hasta la victoria siempre VENCEREMOS

Η μελέτη της Ιστορίας του ΚΚΕ δεν έχει ούτε εγκυκλοπαιδικό χαρακτήρα ούτε επετειακό 💥 είναι πηγή προκλήσεων για το σήμερα και το αύριο της ταξικής πάλης στην Ελλάδα και όχι μόνο

Το πρωτοσέλιδο του Ριζοσπάστη για το θάνατό του Χαρίλαου

Το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ ξεκινάει από την ίδρυσή του και σταματάει στο 1974 (μεταπολίτευση __αποκατάσταση της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας το 1974.6^ος _ Γ₂Τόμος)
Μένει να εκδοθεί η συνέχεια, που θα περιλαμβάνει την περίοδο 1989και μέχρι το 2000

Ο Χαρίλαος Φλωράκης γεννήθηκε 20-Ιουλ-1914 στη Ραχούλα των θεσσαλικών Αγράφων (καταγωγή της μητέρα του, Στυλιανής _ο πατέρας του, Γιάννης, καταγόταν από το Κλειστό Ευρυτανίας) _τέταρτο από έξι παιδιά. Μόλις 15 χρονών συνδέεται με το κομμουνιστικό κίνημα, διαβάζοντας το Αλφάβητο του Κομμουνισμού. Μικρός ήθελε να γίνει αεροπόρος, ο πατέρας του όμως τον απέτρεψε και φοίτησε στην Σχολή 3ΤΤΤ ("Τριατατικών"_Ταχυδρομείων, Τηλεγραφίας και Τηλεφωνίας ). Το 1929, όταν ο βενιζελισμός με το περιβόητο ιδιώνυμο διώκει τους κομμουνιστές, εκείνος οργανώνεται στις Ομάδες Πιονιέρων της ΟΚΝΕ__ Όντας σπουδαστής κηρύσσεται η μεγάλη απεργία των 3ΤΤΤ, οι σπουδαστές απεργούν μαζί με τους εργαζόμενους και ο Χαρίλαος εκλέγεται στην Επιτροπή Αγώνα. Αργότερα, θα συγκροτηθεί Σύλλογος Σπουδαστών των ΤΤΤ, στον οποίο εκλέγεται και γραμματέας. Το 1934 προσλαμβάνεται ως τηλεγραφητής στην ΤΤΤ. Αρχίζει μια απίστευτη περιπλάνηση μεταθέσεων από πόλη σε πόλη, εξαιτίας της συνδικαλιστικής του δράσης. Σε όποια πόλη και αν βρεθεί, θα επιδιώξει και θα έχει σύνδεση με πυρήνες παράνομων κομμουνιστών. Μετά την κήρυξη του πολέμου ο Χ. Φλωράκης στέλνεται στο μέτωπο. Τη νύχτα της 27^ης προς 28^η του Οκτώβρη είναι βάρδια στο κεντρικό τηλεγραφείο. Από τις μηχανές που δούλευε πέρασαν τα πρώτα τηλεγραφήματα για την κήρυξη του πολέμου. Την επομένη το πρωί κατατάχτηκε μαζί με τα δύο του αδέλφια. Στις αρχές του Ιούνη του 1941 γίνεται μέλος του ΚΚΕ, το Μάη του 1942 περνάει στην παρανομία και το Δεκέμβρη του ίδιου έτους ανεβαίνει στο βουνό. Το 1943-1945 αναλαμβάνει, διαδοχικά, λοχαγός και ταγματάρχης του ΕΛΑΣ, παίρνει μέρος στο Δεκέμβρη του 1944 και τον Οκτώβρη του 1945 συλλαμβάνεται.
Το Γενάρη του 1946 αμνηστεύεται από την κυβέρνηση Σοφούλη και το Δεκέμβρη ανεβαίνει στο βουνό, στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας. Συμμετέχει σε δεκάδες μάχες, επικεφαλής στρατιωτικών ομάδων του Δημοκρατικού Στρατού. Ορίζεται στην αρχή αντισυνταγματάρχης και το Νοέμβρη του '48 συνταγματάρχης του Δημοκρατικού Στρατού. Την άνοιξη του 1949 αναδεικνύεται αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ και στη συνέχεια τακτικό μέλος της ΚΕ του Κόμματος. Το Σεπτέμβρη περνάει στην ΕΣΣΔ, όπου φοιτά και ολοκληρώνει τις σπουδές του στη Στρατιωτική Ακαδημία Φρούνζε.
Στις 5 του Απρίλη του 1954 επιστρέφει παράνομα στην Ελλάδα. Συλλαμβάνεται στις 27 του Ιούλη, ενώ το Μάη του 1960 ξεκινά έπειτα από αρκετές αναβολές η μεγάλη δίκη του στο στρατοδικείο. Στις 20 του Απρίλη 1966 αποφυλακίζεται με όρους. Συλλαμβάνεται και πάλι ανήμερα του Απριλιανού πραξικοπήματος και εξορίζεται μέχρι και την άνοιξη του 1971. Μετά τη διάσπαση του Κόμματος, ο Χαρίλαος συμμετέχει και συμβάλλει αποφασιστικά στη μάχη για την επικράτηση των αποφάσεων της 12^ης Ολομέλειας. Τον Ιούνη του 1972, η 16^η Ολομέλεια τον εκλέγει μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Στη 17^η Ολομέλεια, το Δεκέμβρη, εκλέγεται Πρώτος Γραμματέας της ΚΕ του Κόμματος.

Στο 9^ο Συνέδριο του Κόμματος το 1973 επανεκλέγεται Α΄ Γραμματέας της ΚΕ. Τον Αύγουστο του 1974, πριν τη νομιμοποίηση του Κόμματος, ο Χ. Φλωράκης έρχεται στην Ελλάδα. Στην πρώτη μεταπολιτευτική συνέντευξή του, απαντώντας στις - συνήθεις τότε - προβοκάτσιες περί "ΚΚΕ εξωτερικού" είπε στον Κρις Γουντχάουζ: "Κύριε Γουντχάουζ, εγώ είμαι του ...εσωτερικού του εσωτερικού. Όταν έγινε η διάσπαση του ΚΚΕ, από την οποία προέκυψε το λεγόμενο ΚΚΕ (Εσωτερικού), εγώ προσωπικά βρισκόμουν στο ...εσωτερικό του εσωτερικού - δηλαδή εξόριστος στο Παρθένι της Λέρου. Όπως και εκατοντάδες άλλοι σύντροφοι που βρίσκονται σήμερα στο ΚΚΕ, που εσείς το χαρακτηρίζετε ως ΚΚΕ εξωτερικού".

Σε μια από τις δίκες του

Το 9ο Συνέδριο του ΚΚΕ,
συνήλθε στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία,
(Schorfheide στο βόρειο Βραδεμβούργο)

✨ Στο 10ο Συνέδριο του Κόμματος (1978), στο 11ο (1982) και στο 12ο (1987) ο Χαρίλαος επανεκλέγεται ΓΓ της ΚΕ. Το 1989, μια χρονιά γεμάτη από γεγονότα και σημαντικές εξελίξεις τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε διεθνές επίπεδο. Στην Ελλάδα, υπό το βάρος των πολιτικοοικονομικών σκανδάλων εκείνης της εποχής και με βάση τα εκλογικά αποτελέσματα δύο εκλογικών αναμετρήσεων, από τις οποίες δεν προέκυψε αυτοδύναμη κυβέρνηση, ορκίζονται διαδοχικά η κυβέρνηση Τζαννετάκη και η κυβέρνηση Ζολώτα. Στο μεταξύ, οι εξελίξεις στις σοσιαλιστικές χώρες αποκτούν δραματικό χαρακτήρα, αφού τίθεται σε εφαρμογή το σχέδιο των ανατροπών. Το καλοκαίρι (11 του Ιούλη) σε Ολομέλεια της ΚΕ ο Χ. Φλωράκης κρίνει πως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για αλλαγή του Γραμματέα του Κόμματος. Ο ίδιος εκλέγεται Πρόεδρος της ΚΕ του ΚΚΕ.

✨ Το Φλεβάρη του 1991 πραγματοποιείται το 13^ο Συνέδριο του Κόμματος, που οδήγησε στη διάσπαση του Κόμματος, που προκάλεσε η φραξιονιστική ομάδα στελεχών, η οποία έφυγε από το ΚΚΕ προς το ΣΥΝ. Το 14^ο Συνέδριο (Δεκέμβρης) είναι το Συνέδριο της Ανασυγκρότησης. Το Κόμμα πάλεψε και κατάφερε να σταθεί όρθιο. Στο 14^ο Συνέδριο, το ΚΚΕ επαναεπιβεβαιώνει τις αρχές του: Το σεβασμό του Καταστατικού του, τη διεθνιστική αλληλεγγύη του, τον επαναστατικό χαρακτήρα του, τη στρατηγική των συμμαχιών και των ανοιγμάτων, τον ταξικό χαρακτήρα του και γενικά την προσήλωσή του στις αγωνιστικές παραδόσεις του και στα ιδανικά του. Ο ρόλος του Χ. Φλωράκη και στη διάσωση του ΚΚΕ και στην ανασυγκρότησή του και στην επιστροφή στις αρχές του υπήρξε αποφασιστικός.
✨ Όλα τα χρόνια που ακολούθησαν, ο Χαρίλαος Φλωράκης συνέχισε να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Με το κύρος που διέθετε στην ελληνική κοινωνία και την πείρα του, με το πείσμα του και το σοφό του λόγο, παρέμεινε πάντοτε στήριγμα για ολόκληρο το Κόμμα και σε κάθε του επιλογή. Δεκάδες και εκατοντάδες ήταν οι συναντήσεις που είχε με φορείς, με κατοίκους περιοχών, με οργανώσεις εργαζομένων, με νέους και με νέες. Ο λόγος του, πάντα μεστός και ουσιαστικός, αποτέλεσε σε όλες τις περιπτώσεις παρέμβαση - ύμνο για την πίστη στο Κόμμα, στην υπόθεση της εργατικής τάξης και του σοσιαλισμού.

Με τη στολή του Δημοκρατικού Στρατού

👊 22 Μάη 2005: Πέθανε o Χαρίλαος Φλωράκης, αξιωματικός του ΕΛΑΣ την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης και του ΔΣΕ στον Εμφύλιο. Αδιαμφισβήτητος ιστορικός ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας
Κι αν λείπει, ο Χαρίλαος είναι πάντα εδώ. Ζωντανός στις μνήμες και στις καρδιές μας. Στο πρόσωπό του σκύβουμε ευλαβικά το κεφάλι, τιμούσαμε και τιμάμε μια ολόκληρη γενιά κομμουνιστών που σφράγισαν ανεξίτηλα την ιστορία του ΚΚΕ. Και η προσφορά του στο λαϊκό και κομμουνιστικό κίνημα παραμένει αστείρευτη πηγή διδαγμάτων, για τις νεότερες γενιές κομμουνιστών. Ο κομμουνιστής αγωνιστής, που δεν τσιγκουνεύτηκε την προσφορά στον αγώνα για την προκοπή του λαού και του τόπου…

"Οι ζευγάδες φεύγουν, μωρέ! Η σπορά μένει.
Και φουντώνει. Και μεγαλώνει. Και καρπίζει.
Και ρίχνει νέους σπόρους στη γη.
Και θα σηκώσουν τη σημαία του αγώνα μέχρι τον ήλιο.
Είναι η σπορά, σου λέω… ".

Ανοιξη του '47 ανάμεσα σε συμπολεμιστές του

Στα 91 του χρόνια, ο καπετάν-Γιώτης συμπλήρωνε μια ζωή γεμάτη αγώνες, μια ζωή δοσμένη στα ιδανικά ενός καλύτερου κόσμου, για την προοπτική του σοσιαλισμού-κομμουνισμού, μια ζωή δοσμένη στο ΚΚΕ, στο Κόμμα που αγάπησε και έδωσε τα πάντα: "Γιατί να μην έχεις περισσότερες ζωές να του προσφέρεις…" έλεγε το 1998, όταν η ΚΕ του Κόμματος τον τιμούσε με αναμνηστική πλακέτα.
Ο βίος και η δράση του Χαρίλαου Φλωράκη ταυτίστηκε με την ιστορία του ΚΚΕ, υπήρξε οργανικό κομμάτι των πιο ένδοξων- αλλά και συνάμα δύσκολων- λαϊκών αγώνων στην Ελλάδα της Κατοχής, του Εμφυλίου και της νεότερης ιστορίας. Ελάχιστοι άνθρωποι έχουν καταφέρει να κατακτήσουν δικαίως μια θέση στο πάνθεον εκείνων των λαϊκών αγωνιστών που έδωσαν ολάκερη της ζωή τους για τα δίκαια του λαού, για το ψωμί και την ελευθερία. Και αυτό γιατί ο Χαρ. Φλωράκης, με την αταλάντευτη πίστη του στα ιδανικά του σοσιαλισμού-κομμουνισμού, δεν έλειψε από τα γυρίσματα της Ιστορίας.

Τρίτη 24 Μάη 2005
Ο Χαρίλαος __
✨ — Ήταν παρών στην προπολεμική δεκαετία του ’30 ως νεαρό μέλος της ΟΚΝΕ και αργότερα ως σπουδαστής και δραστήριος εργαζόμενος των ΤΤΤ. Από νωρίς, όντας έφηβος, αντιλήφθηκε τα σημάδια της ταξικής πάλης στην ελληνική επαρχία του 1930: "… οι ελπίδες που έδινε η πορεία των Σοβιέτ στους εργάτες και στη φτωχολογιά, αποτελούσαν οξυγόνο για το λαό, που όλο και κατέβαινε σε οργανωμένες κινητοποιήσεις. Παράλληλα, όμως, το αστικό κράτος, το οποίο στην αρχή έδειχνε μουδιασμένο και αμήχανο, άρχισε να περνάει στην αντεπίθεση και στον αντικομμουνισμό. Η Αστυνομία παρακολουθούσε, πια, τους πάντες και τα πάντα και η εργατική πρωτοπορία έπαιρνε χίλιες μύριες προφυλάξεις για τη δράση της" (Χρ.Θεοχαράτου, Χαρίλαος Φλωράκης και Λαϊκό Κίνημα, Τυποεκδοτική 2001, σελ. 60).
✨ — Ήταν παρών στους εργατικούς, συνδικαλιστικούς αγώνες ως εργαζόμενος τηλεγραφητής, μέλος της Επιτροπής Αγώνα των ΤΤΤ, δρώντας υπό εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες μεσούσης της αντικομμουνιστικής φρενίτιδας του ελληνικού αστικού καθεστώτος, πριν και κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Μεταξά. Για την συνδικαλιστική του δράση μετατέθηκε πολλές φορές από πόλη σε πόλη. Όπου κι αν βρισκόταν ωστόσο, ο νεαρός Χαρίλαος, προσπαθούσε να δημιουργήσει επαφές με πυρήνες παράνομων κομμουνιστών.
✨ — Ήταν παρών στη "γέννηση" της ΕΑΜικής αντίστασης περνώντας από την συνδικαλιστική δράση ως τηλεγραφητής σε συνθήκες πλήρους παρανομίας. Δραστήριος συνδιοργανωτής της πρώτης μεγάλης απεργίας στην Κατεχόμενη απ’ τους Ναζί Ευρώπη (Απρίλης 1942), έχοντας βρεθεί ήδη δύο φορές στα απάνθρωπα κρατητήρια της Ασφάλειας, ο Χαρίλαος Φλωράκης πέρασε στην οργανική του ένταξη στο ΕΑΜ και στην αυτοδίκαιη εγγραφή του ως μέλος του ΚΚΕ.
✨ — Ήταν παρών στους μεγάλους λαϊκούς αγώνες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ως αξιωματικός-αντάρτης πλέον στο βουνό. Από το 1943 έως το 1945 προάγεται διαδοχικά, στους βαθμούς του λοχαγού και εν συνεχεία ταγματάρχη του ΕΛΑΣ, παίρνει μέρος στα Δεκεμβριανά του 1944 ενάντια στους βρετανούς ιμπεριαλιστές και τους ντόπιους λακέδες τους και συλλαμβάνεται τον Οκτώβρη του 1945. Για το Δεκέμβρη του ’44 ο Χαρίλαος θα πει: "_Όσοι ισχυρίζονται- ανάμεσα τους και κάποιοι δήθεν Αριστεροί- ότι ο Δεκέμβρης υπήρξε από τα κορυφαία λάθη του ΕΑΜ (και άρα του ΚΚΕ), ή είναι πλαστογράφοι ή αναπαράγουν την πλαστογράφηση της ιστορίας. Γιατί το Δεκέμβρη δεν τον εξαπέλυσε το ΕΑΜ. Το ΕΑΜ τον υπέστη. Και, φυσικά, αντιστάθηκε. Σήμερα, που έχουν δει το φως της δημοσιότητας μια σειρά από ντοκουμέντα, φαίνεται ολοκάθαρα ποιος επιδίωξε και επέβαλε το Δεκέμβρη. Έχει, ήδη, αποδειχτεί ότι ο Δεκέμβρης ήταν μια καλά οργανωμένη ξενική εισβολή και ένοπλη επίθεση που είχε τρεις στόχους: Πρώτο, να αφοπλίσει και να υποτάξει το στρατό της Αντίστασης και Απελεύθερωσης- τον ΕΛΑΣ. Δεύτερο, να χτυπήσει το Λαϊκό Κίνημα (το ΕΑΜ), να το δυσφημήσει και να ανακόψει τον εκδημοκρατισμό της χώρας και της κοινωνίας. Και τρίτον, να παλινορθώσει το παλιό αγγλόδουλο καθεστώς και το βασιλιά- βάζοντας στη θέση του Μεταξά ή του Τσουδερού, τσιράκια του βρεταννικού ιμπεριαλισμού με δημοκρατικά προσωπεία" (Χρ.Θεοχαράτου, Χαρίλαος Φλωράκης και Λαϊκό Κίνημα, Τυποεκδοτική 2001, σελ. 236-237).

Στρατοδικείο Αθήνας 1960,
με την μάνα του Στέλλα
και την αδελφή του Αθηνά

✨ — Ήταν παρών στην κορυφαία εκδήλωση της ταξικής πάλης στην Ελλάδα του 20ού αιώνα, με τον ενεργό του ρόλο στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας. Ήταν παρών σε καίριες μάχες του ΔΣΕ, όντας επικεφαλής στρατιωτικών σχηματισμών, περνώντας απ’ τους βαθμούς του αντισυνταγματάρχη, του συνταγματάρχη και το 1948 του υποστράτηγου. Ο καπετάν-Γιώτης που δε μάσησε ποτέ τα λόγια του, που ουδέποτε στρογγυλοποίησε τις απόψεις του χάριν της πολιτικής ορθότητας, με την οξυδέρκεια και ντομπροσύνη που τον διέκρινε, θα πει χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου: "Ναι, ο Εμφύλιος ήταν αναπόφευκτος. Διότι, η ντόπια και ξένη αντίδραση είχε αποφασίσει να υποτάξει και να εξοντώσει κάθε πατριωτική και δημοκρατική αντίσταση. Μόνο αν σηκώναμε τα χέρια. Αν μέναμε να μας συλλάβουν όλους, να μας βασανίσουν, να μας ταπεινώσουν και να μας σκοτώσουν, δεν θα είχαμε εμφύλιο. Αλλά, και αυτή η χωρίς ένοπλη αντίσταση εξόντωση μας δεν θα ήταν ένας μονομερής Εμφύλιος; Δεν ήταν μονομερής Εμφύλιος στη χώρα μας, δεκατέσσερις μήνες πριν από την έναρξη της ένοπλης αντίστασης του ΚΚΕ; Πως, λοιπόν, μπορούσε να αποφευχθεί ο Εμφύλιος; … Ο Εμφύλιος ήταν πατριωτικός και δημοκρατικός αγώνας, όπως ακριβώς και η Αντίσταση, και όχι καθεστωτικός. Ήταν η συνέχεια της Αντίστασης" (Χαρίλαος Φλωράκης και Λαϊκό Κίνημα, σελ. 324).
✨ — Ήταν παρών στην υπεράσπιση των δίκαιων λαϊκών αγώνων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, του ΔΣΕ, του ΚΚΕ, όντας στο εδώλιο του κατηγορουμένου από το αστικό κράτος για τη δράση του. Μέσα στις δικαστικές αίθουσες μετέτρεψε την απολογία του σε κατηγορητήριο ενάντια στο καθεστώς, με λόγο και αγέρωχο θάρρος που μονάχα με του Μπελογιάννη θα μπορούσε να συγκριθεί: "Δεν είναι οι κομμουνιστές εκείνοι που δεν έχουν πατρίδα. Οι κομμουνιστές είναι απλοί άνθρωποι, εργατικοί, δεμένοι με τη γη που γεννήθηκαν. Και σ’αυτή τη γη κρίνεται η τύχη τους, μαζί με όλο τον άλλο Λαό. Εκείνοι που δεν πιστεύουν σε πατρίδα και που δεν έχουν πατρίδα είναι οι πλουτοκράτες. Τα πλούτη, τους παρέχουν τη δυνατότητα να ζουν σε όποιον τόπο και σε όποια χώρα επιθυμούν. Η Κατοχή απέδειξε και η σημερινή κατάσταση αποδεικνύει ποιος έχει πατρίδα, ποιος πονά γι’ αυτήν και ποιος θυσιάζεται για τη λευτεριά και προκοπή της" (Από την απολογία στα δικαστήρια Λάρισας, 2 Απρίλη 1955).
Το κατηγορητήριο, οι διώξεις, οι απειλές ενάντια στη ζωή του, δεν στάθηκαν ικανά να ξεριζώσουν από μέσα του την βαθιά του πίστη στα κομμουνιστικά ιδεώδη, στο ΚΚΕ, στις μεγάλες αξίες για τις οποίες αγωνίστηκε. Θα πει απευθυνόμενος στους κατηγόρους του, προς το τέλος της δίκης: "Σε ό,τι με αφορά προσωπικά- όπως σας είπα και στην αρχή- εμφορούμαι από τα μεγάλα ιδεώδη του κομμουνισμού. Δεν υπάρχει δύναμη στον κόσμο που να μπορεί να με υποχρεώσει να τα αρνηθώ. Για την πραγματοποίηση της γραμμής του κόμματος, για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του Λαού μας, για την Ελλάδα, με ευχαρίστηση προσφέρω όλες μου τις δυνάμεις και ακόμη, ανεπιφύλακτα, και το πιο πολύτιμο αγαθό για τον άνθρωπο,- τη ζωή μου…" Ο Χαρίλαος Φλωράκης διώχθηκε για τις ιδέες του και τη δράση του, περνώντας 18 ολόκληρα χρόνια στις φυλακές του μετεμφυλιακού αστικού κράτους. Μπήκε στη φυλακή στην ηλικία των 40, αποφυλακίστηκε υπό όρους στα 52, συνελήφθη και εξορίστηκε στα 53 και ξαναβγήκε στα 58 του χρόνια. Πέρασε συνολικά 216 μήνες __6.570 μέρες στα μετεμφυλιακά κάτεργα της αστικής εξουσίας. Πάλεψε, όμως, και νίκησε. Και έφτασε το 1972, μεσούσης της αντιδικτατορικής πάλης, να εκλεγεί Α’ Γραμματέας του παράνομου ΚΚΕ και αργότερα Γενικός Γραμματέας της ΚΕ του Κόμματος.
✨ — Ήταν παρών και πρωταγωνιστής στην προσπάθεια να ορθοποδήσει το ΚΚΕ και το λαϊκό κίνημα, κατά τη μεταπολίτευση. Να σταθεί στα πόδια του μετά από δεκαετίες παρανομίας και ανηλεών διώξεων, να χαράξει στέρεη στρατηγική βασισμένη στις ιδεολογικές γραμμές του μαρξισμού-λενινισμού. Κυρίως, όμως, να αντιμετωπίσει τις δυνάμεις του ρεφορμισμού και της αντεπανάστασης, οι οποίες επιχείρησαν ουκ ολίγες φορές τη διάλυση του ΚΚΕ.
Το πως στάθηκε ο Χαρίλαος την αντεπαναστατική θύελλα στην ΕΣΣΔ και στην ανατολική Ευρώπη περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο η Αλέκα Παπαρήγα: "Ολοζώντανη είναι μπροστά μας η αποφασιστική συμβολή του Χαρίλαου Φλωράκη, το 1990, στην Ευρεία Ολομέλεια της ΚΕ, στο 13ο Συνέδριο το 1991. Στην υπεράσπιση της προσφοράς του σοσιαλιστικού συστήματος. Η θαρραλέα στάση του να λοιδορήσει τα βουνά του ψέματος που έπεφταν στο σοσιαλισμό και την ιδεολογία του. Η στέρεα πεποίθησή του ότι ο κόσμος θα αλλάξει, ο σοσιαλισμός θα νικήσει, τότε σε εξαιρετικά δύσκολες και σκοτεινές στιγμές. Δεν είναι πάντα εύκολο, να πηγαίνεις κόντρα στο ρεύμα. Δεν είναι πάντα εύκολο να στέκεσαι όρθιος όταν άλλοι πέφτουν. Και ακόμα περισσότερο, να ανοίγεις νέους δρόμους" (Αποχαιρετιστήριο της ΚΕ, 24 Μάη 2005).
Ο Χαρίλαος Φλωράκης υπήρξε συνεπής υποστηρικτής των κατακτήσεων του ιστορικού σοσιαλισμού. Όταν, στην αυγή της δεκαετίας του ’90, οι θιασώτες της "ανανεωτικής" αριστεράς και του "ευρωκομμουνισμού" λάκιζαν από το μετερίζι της ταξικής πάλης λοιδορώντας το μαρξισμό-λενινισμό, ο ιστορικός ηγέτης του ΚΚΕ δεν έκανε ούτε βήμα πίσω: "_Ώστε, λοιπόν, “θρίαμβος της δημοκρατίας” οι ανατροπές στην Ανατολική Ευρώπη! Αλλά, ποιες δυνάμεις ενισχύθηκαν από το “θρίαμβο”; Οι δημοκρατικές πράγματι δυνάμεις ή οι δυνάμεις εκείνες, οι οποίες στο όνομα της δημοκρατίας έχουν ουσιαστικά ταχθεί ενάντια στο σοσιαλισμό; “θρίαμβος της δημοκρατίας” με το Κ.Κ. εκτός νόμου! “Θρίαμβος της δημοκρατίας” με νέες δυνατότητες για επέμβαση του ιμπεριαλισμού! “Θρίαμβος της δημοκρατίας” με ανεργία, εξαθλίωση, πείνα και έγκλημα! Φυσικά, είναι δύσκολος ο δρόμος. Εχει πολύ ανήφορο και δεν μπορούν όλοι να τον βγάλουν…" (Χαρίλαος Φλωράκης. Ο Λαϊκός Ηγέτης, Τυποεκδοτική 2001).
Από τότε, όταν η αντεπανάσταση κυριαρχούσε στην Σοβιετική Ένωση και οι δυνάμεις του οπορτουνισμού και του ιμπεριαλισμού θέριευαν, ο Χαρίλαος αντιλαμβάνονταν τι θα ακολουθούσε. Παραθέτουμε ορισμένες σημειώσεις του εκείνης της εποχής, άλλες γραπτές και άλλες ως αποσπάσματα ομιλιών του: "Την ξαναθυμήθηκαν την πιπίλα: “Σε ξεπερασμένα δόγματα επιμένει το ΚΚΕ”! Ποια είναι τα “ξεπερασμένα δόγματα”, άσπονδοι σύντροφοι και φίλοι; Ότι επιμένουμε στην ανάγκη ανάκτησης της εθνικής ανεξαρτησίας και κυριαρχίας; Ότι παραμένουμε αμετακίνητα προσηλωμένοι στην υπεράσπιση των συμφερόντων των εργαζομένων; Οτι έχουμε και σήμερα παντιέρα μας την κοινωνική δικαιοσύνη και το σοσιαλισμό; Πάρτε το απόφαση: Πολλά μπορούν να αλλάξουν στο ιστορικό προτσές. Ένα μόνο δεν μπορεί να αλλάξει: Η ανάγκη για το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας και της ανθρωπότητας…".
Βαθιά ήταν η πεποίθηση του πως το «τέλος της Ιστορίας», το οποίο ανέλυαν οι διάφοροι "Φουκουγιάμα" της αστικής προπαγάνδας, δεν ήρθε με την επικράτηση της αντεπανάστασης στην ΕΣΣΔ: "Εμ, αυτή η καραμέλα περί του τέλους των ιδεολογιών! Παρά το μεταφυσικό της περιεχόμενο, δεν μπορεί ν’ αλλάξει την πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα λέει ότι οι αντιθέσεις που χαρακτηρίζουν τον καπιταλισμό, όχι μόνο δεν εξασθενούν, τώρα που διαλύθηκε η Σ.Ε., αλλά και δυναμώνουν. Και κατατρώγουν τα ίδια τα σπλάχνα του. Ούτε ο καπιταλισμός είναι αιώνιος ούτε το τέλος του κομμουνισμού έφτασε, για τον απλούστατο λόγο ότι οι λαοί δεν πρόκειται να παραιτηθούν από το όραμα για μια δίκαιη κοινωνία και από τους αγώνες για σοσιαλισμό…".
Το τι έφερναν οι ανατροπές στην ΕΣΣΔ και τις σοσιαλιστικές χώρες ήταν ήδη μπροστά. Ο ίδιος το περιέγραφε, με απλό, σαφή και μεστό τρόπο, ως εξής: "Υπάρχει έστω και ένας σοβαρός άνθρωπος στη Γη που να πιστεύει ότι θα μπορούσε να κάνει (όσα κάνει) ο ιμπεριαλισμός σήμερα, αν δεν είχε διαλυθεί η Σοβιετική Ένωση; Οι λαοί βλέπουν, ήδη, τα αποτελέσματα: Ο καπιταλισμός, καθημερινά, όλο και περισσότερο δείχνει το χειρότερο πρόσωπό του: Το αντικοινωνικό, ληστρικό και απάνθρωπο. Οι επιτυχίες του, φυσικά, παράγουν πλούτο, αλλά τον σωρεύουν στους λίγους και η ζωή των εργαζομένων χειροτερεύει. Όσο για τις δημοκρατικές ελευθερίες, συνεχώς ροκανίζονται και λιμάρονται…".
Στα 75 του έλεγε: "Αναπολώ τα ατέλειωτα βράδια, μία πορεία 75 χρόνων, γεμάτη αγώνες, διωγμούς, κατατρεγμούς, θυσίες, επιτεύγματα, ηρωϊσμούς, λάθη, πισωγυρίσματα, νίκες και ήττες και σκέφτομαι: Αν έμοιαζα του Φάουστ και ξανάρχιζα τη ζωή μου από την αρχή, τι θα έκανα; Σύντροφοι, μη βιαστείτε να κάμετε λόγο για διορθωτικές κινήσεις, για περισσότερη πείρα, για λιγότερα λάθη και τα παρόμοια. Και πάλι κομμουνιστής θα γινόμουνα και πάλι θα αγωνιζόμουνα για έναν καλύτερο κόσμο και πάλι θα πολεμούσα- με λιγότερα ή περισσότερα λάθη, αδιάφορο- για την πατρίδα, για τη δημοκρατία, για την κοινωνική δικαιοσύνη, για το σοσιαλισμό".
                 Καπετάν Γιώτης
Τι κι’ αν έχουν περάσει χρόνια; Σήμερα, τα λόγια του Χαρίλαου Φλωράκη μοιάζουν πιο επίκαιρα, πιο αληθινά από ποτέ. Γιατί προέρχονται από έναν άνθρωπο που τιμούσε τις ιδέες του, με πράξεις, ήταν απ’ τα πρόσωπα που, όπως έγραφε ο ποιητής, "δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο», γιατί είχε καρδιά που «δε βολεύονταν παρά μόνο στο δίκαιο".
           Αρχοντιά εσύ
Ώστε, λοιπόν, ήρθε η ώρα ως κι αυτός ο έλατος πλάι στην καλύβα του Λιανού να υποκλιθεί. Ηρθε η ώρα ο γερο πλάτανος στη βρύση του Τσιόκι να σιγήσει για λίγο το θρόισμά του. Να σταματήσει κόσμος και κοσμάκης στην «κάτω δέση» να πιει νερό απ' τον Ιταμο.
Ήρθε η ώρα που η μανιά η Σουλτάνα δε θα χρειαστεί ποτέ ξανά να πάρει ζαλίκα τον καλό της να τον τρέχει δυο ώρες δρόμο με τα πόδια κάτω στην πόλη στο γιατρό. Εκείνος ο πιτσιρίκος που σκαρφάλωνε στα δέντρα για να διαβάσει, γίνηκε σταυραετός και πέταξε μακριά.
Σα θα διαβαίνεις τα Αραποκέφαλα θα τον βλέπεις να πετά πάνω από την Κυρα - Βγένα. Σα κατεβαίνεις τον Ασπρο αυτός θα 'ναι ήδη ψηλά στο Αυγό. Κι ενώ τον ψάχνεις στη Μουργκάνα αυτός είναι ήδη αλλού. Απ' τον Κλειτσό περνά αραιά και πού. Δεν έχει πια χαροτρομάρες να τον σκιάζουν.
Κάτι γουρνοτσάρουχα που θα 'βρεις, ούτε καν σ' αυτά δεν έχει ιδιοκτησία. Από ένα Καρδιτσώτικο παζάρι, λένε, πως του τα 'στειλε ο Γιολδάσης.
Ξέρουμε, κάτι χολεριασμένοι από καιρό περιμένουν στη γωνιά. Λέξη δεν τους πρέπει.
Αυτό το παιδί του ΚΚΕ έχει ένα μπόι ίσαμε το Κόμμα του. Σχεδόν συνομήλικοι. Που να καταλάβουν αυτοί τι πάει να πει λαογέννητος.
Και που ακόμα και τώρα, διάφοροι δεν κατάλαβαν τίποτα και γράφουν για να φέρουν το μεγαλείο στα μέτρα τους, εξηγήσιμο είναι. Αλλοι κόσμοι, άλλες αξίες, ασύμπτωτες πορείες.
Γεια σου παππού, τώρα μπορώ να σε πω για μια μόνο φορά παππού.
Γίνεται, όμως, να 'σαι παππούς και να τραβάς ορθός κατά τον Αϊ - Λιά;
                   Άλλος κόσμος
Αβλαβείς εικόνες: "Οι αντίπαλοι της Αριστεράς και των ηγετών της, συχνά αμείβανε με συνεχείς διωγμούς τους μεγάλους επαναστάτες, όσο ήταν στη ζωή (...) ύστερα από τον θάνατό τους συνηθίζουν να κάνουν προσπάθειες να τους μετατρέψουν σε άβλαβες εικόνες, να τους αγιοποιήσουν (...) ευνουχίζουν όμως το περιεχόμενο της επαναστατικής τους διδασκαλίας στομώνουν την επαναστατική τους αιχμή" (ο Θοδωρής Ρουμπάνης στο "ΕΘΝΟΣ"). Νέο νόημα: "Φίλοι και αντίπαλοι αναγνωρίζουν στο πρόσωπο του καπετάν Γιώτη, έτσι τον αποκαλούσαν στα χρόνια της Αντίστασης και του Εμφυλίου, ένα από τα δυναμικότερα στελέχη του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας που παρέμεινε έως το τέλος της ζωής του ενεργός και μάχιμος πολιτικός και που μέσα από τη βαθιά γνώση της ιστορίας, τη θυμοσοφία του και τον πολιτικό του λόγο προσέδωσε νέο νόημα και χαρακτήρα στη δράση του κομμουνιστικού κινήματος στη χώρα μας" (ο Ανδρέας Μαραθιάς στον "ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΤΥΠΟ").

"Ιστορική συνεννόηση: "Με φανατικούς φίλους και ορκισμένους εχθρούς, ο Χαρίλαος Φλωράκης περνά στην Ιστορία όχι απλώς ως ο επί σειράν ετών ΓΓ του ΚΚΕ αλλά ως ο πρωτεργάτης από την πλευρά της Αριστεράς για να επέλθει η ιστορική συνεννόηση με τη Δεξιά" (το κύριο άρθρο στην "ΑΠΟΦΑΣΗ").
"Γεφύρωσε το χάσμα": " Για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ψηφοφόρους της ΝΔ, αυτούς που έζησαν στον εμφύλιο ο Χαρίλαος Φλωράκης θα είναι πάντοτε ο "Καπετάν Γιώτης". Ένα πρόσωπο που τους πολέμησε και τον πολέμησαν. Οχι δημοφιλές. Για εμάς τους νεότερους που δε ζήσαμε - ευτυχώς - τον αδελφοκτόνο πόλεμο, ο Φλωράκης ήταν εκείνος που γεφύρωσε το χάσμα του εμφυλίου» (ο Μανώλης Κοττάκης στην "ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ").

ΑΛΕΚΑ ΠΑΠΑΡΗΓΑ
Δεμένος με την ιστορία του Κόμματός μας

Η ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Αλέκα Παπαρήγα, σε δήλωσή της για το θάνατο του επίτιμου Προέδρου του ΚΚΕ, Χαρίλαου Φλωράκη, σημείωσε: "Είναι από τους θανάτους που περιμένεις, ήταν αναμενόμενος, αλλά που δύσκολα μπορείς να συμφιλιωθείς, γιατί ο Χαρίλαος Φλωράκης ήταν πάρα πολύ δεμένος με το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της ιστορίας του Κόμματος. Οχι μόνο γιατί ήταν Γενικός Γραμματέας πάρα πολλά χρόνια, αλλά γιατί όλη του η ζωή, από απλό μέλος μέχρι στέλεχος, ήταν νύχι - κρέας με την ιστορία του ΚΚΕ. Ηταν ο άνθρωπος που από το '74 και μετά συνέβαλε να σταθεί το Κόμμα ύστερα από 27 χρόνια παρανομίας και μέσα στο πρόσωπό του να φανεί όλη η φυσιογνωμία του ΚΚΕ. Η σύγχρονη φυσιογνωμία του Κόμματος, μέσα στις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά την πτώση της χούντας".

"Ο,τι είχα το έδωσα με τη συγκεκριμένη δράση μου"

Ο αποχαιρετισμός του ακριβού μας συντρόφου: Στο αποχαιρετιστήριο σημείωμα που έγραψε ο Χαρίλαος και παρέδωσε στην Αλέκα Παπαρήγα, αναφέρει: "Δεν το ονοματίζω τούτο το χαρτί διαθήκη για το λόγο ότι δεν έχω τίποτα να διαθέσω. Ό,τι βιος είχα το έχω δώσει στο Κόμμα, στο Κόμμα στο ΚΚΕ με τα γνωστά σύμβολά του, τη Μαρξιστική - Λενινιστική ιδεολογία του, το πρόγραμμά του και τις αρχές του.
Πολιτικά δεν έχω επίσης τίποτα να αφήσω. Ό,τι είχα το έδωσα με τη συγκεκριμένη δράση μου. Να αφήσω πολιτικές ορμήνιες δεν το θεωρώ σοβαρό. Θέλω να επιστρέψω, και να ταφώ στον τόπο που γεννήθηκα στο Παλιοζογλώπι και συγκεκριμένα στον Αηλιά για νάχω αγνάντιο. Ο τάφος να είναι απλός, μόνο να φραχτεί για να μην με ξεχώσουν τα αγρίμια. Δε θέλω λόγους και στεφάνια. Αυτά να εκφραστούν με βοήθεια στο Κόμμα. Γεια σας _Χαρίλαος Φλωράκης Σεπτέμβρης 1994"

            Ανακοίνωση της ΚΕ του ΚΚΕ
            Για το θάνατο
            του σύντροφου Χαρίλαου Φλωράκη

Αμέσως μετά την κατάληψη της Αράχωβας

Με βαθιά συγκίνηση και θλίψη η ΚΕ του ΚΚΕ ανακοινώνει το θάνατο του επίτιμου Προέδρου του ΚΚΕ, συντρόφου Χαρίλαου Φλωράκη. Του κομμουνιστή, που η δράση του έχει βάλει τη δική της σφραγίδα στην ηρωική πάλη του Κόμματός μας, στον ανηφορικό δρόμο που βαδίζει επί 87 χρόνια. Ο σ. Χαρίλαος "έφυγε" πλήρης ημερών. Άφησε την τελευταία του πνοή χτες, Κυριακή 22 Μάη, στις 6 το απόγευμα, από ανακοπή καρδιάς.
Ολόκληρη η ζωή του σ. Χαρίλαου Φλωράκη ταυτίζεται με την πορεία του ΚΚΕ, το οποίο υπηρέτησε επί 76 ολόκληρα χρόνια. Από 15χρονος ΟΚΝίτης μέχρι και Α' Γραμματέας και Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του. Ταυτίζεται με τις μεγαλύτερες στιγμές του λαϊκού μας κινήματος: Με τον αγώνα του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, με την ηρωική πάλη του λαού κατά των Εγγλέζων και της ντόπιας αστικής κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου το Δεκέμβρη του 1944, με την ένδοξη δράση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) κατά της εγχώριας αστικής τάξης και των Αγγλοαμερικανών συμμάχων της. Ταυτίζεται με την ιστορία των διώξεων, των φυλακίσεων και των εκτελεστικών αποσπασμάτων που οδηγήθηκαν χιλιάδες παιδιά του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.
Ανθρωπος βαθιά λαϊκός, ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης έμεινε προσηλωμένος στο δίκιο του λαού και πάλεψε γι' αυτό με κάθε μέσο και σε όλες τις συνθήκες. Η κομματική - πολιτική δράση του σ. Χαρίλαου Φλωράκη δε γνώρισε διαλείμματα. Γνώρισε μόνο φουρτούνες και μεγάλες δυσκολίες. Τις αντιμετώπισε όλες με παλικαριά και με αισιοδοξία, με την πηγαία θυμοσοφία του και με την αποφασιστικότητα του κομμουνιστή, που έχει πλήρη συναίσθηση της αποστολής του και της σκληρότητας που χαρακτηρίζει την ταξική πάλη. Τις αντιμετώπισε δίνοντας όλες τις δυνάμεις του και βγαίνοντας ηθικά νικητής. Οπως τόσοι και τόσες από τους χιλιάδες κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες, που δε λογάριασαν και διέθεσαν τη ζωή τους απλόχερα, για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες. Στη διάρκεια της Μεταξικής δικτατορίας και πριν απ' αυτή, στα χρόνια του Βενιζελικού «Ιδιώνυμου». Στην Κατοχή και στον ένοπλο λαϊκό αγώνα του 1946 - 1949, όπου αναδείχτηκαν τόσο οι πολιτικές, όσο και οι στρατιωτικές ικανότητες του σ. Χαρίλαου Φλωράκη. Εκεί, στα βουνά της Πίνδου, που οι αετοί συναντήθηκαν με τους ένοπλους αετούς, τον Νίκο Μπελογιάννη, τον Διαμαντή, τον Καπετάν Γιώτη, όλους τους ήρωες - μαχητές και τις μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Εκεί, που η αδιαλλαξία απέναντι στον ταξικό εχθρό πήγαινε χέρι - χέρι με την ευαισθησία απέναντι στο σύντροφο, στο συναγωνιστή, στον απλό άνθρωπο.
"Δε φοβηθήκατε το θάνατο; " τον ρωτούσαν. "Ασφαλώς και τον φοβηθήκαμε", απαντούσε. "Ποιος δε λογαριάζει τη ζωή του; Μόνο ο τρελός ή ο άδειος από συναισθήματα μπορεί να μην φοβηθεί το θάνατο. Αλλά εκείνο, που διακρίνει τον κομμουνιστή, είναι ότι βρίσκει τη δύναμη, όταν χρειαστεί, να θυσιάζει ό,τι πιο πολύτιμο έχει, ξεπερνώντας και το φόβο του θανάτου".
Ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης, όχι μόνο δε μετάνιωσε για το δρόμο που επέλεξε, αλλά συνήθιζε να επαναλαμβάνει, ότι τον ίδιο δρόμο θα ακολουθούσε ξανά, αν αυτό μπορούσε να γίνει. Γιατί γνώριζε, ότι δεν είχε κάνει λάθος. Γιατί γνώριζε, ότι η ζωή ομορφαίνει περισσότερο και ότι η ανθρώπινη υπόσταση καταξιώνεται μόνο στον αγώνα για την αλλαγή της κοινωνίας. Στη μεγάλη δίκη του 1960 ξαναζωντάνεψαν η ατρόμητη στάση κομμουνιστών - κατηγορουμένων προηγούμενων χρόνων, η σθεναρή υπεράσπιση του ΚΚΕ, της πατριωτικής - διεθνιστικής προσφοράς του και των αρχών του, που μετέτρεπαν τους κατηγορουμένους σε κατηγόρους.
Αντικρούοντας την κατηγορία της διενέργειας κατασκοπίας υπέρ ξένης δύναμης, μαζί με τους συγκατηγορουμένους του συντρόφους Ρούλα Κουκούλου, Κώστα Λουλέ, Αύρα Παρτσαλίδου και άλλους, ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης είπε στην απολογία του ανάμεσα σε άλλα:
"Βεβαίως τα Κομμουνιστικά Κόμματα έχουν σχέσεις μεταξύ τους. Μας συνδέουν κοινή ιδεολογία, κοινά ιδανικά, η φιλία και η συναδέλφωση των λαών μας, έχουμε κοινό αντίπαλο, τον ιμπεριαλισμό. Και μόνο αυτό επιβάλλει τη διεθνή αλληλεγγύη μας. Αλλά υπάρχουν και προβλήματα που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με γνώμονα τα κακώς νοούμενα συμφέροντα μιας χώρας. Παράδειγμα το Κυπριακό, στο οποίο οι Αγγλοι και οι Τούρκοι κομμουνιστές αντιτάχθηκαν στις απόψεις των κυβερνήσεων των χωρών τους. Η επίσημη Αγγλία και η Τουρκία τούς είπαν προδότες, αλλά στην πραγματικότητα η στάση τους ήταν και σωστή και εθνική. Να γιατί ο διεθνισμός μας δεν έρχεται σε αντίθεση με την αγάπη μας προς την πατρίδα και τα συμφέροντά της. Το 1957 μαζεύτηκαν στη Μόσχα αντιπρόσωποι 64 Κομμουνιστικών Κομμάτων και διακήρυξαν ότι βασικό καθήκον των κομμουνιστών είναι η υπεράσπιση της ειρήνης. Ποιος αμφισβητεί ότι αυτό είναι και εθνικό μας καθήκον; ".

"Πολεμάμε και τραγουδάμε, έλεγε στην Κατοχή η ΕΠΟΝ. Αυτό κάνετε κι εσείς τώρα", είπε σε συγκέντρωση στο Βελιγράδι, στη διάρκεια των βομβαρδισμών από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, μιλώντας σε συγκέντρωση Γιουγκοσλάβων, που αντιπροσωπεία του ΚΚΕ τους είχε επισκεφθεί, για να εκφράσει την αλληλεγγύη της στον αγώνα τους.
23-24-Απρ-1999, μέσα στη νύχτα ακούγεται ένα ανεπαίσθητο αλλά ανατριχιαστικό σφύριγμα "έξυπνου" πυραύλου ακριβείας μιας ακόμη εγκληματικής ΝΑΤΟϊκής επίθεσης, με νεκρούς και τραυματίες δημοσιογράφους και τεχνικούς στο κεντρικό κτίριο της ραδιοτηλεόρασης, απ’ όπου εξέπεμπαν και όλες οι ξένες τηλεοράσεις.

Όταν το πρωί οι μπουλντόζες προσπαθούσαν να ανοίξουν δρόμο μήπως και διασωθεί κανείς, από το κατεστραμμένο κτίριο της πυκνοκατοικημένης και πολυσύχναστης οδού Αμπερντάρεβα, ξεκίνησαν να «παίζουν οι αριθμοί για τους νεκρούς και τους τραυματίες …τρεις, επτά, δεκαπέντε …δεκαοκτώ, τριάντα, σαράντα
Σκηνές μιας απέραντης φρίκης… γιατροί και τεχνικοί αναγκάσθηκαν να κόψουν τα… πόδια εγκλωβισμένου ατόμου για να μην πεθάνει!
Ο τεράστιος κρατήρας και το «σάντουιτς» των πέντε ορόφων, τα σπασμένα τζάμια, οι καταστροφές στα γύρω κτίρια, οι ηλικιωμένες γυναίκες που έστεκαν με τις ώρες έξω από τις πόρτες των σπιτιών τους, για να μάθουν, τα λουλούδια που βουβά εναπόθετε ο κόσμος
Εμείς τότε κοιμόμαστε ανήσυχοι-αμέριμνοι στο ξενοδοχείο μας στα ~100μ απόσταση από το κτίριο της τηλεόρασης -έτοιμοι για την επόμενη μέρα, που ο Χαρίλαος θα μιλούσε μπροστά στην διαλυμένη γέφυρα...
Ακούσαμε μόνο ένα ανατριχιστικό σφύριγμα ...απ' αυτά που σου τρυπάνε το κρανίο...
Το πρωί μάθαμε τα νέα "χτύπησαν το κτίριο της τηλεόρασης"
Στη ▪️|>γέφυρα «Μπράνκο» του Σάβα<|▪️ ο Χαρίλαος Φλωράκης, απευθύνοντας χαιρετισμό στους συγκεντρωμένους, έγινε δεκτός με θερμά και παρατεταμένα χειροκροτήματα και συνθήματα στα ελληνικά και στα σερβικά, τα οποία φώναζαν όλοι οι συγκεντρωμένοι, Έλληνες και Σέρβοι, ο καθένας στη γλώσσα του «Τιμημένο ΚΚΕ», «ΚΚΕ το Κόμμα σου λαέ», «Ζήτω η Ελλάδα», «Ελλάδα-Ελλάδα-ΚΚΕ».

Η διεθνιστική δράση του σ. Χαρίλαου Φλωράκη αναγνωρίστηκε και τιμήθηκε από πολλά Κομμουνιστικά Κόμματα. Ξεχωρίζουν οι τιμητικές διακρίσεις του βραβείου της "Φιλίας των Λαών", από τον Πρόεδρο του Ανώτατου Σοβιέτ της Σοβιετικής Ενωσης, το βραβείο "Καρλ Μαρξ", από το κράτος της Λαοκρατικής Γερμανίας και το βραβείο "Γκεόργκι Ντιμιτρόφ" από το σοσιαλιστικό κράτος της Βουλγαρίας.
Από το 1954 μέχρι το 1966 έμεινε ο σ. Χαρίλαος στη φυλακή, αφού η θανατική καταδίκη του είχε μετατραπεί σε ισόβια. Μαζί του και άλλοι 85 κομμουνιστές. Μπορούσαν να αποφύγουν όλες αυτές τις κακουχίες και τις στερήσεις, αρκεί να δήλωναν ότι αποκηρύσσουν το ΚΚΕ, την ιδεολογία τους. Αλλά προτίμησαν να σηκώσουν το σταυρό.
Η "ελεύθερη" ζωή κράτησε λιγότερο από ένα χρόνο. Στις 21 Απρίλη 1967 ο σ. Χαρίλαος εξορίστηκε στη Γυάρο και στη συνέχεια στη Λέρο για 4 ακόμη χρόνια. Και ακολούθησαν η παράνομη δράση και η παράνομη διαφυγή στο εξωτερικό, μετά από σχετική εντολή του Κόμματος.
Τον τίτλο του "ιστορικού ηγέτη", που πολλοί συνηθίζουν να χρησιμοποιούν αφειδώλευτα, ακόμη και για ασήμαντα περάσματα από την πολιτική, ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης τον έκανε συνώνυμό του. Γιατί απέδειξε, ότι «ιστορικό στέλεχος» δεν είναι όποιος αφιέρωσε πολλά χρόνια στην πολιτική δράση. Γίνεται το πρόσωπο εκείνο που, όταν τερματίζεται η ζωή του, παραμένει «ορθοστατών και ορθοβαδίζων», αλλά και έχοντας δώσει στην επαναστατική συλλογικότητα.
Από τις πιο χαρακτηριστικές περιόδους, που αναδείχνεται η συμβολή του σ. Χαρίλαου Φλωράκη, είναι η νομιμοποίηση του ΚΚΕ το 1974, ύστερα από 27 χρόνια παρανομίας και πολλά χρόνια απουσίας των Κομματικών Οργανώσεων από την Ελλάδα. Τότε ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης ηγήθηκε του ΚΚΕ, του Κόμματος που ήρθε στη νομιμότητα έχοντας στερηθεί τη φυσιολογική διαδοχικότητα δύο γενεών στην ανάπτυξή του. Τη μια, από τα δολοφονικά χτυπήματα του πολέμου και των κατοπινών διωγμών, την άλλη, λόγω της διάλυσης των Κομματικών Οργανώσεων.
"Πρέπει να αναπληρώσουμε αυτό το κενό γρήγορα", έλεγε συνεχώς το 1974, προσβλέποντας στην ανάπτυξη της ΚΝΕ, και έχοντας εμπιστοσύνη στη νεολαία. Και δεν παρέλειπε, συνεχώς, να καυτηριάζει την απόφαση του 1958 να διαλυθούν οι Κομματικές Οργανώσεις και οι κομμουνιστές να ενταχθούν στην ΕΔΑ.
Σε αυτές τις συνθήκες ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης συνέβαλε στη γρήγορη προσαρμογή του Κόμματος στις νέες συνθήκες και απαιτήσεις, στην ενότητα του παλιού με το καινούριο. Στην αξιοποίηση των έμπειρων στελεχών, αλλά και στην αποφασιστική προσπάθεια να διαμορφωθεί μια νέα γενιά στελεχών στο ΚΚΕ.
Επιβεβαίωσε, ότι η συμβολή ενός κορυφαίου στελέχους δεν κρίνεται μόνο από τη δική του προσφορά, αλλά κυρίως κρίνεται από την προσπάθειά του να ανεβαίνει η συλλογικότητα και η διαδοχή των γενεών.
Όταν άρχισε η αντεπανάσταση στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες, στη διάρκειά της και μετά, τότε που ακόμη και επιφανείς ηγέτες πολλών Κομμουνιστικών Κομμάτων υποχώρησαν και αναδιπλώθηκαν, ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης αποτέλεσε μια από τις εξαιρέσεις του κανόνα. Έμεινε όρθιος, υπεράσπισε το ΚΚΕ, κόντρα σε εκείνους που μεθόδευαν τη διάλυσή του με τη βοήθεια και την παρασκηνιακή συμμετοχή αστικών δυνάμεων. Ήταν αποφασιστική η συμβολή του στη λεγόμενη "πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ", το 1990, καθώς και στο 13^ο Συνέδριο του ΚΚΕ (Φλεβάρης 1991), τότε που επιχειρήθηκε η "μεγάλη έφοδος" για τη διάχυση του ΚΚΕ στον τότε Συνασπισμό. Τότε που το Κόμμα μας κτυπήθηκε από μέσα, στο όνομα της "ανανέωσης", που σήμαινε την προσαρμογή του ΚΚΕ στο σύστημα. Ο σ. Χαρίλαος δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι ήταν δυνατό να γίνει και το παραμικρό θετικό σε τούτο τον τόπο, δίχως την ύπαρξη του ΚΚΕ.
Ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης υπερασπίστηκε την προσφορά του σοσιαλιστικού συστήματος, ιδιαίτερα της Σοβιετικής Ένωσης, στα κοινωνικά δικαιώματα των λαών, στην ειρήνη, στην πάλη για έναν κόσμο απαλλαγμένο από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Γνώρισε από κοντά τη φροντίδα τους ως πολιτικός πρόσφυγας, αλλά και τη διεθνιστική συνεισφορά τους στα επαναστατικά και στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα των λαών.
Είχε βαθύτατη πεποίθηση ότι ο σοσιαλισμός θα έρθει ό,τι και να γίνει, ότι είναι το μέλλον της ανθρωπότητας, γιατί, όπως έλεγε, "ο καπιταλισμός οξύνει και δεν μπορεί να λύσει τα λαϊκά προβλήματα". Ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης είναι γέννημα του ΚΚΕ. Το ΚΚΕ και οι ηρωικοί αγώνες του τον ανέδειξαν σε ηγέτη, τον οποίο εκτιμούν όχι μόνον οι κομμουνιστές και οι κομμουνίστριες, αλλά και πολλοί εργαζόμενοι που δεν ταυτίζονται με την ιδεολογία του Κόμματός μας. Υπήρξε λαϊκός ηγέτης, γιατί ήταν κομμουνιστής. Μόνο αυτή η ιδιότητα μπορούσε να του δώσει όσα του έδωσε, μόνο αυτή μπορούσε να τον καταστήσει λαϊκό ηγέτη.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο, ότι στο αποχαιρετιστήριο που συνέταξε το Σεπτέμβρη του 1994 και παρέδωσε στην ηγεσία του Κόμματος, δεν αναφέρεται γενικά στο ΚΚΕ, δεν αφήνει το "βιος του" γενικά στο ΚΚΕ, αλλά έγραψε: "Ο,τι βιος είχα το έχω δώσει στο Κόμμα - στο Κόμμα, στο ΚΚΕ με τα γνωστά σύμβολά του, τη Μαρξιστική - Λενινιστική ιδεολογία του, το πρόγραμμά του και τις αρχές του".
Οι κομμουνίστριες και οι κομμουνιστές, τα μέλη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, οι οπαδοί και οι φίλοι του Κόμματος αποχαιρετούν τον σ. Χαρίλαο στο τελευταίο ταξίδι του.
Η ΚΕ του ΚΚΕ αποχαιρετά τον Καπετάν Γιώτη του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ, που, σε άλλες συνθήκες, συμβόλισε τη συνέχεια των αγωνιστικών παραδόσεων της μαχόμενης κλεφτουριάς και των λαϊκών αγώνων που ακολούθησαν. Θα αναπαυθεί εκεί στα αγραφιώτικα βουνά, από όπου η λαϊκή μνήμη κρατά ζωντανό το τραγούδι και το τουφέκι της λαϊκής πάλης.
Αθήνα 23/5/2005
Η ΚΕ του ΚΚΕ

Μια ζωή στην πρωτοπορία των λαϊκών αγώνων
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΝΕΟΛΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑΣ
Παράδειγμα διαπαιδαγώγησης για τη νέα γενιά κομμουνιστών
Ανακοίνωση του Κεντρικού Συμβουλίου της Οργάνωσης

Το Κεντρικό Συμβούλιο της Κομμουνιστικής Νεολαίας Ελλάδας εκφράζει τη βαθιά του θλίψη για την απώλεια του συντρόφου Χαρίλαου Φλωράκη, ιστορικού ηγέτη, για δεκαετίες Γενικού Γραμματέα και επίτιμου Προέδρου του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας. Οι ΚΝίτισσες και οι ΚΝίτες στέκονται με δέος απέναντι στις πολύτιμες παρακαταθήκες μιας ολόκληρης γενιάς κομμουνιστών, της οποίας ο σύντροφος Χαρίλαος αποτέλεσε σύμβολο και βασικό πρωταγωνιστή, αυτής της γενιάς που ατσαλώθηκε και αναδείχτηκε στα «πέτρινα χρόνια» των ηρωικών αγώνων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, της πολιτικής προσφυγιάς και παρανομίας στις φυλακές και στις εξορίες. Τα στελέχη και τα μέλη της ΚΝΕ εμπνέονται από την αποφασιστικότητα, τη συνέπεια, τη θυσία, την αυταπάρνηση που διαθέτει μόνο ένας κομμουνιστής ηγέτης, ταγμένος στην υπόθεση της απελευθέρωσης της εργατικής τάξης, στην υπόθεση του σοσιαλισμού.
Οφείλουμε πολλά στη συμβολή του συντρόφου Χαρίλαου, που από τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΚΚΕ έδειξε ιδιαίτερη φροντίδα για την ανάπτυξη και συγκρότηση της ΚΝΕ, για τη διαπαιδαγώγηση και διαμόρφωση της νέας γενιάς κομμουνιστών.
O σύντροφος Χαρίλαος στάθηκε στην πρώτη γραμμή της μάχης ενάντια στις προσπάθειες διάλυσης του ΚΚΕ σε κρίσιμες στιγμές για το κομμουνιστικό κίνημα. Γεγονός που για την ΚΝΕ αποτέλεσε τον πιο σημαντικό όρο για την ανασυγκρότησή της και για τη συνέχειά της, χωρίς τον οποίο δε θα μπορούσε σε νέες και δύσκολες συνθήκες να παίξει πρωτοπόρο ρόλο στο νεολαιίστικο κίνημα, να αποχτήσει κύρος στη νέα γενιά.
Η ζωή και δράση του συντρόφου Χαρίλαου - μέσα στις πιο οξυμένες στιγμές της ταξικής πάλης στην Ελλάδα - δεν μπορεί παρά να αποτελεί για τη νέα γενιά παράδειγμα διαπαιδαγώγησης κομμουνιστή, λαϊκού αγωνιστή, με αταλάντευτη αφοσίωση στο Κόμμα, ανυποχώρητης υπεράσπισης των αρχών της μαρξιστικής-λενινιστικής ιδεολογίας μας, εμπιστοσύνης στη δύναμη του λαού μας, ακράδαντης πεποίθησης ότι το μέλλον θα είναι ο σοσιαλισμός.
Δε θα ξεχάσουμε ποτέ τις πολύτιμες παραινέσεις του στο 8ο Συνέδριο της Οργάνωσής μας: "H πιο σπουδαία ικανότητα για τον κομμουνιστή είναι αυτή να μπορεί να δουλεύει με συνέπεια και με ενθουσιασμό, θα 'λεγα, στην καθημερινή μονότονη κατάσταση και να ξεπερνά μέρα με τη μέρα το ένα εμπόδιο ύστερα από το άλλο. H ικανότητα να διατηρεί τον ενθουσιασμό του μπροστά στα εμπόδια που η πρακτική ζωή βάζει μπροστά του κάθε μέρα, κάθε ώρα. Να έχει πάντα στο μυαλό του και να μη χάνει από τα μάτια τους τελικούς μεγάλους σκοπούς που παλεύει να πραγματοποιήσει".
Οι νέοι κομμουνιστές αποχαιρετούμε το σύντροφο Χαρίλαο στο τελευταίο του ταξίδι φιλοδοξώντας να ανταποκριθούμε στις παρακαταθήκες που μας άφησε, να συνεχίσουμε στο δικό του δρόμο, έχοντας πάντα στο νου μας την πεποίθησή του ότι αυτός ο κόσμος θα αλλάξει, ότι ο σοσιαλισμός θα έρθει ό,τι και να γίνει. Μια ζωή δοσμένη στον αγώνα, μια πορεία ταυτισμένη με την πάλη για τα δίκια του λαού, ήταν ο δρόμος που επέλεξε να πορευτεί ο σύντροφος Χαρίλαος. Μια συνειδητή επιλογή που την ακολούθησε με απαράμιλλη συνέπεια για τον εαυτό του, την πρότεινε ως στάση ζωής και στους άλλους, κύρια τους νέους και τις νέες, που πάντα ένιωθαν, με ιδιαίτερο και ξεχωριστό τρόπο, το ενδιαφέρον και την πηγαία ζεστασιά του.
Μένει η σπορά του!
Στιγμές από την πορεία του Χαρίλαου Φλωράκη

Ο "Ρ" επιχειρεί τώρα, στο κατευόδιο του Χαρίλαου Φλωράκη, να καταγράψει ημερολογιακά τη διαδρομή του αγώνα και προσφοράς που ακολούθησε για 91 ολόκληρα χρόνια. Τα στοιχεία της βιογραφίας του, αλλά και τις προσωπικές του μαρτυρίες τα πήραμε από το δίτομο έργο του Χρ. Θεοχαράτου "Χαρίλαος Φλωράκης".

1914 Γεννήθηκε στις 21 του Ιούλη στο χωριό Παλιοζογλώτι του Δήμου Ιτάμου στα Αγραφα της Καρδίτσας.
1924 Εγκαθίσταται στην Καρδίτσα.
1929 Στρατολογείται στους πρωτοπόρους της ΟΚΝΕ.
1933 Μπαίνει στη Σχολή Τηλεγραφητών των ΤΤΤ. Οντας σπουδαστής κηρύσσεται η μεγάλη απεργία των «Τριατατικών». Οι σπουδαστές απεργούν μαζί με τους εργαζόμενους και ο Χαρίλαος εκλέγεται στην Επιτροπή Αγώνα. Αργότερα θα συγκροτηθεί Σύλλογος Σπουδαστών των ΤΤΤ, στον οποίο εκλέγεται και γραμματέας.
1934 Προσλαμβάνεται ως τηλεγραφητής στην ΤΤΤ. Αρχίζει μια απίστευτη περιπλάνηση «μεταθέσεων» από πόλη σε πόλη, εξαιτίας της συνδικαλιστικής του δράσης. Σε όποια πόλη και αν βρεθεί, θα επιδιώξει και θα έχει σύνδεση με πυρήνες παράνομων κομμουνιστών.
1939 Παρουσιάζεται για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία.
1940 Μετά την κήρυξη του πολέμου ο Χ. Φλωράκης στέλνεται στο μέτωπο. Τη νύχτα της 27ης προς 28η του Οκτώβρη είναι βάρδια στο κεντρικό τηλεγραφείο. Από τις μηχανές που δούλευε πέρασαν τα πρώτα τηλεγραφήματα για την κήρυξη του πολέμου. Την επομένη το πρωί κατατάχτηκε μαζί με τα δύο του αδέλφια. Λέει ο ίδιος: «Από τους πρώτους, σχεδόν, βρεθήκαμε στο σιδηροδρομικό "Σταθμό Λαρίσης" και οι τέσσαρες. Ο πατέρας μου, εγώ και οι δύο αδελφοί μου. Ηταν τόσος ο συνωστισμός όσων έφευγαν για το μέτωπο και τόσος ο ενθουσιασμός, ώστε ο μακαρίτης ο πατέρας μου - για να προλάβουμε - έσκυψε, έκανε την πλάτη του σκαλοπάτι και βοήθησε να πηδήσουμε τη μάντρα. Πρώτος ο Αλέξανδρος, δεύτερος ο Λάμπρος και τρίτος εγώ...».
1941 Στις αρχές του Ιούνη στρατολογείται στο ΚΚΕ. Το Σεπτέμβρη στο ΕΑΜ.
1942 Το Μάη περνάει στην παρανομία και το Δεκέμβρη ανεβαίνει στο βουνό.
1943-45 Αναλαμβάνει, διαδοχικά, λοχαγός και ταγματάρχης του ΕΛΑΣ, παίρνει μέρος στα Δεκεμβριανά και τον Οχτώβρη του '45 συλλαμβάνεται.
1946 Το Γενάρη αμνηστεύεται από την κυβέρνηση Σοφούλη. Το Δεκέμβρη ανεβαίνει στο βουνό. Μιλώντας για το έπος της Εθνικής Αντίστασης, λέει: «Η ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση απέβλεπε στην εθνική απελευθέρωση και στην εγκαθίδρυση της δημοκρατίας και όχι στην κατάληψη της εξουσίας. Την πατριωτική και δημοκρατική δράση και αξιοπιστία της ΕΑΜικής Αντίστασης την εμπιστεύτηκε ο ελληνικός λαός και προσχώρησε στη συντριπτική πλειοψηφία (κοντά στο 80%) στο ΕΑΜ. Το ΕΑΜ (και το ΚΚΕ) είχαν την εξουσία, ύστερα από ελεύθερες εκλογές τον Απρίλη και τον Μάη του 1944, και, στο όνομα της εθνικής ενότητας και της ομαλής δημοκρατικής εξέλιξης την παρέδωσε, τιμώντας τις υπογραφές που έβαλε στο Λίβανο και στην Καζέρτα. Ατίμασαν τις υπογραφές τους οι Ελληνες αστοί πολιτικοί και οι Εγγλέζοι πάτρωνές τους, αξιώνοντας τον μονομερή αφοπλισμό του ΕΛΑΣ, του ΕΛΑΝ και της Πολιτοφυλακής. Υπήρξε ένοπλη αγγλική επέμβαση και νέα κατοχή και το ΕΑΜ δεν είχε άλλη διέξοδο, παρά να αντισταθεί και στους νέους κατακτητές, που του αμφισβητούσαν την εθνική ανεξαρτησία και τη δημοκρατική πορεία. Η μάχη της Αθήνας μπορούσε να κερδηθεί αν το ΕΑΜ είχε εκτιμήσει σωστά και τον ιμπεριαλιστικό - εκτός του συμμαχικού - χαρακτήρα της Αγγλίας και είχε φροντίσει να ρίξει στην Αθήνα τις κύριες και εμπειροπόλεμες δυνάμεις του ΕΛΑΣ - αντί του εφεδρικού ΕΛΑΣ που έριξε. Έτσι, ο συσχετισμός των δυνάμεων (με δεδομένο ότι ο παγκόσμιος πόλεμος συνεχιζόταν) θα ήταν υπέρ του ΕΛΑΣ. Η Βάρκιζα δεν ήταν αναπόφευκτη. Ο ΕΛΑΣ ήταν ανέπαφος και μπορούσε να κερδίσει τη Μάχη της Ελλάδας. Το ΕΑΜ πήγε στη Βάρκιζα, στα πλαίσια της πάγιας πολιτικής του για εθνική ενότητα και ομαλή δημοκρατική εξέλιξη. Το ΕΑΜ σεβάστηκε στο ακέραιο τη συμφωνία της Βάρκιζας. Αντίθετα, οι αγγλόδουλες κυβερνήσεις της εποχής, σε συνεννόηση με το Λονδίνο, κουρέλιασαν τη Συμφωνία και, ουσιαστικά, κήρυξαν μονομερώς Εμφύλιο πόλεμο εναντίον κάθε αντιστασιακού, πατριώτη και δημοκράτη. Μετά τη Βάρκιζα, όσοι αγωνιστές ήθελαν να αποφύγουν τη σύλληψη, τη φυλάκιση, την εκτόπιση, την ατίμωση και το θάνατο ή κρύβονταν ή πέρασαν τα σύνορα ή πήραν τα βουνά...».
1947-49 Συμμετέχει σε δεκάδες μάχες, επικεφαλής στρατιωτικών ομάδων του Δημοκρατικού Στρατού. Ορίζεται στην αρχή αντισυνταγματάρχης και το Νοέμβρη του '48 συνταγματάρχης του Δημοκρατικού Στρατού.
1949 Την άνοιξη αναδεικνύεται αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ και στη συνέχεια τακτικό μέλος της ΚΕ του Κόμματος. Το Σεπτέμβρη περνάει στην ΕΣΣΔ.
1950-53 Φοιτά και ολοκληρώνει τις σπουδές του στη Στρατιωτική Ακαδημία του Φρούνζε.
1954 Επιστρέφει, στις 5 του Απρίλη, παράνομα στην Ελλάδα. Συλλαμβάνεται στις 27 του Ιούλη.
1960 Μετά από αρκετές αναβολές αρχίζει το Μάη η μεγάλη του δίκη στο στρατοδικείο. Λέει, ανάμεσα σε πολλά άλλα στην απολογία του: «Εμείς φυσικά δεν κρύβουμε την αγάπη μας για τη Σοβιετική Ενωση και τους σοβιετικούς Λαούς. Τους αγαπάμε για τις τεράστιες υπηρεσίες που πρόσφεραν και προσφέρουν στην ανθρωπότητα, για τη στάση τους απέναντι στο Λαό μας και τη συμπαράστασή τους σε μια σειρά εθνικά μας θέματα, γιατί σέβονται την εθνική μας ανεξαρτησία και δεν επεμβαίνουν στα εσωτερικά μας. Και, βεβαίως, δεν τρέφουμε τα ίδια αισθήματα απέναντι στους Αμερικανούς ιθύνοντες, διότι δε σέβονται αλλά καταλύουν την εθνική μας ανεξαρτησία, διότι θεωρούν τη χώρα μας ξεμάντρωτο οικόπεδο, διότι θέλουν να μας επιβάλουν το δικό τους τρόπο ζωής, διότι μπορούν να μας σκοτώνουν και να μη μας πληρώνουν, διότι ρυθμίζουν τα εσωτερικά μας, ακόμη και το εκλογικό μας σύστημα, διότι καλλιεργούν την έχθρα με τους γείτονές μας και διότι υποστηρίζουν την υποδούλωση της Κύπρου».
1966 Στις 20 του Απρίλη αποφυλακίζεται με όρους.
1967 Συλλαμβάνεται στις 21 του Απρίλη και εξορίζεται μέχρι και την άνοιξη του 1971.
1968 Ο Χαρίλαος, μετά τη διάσπαση του Κόμματος, συμμετέχει και συμβάλλει αποφασιστικά στη μάχη για την επικράτηση των αποφάσεων της 12ης Ολομελείας. Το Δεκέμβρη του 1969 από το στρατόπεδο συγκέντρωσης της Λέρου (Παρθένι), σημειώνει σε επιστολή του: «Η 12η Ολομέλεια, με τις αποφάσεις της, σήκωσε αποφασιστικά τη σημαία της πάλης ενάντια στον οπορτουνισμό και τον αναθεωρητισμό, που κόντευε, με τη δράση της φραξιονιστικής ομάδας, να κυριαρχήσει και να γίνει η επίσημη πολιτική και οργανωτική γραμμή του κόμματος. Τη σημαία της πάλης για την υπεράσπιση των αρχών του μαρξισμού - λενινισμού, για την οικοδόμηση των κομματικών οργανώσεων στην Ελλάδα με βάση τις λενινιστικές αρχές για το κόμμα νέου τύπου. Με τις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας σημειώνεται μια αποφασιστική στροφή για να προχωρήσει το κόμμα σταθερά στον επαναστατικό του δρόμο».
1972 Τον Ιούνη, η 16η Ολομέλεια τον εκλέγει μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Στην 17η Ολομέλεια το Δεκέμβρη εκλέγεται Πρώτος Γραμματέας της ΚΕ του Κόμματος. Μιλώντας, στην εισήγησή του στην Ολομέλεια για την κατάσταση στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων σημειώνει: «Στην πραγματικότητα, η χούντα είναι αδύναμη, η απομόνωσή της βαθαίνει και με την αναπτυσσόμενη πάλη του Λαού οδηγείται σε αδιέξοδο... Παρά την έντονη δημαγωγία της και τις προσπάθειές της, δεν μπόρεσε να δημιουργήσει λαϊκή βάση και στηρίγματα. Η χούντα δε βρίσκεται ασφαλώς εκεί απ' όπου ξεκίνησε. Πέτυχε κάποια σχετική διεύρυνση του κύκλου των μονοπωλίων και των μεγάλων επιχειρήσεων που στηρίζεται. Αλλά δεν κατάφερε να αποκτήσει βάση μέσα στην εργατική τάξη... Απεναντίας, με την οικονομική, κοινωνική και εκπαιδευτική πολιτική της έρχεται διαρκώς σε αυξανόμενη καθημερινή αντίθεση και σύγκρουση με την εργατική τάξη, την αγροτιά, με τα μεσαία στρώματα της πόλης, με τη σπουδάζουσα νεολαία - ακόμα και με ορισμένους κύκλους της μη μονοπωλιακής αστικής τάξης... Ετσι, κύρια στηρίγματα του καθεστώτος παραμένουν οι Αμερικανοί, οι ένοπλες δυνάμεις, το φασιστικό κράτος με τον υδροκέφαλο αστυνομικό μηχανισμό του, τα μονοπώλια κλπ.».
1973 Στο 9^ο Συνέδριο (4-10 Δεκέμβρη) επανεκλέγεται Α΄ Γραμματέας της ΚΕ.
1974 Τον Αύγουστο, πριν τη νομιμοποίηση του Κόμματος, ο Χ. Φλωράκης έρχεται στην Ελλάδα. Στην πρώτη μεταπολιτευτική συνέντευξή του, απαντώντας στις - συνήθεις τότε - προβοκάτσιες περί "ΚΚΕ εξωτερικού" είπε στον Κρις Γουντχάουζ: "Κύριε Γκουτχάουζ, εγώ είμαι του... εσωτερικού του εσωτερικού. Οταν έγινε η διάσπαση του ΚΚΕ, από την οποία προέκυψε το λεγόμενο ΚΚΕ (Εσωτερικού), εγώ προσωπικά βρισκόμουν στο... εσωτερικό του εσωτερικού - δηλαδή εξόριστος στο Παρθένι της Λέρου. Οπως και εκατοντάδες άλλοι σύντροφοι που βρίσκονται σήμερα στο ΚΚΕ, που εσείς το χαρακτηρίζετε ως ΚΚΕ εξωτερικού".
Αργότερα, μιλώντας για εκείνη την εποχή, σημείωνε: «Τα χρόνια περνούν, οι μνήμες ξεθωριάζουν, οι άνθρωποι έρχονται και παρέρχονται και αυτή η φυσική νομοτέλεια επιτρέπει σε ορισμένα γκεσέμια της δημόσιας ζωής άλλα να λένε, άλλα να υποστηρίζουν (και μάλιστα με πάθος) σήμερα και άλλα να πράττουν (και μάλιστα με περισσή αδιαντροπιά) αύριο. Αρα, όσοι τα ξέχασαν, καλά θα κάνουν να τα θυμηθούν. Και όσοι τα αγνοούν, καλά θα κάνουν να τα μάθουν. Ετσι ακριβώς ήταν τότε τα πράγματα: Από το ένα μέρος κορόνες για τη δημοκρατία και την ελευθερία και εμπρηστικοί λόγοι ενάντια στους Αμερικανούς και από το άλλο μέρος αλισβερίσια και υπόγειες διαδρομές και επαφές για συναλλαγές και συμβιβασμούς και με τη χούντα και με τους προστάτες της. (...)
Έρχονται εκείνοι που αντέγραφαν το Πρόγραμμά μας - Πρόγραμμα του 9^ου Συνεδρίου - για το είδος της δημοκρατίας που πρέπει να εγκαθιδρυθεί, στη μεταβατική περίοδο, μετά την ανατροπή της χούντας, και αφού έδωσαν γην και ύδωρ στην ντόπια και ξένη πλουτοκρατία, άφησαν για το λαό την ανεργία, την υποαπασχόληση, τη μιζέρια.(...)
Εμείς ό,τι λέγαμε για την επταετία της χούντας, το λέγαμε και κατά τη Μεταπολίτευση, το λέγαμε και κατά την "περίοδο της Αλλαγής", το λέμε και σήμερα. Και, κυρίως, ό,τι λέγαμε και τότε και ό,τι λέμε και σήμερα, αυτό και πράτταμε, αυτό και πράττουμε, με συνέπεια και με παρρησία και με καθαρότητα, χωρίς μισόλογα και χωρίς υπονοούμενα».
1978 Το πρώτο μετά από τρεις δεκαετίες Συνέδριο του ΚΚΕ. Ο Χαρίλαος Φλωράκης στην πρώτη, μετά το Συνέδριο, Ολομέλεια της ΚΕ εκλέγεται ΓΓ της ΚΕ.
Στο 11^ο Συνέδριο του Κόμματος (1982) και στο 12^ο (1987) ο Χαρίλαος επανεκλέγεται ΓΓ της ΚΕ.
1989 Μια χρονιά γεμάτη από γεγονότα και σημαντικές εξελίξεις τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε διεθνές επίπεδο. Στην Ελλάδα, υπό το βάρος των πολιτικοοικονομικών σκανδάλων εκείνης της εποχής και με βάση τα εκλογικά αποτελέσματα δύο εκλογικών αναμετρήσεων από τις οποίες δεν προέκυψε αυτοδύναμη κυβέρνηση, ορκίζονται διαδοχικά η κυβέρνηση Τζαννετάκη και η κυβέρνηση Ζολώτα. Στο μεταξύ οι εξελίξεις στις σοσιαλιστικές χώρες αποκτούν δραματικό χαρακτήρα, αφού τίθεται σε εφαρμογή το σχέδιο των ανατροπών. Το καλοκαίρι (11 του Ιούλη) σε Ολομέλεια της ΚΕ ο Χ. Φλωράκης κρίνει πως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου για αλλαγή του Γραμματέα του Κόμματος. Ο ίδιος εκλέγεται Πρόεδρος της ΚΕ του ΚΚΕ.
1991 Το Φλεβάρη πραγματοποιείται το 13ο Συνέδριο του Κόμματος, που οδήγησε στην κρίση και τη διάσπαση του Κόμματος, που προκάλεσε η φραξιονιστική ομάδα στελεχών του Κόμματος που έφυγε από το ΚΚΕ προς το ΣΥΝ.
1991 Το 14^ο Συνέδριο (Δεκέμβρης) είναι το Συνέδριο της Ανασυγκρότησης. Το Κόμμα πάλεψε και κατάφερε να σταθεί όρθιο. Στο 14^ο Συνέδριο, το ΚΚΕ επαναεπιβεβαιώνει τις αρχές του: Το σεβασμό του Καταστατικού του, τη διεθνιστική αλληλεγγύη του, τον επαναστατικό χαρακτήρα του, τη στρατηγική των συμμαχιών και των ανοιγμάτων, τον ταξικό χαρακτήρα του και γενικά την προσήλωσή του στις αγωνιστικές παραδόσεις του και τα ιδανικά του. Ο ρόλος του Χ. Φλωράκη και στη διάσωση του ΚΚΕ και στην ανασυγκρότησή του και στην επιστροφή στις αρχές του υπήρξε αποφασιστικός. Και η αγωνία του για το Κόμμα εκφραζόταν σε όσα συχνά πυκνά έλεγε σε συντρόφους και φίλους όλο εκείνο το δύσκολο διάστημα: «Θέλω να φύγω ήσυχος ότι το Κόμμα βρήκε το δρόμο του, ότι το Κόμμα βρίσκεται σε καλά χέρια, ότι το Κόμμα είναι το ίδιο εκείνο Κόμμα που μεγαλούργησε με το ΕΑΜ, ότι το ΚΚΕ είναι έτσι όπως το ήθελαν οι ιδρυτές του και οι μεγάλοι του ήρωες...». Το Συνέδριο εξέλεξε τον Χαρίλαο Επίτιμο Πρόεδρο του Κόμματος.
Όλα τα χρόνια που ακολούθησαν ο Χαρίλαος Φλωράκης συνέχισε να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Με το κύρος που διέθετε στην ελληνική κοινωνία και την πείρα του, με το πείσμα του και το σοφό του το λόγο, παρέμεινε πάντοτε στήριγμα για ολόκληρο το Κόμμα και σε κάθε του επιλογή. Δεκάδες και εκατοντάδες ήταν οι συναντήσεις που είχε με φορείς, με κατοίκους περιοχών, με οργανώσεις εργαζομένων, με νέους και με νέες. Ο λόγος του, πάντα μεστός και ουσιαστικός, αποτέλεσε σε όλες τις περιπτώσεις παρέμβαση - ύμνο για την πίστη στο Κόμμα, την υπόθεση της εργατικής τάξης και του σοσιαλισμού.

Όταν, σχετικά πρόσφατα, σύντροφοι και φίλοι του 'λεγαν πως οι παλιοί αγωνιστές ένας - ένας φεύγουν, εκείνος έλεγε: «Οι ζευγάδες φεύγουν, μωρέ! Η σπορά μένει. Και φουντώνει. Και μεγαλώνει. Και καρπίζει. Και ρίχνει νέους σπόρους στη γη. Και οι κύκλοι επαναλαμβάνονται. Ετσι νόμιζε και η γενιά του 1912-1913 ότι είναι η τελευταία ηρωική γενιά. Και τι θα γίνει ο τόπος μόλις φύγει. Μα ήρθε η γενιά του '40, η νέα σπορά, και ανέβασε πιο ψηλά τη σημαία του αγώνα. Ετσι λέει κάθε γενιά - ταυτίζοντας τον εαυτό της με την ιστορία. Και λησμονά τη σπορά. Που έρχεται πολύ βαθιά από το παρελθόν και πηγαίνει πολύ βαθιά στο μέλλον. Βλέπεις, μωρέ, αυτά τα νιάτα γύρω σου, που νομίζεις πως είναι ξεστρατισμένα και συμβιβασμένα; Κούνια που σε κούναγε. Μόλις υπάρξει μια σπίθα, αυτά τα νιάτα θα γίνουν πυρκαγιά, θα γίνουν ηφαίστειο. Και θα αποδειχθούν καλύτερα από τη γενιά των πατεράδων τους και των παππούδων τους. Και θα σηκώσουν τη σημαία του αγώνα μέχρι τον ήλιο. Είναι η σπορά, σου λέω...».

Μέρα Μαγιού...

"Πρόεδρε, μια - μια και ένας - ένας, η γενιά σου φεύγει. Έφυγε ήδη. Μετρημένοι είστε όσοι μένετε. Κι όμως, μετά από κάθε ξόδι, κοιτάς ίσα μπροστά και εκφράζεις την πίστη σου ότι ο σοσιαλισμός βρίσκεται στο δρόμο, ότι έρχεται! Από πού αντλείς την αισιοδοξία σου για την επιτυχία του αγώνα, αφού οι αγωνιστές - οι πολλοί αγωνιστές - βρίσκονται, πια, στο χώμα;"
Και κείνος απαντούσε:
"Οι ζευγάδες φεύγουν, μωρέ! Η σπορά μένει. Και φουντώνει. Και μεγαλώνει. Και καρπίζει. Και ρίχνει νέους σπόρους στη γη. Και οι κύκλοι επαναλαμβάνονται. Έτσι νόμιζε και η γενιά του 1912-1913 ότι είναι η τελευταία ηρωική γενιά. Και τι θα γίνει ο τόπος μόλις φύγει. Μα ήρθε η γενιά του '40, η νέα σπορά, και ανέβασε πιο ψηλά τη σημαία του αγώνα. Έτσι λέει κάθε γενιά - ταυτίζοντας τον εαυτό της με την ιστορία. Και λησμονά τη σπορά. Που έρχεται πολύ βαθιά από το παρελθόν και πηγαίνει πολύ βαθιά στο μέλλον. Βλέπεις, μωρέ, αυτά τα νιάτα γύρω σου, που νομίζεις πως είναι ξεστρατισμένα και συμβιβασμένα; Κούνια που σε κούναγε. Μόλις υπάρξει μια σπίθα, αυτά τα νιάτα θα γίνουν πυρκαγιά, θα γίνουν ηφαίστειο. Και θα αποδειχθούν καλύτερα από τη γενιά των πατεράδων τους και των παππούδων τους. Και θα σηκώσουν τη σημαία του αγώνα μέχρι τον ήλιο. Είναι η σπορά, σου λέω... ".

Αντίο καπετάνιο

Οι άλλοι χρειάζονταν σελίδες. Αυτός τα ίδια πράγματα μπορούσε να τα συμπυκνώσει σε μιαν αράδα. Μια κουβέντα του μέτραγε όσο χίλιες. Το "μάλωμα" του Χαρίλαου είχε κάτι από την τρυφεράδα της μάνας. Ο Χαρίλαος ήξερε να σε "μαλώνει". Γιατί το δικό του το «μάλωμα» ερχόταν από έναν άνθρωπο, που ποτέ δεν τσιγκουνευόταν το "μπράβο". Αν άξιζες το "μπράβο", στο 'δινε από καρδιάς. Κι όταν "άστραφτε και βρόνταγε", τότε ήξερες ότι πήρες και πάλι αυτό που σου άξιζε. Σταράτα. Για τη γενιά των νεότερων κομμουνιστών, αυτός, που πια αναμετριόταν με την Ιστορία, είχε πάντα χρόνο. Να δείξει, να προτείνει, να συμβουλέψει, να ρωτήσει, να "πάρει γνώμες". Η σοφία του Χαρίλαου δεν ήταν μόνον ότι ήξερε τι έλεγε και πώς το έλεγε. Ο Χαρίλαος ήταν σοφός, γιατί ήξερε να ακούει. Κέρδιζε με την απλότητα του ανθρώπου, που ποτέ δεν καμώθηκε ότι τα ξέρει όλα, αποδείχνοντας, έτσι, ότι ήξερε τα περισσότερα από όλους τους άλλους.
Ο Χαρίλαος ήταν από κείνους, που στο 'δειχνε ότι πάντα σε είχε στην «έγνοια» του. Τον ένιωθες πλάι σου, όπως τη φροντίδα και τη ζεστασιά του δικού σου ανθρώπου. Ο Χαρίλαος είχε πάντα το νου του στην ορμήνια μην πέσεις σε κακοτοπιά. "Γνοιαζόταν" μη χάσεις το δρόμο, σου 'δειχνε τα "περάσματα".
Για μας, για τη γενιά των νεότερων κομμουνιστών, δεν ήταν ποτέ ο Φλωράκης. Ηταν ο "Χαρίλαος". Ο καπετάνιος, ο αντάρτης, ο ηγέτης. Στρατηγός και στρατιώτης μαζί.
Ήταν ο "Χαρίλαος". Ο δικός μας και όλης της Ελλάδας. Ηταν το "πρόσωπό" μας στην κοινωνία. Μας ρωτούσαν πώς πρέπει να είναι οι κομμουνιστές και μεις απαντούσαμε: " Να, όπως αυτός"! Ήταν η ιστορία του Κόμματός μας. Το καθάριο των οραμάτων μας. Τα τιμαλφή του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντός μας. Το διαβατήριο στα ταξίδια της συνείδησής μας. Ηταν το σύμβολο, η υπόληψη και η Τιμή μας.

Καπετάνιε, σε χαιρετώ!

Ξέρω ότι μ' ακούς. Πάντα άκουγες τους Κνίτες. Γεννήθηκες στη Ραχούλα των Θεσσαλικών Αγράφων και πέρασες τη ζωή σου σε ράχες βουνών, μπουντρούμια και εξορίες. Αλλά εσύ εκεί. Όμορφος και γελαστός, κοίταζες στο βάθος. Η υπόθεση που πάλευες ερχόταν από πολύ μακριά και πηγαίνει πολύ μακριά. Πώς τα κατάφερες κι έζησες; Πώς τα κατάφερες κι έμεινες όρθιος; Πώς γίνεται να μην υποκύψεις; Ξέρω, κάτι σαν τον Καραϊσκάκη ήσουν. Και φθισικός ξεσήκωνε και πολεμούσε.Ακούω ιστορίες για σένα και για άλλους σαν κι εσένα. Και τι δεν είπαν. Και πώς δε σε χαρακτήρισαν. Σφαγέα, αγρίμι, μοβόρο. Οι αφελείς, δεν αναρωτήθηκαν ούτε για το ψευδώνυμό σου. Καπετάν Γιώτης. Καθημερινό, συνηθισμένο υποκοριστικό από το Παναγιώτης. Αντε τώρα, ένας Γιώτης νάταν όλα όσα σου χρέωναν.
Μυστήριο ο άνθρωπος. Μπορεί να πορεύεται χωρίς να τον αγγίζει σκόνη και πολύ περισσότερο λάσπη. Ενα καθάριο νερό η ζωή σου, απ' τις πηγές των Αγράφων. Άντε να σε πιάσει λόγος κακός. Λίγοι άνθρωποι κερδίζουν την αθανασία με το μικρό τους όνομα. Χαρίλαο, έτσι σε καλούν όλοι. Όπως ακριβώς η μάνα σου, τότε που γεννήθηκες. Σύμπτωση; Πρόβλεψη; Το δεύτερο συνθετικό: Λαός, και πρώτο: Χάρη. Για το λαό, όλα τα έδωσες. Ως τα τελευταία σου ορθοστατών και ορθοβαδίζων, και το μυαλό, μυαλό. Αρνιόταν να φυράνει. Μιλούσες και σε άκουγαν. Γελούσες και αντιλαλούσαν οι λόγκοι. Σαν έσμιγες τα φρύδια, όλοι ήξεραν, ή νικάμε ή χανόμαστε.
Ξέρω, δεν πρόκαμες ατομικά ν' αγαπήσεις. Η αγάπη του όλου είναι για τους λίγους. Γονιμοποιούν την ιστορία και καθόλου, μα καθόλου δεν ταράζονται από μοναξιές και τέτοια. Στα λέω αυτά, γιατί είμαι εγγόνι συνομήλικού σου, συναγωνιστή και συντρόφου σου. Αν σμίγατε, θα είχατε γίνει φίλοι. Δέξου με ως εγγόνι σου. Στο κάτω κάτω της γραφής, εμείς στο χωριό μας μάθαμε όλους τους σεβάσμιους μεγάλους να τους λέμε παππού, γιατί τους αγαπάμε. Δε γίνεται, σύναξη θα έχουν οι καπεταναίοι κι οι μπουρλοτιέρηδες του '21. Ενας δικός τους ξανασμίγει μαζί τους. Σου ετοίμασαν το κοτρόνι, για να κάτσεις. Ανοιξαν την καπνοσακούλα να γιομίσουν το τσιμπούκι σου καπνό. Να ρουφήξεις βαθιά, βαθιά ως τα φυλλοκάρδια σου κι αφού ξεφυσήσεις να σε ρωτήσουν. Τι χαμπέρια ορέ Χαρίλαε; Τι γίνεται με την έρμη την πατρίδα;
Α, εσύ ποτέ δεν έκρυψες την αλήθεια, μήτε μάσησες τα λόγια σου. Με δυο - τρεις κουβέντες, που θα πεις, θα καταλάβουν. Δε θα φταις εσύ που θα πιάσει τον ταμπουρά ο Μακρυγιάννης και θα ξανατραγουδήσει το "Ελληνές μου". Αντε ρε Δυσσέα, ξαναχόρεψε όπως τότε, πριν κλειστείς στο χάνι. Παρ' και το Χαρίλαο, το νιοφερμένο, να δούμε, αν άλλαξαν τα πατήματα, ακούστηκε ο λόγος του Γέρου και προτού τον αποσώσει, βρέθηκαν όλοι πιασμένοι σε κύκλο τρανό. Ηταν κι ο Αρης και ο Σαράφης κι ο Διαμαντής και τόσοι και τόσοι άλλοι. Κι ο Προμηθέας, ο πρωτομάρτυρας. Ο Σικελιανός ακούστηκε ν' απαγγέλλει, με την ολύμπια φωνή του: Η Ελλάδα σέρνει το χορό/ ψηλά με τους αντάρτες \ χιλιάδες δίπλες ο χορός/ χιλιάδες τα τραπέζια...
Κρατάμε, Καπεταναίοι, είπες κι έκατσες στο θρονί σου. Όλοι κατάλαβαν. Ένα εγγόνι σου, που ίσως ήθελες να είχες
και για την αντιγραφή Ιορδ. Α. Προυσανίδης