Στρατής Τσίρκας: από τις "Ακυβέρνητες πολιτείες", στη "Χαμένη Άνοιξη"

Το ενδιαφέρον για τη «Χαμένη Άνοιξη», το τελευταίο έργο του Στρατή Τσίρκα (1976), όπως και για το σύνολο του έργου του, παραμένει μεγάλο. Ούτως ή άλλως, μεγάλο παραμένει το ενδιαφέρον για τα ιστορικά γεγονότα, τα οποία αναφέρονται στο έργο του _για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, το Κίνημα της Μέσης Ανατολής, την Ελλάδα του '50, τα Ιουλιανά κ.ά.
Η εύστοχη μεταφορά του έργου στο θέατρο στην ομώνυμη θεατρική παράσταση το 2025, η ανίχνευση και στη θεατρική της μεταφορά του ανθρώπινου στο πολιτικό και αντίστροφα, οι δυνατές σκηνοθετικά σκηνές όπως η κηδεία του Σ. Πέτρουλα στο κλείσιμο, η πειστική απόδοση των ηρώων του έργου από τους ηθοποιούς της παράστασης, και ο αρκετός κόσμος - και νέος - ο οποίος την παρακολούθησε μαζί μας, είναι η απόδειξη. Η σημασία του Στρατή Τσίρκα ως λογοτέχνη είναι φυσικά αναμφίβολη. Η σημασία του επίσης ως πολιτική παρουσία είναι και αυτή καταγεγραμμένη __συμβολή στην έκδοση της πολιτικής επιθεώρησης "Ελλην", συμμετοχή στην οργάνωση του ΚΚΕ "Αντιφασιστική Πρωτοπορία", συμμετοχή στον Ελληνικό Αντιφασιστικό Σύνδεσμο, διαγραφή από το ΚΚΕ το 1961 για το έργο του "Λέσχη", ρόλος στο Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο στη διάρκεια της δικτατορίας, ένταξη στο "ΚΚΕ Εσωτερικού" το 1968.

   Στ’ όνομά σου, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα…

Παρένθεση_ "Στ’ όνομά σου, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που πέθανες στην Ισπανία για τη λευτεριά του ζωντανού λόγου, εμείς, οι ποιητές από πολλές χώρες του κόσμου, που μιλάμε και γράφουμε σε διάφορες γλώσσες, ορκιζόμαστε εδώ πέρα, όλοι μαζί, πως τ’ όνομά σου δε θα ξεχαστεί ποτέ πάνω στη γη, και στ’ όνομά σου, όσο που θα υπάρχει τυραννία και καταπίεση να τις καταπολεμήσουμε, όχι μονάχα με το λόγο μα και με τη ζωή μας". Ο παραπάνω όρκος δόθηκε από λογοτέχνες απ’ όλες τις χώρες του κόσμου, όπου συγκεντρώθηκαν αρχικά στη Βαλένθια και στη συνέχεια στο Παρίσι, το 1937, στο 2^ο Διεθνές Συνέδριο των συγγραφέων, για την υπεράσπιση της κουλτούρας ενάντια στο φασισμό.Τον όρκο συνέταξε ο Στρατής Τσίρκας μαζί με τον Αμερικανό ποιητή Λάνγκστον Χιους και προωθήθηκε από τον Λουί Αραγκόν. Ανάμεσα στους λογοτέχνες που τον υπόγραψαν είναι οι Μπέρτολτ Μπρεχτ, Πάμπλο Νερούντα, Ιλία Ερενμπουργκ, Αλεξέι Τολστόι κ.ά. __τέλος παρένθεσης

1. Κάιρο, 1929 _ Σε ηλικία 18 χρονών
2. Κάιρο, 2 Μαΐου 1926 _Κυριακή του Πάσχα
3. Σε νεανική ηλικία
Αρχείο Αντιγόνης Χατζηανδρέα

Οι Ακυβέρνητες Πολιτείες απαρτίζονται από τρεις τόμους: Η Λέσχη (1961), Αριάγνη (1962), Η Νυχτερίδα (1965). Η δράση τοποθετείται αντίστοιχα στην Ιερουσαλήμ, στο Κάιρο, στην Αλεξάνδρεια. Ένα μυθιστόρημα που τιθασεύει αριστοτεχνικά μια χειμαρρώδη ιστορική ύλη, δίνοντας ανθρώπινη φωνή στο έπος και στο δράμα του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, την ώρα που κρινόταν το μέλλον των λαών και παίχτηκε στα ζάρια η τύχη της Ελλάδας. Χάρη σε ποικίλες αναδρομές, η τριλογία ζωντανεύει και προγενέστερες περιόδους, από τον Μεσοπόλεμο, τον χλωρό παράδεισο της εφηβείας με τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα κάποιων ηρώων, ως την παλιά Αίγυπτο ανακαλώντας μνήμες προγόνων. Το έργο κορυφώνεται με την εξέγερση του Στρατού και του Στόλου, το κίνημα του Απρίλη 1944 και τη δραματική καταστολή του, ενώ, με τον επίλογο του γ' τόμου, μεταφερόμαστε στη Θεσσαλονίκη μετά τον Εμφύλιο, το 1954, όπου ακούγεται ένα συγκλονιστικό ρέκβιεμ για τους χαμένους αγωνιστές.

Κινώντας στιβαρά μεγάλους όγκους, καταγράφει ευαίσθητα τις απηχήσεις των γεγονότων στη συνείδηση και στις σχέσεις των ανθρώπων, πλάθοντας ολοζώντανες μορφές που θα μείνουν στο πάνθεον των μυθιστορηματικών ηρώων. Πολιτικές μηχανορραφίες, αχαλίνωτες φιλοδοξίες μέσα στη δίνη του πολέμου, αλλά και ωραία όνειρα και περίσσευμα ανθρωπιάς και γενναιότητας δίνουν το στίγμα των "Ακυβέρνητων Πολιτειών", όπου ο έρωτας, κυρίαρχος, τυλίγει και ξετυλίγει το νήμα μιας συναρπαστικής πλοκής. Παράλληλα, με την πολυφωνία της αφήγησης και με άλλες νεωτερικές τεχνοτροπίες, ο συγγραφέας κατορθώνει να συγχωνεύσει τον μοντερνισμό με την παράδοση. Ένα μεταιχμιακό έργο, που σφράγισε τα ελληνικά γράμματα σ' αυτό τον "σύντομο 20ό αιώνα". __Από την παρουσίαση της έκδοσης

Έχουν περάσει κιόλας χρόνια και χρόνια από "Εκείνες τις μέρες" που εμείς τις ζήσαμε σα ζωή και οι σημερινοί νέοι τις συζητάνε σα θρύλο. Ένα θρύλο τυλιγμένο σε μια αχλύ με ακρυστάλλωτες μορφές και χρονολογίες, που δεν έχει γίνει ιστορία για τα σχολεία, που διολισθαίνει μέσα στις σελίδες κάποιων βιβλίων, που συντηρείται άφθαρτος και μοναδικός στις προφορικές μαρτυρίες... __Απόσπασμα από την κριτική του Μανόλη Αναγνωστάκη για την Αριάγνη όπως δημοσιεύτηκε στις "Εποχές" της 4ης Αυγούστου 1963, σ. 73-75. Ο σπουδαίος λογοτέχνης υπογραμμίζει ότι το βιβλίο αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προσφορές στην μέχρι τότε μεταπολεμική ελληνική πεζογραφία
Ουδόλως όμως όλα αυτά υποχρεώνουν σε συμφωνία με την πολιτική τοποθέτηση του Στρατή Τσίρκα τόσο στο "Χαμένη Άνοιξη" όσο και στο σύνολο του έργου του. Αντίθετα, η αντιπαράθεσή μας ως Κόμμα μαζί του  _που ξεκίνησε πριν από δεκαετίες, επανέρχεται κάθε τόσο, φωτιζόμενη από όσα γεγονότα μεσολάβησαν από την έκδοση των έργων του και συνομιλούσα πάντα με τα συμφραζόμενα της εκάστοτε πολιτικής επικαιρότητας.
Το "Χαμένη Άνοιξη", __βλ έκδοση της "Σύγχρονης Εποχής" παράλληλα με ενδιαφέρουσες πτυχές (σχέση του ανθρώπου με την Ιστορία, ερωτικές σχέσεις, θέση της γυναίκας, επανένταξη του ανθρώπου σε ένα ξένο κοινωνικό περιβάλλον) αναφέρεται στα Ιουλιανά το 1965 (διαμάχη του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου με τον βασιλιά Κωνσταντίνο μετά την απαίτηση του τελευταίου για τη μη ανάληψη του υπουργείου Εθνικής Άμυνας από τον ίδιο τον Γ. Παπανδρέου, αποχωρήσεις βουλευτών από την Ένωση Κέντρου και στήριξη μη εκλεγμένων κυβερνήσεων, τεράστιες διαδηλώσεις για 70 ημέρες, δολοφονία του Σ. Πέτρουλα), στον ρόλο σε αυτά της ΕΔΑ και του ΚΚΕ και συνολικότερα στον χαρακτήρα και την οργανωτική τους λειτουργία.

Ιούλιος 1965: Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν δύο και περισσότερες ιστορίες αγάπης, το κύριο θέμα του, ωστόσο, είναι η συνειδητοποίηση των πρωταγωνιστών του σε μια κρίσιμη ώρα του τόπου, μέσα από την οδύσσεια μιας ερωτικής αναζήτησης. "Αθήνα, η πιο ανοιχτή πόλη του κόσμου", ξεσπάει θαυμαστικά ένας επαναπατρισμένος, ύστερα από δεκαοχτώ χρόνων καταναγκαστικής απουσίας. Έντονη πολιτιστική ζωή, αγώνες της σπουδάζουσας νεολαίας, νέες δυνάμεις στο πολιτικό προσκήνιο, ιδέες και προβληματισμοί χαρακτηρίζουν την "Αθηναϊκή Άνοιξη". Αντιστικτικά, δίνονται οι εκτραχηλισμοί κι οι ανορθόδοξοι έρωτες μιας παρέας από Αμερικάνους αυτοεξόριστους και άλλους ξένους, όπου οι πράκτορες μηχανορραφούν ανεμπόδιστοι, σε συνεργασία με βασιλικούς άνδρες, στρατοκράτες, πολιτικούς της Δεξιάς, δυσαρεστημένους του κόμματος που κυβερνά και παράγοντες της οικονομικής ολιγαρχίας. Χρονικά, το μυθιστόρημα καλύπτει μόλις είκοσι μέρες, από τις 4 ως τις 23 Ιουλίου, ημέρα της ταφής του Σωτήρη Πέτρουλα. Μια οριζόντια τομή στον κορμό του ιστορικού χρόνου: Η Αποστασία, ο εξαναγκασμός του Παπανδρέου σε παραίτηση, οι δυσχέρειες και τ' αδιέξοδα της Αριστεράς. Σ' ένα περιβάλλον που δεν σταματάει ν' αλλάζει - προς το χειρότερο - ανακαλούνται μνήμες και μορφές από το Διχασμό, την Αντίσταση, τον Εμφύλιο και διαγράφονται μ' εφιαλτική διαύγεια όσα θα έρθουν: "Είχαμε ξαναμπεί στον αστερισμό του παρακράτους και της τρομοκρατίας... Πάνω από τη χαμένη Άνοιξη μετεωριζόταν τώρα ο γύπας του πραξικοπήματος, έτοιμος να ριχτεί και να σπαράξει τον τόπο», λέγει στο τέλος ο επαναπατρισμένος. Κι όμως ο ίδιος, εμπρός στον ανοιχτό τάφο του ήρωα, θα πει: «Ευλογημένοι όσοι, στα μαρμαρένια αλώνια, νικούν το Χάρο, όπως ο Σωτήρης Πέτρουλας" __Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου. Με τον υπέρτιτλο "Δίσεχτα χρόνια" ο Τσίρκας υποσχόταν μια νέα τριλογία στο πρότυπο των "Ακυβέρνητων πολιτειών", που θα κάλυπτε ιστορικά και την περίοδο της δικτατορίας. "Η χαμένη άνοιξη", όμως, που θα ήταν ο πρώτος τόμος, έμελλε να είναι και το κύκνειο άσμα του συγγραφέα. Σε όλες τις ανατυπώσεις μετά το θάνατό του διατηρήθηκε αυτός ο υπέρτιτλος όχι μόνο για να μην αλλοιωθεί αυθαίρετα η ταυτότητα του έργου, αλλά και γιατί αυτή η διάταξη του εξωφύλλου σηματοδοτεί την ιδεατή προέκταση των γνωστών γεγονότων. Δηλαδή, το φιλόδοξο σχέδιο του συγγραφέα, ύστερα από την περιπέτεια της Μέσης Ανατολής, να ιστορήσει πάλι με τα μέσα της τέχνης τη ζοφερή ελλαδική εμπειρία που βίωσε επίσης οδυνηρά. __Από την παρουσίαση της έκδοσης

Το δομικό στοιχείο στο "Χαμένη Άνοιξη" είναι το ακόλουθο: Από τη μια υπάρχει η "δεξιά", δηλαδή ο θεσμός της μοναρχίας, οι "Αμερικανοί" και τμήμα του στρατού , οι οποίοι ευθύνονται για το μετεμφυλιακό αυταρχικό κράτος, διαφθείρουν βουλευτές, εργάζονται για την ανατροπή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ετοιμάζουν δικτατορία και συντελούν στην οπισθοδρόμηση της Ελλάδας.

Από την άλλη, υπάρχει ένας πόλος πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων, δηλαδή ο Γιώργος Παπανδρέου ως επικεφαλής, η Νεολαία Λαμπράκη, η ΕΔΑ και ευρύτερα οι προοδευτικοί πολίτες. Ενας πόλος, ο οποίος απέφερε, μέσω της κυβέρνησης του "Κέντρου", δημοκρατικές κατακτήσεις, ο οποίος αποτελεί ελπίδα για μια σύγχρονη αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία, και η ενίσχυση του οποίου συνιστά εγγύηση για την αποτροπή της δικτατορίας και απειλή για τη "δεξιά" __"Μια ενωμένη κεντροαριστερά φοβούνται", ακούγεται, σε μια απευθείας μεταφορά των σημερινών διεργασιών στη σοσιαλδημοκρατία για τον έτερο πόλο στο αστικό σύστημα. Βέβαια, ακούγονται και ενστάσεις __"θυμάσαι τι έκανε ο Παπανδρέου στα Δεκεμβριανά";, "μα ήθελε να διαλύσει τη Νεολαία Λαμπράκη", "όποιος και να ρθει το ΝΑΤΟ θα είναι εδώ", σβήνουν όμως κάτω από τις ιαχές για τη δημοκρατία και τον Παπανδρέου, ενώ η μόνη κριτική η οποία διατηρείται σε όλο το έργο είναι για την άρνηση Παπανδρέου για κυβερνητική συνεργασία με την ΕΔΑ.
Ας τα δούμε ένα - ένα. Οι αντιπαραθέσεις μεταξύ αστικών κομμάτων είναι υπαρκτό φαινόμενο, και στην Ελλάδα και διεθνώς. Ο χαρακτήρας τους κρίνεται όχι από την οξύτητά τους, αλλά από τον λόγο για τον οποίο γίνονται, ο οποίος είναι πάντοτε η αναζήτηση ενός αποτελεσματικότερου τρόπου υπηρέτησης της αστικής εξουσίας και οικονομίας, η προτεραιότητα σε τμήματα της αστικής τάξης και οι προτιμώμενες συμμαχίες του αστικού κράτους. Ουδέποτε ο λόγος της όποιας αντιπαράθεσης ήταν η επιλογή μεταξύ λαϊκών συμφερόντων και αστικών. Δεν θα ήταν αστικά κόμματα σε μια τέτοια περίπτωση. Στην Ελλάδα, βενιζελικοί και βασιλικοί αλληλοσκοτώνονταν στην κυριολεξία το διάστημα του αποκαλούμενου Εθνικού Διχασμού. Αυτό σε τίποτα δεν τους εμπόδισε στη συνεργασία τους στην κυβέρνηση Α. Ζαΐμη το 1926-1927, στην από κοινού παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Ι. Μεταξά, στη στήριξη της κυβερνητικής καταστολής τον Δεκέμβρη 1944 και στη συγκρότηση οικουμενικής κυβέρνησης υπό τον βενιζελικό Θ. Σοφούλη για την αντιμετώπιση του αγώνα του ΔΣΕ. Η επιβολή κάποιας μορφής συγκεντρωτικής εξουσίας, η καταστολή του λαϊκού κινήματος και ο συνδυασμός της με την ενσωμάτωση βρίσκονται με διαφορετικές αναλογίες στην πολιτική όλων των αστικών κομμάτων.

Τα νομοθετήματα, οι διάφοροι αναγκαστικοί νόμοι και το Σύνταγμα του 1952, τα οποία καθιέρωσαν τη μετεμφυλιακή αντικομμουνιστική καταστολή, εκκόλαψαν παρακρατικούς μηχανισμούς και επέτρεψαν τα κάθε λογής Κρατικά Σχέδια για νοθεία στις εκλογές και κινητοποίηση του Στρατού , ψηφίστηκαν από όλα τα αστικά κόμματα. Ο Γ. Παπανδρέου δε, μεταξύ ενός πλήθους ανάλογων δηλώσεων και ενεργειών του, θα διακινήσει μέσω της εφημερίδας του "Ελλάς" κατασκευασμένες ειδήσεις για συνεργασία μελών του ΚΚΕ με την Ασφάλεια στην Αθήνα του 1948 __"Οι άνθρωποι της ΚΟΑ προτίμησαν αντί να ακούσουν τον Ζαχαριάδη να προδώσουν ο ένας τον άλλο και να βοηθήσουν την αστυνομία στο εκκαθαριστικό της έργο" ήταν το απόσπασμα¹, θα ιεραρχήσει τη συντριβή της υποστηριζόμενης από το ΚΚΕ Δημοκρατικής Παράταξης στις εκλογές του 1950² και θα συνεργαστεί στις εκλογές του 1952 με τον Εθνικό Συναγερμό, "τη δεξιά"  δλδ.³
Ακόμη, θα πει μετά την ανάδειξη της ΕΔΑ σε αξιωματική αντιπολίτευση: "Από το ένα μέρος θα είμεθα οι εθνικόφρονες. Από το άλλο οι κομμουνισταί. Θα κάμωμεν τας εκλογάς με χωροφύλακας και με το πιστόλι στο χέρι",⁴ θα ξεκινήσει βέβαια και τον "Ανένδοτο", όταν όμως γίνει θύμα και ο ίδιος της νοθείας στις εκλογές του 1961. Τέλος, ως πρωθυπουργός θα προωθήσει μια σειρά αναγκαίους για το αστικό σύστημα εκσυγχρονισμούς, θα αποφύγει όμως τις διώξεις του μετέπειτα πραξικοπηματία Παπαδόπουλου και λοιπών υπευθύνων για το σαμποτάζ του Εβρου. Κατόπιν όλων αυτών, ο αγνός κατά τ' άλλα ενθουσιασμός των ΕΔΑϊτών/σών στο "Χαμένη Άνοιξη" κατεβαίνει ο γέρος από το Καστρί στην Αθήνα... κοιτάχτε πόσος κόσμος... "η δημοκρατία νίκησε", τι άλλο είναι παρά αυταπάτη;
Άλλωστε, ο θεσμός της μοναρχίας λειτούργησε ενοποιητικά για το αστικό σύστημα μπροστά στον κίνδυνο του ΔΣΕ, ενώ στη συνέχεια και ο θεσμός και οι αρμοδιότητές του - ιδίως ως προς τον έλεγχο του Στρατού και την ανάθεση εντολής για διαμόρφωση κυβέρνησης - συνιστούσαν έναν αναχρονισμό για το αστικό σύστημα και την ανάπτυξή του. Αυτό διαπέρασε όλα τα αστικά κόμματα. Εξ ου και ο αντιμοναρχικός Γ. Παπανδρέου ψήφισε υπέρ της επιστροφής Γεωργίου το 1946, ενώ ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, προσανατολισμένος πάντα στα αστικά συμφέροντα, συγκρούστηκε με το βασιλικό ζεύγος το 1962 και προώθησε την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας, παρά την ισχυρότατη βασιλική πτέρυγα της ΕΡΕ. Ομοίως, η συμμαχία με τις ΗΠΑ - φυσικά με ανισότιμους όρους και δεσμεύσεις σε βάρος της Ελλάδας και με τη δυνατότητα παρέμβασής τους στην εσωτερική πολιτική ζωή - δεν αμφισβητούνταν από κάποιο αστικό κόμμα ή κάποιες αστικές πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες πρόβαλαν απαιτήσεις για συνολικότερες διαπραγματεύσεις και συμφωνίες με τις ΗΠΑ, και στη συνέχεια και με την τότε ΕΟΚ, με στόχο πάντα την αναβάθμιση της Ελλάδας στο πλαίσιο αυτών των συμμαχιών. Ιδιαίτερο βάρος σε σχέση με αυτά δινόταν στο Κυπριακό. Για αυτό και η στάση των ΗΠΑ μεταβάλλεται σε σχέση με την κυβέρνηση του Κέντρου μετά τη μη ευόδωση των σχεδίων Άτσεσον.

Αλεξάνδρεια
Έξω από το σπίτι του Καβάφη.

Εν τέλει, αποτέλεσμα όλων αυτών των αντιθέσεων και των αδιεξόδων στο αστικό σύστημα ήταν η επιβολή της δικτατορίας το 1967.
Η αποκαλούμενη πάλι αποστασία βουλευτών της Ένωσης Κέντρου το 1965 - απεχθής ασφαλώς, αλλά όχι ανερμήνευτη στο πλαίσιο της κοινής αστικής στρατηγικής - και οι περιπτώσεις εξαγοράς ήταν παράγωγο του αστικού συστήματος και των τότε αντιθέσεών του, όχι αιτία του αντιδημοκρατικού χαρακτήρα του. Άλλωστε, οι μετακινήσεις βουλευτών και τα κατά περίπτωση προσωπικά ανταλλάγματα συνεχίζονται και μετά την κατάργηση της μοναρχίας το 1974 έως και σήμερα. Βασίζονται ακριβώς στη συμφωνία των αστικών κομμάτων ως προς τον στόχο, δηλαδή την εξυπηρέτηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας και οικονομίας, τη γεωστρατηγική αναβάθμιση και τη θωράκιση του αστικού κράτους. Το κίνημα των 70 ημερών ήταν μαζικότατο, λαϊκό και συγκινητικό ως προς τη μαχητικότητά του. Θα μπορούσε να είναι και ελπιδοφόρο, αν συνδεόταν σχεδιασμένα και αποφασιστικά με τις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων, με την ίδια δηλαδή την αστική εξουσία και την ανάγκη ανατροπής της ή τουλάχιστον με την de facto νομιμοποίηση του ΚΚΕ και την επιστροφή των εξόριστων. Ούτε και υπήρχε κάποιος ελιγμός ο οποίος αν γινόταν από το ΚΚΕ και την ΕΔΑ θα παρεμποδίζονταν οι αστικοί σχεδιασμοί. Η αστική εξουσία σε οποιαδήποτε μορφή της, αυτονόητα, απαντά με καταστολή όσο η ταξική πάλη αναπτύσσεται. Αυτό δεν σημαίνει "αιχμαλωσία" των εργατικών - λαϊκών δυνάμεων, αλλά κατάλληλη και εκ των προτέρων προετοιμασία τους για να αντιμετωπίσουν τη νέα φάση.
Είναι γεγονός - αναδεδειγμένο από το ίδιο το ΚΚΕ - η μη ύπαρξη στο ΚΚΕ εκείνη την περίοδο μιας προγραμματικής επεξεργασίας και μιας ανάλογης πολιτικής ετοιμότητας, οι οποίες θα στερέωναν ριζοσπαστικές συνειδήσεις, θα τις βάθαιναν, θα γεννούσαν και νέες, και θα θωράκιζαν από την αναπαραγωγή αυταπατών περί "συσπείρωσης δημοκρατικών δυνάμεων" και την περίοδο της μεταπολίτευσης. Ενδεικτικό είναι και απόσπασμα από τον Ανδ. Παπανδρέου, "έχασε (η ΕΔΑ) πολλούς από τους οπαδούς της που εντάχθηκαν στις αναπτυσσόμενες δυνάμεις της Κεντροαριστεράς στα πλαίσια της Ένωσης Κέντρου".⁵ Τα προγραμματικά αυτά προβλήματα όμως του ΚΚΕ και συνεπακόλουθα της ΕΔΑ, η αναζήτηση δηλαδή μιας συμμαχίας με τμήμα της αστικής τάξης και τους πολιτικούς της εκπροσώπους, ο σχηματισμός κυβέρνησης μαζί τους, το στάδιο της Εθνικής - Δημοκρατικής Αλλαγής εν ολίγοις, αναπαράγονται επαυξημένα στο "Χαμένη Ανοιξη", έστω με αντιφάσεις _και διαστρεβλωμένα.

Με την η Αντιγόνη Κερασιώτη το 1937
χρονιά του γάμου τους στην Αίγυπτο

Στο "Χαμένη Άνοιξη" επικρίνεται - και σωστά - η μη όξυνση της αντιπαράθεσης από μεριά της ΕΔΑ μετά τη δολοφονική ενέργεια με την έκρηξη νάρκης στον γιορτασμό του Γοργοπόταμου στις 29.11.1964 __ένα στέλεχος της ΕΔΑ εμφανίζεται να αγνοεί εσκεμμένα την πληροφορία για ενεργό ρόλο των ΗΠΑ στην ενέργεια. Όμως, προϋπόθεση για την είσοδο της ΕΔΑ σε αστική κυβέρνηση και την προώθηση μεταρρυθμίσεων, ακόμη και για αποδοχή της συνεργασίας από τον Γ. Παπανδρέου, ήταν η μη αμφισβήτηση των συντεταγμένων της εγχώριας αστικής τάξης. Και αυτή τη διάσταση είχαν τα κάθε λογής "θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα" του Η. Ηλιού, αυτή τη διάσταση είχε η αφαίρεση από την " Αυγή", ύστερα από υπόδειξη του Γραφείου Εσωτερικού, του αποσπάσματος από την ανακοίνωση του ΚΚΕ για την κηδεία Γρ. Λαμπράκη το οποίο ανέφερε την ανάγκη κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων.⁶
Η οπορτουνιστική διολίσθηση αφορούσε κλιμακωτά όχι μόνο το εσωτερικό του ΚΚΕ, αλλά και η ΕΔΑ γινόταν όχημά της. Όλα αυτά εφάρμοσαν μετέπειτα και τα ευρωκομμουνιστικά κόμματα, πόσο μάλλον σε συνθήκες νόμιμης λειτουργίας τους. Η κριτική όμως σε όλα τα παραπάνω απουσιάζει στο "Χαμένη Άνοιξη", ενώ η κριτική περιορίζεται στον διαχωρισμό "ηγεσίας - βάσης". Αντίθετα, προϋπόθεση για την ανάπτυξη της δράσης και της αντιπαράθεσης ή ακόμη για την προφύλαξη αγωνιστών από τις διώξεις, ήταν η ανασυγκρότηση των διαλυμένων από το 1958 παράνομων Οργανώσεων του ΚΚΕ __η ανασυγκρότησή τους μάλλον αντιμετωπίζεται στο "Χαμένη Άνοιξη" ως "ακατανόητη απόφαση από έξω". Το έδειξε αυτό στη διάρκεια της δικτατορίας η ίδρυση της ΚΝΕ και κατόπιν της Αντι-ΕΦΕΕ. Το δείχνει και η εμπειρία, ότι όπου υπάρχει ισχυρή Οργάνωση αναπτύσσονται και εστίες αντίστασης.
Ο Στρατής Τσίρκας και στο "Χαμένη Άνοιξη" αποδομεί πρόσωπα. Χιλιοειπωμένα είναι τα παρακάτω: Η ανάδειξη ενός προσώπου σε καθοδηγητική θέση, οι θέσεις τις οποίες εκφράζει, οι πράξεις του και οι όποιες αδυναμίες του αποτελούν πρώτιστα συλλογική απόφαση και λειτουργία, παρά ατομικό χαρακτηριστικό. Εκτός όμως από αυτά προκύπτει το ερώτημα: Αναδεικνύεται στο βιβλίο - και δικαίως ανάλογα την περίπτωση - ως απαράδεκτη η αντιμετώπιση συντρόφων/σων και αγωνιστών ως υπόπτων. Υπό ποια έννοια όμως είναι κάτι αποδεκτό ο επαναλαμβανόμενος χαρακτηρισμός Ακροναυπλιωτών, συντρόφων και σημαντικών αγωνιστών ως βρώμικων, ιδιοτελών και «ανθρωπάκια», και η προβολή όλων αυτών στη συνέχεια από οποιονδήποτε φιλελεύθερο ή σοσιαλδημοκράτη διανοούμενο απέναντι στο ΚΚΕ και το κάθε μέλος του;

Παρίσι 1937, ο Στρατής Τσίρκας
στο Β΄ Διεθνές Συνέδριο Συγγραφέων
για την Υπεράσπιση της Κουλτούρας
Ενάντια στον Φασισμό

Ας είμαστε ειλικρινείς. Το ζήτημα στο έργο του Στρατή Τσίρκα και στην ενασχόληση με αυτό δεν είναι το ένα ή το άλλο πρόσωπο, η μια ή άλλη συμπεριφορά και ο διοικητικός τρόπος στη διαμόρφωση και μεταφορά της πολιτικής γραμμής. Το ζήτημα είναι το περιεχόμενο της γραμμής και το ποια στάση επιλέγεται σε σχέση με μια σειρά ιστορικά γεγονότα: Το Κίνημα της Μέσης Ανατολής ήταν αναγκαίο και επιτυχές, ενώ το προγραμματικό έλλειμμα ήταν η μη διεκδίκηση της εξουσίας και στην Ελλάδα ή το Κίνημα ήταν άκαιρο και επιβαλλόμενο από τα πάνω; Πολιτική και οργανωτική αυτοτέλεια του ΚΚΕ στα Ιουλιανά ή πολιτική «ουράς» στην Ένωση Κέντρου; Χρειάζεται η αντιπαράθεση με το αστικό σύστημα συνολικά ή χρειάζεται η αναζήτηση μιας λύσης εντός του αστικού πολιτικού συστήματος η οποία «θα ανοίξει δρόμο», όπως το 1981, ή το 2015, δίχως την ανάγκη αμφισβήτησης και ρήξης; Το αστικό κράτος είναι από τη φύση του αντιλαϊκό και εχθρικό ή πρέπει να σώσουμε τους θεσμούς και να διασφαλίσουμε τη δικαιοσύνη; Η "Χαμένη Άνοιξη" και συνολικά η εργογραφία του Στρ. Τσίρκα κινούνται στη δεύτερη κατεύθυνση, εξ ου και γίνεται επίκληση σε αυτό κατά την εκάστοτε αναμόρφωση του αστικού συστήματος. Ως ΚΚΕ απαντάμε με το πρώτο σκέλος σε καθένα από τα παραπάνω "διλήμματα".

Στρατής Τσίρκας Lawrence Durrell, στο Life.
 Σκύρος, 1975 __Φωτ. του Γάλλου σκηνοθέτη Antoine Vitez.

• ·       _1. Αντρέας Καραντώνης, "Ενα διδακτικό κείμενο", Η Ελλάς, 15.11.1948.
• ·       _2. Γεώργιος Α. Λεονταρίτης, "Ανάμεσα σε δύο άκρα. Η πορεία του Κέντρου 1946-1967", εκδόσεις «Βιβλιοπωλείον της Εστίας», Αθήνα 1992, σ. 110.
• ·       _3. Πελοπόννησος, 11.11.1952.
• ·       _4. Κωνσταντίνος Καραμανλής, Αρχείο, Γεγονότα και Κείμενα, τόμος 4, εκδόσεις «Η Καθημερινή», Αθήνα 2005, σ. 347.
• ·       _5. Ανδρέας Παπανδρέου, «Η δημοκρατία στο απόσπασμα», εκδόσεις «Καρανάσης», Αθήνα 1974, σ. 272.
• ·       _6. Αρχείο του ΚΚΕ, Έγγραφο 482796. Απόφαση του Γρ. Κλιμακίου της ΚΕ του ΚΚΕ για την περικοπή της ανακοίνωσης της ΚΕ για την κηδεία του Γρ. Λαμπράκη, 1/1965.
  

                                      Με πληροφορίες από το Τμήμα Ιστορίας της ΚΕ του ΚΕ                   
_                 Από το Δοκίμιο ιστορίας
Ο λογοτεχνικός και καλλιτεχνικός κόσμος στη διάρκεια της δικτατορίας Η δραστηριότητα και η στάση των πνευματικών δημιουργών το διάστημα 1967-1974 δεν ήταν φυσικά ενιαία, αλλά προσδιορίστηκε από την ταξική και πολιτική τους τοποθέτηση. Ένα τμήμα δημιουργών συμβιβάστηκε με τη δικτατορία χωρίς απαραίτητα να συνεργαστεί μαζί της. Είναι χαρακτηριστικά όσα έγραψε ο Σπόρος Πλασκοβίτης:^{2535 __}«Στην Ελλάδα του ’67 το παλιό, μεταχειρισμένο δόγμα “η Τέχνη για την Τέχνη” στάθηκε σανίδα σωτηρίας -πράξη και κατοχύρωση- για πολλούς από τους “καθιερωμένους” συγγραφείς και καλλιτέχνες που βρέθηκαν ξαφνικά κάτω από το ηθικό δίλημμα του απριλιανού πραξικοπήματος. Θέλησαν να συνεχίσουν την πνευματική τους δραστηριότητα γράφοντας όπως έγραφαν... Αλλά πώς; Έστω καί με λογοκρισία; ... Έστω και με την παράλληλη απαγόρευση άλλων βιβλίων ... Έστω και με τη διάλυση και την εκπαραθύρωση αρχείων και επίπλων ενός -του αρχαιότερου- από τα τρία λογοτεχνικά σωματεία του τόπου; __Σημείωση Δοκιμίου: Της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών. “Ναι” είπαν, “έστω κι έτσι...”»²⁵³⁶
Από την άλλη, πολλοί δημιουργοί -κινούμενοι προηγούμενα «εντός των τειχών» ή στον οπορτουνιστικό χώρο- επέλεξαν αρχικά τη «σιωπή» ως πράξη γνωστοποίησης της επικρατούσας ανελευθερίας.²⁵³⁷ Έπειτα, ορισμένοι φιλελεύθεροι αστοί δημιουργοί, αναλογιζόμενοι την απουσία τους από την αντικατοχική δραστηριότητα και τις επιπτώσεις της στην απήχηση των ιδεών τους, την εξάντληση της μετεμφυλιακής πολιτικής λειτουργίας και την πιθανότητα ενίσχυσης του κομμουνισμού από τον αντιδικτατορικό αγώνα, διαμόρφωσαν ένα πλαίσιο αντίθεσης στο καθεστώς. Η αντίληψή τους, υπό το συχνά χρησιμοποιούμενο όρο «επίμαχο κέντρο»,2538 περιλάμβανε τα ακόλουθα: Καταδίκη της αναστολής των συνταγματικών ελευθεριών και της επιβαλλόμενης λογοκρισίας, πρόβλεψη μιας εθνικής καταστροφής, αντικατάσταση της δικτατορίας από μια αστική κοινοβουλευτική δημοκρατία
²⁵³⁵. Ο Σπ. Πλασκοβίτης εντάχτηκε στη «Δημοκρατική Άμυνα» και φυλακίστηκε στην Αίγινα.
²⁵³⁶. Σπ. Πλασκοβίτης, «Χρόνια μνήμης και αμνημοσύνης», Η Λέξη, τεύχ. 63-64 (4- 5/1987), σελ. 242.
²⁵³⁷. Η Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ έγραφε ότι ήταν ο Στρατής Τσίρκας εκείνος που έριξε την «ιδέα μιας επίθεσης σιωπής από μέρους όλων των πνευματικών ανθρώπων, δηλαδή να μη δημοσιεύσουμε ούτε άρθρο, ούτε βιβλίο, ούτε περιοδικό λογοτεχνικό να υπάρξει» _Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, «Ημερολόγιο οχτώ ημερών», Η Λέξη, τεύχ. 63-64 (4-5/1987), σελ. 337.
Το καλοκαίρι του 1961 ο Στρατής Τσίρκας διαγράφηκε από την КО του ΚΚΕ στην Αίγυπτο για το έργο του η Λέσχη που θεωρήθηκε υβριστικό για τους αγωνιστές της  Μέσης Ανατολής. Προηγουμένως _10.7.1961, του ανακοινώθηκε η κριτική για το βιβλίο (Αρχείο ΚΚΕ-Έγγραφο 29793, Έκθεση της αντιπροσωπείας της Κ.Ε. πάνω στα συζητήθηκαν με τον σ. Αγησίλαο στις 10/7/61 ύστερα από την ανακοίνωση της από σης της Κ.Ε. της Π.Ο.Ε.Α. της 29/6/61)
Έντονη ήταν η αντιπαράθεση και για το έργο Τσίρκα Αριάγνη από την τριλογία Ακυβέρνητες Πολιτείες. Κατά τον Μάρκο Αυγέρη «καταγίνεται με πάθη μικρόχαρα και μας δίνει έναν παρδαλό κόσμο χωρίς γενναιότητα, εξαθλιωμένο και χωρίς διέξοδο, (...) το μόνο εσωτερικό θερμό ρεύμα που ανακαλύπτει κανείς είναι μια άγρυπνη φιλαρέσκεια και πάθος που του εμπνέουν κάποιες ανομολόγητες εχθρότητες προς ανθρώπους που ήρθε σε σύγκρουση μαζί τους και φυσικά η συγγραφική φιλοδοξία του και ο αλαζονικός τόνος στους αφορισμούς και στις κρίσεις του. (...) Ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός δεν είναι μια μέθοδος γραφής, αλλά ένας ηθικός προσανατολισμός της τέχνης. Η άλλη αρχή έρχεται σα συμπλήρωμα της προηγούμενης

Η Κόρτνεϊ Λαβ 👉 "ξαναχτυπάει"

Η Courtney (Michelle) Love (Κόρτνεϊ Λαβ _γενν. 9 Ιουλίου 1964) αμερικανίδα τραγουδίστρια, τραγουδοποιός, ηθοποιός και εικαστική καλλιτέχνης αν μη τι άλλο είναι persona. Με αξιοσημείωτη παρουσία στην punk και τη grunge σκηνή της δεκαετίας του 1990, η Λαβ απόλαυσε μία καριέρα που εκτείνεται σε τέσσερις δεκαετίες. Ξεχώρισε ως η τραγουδίστρια του εναλλακτικού ροκ συγκροτήματος Hole, το οποίο σχημάτισε το 1989. Η Λαβ τράβηξε την προσοχή του κοινού με τις ζωντανές εμφανίσεις και τους στίχους της, καθώς και για την προσωπική της ζωή μετά τον γάμο της με τον Κερτ Κομπέιν.

Ο Kurt Cobain σε μια από τις συνήθεις του εμφανίσεις

      Αποσαφήνιση όρων
1. Punk rock: μουσικό είδος που ξεκίνησε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1960, με ρίζες στο garage rock (ωμό υποείδος της που ονομάστηκε έτσι επειδή τα συγκροτήματα έκαναν πρόβες στα γκαράζ των σπιτιών τους, παίζοντας απλά κομμάτια με ηλεκτρικές κιθάρες και χαρακτηριστική παραμόρφωση), σε μουσικούς όπως η Πάττι Σμιθ και συγκροτήματα όπως οι MC5, Stooges, Ramones, New York Dolls Dead Kennedys κά. Μετά τα μέσα της 10ετίας του 1970 εισάχθηκε στην Αγγλία και έγινε δημοφιλές από συγκροτήματα όπως οι Sex Pistols, Clash, Crass κ.ά. σαν μουσική του λευκού απορριπτόμενου νέου και μέρος ενός κινήματος πολιτικής και κοινωνικής καταγγελίας και αμφισβήτησης του κατεστημένου κατά τα καπιταλιστικά δεδομένα _δλδ. να μην αγγίζει την οικονομικοπολιτική βάση του συστήματος.
Παίζεται συνήθως με κιθάρα, μπάσο και τύμπανα _σπάνια πιάνο ή άλλα όργανα, και οργισμένα φωνητικά. Υποκατηγορία του ροκ, απλή σαν μουσική, με έμφαση στις απλές ρυθμικές δομές (τυπικά 4/4 και δομή chorus-verse _ χρησιμοποιώντας στίχους για να αφηγηθούν την ιστορία και ρεφρέν ως το δυναμικό, επαναλαμβανόμενο άγκιστρο __διατηρώντας την ίδια μουσική, με επαναλαμβανόμενα ρεφρέν τους ίδιους ακριβώς στίχους και μουσική για να μεταφέρουν το κεντρικό μήνυμα του τραγουδιού), την ταχύτητα και την ενέργεια, με στίχους που συνήθως θίγουν κοινωνικά, πολιτικά ή προσωπικά θέματα, συχνά οργισμένοι ή χλευαστικοί. Οι συνθέσεις ήταν συνήθως σύντομες (αρκετές φορές κάτω από 2λ) ως αντίθεση στις επικές συνθέσεις του progressive και του κλασικού ροκ, ενώ ο ρυθμός κοφτός και νευρικός, σε αντίθεση με τη μελωδική και χορευτική disco που κυριαρχούσε εκείνη την εποχή. Πολλοί από τους πανκ μουσικούς ήταν επαγγελματίες, αρχικά αρνούνταν όμως να παίξουν κάτι παραπάνω από μερικές κοφτές συγχορδίες, επίσης θέλοντας να αντιτεθούν στο τεχνικό παίξιμο που αποθεώθηκε από τους μουσικούς του κλασικού ροκ, ενώ άλλοτε οι μουσικοί ήταν ερασιτέχνες, με ελάχιστη ή λίγη τεχνική, που όμως ταίριαξαν με τη φιλοσοφία και την απλότητα της πανκ μουσικής.

Η Courtney Love με τον Kurt Cobain και το μωρό τους το 1993

Αναβίωση γνώρισε το πανκ τα τελευταία χρόνια, με νέα πανκ ροκ και ποπ πανκ συγκροτήματα όπως οι Green day, blink 182, Sum 41, All Time Low, The Offspring κ.α που ηχητικά προσεγγίζουν μεν το πανκ της 10ετίας του '70, δεν αντιπροσωπεύουν όμως κοινωνικά το κλίμα της πρώτης σκηνής της εποχής εκείνης. Από τις σύγχρονες mainstream πανκ (ποπ-πανκ) μπάντες λείπει το πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα (πλην των Green Day και κάποιων άλλων συγκροτημάτων). Συνήθως αποτελούν εμπορικά μουσικά σχήματα και η στάση τους θεωρείται ξένη ως προς το αυθεντικό ύφος και την αντιεμπορική στάση του πανκ.
Είδη που έχουν διαφορές στους στίχους και στον ήχο και _υποτίθεται, ιδεολογικές διαφορές
👉 Χάος Πάνκ: Μιλάει κυρίως για την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών (συνήθως μπύρας) και καταστροφές.
👉 Oi! Πανκ: Κύριο θέμα του είναι η ενότητα πανκ και σκίνχεντ. Επίσης η φτώχεια και το ποδόσφαιρο.
👉 Αναρχο-πανκ: Στηρίζεται στην αναρχική ιδεολογία και, θίγει τα συνήθη θέματα του χώρου όπως η εξουσία, η ισότητα\ανισότητα, ο φασισμός, ο ρατσισμός, τα δικαιώματα των ζώων, η αστυνομική βία, η ειρήνη, η "επανάσταση", κά.
👉 Celtic Punk: Είναι punk σε συνδυασμό με τη κέλτικη μουσική.
Χριστιανική _στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά επίσης στη Λατινική Αμερική τις 10ετίες 1990 και 2000 (Chapulines, huesos carnudos, siervos inútiles, La postal de mi perro Dios Kon Noxotrox).

2. Η grunge (γκραντζ) είναι είδος της εναλλακτικής ροκ μουσικής, που αναπτύχθηκε στα μέσα του 1980 στην πολιτεία της Ουάσινγκτον και κυρίως στο Σιάτλ. Η περιοχή του ήταν μουσικά απομονωμένη από την υπόλοιπη Αμερική, κάτι που έκανε δυνατή την ανάπτυξη ενός καινούριου είδους ροκ, που δεν θα επηρεαζόταν από τα ΜΜΕ που προέβαλαν τη μουσική βιομηχανία του Λος Άντζελες και της Νέας Υόρκη.
Εμπνευσμένη από την σκληροπυρηνική πανκ, την heavy metal (χέβι μέταλ\μετάλ, ή απλά metal ) υποείδος της ροκ __τέλη 10ετίας του 1960 με ρίζες από τη μπλουζ και το ψυχεδελικό ("από τις μυριάδες μορφές ροκ εντ ρολ, το heavy metal είναι το πιο ακραίο στην ένταση, αρρενωπότητα και θεατρικότητα"__οδηγός κριτικής AllMusic). Τα πρώτα συγκροτήματα του όπως οι Black Sabbath προσελκύουν ακόμα και σήμερα ένα ευρύ κοινό, ενώ στα μέσα της 10ετίας του 1970, οι Judas Priest, οι Iron Maiden κά εξέλιξαν περισσότερο το υποείδος, περιορίζοντας ή και αφαιρώντας τα μπλουζ στοιχεία, ενώ το New Wave of British Heavy Metal (Νέο Κύμα του Βρετανικού heavy metal) ακολούθησε τον ίδιο δρόμο, δίνοντας στη μουσική punk rock χροιά και μεγαλύτερη έμφαση στην ταχύτητα.
👉 Ξαναγυρνώντας στη γκραντζ: χαρακτηρίζεται από ηλεκτρικές κιθάρες με έντονη ηχητική παραμόρφωση, με πολύ-πολύ θόρυβο και ηχητικά εφέ. Οι στίχοι είναι απαθείς ή γεμάτοι από θλίψη, και έχει την ίδια θεματολογία με την πανκ. Έχει όμως, πολύ πιο αργό τέμπο και πιο περίπλοκη ενορχήστρωση με έντονες διαφορές στην δυναμική των κομματιών. Η γκραντζ είναι αισθητικά και οπτικά απογυμνωμένη, σε σχέση με άλλα είδη μουσικής. Πολλοί καλλιτέχνες της είναι γνωστοί για την αδιαφορία τους προς την εξωτερική τους εμφάνιση, κάνοντας απλές ενδυματολογικές και στυλιστικές επιλογές. Γενικά, είναι γνωστή για την απουσία ακριβών σκηνικών ή εφέ με φώτα τα οποία χρησιμοποιούνται από συγκροτήματα άλλων ειδών, που  παρουσιάζονταν χωρίς καμία διαφορά από ένα τοπικό συγκρότημα, και με στόχο όχι να ψυχαγωγήσουν, αλλά απλά να "ροκάρουν". Έγινε επιτυχημένη στις αρχές του 1990, κυρίως λόγω της κυκλοφορίας του Nevermind από τους Nirvana και του Ten από τους Pearl Jam. Αυτή η επιτυχία όμως δεν ήταν πολύ ευχάριστη για τα συγκροτήματα της κι έτσι πολλά από αυτά διαλύθηκαν μέχρι τα τέλη του 1990. Ο θάνατος του Κερτ Κομπέιν το 1994 σηματοδότησε το τέλος της γκραντζ, καθώς είχε γίνει είδωλο της τότε νέας γενιάς, και επίσης επειδή κανένα άλλο συγκρότημα από το Σιάτλ δεν κατάφερε να σημειώσει εντυπωσιακές πωλήσεις. Παρόλα αυτά, έδωσε ώθηση στην εναλλακτική μουσική και έπαιξε τεράστιο ρόλο στο να την αναδείξει στην δημοφιλή ποπ σκηνή και κουλτούρα. Επίσης, η γκραντζ επηρέασε και άλλα είδη.
👉 Διάσημα συγκροτήματα: 7 Year Bitch | Alice in Chains | Blood Circus |  Green River | Gruntruck |   Hammerbox | Love Battery | Mad Season | Malfunkshun | Melvins | Mono Men | Mother Love Bone |    Mudhoney |  My Sister's Machine |  Nirvana | Pearl Jam | Seaweed | Screaming Trees | Skin Yard |  Soundgarden | Tad | Temple of the Dog | Truly | The U-Men |  Willard | Babes in Toyland | The Fluid | Hole |    L7 | The Nymphs |  Paw | Silvercair |  Pond |  Stone Temple Pilots κά

Πραγματική αντιηρωική ταινία
με την "κόκκινη"
Susan Sarandon ✨ Σούζαν Σαράντον

                   👉 Courtney Love

Πέρασε τα νεανικά της χρόνια στο Σαν Φρανσίσκο και στο Πόρτλαντ (Όρεγκον), όπου συμμετείχε σε μία σειρά βραχύβιων συγκροτημάτων κάνοντας επίσης και τα πρώτα βήματα στην υποκριτική. Μετά τον σχηματισμό των Hole το 1989, τράβηξε την προσοχή του Τύπου με το πρώτο άλμπουμ του συγκροτήματος, Pretty on the Inside. Το δεύτερο άλμπουμ των Hole, Live Through This (1994), της έδωσε φήμη και πολυπλατινένιες πωλήσεις. Στη συνέχεια, η Λαβ επέστρεψε στην υποκριτική, κερδίζοντας υποψηφιότητα για Χρυσή Σφαίρα για τον ρόλο της στην ταινία του Μίλος Φόρμαν Υπόθεση Λάρι Φλιντ (The People vs. Larry Flynt, 1996), που την καθιέρωσε ως ηθοποιό. Αργότερα γνώρισε ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία με την κυκλοφορία του τρίτου άλμπουμ των Hole, Celebrity Skin (1998), ο οποίος ήταν υποψήφιος για πολλά βραβεία Grammy.

Η Λαβ συνέχισε να εργάζεται ως ηθοποιός στις αρχές της δεκαετίας του 2000, εμφανιζόμενη σε μεγάλου προϋπολογισμού ταινίες όπως ο Άνθρωπος στο Φεγγάρι (Man On The Moon, 1999) και Παγιδευμένη (Trapped, 2002), πριν κυκλοφορήσει το πρώτο της σόλο άλμπουμ, America's Sweetheart, το 2004.

Jim Carrey + Courtney Love στο Man on the Moon (1999)

Τα επόμενα χρόνια σημαδεύτηκαν από τη δημοσιότητα γύρω από τα νομικά της προβλήματα και τον εθισμό της στα ναρκωτικά, που οδήγησε σε υποχρεωτική ποινή αποκατάστασης το 2005 ενώ βρισκόταν στη διαδικασία ετοιμασίας του 2^ου σόλο άλμπουμ της. Το υλικό αυτό κυκλοφόρησε το 2010 με τίτλο Nobody's Daughter ως άλμπουμ των Hole αλλά χωρίς κανένα από τα άλλα μέλη των προηγούμενων ετών. Μεταξύ του 2014 και του 2015, κυκλοφόρησε δύο σόλο singles και επέστρεψε στην υποκριτική παίζοντας στις σειρές Sons of Anarchy και Empire.

Ασχολήθηκε, επίσης, με τη συγγραφή (Dirty Blonde: The Diaries of Courtney Love __ Βρώμικη Ξανθιά | Τα ημερολόγια της Κόρτνεϊ Λαβ) ενώ έκανε και έκθεση μικτής εικαστικής τέχνης, με τίτλο "And She’s Not Even Pretty", στη Νέα Υόρκη με την προσωπική συλλογή "Kurt-free zone" που διήρκεσε ~2μήνες και παρουσίασε 45 από τα πρωτότυπα έργα της.
                              Δισκογραφία
         Άλμπουμ με τους Hole
💫 1989  Η Λαβ παίζοντας με τους Hole,
💫 1991  Pretty on the Inside     
💫 1994  Live Through This       
💫 1997  My Body, the Hand Grenade    Συλλογή
💫 1998  Celebrity Skin 
💫  2010  Nobody's Daughter      
💫  2016  Grease Your Hips (Ζωντανή ηχογράφηση)
                              Σόλο καριέρα

·        2004    America's Sweetheart
"Mono" America's Sweetheart
"Hold On to Me" America's Sweetheart

·        2014    "You Know My Name" / "Wedding Day" 
"Honour" (με τον Ginger)      -

·        2015    "Miss Narcissist" / "Killer Radio"     -
              Επιλεγμένη φιλμογραφία

• Sid Και Nancy (Sid and Nancy, 1986)
• Καλώς Ήρθατε Στην Κόλαση (Straight to Hell, 1987)
• Tapeheads (1988)
• Basquiat (1996)
• Όλα Του Γάμου Δύσκολα (Feeling Minnesota, 1996)
• Υπόθεση Λάρι Φιλντ (The People vs. Larry Flynt, 1996)
• 200 Τσιγάρα (200 Cigarettes, 1999)
• Άνθρωπος Στο Φεγγάρι (Man on the Moon, 1999)
• Beat (2000)
• Julie Johnson (2001)
• Παγιδευμένη (Trapped, 2002)
• Montage of Heck (2015)

Woody Harrelson + Courtney Love
στην ταινία _1996 The People vs. Larry Flynt
Υπόθεση Λάρι Φλιντ 

Δυο λόγια για την πολυβραβευμένη ταινία σε σκηνοθεσία Miloš Forman, η οποία καταγράφει την άνοδο ενός πορνογράφου Larry Flynt και τη σύγκρουσή του | ανοχή  θρησκευτικών θεσμών και νόμων: με τον Woody Harrelson ως Flynt, Courtney Love ως σύζυγός του Althea και ο Edward Norton στο ρόλο του δικηγόρου του. Το σενάριο (γραμμένο από τους Scott Alexander και Larry Karaszewski, βασίζεται σε αληθινή ιστορία Παρά την περιορισμένη επιτυχία στο box office, το «Υπόθεση Λάρι Φλιντ» επαινέθηκε από τους κριτικούς και απέφερε στους Harrelson, Love, Norton και Forman πολυάριθμες διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας υποψηφιότητας για Α' Ανδρικό Ρόλο για τον Harrelson και μιας για Α' Σκηνοθεσία για τον Forman στα 69^α Βραβεία Όσκαρ. Ο Forman κέρδισε τη Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Σκηνοθεσίας.
Υπόθεση
Το 1972, ο Φλιντ και ο μικρότερος αδερφός του, Τζίμι, διευθύνουν το Hustler Go-Go, ένα στριπτιτζάδικο στο Σινσινάτι που αντιμετωπίζει δυσκολίες. Σε μια προσπάθεια να βελτιώσει την επιχείρησή του, ο Φλιντ αποφασίζει να εκδώσει ένα ενημερωτικό δελτίο για το κλαμπ με γυμνές φωτογραφίες των στριπτιτζήδων του, το οποίο ονομάζει Hustler. Το ενημερωτικό δελτίο σύντομα γίνεται πλήρες περιοδικό, αλλά οι πωλήσεις είναι χαμηλές. Αφού ο Χάστλερ δημοσιεύει φωτογραφίες της πρώην πρώτης κυρίας Τζάκι Κένεντι Ωνάση να κάνει ηλιοθεραπεία γυμνή το 1972, γίνεται εθνική αίσθηση και ο Λάρι αποφασίζει να επικεντρωθεί σε αυτό αποκλειστικά. Ο Φλιντ ερωτεύεται την Άλθεα Λίζερ, στην οποία επιτρέπει να εργάζεται ως στρίπερ παρά το γεγονός ότι είναι ανήλικη. Μαζί με την επιτυχία του έρχονται και εχθροί - καθώς γίνεται μια μισητή φιγούρα των ακτιβιστών κατά της πορνογραφίας. Διαφωνεί με τους ακτιβιστές, δηλώνοντας ότι «η δολοφονία είναι παράνομη, αλλά αν τη φωτογραφίσεις, μπορεί να μπει το όνομά σου σε ένα περιοδικό ή ίσως να κερδίσεις ένα βραβείο Πούλιτζερ. Ωστόσο, το σεξ είναι νόμιμο, αλλά αν φωτογραφίσεις αυτή την πράξη, μπορείς να πας φυλακή». Εμπλέκεται σε αρκετές εξέχουσες δικαστικές υποθέσεις και γίνεται φίλος με τον νεαρό και ιδεαλιστή δικηγόρο του, Άλαν Ισαάκμαν. Το 1975, ο Φλιντ καταδικάζεται για κατηγορίες πορνογραφίας, αλλά η απόφαση ανατρέπεται κατόπιν έφεσης. Αποφυλακίζεται λίγο αργότερα. Η Ρουθ Κάρτερ Στέιπλετον, χριστιανή ακτιβίστρια και αδελφή του προέδρου Τζίμι Κάρτερ, αναζητά τον Φλιντ και τον παροτρύνει να δώσει τη ζωή του στον Ιησού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο Φλιντ να προσπαθήσει να αλλάξει τη ζωή του και μάλιστα να πιέσει το Hustler να γίνει μια πιο καλαίσθητη έκδοση, σύμφωνα με τους ανταγωνιστές του. Ωστόσο, η Άλθεα, η οποία κατηγορεί την παρενόχληση από μοναχές κατά τη διάρκεια των χρόνων της στο Καθολικό σχολείο για τα προβλήματα της ζωής της, αρχίζει να τον απεχθάνεται. Το 1978, κατά τη διάρκεια μιας άλλης δίκης στη Τζόρτζια, ο Φλιντ και ο Ισαάκμαν πυροβολούνται και οι δύο από έναν άνδρα ενώ περπατούν έξω από ένα δικαστήριο. Ο Ισαάκμαν αναρρώνει, αλλά ο Φλιντ μένει παράλυτος από τη μέση και κάτω και χρησιμοποιεί αναπηρικό καροτσάκι για το υπόλοιπο της ζωής του. Συντετριμμένος από την εμπειρία, ο Φλιντ απαρνείται την πίστη του, παραδίδει τον έλεγχο του Hustler στον Τζίμι και την Άλθεα και μετακομίζει στο Μπέβερλι Χιλς, όπου γρήγορα καταλήγει στον εθισμό στα ναρκωτικά για να καταπολεμήσει την κατάθλιψη και τον αφόρητο πόνο του. Το 1983, ο Φλιντ υποβάλλεται σε χειρουργική επέμβαση …νιώθει αναζωογονημένος και σύντομα επιστρέφει σε ενεργό ρόλο __καπιταλισμός στα καλύτερά του...

Κρακ, διαπόμπευση και φάντασμα _ante portas Κέρτ Κομπέιν –

Η αντιηρωίδα της ροκ Κόρτνεϊ Λαβ απαιτεί μια δεύτερη ευκαιρία

Η Κόρτνεϊ Λαβ, η αμφιλεγόμενη βασίλισσα του γκραντζ και ηγετική φυσιογνωμία των Hole, επιστρέφει στο προσκήνιο μέσα από νέο ντοκιμαντέρ \ έχοντας τον τίτλο που του πρέπει. Αντιηρωίδα _Antiheroine (παίζοντας και με το "heroine_ηρωίνη"). Προσφέροντας μια αφιλτράριστη ματιά στην πολυτάραχη ζωή της και με φόντο τη νέα της καθημερινότητα στο Λονδίνο, αναμετράται με το παρελθόν της, τις εξαρτήσεις και τη βαριά κληρονομιά του Κερτ Κομπέιν δίνοντας αφορμές για να αναμετρηθεί ξανά με τον τίτλο μιας αμφιλεγόμενης "βασίλισσας".
Το Metacritic, έδωσε στην ταινία 71 στα 100, υποδεικνύοντας "γενικά ευνοϊκές» κριτικές" Σε μια θετική κριτική, ο David Rooney του The Hollywood Reporter έγραψε: "Επιτρέποντας να πουν τη δική του ιστορία, η Lovelace και η Hall ξεκαθαρίζουν ότι η Love αρνείται να δει τον εαυτό της ως θύμα. Κατέχει τις κατηγορίες ότι είναι σκληρή, αγενής, αγενής, άγρια φιλόδοξη και περίπλοκη φιγούρα στην ιστορία της μουσικής." _Ο Chase Hutchinson του TheWrap έγραψε ότι η ταινία είναι "στοχαστική" και "συναρπαστική".

Χωρίς ίχνος ωραιοποίησης και με την ειλικρίνεια που τη χαρακτηρίζει, είναι στην κάμερα ωμή και αφιλτράριστη, χειμαρρώδης σε ένα ντοκιμαντέρ που θέλει να είναι πολλά περισσότερα από μια ταινία για τη μουσική και τη δημιουργία. Σε αυτό η Λαβ προχωράει σε μια "κατάθεση ψυχής για την επιβίωση, τη μητρότητα και τη δύναμη της επανεκκίνησης, από μια γυναίκα που αρνήθηκε πεισματικά να υποταχθεί στις προσδοκίες των άλλων". Η πρεμιέρα του στο φεστιβάλ Sundance προκάλεσε αίσθηση, φέρνοντας ξανά στο επίκεντρο την διχαστική Λαβ, έστω και με την ηχηρή απουσία της από την προβολή στο Παρκ Σίτι της Γιούτα.

Η 61χρονη πλέον καλλιτέχνιδα, που σημάδεψε ανεξίτηλα τη δεκαετία του ’90, παραχώρησε στους δημιουργούς Έντουαρντ Λάβλεϊς και Τζέιμς Χολ πλήρη πρόσβαση στον προσωπικό της χώρο και το αρχείο της για τρία ολόκληρα χρόνια, επιτρέποντας τη δημιουργία ενός έργου που η ίδια χαρακτηρίζει ως τον δικό της τρόπο να πάρει πίσω τον έλεγχο της ιστορίας της. Η ταινία, διάρκειας 98λ, βρίσκει τη Love στο σπίτι της στο Λονδίνο, όπου μετακόμισε για μια πιο ήσυχη, πιο προσγειωμένη ζωή.
Ήμουν δυόμισι χρόνια νηφάλια, λέει στην ταινία. Ήρθα εδώ με μια χειμωνιάτικη γκαρνταρόμπα και έναν σκύλο. Απομακρύνθηκα, δηλαδή, από όλους. Αυτό που δεν είχα ήταν τίποτα λογικό ή προσγειωμένο. Δεν σκέφτηκα ποτέ να είμαι αρεστή· η συμπάθεια δεν ήταν παράγοντας στη ζωή μου
Η ταινία τη βρίσκει να γράφει ξανά μουσική μετά από δύο άλμπουμ που δεν έκαναν κάποια επιτυχία και περισσότερο από μια 10ετία μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, παλεύοντας με τη γήρανση, το ασταθές παρελθόν της στο προσκήνιο και την τραχιά φήμη της – "Δεν σκέφτηκα ποτέ να είμαι αρεστή", λέει στη φωνή της στην αρχή της ταινίας. "Η συμπάθεια δεν ήταν παράγοντας στη ζωή μου". "Αλλά η Λαβ μαγνήτισε τους θαυμαστές με «μια αφιλτράριστη, απίστευτα ειλικρινή περσόνα", λέει ο frontman των REM, Mαικλ Στάιπ, στενός φίλος της, ο οποίος εμφανίζεται στην ταινία μαζί με άλλους μουσικούς. "Όλοι έχουν μια ιστορία Κόρτνεϊ Λαβ να πουν", λέει καλωσορίζοντας τους δημιουργούς της ταινίας στο διαμέρισμά της στο Λονδίνο. Το νέο άλμπουμ, το πρώτο μετά από 15 χρόνια, είναι "ένας τρόπος να πάρω πίσω την ιστορία μου", λέει. "Κανείς δεν μπορεί να πει την ιστορία μου εκτός από εμένα". __"Την έχουν διαπομπεύσει ξανά και ξανά", λέει ο Μάικλ Στάιπ των REM. __αν και κάποιες φορές της άξιζε αρκετά συχνά, δεν ήταν"
Με πλάνα που απαθανατίζουν τη συναισθηματική επιστροφή της στο στούντιο και τις σκέψεις της για όσα έχει ζήσει – συμπεριλαμβανομένων καταχωρίσεων ημερολογίου, στίχων τραγουδιών και βίντεο στο σπίτι – το Antiheroine ανατρέχει στην πρωτοποριακή και διχαστική καριέρα της ως frontwoman της ροκ.

Σύμφωνα με την ίδια, η περιπλανώμενη και ασταθής νεότητά της γέννησε μια έντονη επιθυμία για φήμη. Γεννημένη ως Κόρτνεϊ Μισέλ Χάρισον το 1964 σε μια "οικογένεια αντικουλτούρας" στο Σαν Φρανσίσκο, η Λαβ ανέπτυξε "δέρμα ρινόκερου" σε νεαρή ηλικία. Ισχυρίζεται ότι ο πατέρας της, Χανκ Χάρισον, της έδωσε LSD όταν ήταν τεσσάρων ετών και στη συνέχεια έχασε την επιμέλειά της. Ήπιε το πρώτο της ποτό στην ηλικία των 10, ισχυριζόμενη ότι ο πατριός της, Ντέιβιντ, "με μέθυσε πολύ», αφήνοντάς την «σωματικά ένα ράκος για μια εβδομάδα". Η μητέρα της, Λίντα Κάρολ, σύμφωνα με την Λαβ, κατηγόρησε τη μικρή της κόρη ως αποδιοπομπαίο τράγο για τα προβλήματά της… Όταν έχεις έναν ναρκισσιστή γονέα, δεν θα είσαι ποτέ αρκετά καλός», λέει.

Η Courtney_Love στο περί ου ο λόφος ντοκιμαντέρ

"Αν θέλεις να καταστρέψεις τη ζωή σου ολοκληρωτικά, κάνε κρακ"

Αφού η μητέρα της μετακόμισε στο εξωτερικό, η ατίθαση Λαβ πέρασε χρόνο σε ανάδοχη οικογένεια και σε κέντρο ανηλίκων. Η Λαβ πιστώνει στην Πάτι Σμιθ τη σωτηρία της ζωής της, δείχνοντάς της τι θα μπορούσε να είναι μια γυναίκα στη ροκ μουσική. Αποφασισμένη να γίνει ροκ σταρ, μετακόμισε στο Λίβερπουλ  για να διεισδύσει στην πανκ σκηνή της πόλης, αν και επιμένει ότι δεν ήταν γκρουπί. "Δεν ήθελα να πηδήξω αυτούς τους τύπους, ήθελα να είμαι αυτοί οι τύποι", θυμάται. Το Λίβερπουλ την οδήγησε στο Λος Άντζελες, όπου εργάστηκε ως στρίπερ και εμφανίστηκε ως η κύρια τραγουδίστρια ενός κατά τα άλλα ανδρικού πανκ συγκροτήματος, τα μέλη του οποίου, όπως λέει, στράφηκαν εναντίον της. Στη συνέχεια, έβαλε μια αγγελία στην εφημερίδα για γυναίκες μουσικούς. Θυμάται τη φιλοδοξία της να προσπαθεί να τα καταφέρει στη μουσική σκηνή του Λος Άντζελες της δεκαετίας του 1980 – όταν μοιραζόταν ένα στούντιο με τους Red Hot Chili Peppers, έκανε δίαιτα και περιόρισε τη χρήση της ηρωίνης σε δύο φορές το μήνα. Παράλληλα καλλιεργούσε την χαρακτηριστική της κραυγή, εξασκούμενη έξι με επτά ημέρες την εβδομάδα, μετατρέποντας μια τρομακτική εμπειρία στην οποία την έδεσαν με χειροπέδες και παραλίγο να τη βιάσουν στο τραγούδι Retard Girl. Με τους Hole, λέει, "είχα ένα μέρος για να εκτονώσω την υπερβολική μου φύση".

"Ποτέ δεν αμφέβαλλα ότι θα γινόμουν διάσημη", λέει "απλώς πίστευα ότι θα έλυνε τα πάντα". Το Antiheroine εμβαθύνει επίσης στον πολυδιαφημισμένο και ταραχώδη έρωτά της με τον frontman των Nirvana, Kερτ Κομπέιν. Ήταν τόσο όμορφος, θυμάται, επανεξετάζοντας τις σημειώσεις και τους στίχους που έγραφαν μαζί στο κρεβάτι. Είχε μια πολύ περίεργη αίσθηση του χιούμορ. Ήμασταν δύο αποδιοπομπαίοι τράγοι, που απορρίφθηκαν από τις μητέρες και τους πατέρες μας. Βρήκαμε ο ένας τον άλλον και ήμασταν σπίτι. Ήταν πραγματικά άμεσο. Αυτή η φάση του μήνα του μέλιτος συνεχίστηκε για ένα διάστημα που μου φάνηκε σαν πολύς καιρός, ήταν τόσο πλούσια_σσ. η Λαβ και ο Κομπέιν παντρεύτηκαν το 1992 και απέκτησαν την κόρη τους Φράνσις Μπιν Κομπέιν. (η Φράνσις δεν συμμετέχει στην ταινία). Το ντοκιμαντέρ ανατρέχει στη φασαρία των μέσων ενημέρωσης γύρω από τη σχέση τους -ιδιαίτερα σε ένα άρθρο του Vanity Fair που υπονόησε ότι η Λαβ έκανε χρήση ηρωίνης ενώ ήταν έγκυος στην κόρη της, μια κατηγορία που η ίδια εξακολουθεί να αρνείται σθεναρά.

Η ηρωίνη πρωταγωνιστεί στην ταινία, όπως και τα media, ιδιαίτερα μετά την αυτοκτονία του Κομπέιν τον Απρίλη του 1994. Την ίδια εβδομάδα που πέθανε ο Κομπέιν, κυκλοφόρησε το δεύτερο άλμπουμ των Hole, Live Through This, και το συγκρότημα ξεκίνησε περιοδεία. Η ταινία περιλαμβάνει πολλά κλιπ με θαυμαστές και ειδικούς που εικάζουν ότι η Λαβ ήταν υπεύθυνη για τον θάνατο του Κομπέιν. Σε μια συναυλία των Hole, ένας θεατής τοποθέτησε φυσίγγια κυνηγετικού όπλου στη σκηνή μπροστά της, προκαλώντας επεισόδια.
Τριάντα χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να φαίνεται συναισθηματικά φορτισμένη τόσο για τον δεσμό της με τον Κομπέιν, τραγουδώντας ακόμη και καραόκε των Nirvana, όσο και για την αναπόφευκτη αναταραχή που ακολούθησε τον θάνατό του. "Ο Κερτ Κομπέιν μπαίνει στο γαμημένο δωμάτιο πριν την Κόρτνεϊ", λέει στην ταινία. " Αυτή θα είναι απλώς η ζωή μου". Μετά από μια στροφή προς τον κινηματογράφο, συμπεριλαμβανομένης μιας ερμηνείας που έλαβε διθυραμβικές κριτικές στο The People vs Larry Flynt του Miloš Forman, η Λαβ κυκλοφόρησε, με το Hole, το άλμπουμ Celebrity Skin του 1999, το οποίο στράφηκε προς έναν mainstream ήχο. Αλλά η επιτυχία ήταν βραχύβια, καθώς οι δαίμονες την πρόλαβαν.

Η Λαβ διέλυσε τους Hole στη μέση μιας περιοδείας. Η συμπεριφορά της έγινε πιο ασταθείς και η χρήση ναρκωτικών κλιμακώθηκε. "Αν θέλεις να καταστρέψεις τη ζωή σου ολοκληρωτικά, κάνε κρακ", αστειεύεται η Λαβ, η οποία πλέον _κατά τα λεγόμενά της είναι νηφάλια. Ως έφηβη, η Φράνσις Μπιν ζήτησε να χειραφετηθεί νομικά από τη μητέρα της. "Σίγουρα δεν ήμουν η πιο εύκολη μάνα, αυτή είναι η αλήθεια", παραδέχεται η Λαβ. "Δεν μπορούσα να επικεντρωθώ καθόλου σε αυτήν" __"ένα τραγούδι μπορεί να αλλάξει τα πάντα· αν δεν μπορώ να το πιστέψω αυτό, δεν πιστεύω σε τίποτα"

Η Λαβ  παραμένει σιωπηλή για την κατάσταση της σχέσης τους στο παρόν, αν και μέχρι το τέλος της ταινίας θα πάει να επισκεφτεί τον εγγονό της, τον οποίο η Φράνσις Μπιν μοιράζεται με τον σύζυγό της Ράιλι Χοκ, στο Λος Άντζελες. Το τελευταίο τραγούδι που συνέθεσε για το επερχόμενο νέο της άλμπουμ αφορά την κόρη της. Αυτό το άλμπουμ δεν έχει ακόμη ημερομηνία κυκλοφορίας ή τίτλο, αλλά, σύμφωνα με την ταινία, θα περιλαμβάνει συνεργασίες με την Μελίσα Άουφ ντερ Μάουρ (που είχαν βρεθεί στους Hole) και τον Στάιπ. "Μπορείτε να το ονομάσετε “ο δίσκος ανάκαμψης” ή “ο δίσκος που σχεδόν πέθανε” ή “ο δίσκος που μου έδωσε την άδεια να ζω”. Πρέπει να παραμείνω ζωντανή" λέει. Σε όλη τη διάρκεια του Antiheroine, η Λαβ επιστρέφει, ξανά και ξανά, στη μουσική – ως βαλβίδα απελευθέρωσης, μια διαφυγή, ένα βάλσαμο. "όσο περισσότερο γράφω αυτά τα τραγούδια, τόσο περισσότερο απομακρύνομαι όλο και περισσότερο από τα πράγματα", λέει. "ένα τραγούδι μπορεί να αλλάξει τα πάντα. Αν δεν μπορώ να πιστέψω σε αυτό, τότε δεν πιστεύω σε τίποτα"… θέλει μια δεύτερη ευκαιρία ___ τίτλοι τέλους