll ή της αυτόματης αναπαραγωγής βίντεο επικαλούμενες την προστασία της «ανταγωνιστικότητας της εταιρείας» και την «ελευθερία του λόγου» των πολυεθνικών! Την ίδια ώρα, τα 200 δισ. δολάρια που ζητούν από την εταιρεία ως αποζημίωση οι Πολιτείες αποτελούν κυριολεκτικά ψίχουλα για ένα μονοπώλιο με ετήσια κέρδη που αγγίζουν τα 60 δισ., αποδεικνύοντας πως το «τιμωρό» χέρι της αστικής δικαιοσύνης φτάνει μέχρι εκεί που …δεν θίγεται το συμφέρον του κεφαλαίου. Και όσο γι’ αυτό χαρακτηριστικές είναι και οι δεκάδες σχετικές υποθέσεις όπου τα μονοπώλια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αξιοποιώντας και όλα τα σχετικά παραθυράκια της αστικής νομοθεσίας, «καθάρισαν» με έναν εξωδικαστικό μηχανισμό …και ούτε γάτα, ούτε ζημιά. Ακόμα και οι όποιες υποτιθέμενες ρυθμίσεις και «δικλείδες» μπαίνουν στα συστήματά τους «είναι σχεδιασμένες να αποτύχουν» όπως λένε οι ίδιοι οι σχεδιαστές τους, σημειώνοντας π.χ. πως είναι έτσι σχεδιασμένες, ώστε η πλειοψηφία να μην μπαίνει στον κόπο να τις ενεργοποιήσει. «Είναι σαν να πρέπει να ανοίγεις τον αερόσακο κάθε φορά που μπαίνεις στο αυτοκίνητο», έλεγε χαρακτηριστικά ο προαναφερόμενος μάρτυρας Art. Bejar στην κατάθεσή του.

Για να καταλάβει κανείς το μέγεθος της υποκρισίας, αρκεί να ρίξει κανείς ματιά στην ευρωενωσιακή προσέγγιση του θέματος. Η «φιλεύσπλαχνος» ΕΕ που πριν από λίγο καιρό χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο ψήφισε τον αντιδραστικό κανονισμό Chat Control απελευθερώνοντας τη μαζική παρακολούθηση των πάντων, όσον αφορά την περίπτωση της «Meta» σε προκαταρκτικά συμπεράσματα έρευνάς της ανέφερε: «Η “Meta” δεν αξιολόγησε σωστά τους κινδύνους, που δημιουργούν βασικά χαρακτηριστικά των δύο πλατφορμών». Γιατί για την ένωση του κεφαλαίου το ζήτημα χαρακτηρίζεται ως «μη σωστή αξιολόγηση», ξεπλένοντας τις ευθύνες του μονοπωλιακού ομίλου, κι όχι ως κυνήγι του κέρδους. Ενώ δεδομένο είναι και πως οι παραβιάσεις των προσωπικών δεδομένων, όπως και όλα τα υπόλοιπα, αξιοποιούνται και ως πρόσχημα στα πλαίσια των ιμπεριαλιστικών και άλλων ανταγωνισμών, όπως π.χ. δείχνει και η περίπτωση των προστίμων της ΕΕ απέναντι στα αμερικάνικα μονοπώλια στα πλαίσια των εμπορικών πολέμων, όπως και προηγούμενες υποθέσεις στις ΗΠΑ, όπως π.χ. οι σφοδρές επιθέσεις του Τραμπ στο «TikTok» της κινέζικης «ByteDance», με πρόσχημα αντίστοιχα ζητήματα, κριτική που κράτησε …μέχρι την τελική μεταβίβαση του αμερικανικού σκέλους της πλατφόρμας σε κοινοπραξία υπό αμερικανικό έλεγχο («Oracle» του σφόδρα φιλο-ισραηλινού Larry Ellison, Silver Lake και το επενδυτικό ταμείο MGX του Αμπου Ντάμπι).

ΕΣΣΔ ...

Όσο τα μέσα παραγωγής, οι υποδομές των τηλεπικοινωνιών, τα νέα ψηφιακά εργαλεία και δίκτυα βρίσκονται στα χέρια μιας χούφτας παράσιτων η τεχνολογική πρόοδος θα στρέφεται νομοτελειακά ενάντια στον λαό και τα παιδιά του. Η τεχνολογία που θα μπορούσε να είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο μόρφωσης, επικοινωνίας, πολιτισμού, στα χέρια του κεφαλαίου μετατρέπεται σε μοχλό αλλοτρίωσης, χειραγώγησης, εμπορευματοποίησης, ελέγχου και φακελώματος, υποταγής στον καπιταλιστικό τρόπο ζωής.

     Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι τεχνολογικό αλλά φύσει ταξικό. 

Δεν λύνεται ούτε βάζοντας τον λύκο να φορέσει την «προβιά» του δήθεν τάχα φύλακα για τα πρόβατα, ούτε με την επίκληση της «ατομικής ευθύνης» των γονιών, από τους οποίους ζητάνε να τα βάλουν κατά μόνας με τα επιτελεία των επιχειρηματικών ομίλων που βρίσκονται πίσω από τις εφαρμογές και μάλιστα την ίδια στιγμή που σπάνε κόκαλα η εντατικοποίηση, ο εργασιακός μεσαίωνας, η έλλειψη ελεύθερου χρόνου. Η νέα εποχή στην τεχνολογία απαιτεί σε όλα τα επίπεδα μια νέα εποχή στην κοινωνία, τον σοσιαλισμό – κομμουνισμό, εκεί όπου η επιστήμη, η τεχνολογία και η παραγωγή δεν θα υποτάσσονται στο κέρδος των λίγων, αλλά θα υπηρετούν τις σύγχρονες ανάγκες των πολλών. Μόνο όταν και τα ψηφιακά μέσα, μαζί με τα υπόλοιπα μέσα παραγωγής περάσουν στα χέρια της εργατικής τάξης, η προστασία, η ασφάλεια και η ολόπλευρη ανάπτυξη των εργαζομένων και των παιδιών τους θα γίνουν η απόλυτη προτεραιότητα.

Πρώτο φθινόπωρο 🍁🍁 κι η θάλασσα 🌀 σβήνει στην άμμο τα βήματα των ❣️ χαμένων εραστών

Χινόπωρο που λέει ο Βάρναλης __ Να 'ναι χινοπωριάτικον απομεσημερ', όντας μετ' άξαφνη νεροποντή χιμάει μες απ' τα σύννεφα θαμπωτικά γελώντας  ήλιος χωρίς μαντύ.

Gerta Taro από τη φίλη Μυρτώ
Ισπανία εμφύλιος τέτοιες μέρες

Φθινόπωρο __αρχαία φθινόπωρον // φθίνω (λιγοστεύω) + ὀπώρα (φρούτο), σηματοδοτεί τη μετάβαση από το καλοκαίρι στο χειμώνα. Ορισμένοι πολιτισμοί θεωρούν την φθινοπωρινή ισημερία ως "μέσα του φθινοπώρου", για τους μετεωρολόγους είναι Σεπτέμβρης (από την πρώτη του μήνα) Οκτώβρης και Νοέμβρης.

Φθινόπωρο 🌿🍂 με ποίηση 🇵🇸 Παλαιστίνης ✨🎈

                    Μίλτος Σαχτούρης
Τί γυρεύει το κορίτσι στο σκοτάδι της καρέκλας;
γρήγορα καθώς νυχτώνει το φθινόπωρο
γδύνεται με σύννεφα μπροστά στα μάτια με τη βροχή μες στο κεφάλι
με τη βελόνα στην καρδιά βγάζει τις κάλτσες
βγάζει τα λουλούδια πετάει το φωτοστέφανο
έξω τα φύλλα του καιρού βάφονται μες στο αίμα
                     Βάρναλης Χινόπωρος
Πόσον η Ζήση απλόχωρη κι όμως δε με χωράει!
Πόσον ο θάνατος παντού κι αλί δεν τονε βρίσκω!
Χτυπάει τα παραθύρια μας του χινοπώρου η μέρα,
καθώς πετιέται σαν τη φλόγ’ απ’ του Υμηττού την κόψη,
μετωρισμένη στα φτερά γαλατερής ομίχλης!

Και μπήκε ο ήλιος της αυγής ολάρμενος στο σπίτι
και μπήκε ο μήνας Τρυγητής με τα γλυκά σταφύλια
και με τους σκούρτους, τις μουστιές και με το Βάκχο πρώτο,
με πίπιζες και με χορούς κι ολόγδυτες Βακχίδες
και με σηκώσαν από χάμου ώς του βουνού το ψήλος
και πήρα μαζί τους όλο πνεύμα ανάερο, φτερουγάτο!
Και πού ’μαι τώρα;
Ούτε και ξέρω. Σ’ άλλη γης και χρόνο!
Τόσον η ζήση απλόχωρη κι άλλους χωράει αρρώστους!
Τόσον ο θάνατος παντού και πουθενά δεν είναι!

             

Gerta Taro από τη φίλη Μυρτω
Ισπανία εμφύλιος τέτοιες μέρες

Höstsonaten Φθινοπωρινή Σονάτα

Όταν ο Ίνγκμαρ συνάντησε την Ίνγκριντ ή πώς η συνεργασία των δύο μυθικών Μπέργκμαν της μεγάλης οθόνης οδήγησε σε μια (ακόμη) εμβληματική στιγμή
Γυρισμένη μόλις σε δεκαπέντε μέρες στη Νορβηγία ήταν η αγωνιώδης έξοδος του σκηνοθέτη στο φως, που στη δική του περίπτωση σήμαινε φυσικά την επιστροφή στο σκοτάδι. Σε μία από τις σκληρότερες (αλλά και πιο ανθρώπινες) ταινίες του μια πρώην διάσημη πιανίστρια επισκέπτεται τη συνεσταλμένη κόρη της μετά από πολυετή απουσία. Μέσα σε μια νύχτα ακούγονται λόγια αδιανόητης ωμότητας, με εκείνα που δεν λέγονται, μα υπονοούνται μέσα από τα βλέμματα, να μοιάζουν ακόμα πιο τρομακτικά, σε μια αντιπαράθεση γονέα και τέκνου καταδικασμένη να επαναλαμβάνεται κυκλικά, να αναπαράγεται αυτούσια στο διηνεκές, παρά τις όποιες πρόσκαιρες ανακωχές.

Μετρημένες οι φορές που έχεις δει στο πανί τέτοιο ξεγύμνωμα σαν αυτό της Μπέργκμαν εδώ, δεν ξέρεις πού τελειώνει η ερμηνεία και πού ξεκινά η εξομολόγηση. Η πιανίστρια Σάρλοτ, με ακατάπαυστη ενεργητικότητα παρά την ηλικία της, επιστρέφει κι εκείνη μετά από επτά χρόνια απουσίας κι αποξένωσης στην κόρη της, Εύα, κατόπιν πρόσκλησης της τελευταίας στο απομονωμένο σπίτι όπου ζει μαζί με τον εφημέριο σύζυγό της. Η αδημονία και η αρχικά εγκάρδια υποδοχή θα δώσουν γρήγορα τη θέση τους στην αμηχανία και τη νευρικότητα, καθώς οι σκελετοί και οι σωρευμένες ενοχές και κατηγορίες χρόνων θα αρχίσουν να βγαίνουν σιγά σιγά στην επιφάνεια μέχρι τη νομοτελειακή σύγκρουση. Γιατί η Εύα, προς δυσάρεστη έκπληξη της Σάρλοτ,  φιλοξενεί στο σπίτι της την αδερφή της Ελένα, η οποία πάσχει από μια πολυετή εκφυλιστική ασθένεια και την οποία η μητέρα τους είχε παρατήσει σε ένα ίδρυμα γιατί ήταν εμπόδιο στην καριέρα της. Γιατί η Σάρλοτ πενθεί το πρόσφατο θάνατο του τελευταίου της συντρόφου, ενώ η Εύα δεν μπορεί να ξεπεράσει το χαμό του τετράχρονου γιου της, στην κηδεία του οποίου η μητέρα της δεν πήγε.

Γιατί οι δύο γυναίκες συνδέονται με έναν ιστό ενοχών, συμπλεγμάτων και αλληλοσυγκρουόμενων συναισθημάτων και χωρίζονται από μια αβυσσαλέα απόσταση, το βάθος και η έκταση της οποίας θα αποκαλυφθούν μέσα μια βραδιά που θα πέσουν οι μάσκες και θα εκτοξευθούν από την Εύα τα κατηγορώ μιας ολόκληρης ζωής. Γιατί σ’ αυτή τη μονομαχία δεν μπορούν να υπάρξουν νικητές,  παρά μόνο μια λαβωμένη εκεχειρία. Μέχρι την επόμενη φορά που ίσως δεν έρθει ποτέ.
Σ’ αυτό το (αρχε)τυπικά μπεργμανικό σύμπαν και δικαιώνοντας πλήρως τον τίτλο της ταινίας και ως προς τα δύο συνθετικά του μέρη, ο Σουηδός σκηνοθέτης, με τη βοήθεια του τεράστιου διευθυντή φωτογραφίας και συνεργάτη του, Σβεν Νίκβιστ, πλημμυρίζει την οθόνη με χρώματα μουντά και καταθλιπτικά, με τις αποχρώσεις του καφέ, του κίτρινου και του μπεζ, να αντικατοπτρίζουν τη διάθεση των ηρώων του και το χλωμό και θαμπό σκανδιναβικό φως να είναι a priori ανίκανο να φωτίσει και να ζεστάνει τις ψυχές τους, ενώ δίνει στη δραματουργία μια πένθιμη μουσικότητα, που τιθασεύει και ξεδιπλώνει (με έναν επίσης αμιγώς και τυπικά σκανδιναβικό τρόπο) όλον αυτό το για χρόνια κρυμμένο συναισθηματικό κυκεώνα μέσα από τη δομική φόρμα μιας σονάτας, που «εκθέτει» στην αρχή τα εκατέρωθεν μέτωπα, κορυφώνει την αντιπαράθεση με μια καταιγιστική «ανάπτυξη» και καταλήγει σε μια "επανέκθεση" υπό το πρίσμα των αποκαλύψεων του προηγούμενου μέρους, η οποία χωρίς κανένα χολιγουντιανό closure αφήνει και πάλι όλα τα μέτωπα ανοιχτά.

Κι όλα αυτά με μια πλανοθεσία που παρακάμπτει την ενδογενή θεατρικότητα (είναι γνωστή, άλλωστε, η αγάπη του σκηνοθέτη για το θέατρο και η εξίσου λαμπρή πορεία του σε αυτό) ή μάλλον τη μετατρέπει από μειονέκτημα σε προτέρημα, αφού ο Μπέργκμαν στήνει μέσα στους τέσσερις τοίχους του ήδη απομονωμένου σπιτιού της Εύα ένα κλειστοφοβικό και βραδυφλεγές πλαίσιο, με τα ασφυκτικά κοντινά στα πρόσωπα των ηρωίδων του __σε συνθέσεις που παραπέμπουν στο "Περσόνα " και με τα σώματα που διστάζουν να έρθουν σε επαφή (για τις ψυχές ούτε λόγος) να μετατρέπουν το κινηματογραφικό κάδρο σε άλλη μια φυλακή για τα αδιέξοδα συναισθήματά τους.
Η πλέον εμβληματική σκηνή της ταινίας, εξάλλου, η μουσική "μονομαχία" μάνας και κόρης με αφορμή ένα Πρελούδιο του Σοπέν, είναι ενδεικτική του τρόπου με τον οποίο ο Μπέργκμαν εκμεταλλεύεται στο έπακρο τόσο τη στατικότητα, όσο και τη μουσική για να καταστήσει ρητά τα άρρητα με έναν τρόπο πολύ πιο άμεσο και επώδυνο από τις λέξεις. Το πιάνο, το όργανο εκείνο που καθόρισε με τόσο διαφορετικό τρόπο τις ζωές των δύο γυναικών, θα γίνει το πεδίο της μάχης, όπου η Εύα, κατόπιν παρότρυνσης της μητέρας της, θα παίξει το πρελούδιο νευρικά και άτσαλα, με τονικά και εκφραστικά λάθη, αντιληπτά ακόμα και στον πλέον άμουσο ακροατή. Η κάμερα θα εστιάσει στο πρόσωπο της Σάρλοτ, εκεί όπου παλεύουν στο βλέμμα της η μητρική αγάπη, η αμηχανία απέναντι στη μετριότητα, η αυστηρότητα του ολοκληρωμένου καλλιτέχνη απέναντι στον ερασιτεχνικό συναισθηματισμό. Κι όταν οι ρόλοι αντιστραφούν και η διάσημη μητέρα ερμηνεύσει (αναμενόμενα άψογα) το ίδιο κομμάτι, τότε στο πρόσωπο της Εύας θα διαγραφούν, ,ανάμεσα στα τόσα ανείπωτα αισθήματα, η ταπείνωση, η πίκρα, η ήττα και ο θαυμασμός.
Κι αν ο μαέστρος φέρει την ευθύνη για το συντονισμό και το τελικό αποτέλεσμα, τα μουσικά όργανα είναι εκείνα που καλούνται κάθε φορά να μεταδώσουν όλες τις αποχρώσεις του έργου και ο Μπέργκμαν ευτύχησε να έχει στη διάθεσή του δύο από τα καλύτερα, δύο κορυφαίες ηθοποιούς, τη γνώριμη μούσα του, Λιβ Ούλμαν, στο ρόλο της κόρης και για πρώτη και μοναδική φορά στην καριέρα τους, τη δεύτερη κι εξίσου μυθική Μπέργκμαν της Σουηδίας στο ρόλο της μητέρας. Πραγματοποιώντας μια υπόσχεση χρόνων για συνεργασία (το ανέκδοτο θέλει την Ίνγκριντ Μπέργκμαν, πρόεδρο στο φεστιβάλ των Καννών το 1973, να αφήνει κρυφά ένα σημείωμα στην τσέπη του σκηνοθέτη που ήταν παρών στην Κρουαζέτ για την εκτός διαγωνιστικού προβολή του "Κραυγές και Ψίθυροι"), οι δύο καλλιτέχνες, αναμφίβολα bigger than life προσωπικότητες, ήρθαν πολλές φορές σε ρήξη στα γυρίσματα, αυτή η κόντρα όμως γέννησε την τελευταία μεγάλη ερμηνεία της Σουηδής ηθοποιού, που έμελλε να είναι και το κύκνειο άσμα της, καθώς είχε ήδη πριν τα γυρίσματα διαγνωστεί με τον καρκίνο που λίγα χρόνια μετά θα της έπαιρνε τη ζωή.

Ο ου­ρα­νός γι­γα­ντώ­νε­ται γκρί­ζος _το έδα­φος στά­ζει φύλλα

Η "Φθινοπωρινή Σονάτα" ήταν, επίσης, η τελευταία ταινία που γύρισε ο Μπέργκμαν για τον κινηματογράφο. Όλες οι υπόλοιπες, συμπεριλαμβανομένου και του magnum opus του, "Φάνι και Αλέξανδρος", ήταν τηλεοπτικές παραγωγές, επομένως η εποχή του τίτλου απέκτησε κι άλλη μια διάσταση στην ολοκλήρωση και την κυκλική πορεία μιας φιλμογραφίας, της οποίας ο πρώτος σημαντικός σταθμός ήταν το "Καλοκαίρι με τη Μόνικα ". Κι αν ο χρόνος κυλάει αναπόδραστα, όπως υπενθυμίζουν τα πλάνα του ρολογιού (ένα ακόμα σήμα κατατεθέν του σκηνοθέτη), το πεσιμιστικό, αλλά και ανοιχτό τέλος αφήνει μια χαραμάδα για τη σωτηρία, τη συγχώρεση και, γιατί όχι, τη λύτρωση.