25 Ιουλίου 2026

Ο "Sir" και η "Odyssey" Οδύσσεια 🤔 με τις σύγχρονες εμμονές στο μικροσκόπιο

Βάλε εισαγωγικά λέει μια καλή φίλη (Μυρτώ Ν. που βρίσκεται στη Γερμανία αυτή την περίοδο / δείτε παρακάτω δημοσίευμά της στο rollingstone.de )
Τα βάζω γιατί συμφωνώ και επαυξάνω, μια και η  λέξη  χρησιμοποιείται μεταφορικά για να περιγράψει κάθε περιπλάνηση, περιπέτεια ή επίπονη δοκιμασία με εμπόδια, αναποδιές _συνειρμικά "και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους;  οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις" και συνεχείς προσπάθειες μέχρι να επιτευχθεί κάποιος στόχος. Από την άλλη, ετυμολογικά παραπέμπει στο ομηρικό έπος και επομένως στο Ταξίδι  __ Κάτσε στην πέτρα του γιαλού – Βάλε το χέρι αντήλιο – Πάρε μια χούφτα θάλασσα – Πάρε μια χούφτα ήλιο – Και πλύνε μου το πρόσωπο – Και πλύνε μου το πρόσωπο __η παραπάνω φίλη το τραγουδάει συχνά με τη βραχνή φωνή της __
Charlize Theron _διαφημιστικό
                                               "Οδύσσεια"
"Οδύσσεια" λοιπόν και Νόστος (ο/η νόστος/η επιστροφή) με την βαθιά ανθρώπινη ανάγκη για επιστροφή στις "ρίζες", στην πατρίδα _όχι όπου γης και πατρίς, στη θαλπωρή μετά από παγίδες και διλήμματα (Σκύλλα – Χάρυβδη και σειρήνες) για να βρεθεί με την Πηνελόπη του διαχρονικό σύμβολο αφοσίωσης, καρτερικότητας και υπομονής μετά από το φόνο των μνηστήρων, οι οποίοι έχοντας εγκατασταθεί στο παλάτι του διεκδικούσαν μέσω της γυναίκας του τη βασιλεία.
Myrtoo.N \\ rollingstone.de _προσυπογράφουμε επί της ουσίας
"Μη διστάσετε να προσθέσετε κάποια πράγματα", λέει σε κάποιο σημείο της "Οδύσσειας", εκδοχής Νόλαν __"Οι άντρες κάνουν ό,τι θέλουν , εγώ κάνω ό,τι μπορώ", αναφωνεί η πιο ισχυρή γυναίκα στην πολιτεία, αλλά και για την τοξική θηλυκότητα· για τη δύναμη της θυσίας· για αφηγήσεις μετά την αλήθεια, δλδ για την αποπλάνηση ψευδών αληθειών· για την αλαζονεία μιας νικηφόρας δύναμης· καθώς και για την απώλεια της πίστης _η "φιλοξενία του Δία" αποδεικνύεται παγίδα και την αθωότητα στον πόλεμο — "Μια ιστορία για προφανή μαγεία", ανακοινώνει μια κάρτα τίτλου στην αρχή. Φαίνεται σχεδόν σαν ο Νόλαν, για τον οποίο η μαγεία δεν είναι σε καμία περίπτωση ξένο στοιχείο στο έργο του (αν και το "The Prestige", σε αντίθεση με το "The Dark Knight Rises", δεν περιλαμβάνει καμία μεταφυσική), να μην μπορεί να δεσμευτεί να κάνει μια ταινία για φανταστικά πλάσματα. Σε μια εποχή παράλογων τεράτων CGI, τώρα παρουσιάζει τερατώδη όντα που είναι πραγματικά τρομακτικά σκηνοθετημένα, μεταμορφώσεις στις οποίες θα μπορούσε κανείς να τραγουδήσει την επιτυχία του Ärzte "Männer sind Schweine" _Οι Άντρες Είναι Γουρούνια και, με τις μόνες διακριτικά υπονοούμενες σειρήνες, ίσως τις πιο εφιαλτικές φιγούρες που μπορεί κανείς να φανταστεί, ακριβώς επειδή παραμένουν απόμακρες.
Σκηνοθετεί τους Κύκλωπες όπως ο εφιάλτης του Γκόγια ζωντανεύοντας το "ο Κρόνος καταβροχθίζει τον γιο του __τα παιδιά του".
Οι κινήσεις του είναι ρευστές, αλλά μέσα στην αργότητά του, ο Κύκλωπας θυμίζει όμορφα τα πλάσματα του Ρέι Χάριχαουζεν (ακόμα κι αν δεν φαίνεται αρκετά φρικτό για τον Οδυσσέα και τους άντρες του να κοιμηθούν δίπλα του). Ο Οδυσσέας και οι πολεμιστές του μπαίνουν στη σπηλιά του, εκεί που δεν θα έπρεπε. Μόνο όταν είναι πολύ αργά συνειδητοποιούν ότι ο γίγαντας μπορεί να μιλήσει. "Γιατί δεν ξέραμε"; ρωτάει κάποιος, στο οποίο ο Οδυσσέας απαντά: "έχει κάποια διαφορά; γιατί να μιλήσει σε μυρμήγκια; " Κατακτητές σε μια λανθασμένη αποστολή. Αυτές είναι επίσης οι σκηνές που αναβιώνουν τον Νόλαν της εποχής "Batman Begins" και "Prestige": λίγο πιο ανεξάρτητο, από την εποχή που έπρεπε να αυτοσχεδιάζει επειδή δεν του επιτρεπόταν ακόμα να κάνει τα πάντα - την εποχή πριν από τις επιτυχίες IMAX που ξεκίνησαν με τον "Σκοτεινό Ιππότη".

Τελικά η "Οδύσσεια" μοιάζει με ταινία του Εντ Ζγουικ, μόνο με μεγαλύτερο προϋπολογισμό, ή σαν ταινία του Ρίντλεϊ Σκοτ, μόνο με ελαφρώς διαφοροποιημένη σκηνοθεσία. Ως ένας γκριζαρισμένος Λουκ Σκαϊγουόκερ, ο Ματ Ντέιμον επιστρέφει μετά από δέκα χρόνια περιπλάνησης και δεν χρειάζεται καν να κρύψει τη φωνή του για να αποφύγει την αναγνώριση. Αυτό μπορεί να λειτουργήσει στη λογοτεχνία, αλλά όχι στην οθόνη.
Η βασίλισσα Πηνελόπη (Αν Χάθαγουεϊ), εν τω μεταξύ, απονέμει στον εαυτό της το βραβείο σε έναν αθλητικό διαγωνισμό. Ο Τομ Χόλαντ, στον ρόλο του γιου του Οδυσσέα, Τηλέμαχου, πρέπει να προσέχει ώστε το ύψος του να μην τον υποβιβάσει μόνιμα στον ρόλο του γιου. Η Μία Γκοθ, η οποία έγινε σταρ μέσω των ταινιών "Μαξίν", παίρνει έναν εξαιρετικά μικρό ρόλο επειδή ο Νόλαν έχει την οικονομική δυνατότητα (όπως έχει κάνει στο παρελθόν με τους Τζον Λίθγκοου, Γουίλιαμ Ντεβέιν, Τζος Χάρτνετ, Ματίας Σβάιγκφερ και Ντέιβιντ Ογιέλοουο). Και ο Ρόμπερτ Πάτινσον, που συνήθως δεν υπερφορτώνεται ποτέ, διασκεδάζει σε έναν ρόλο που δεν τον προκαλεί ακριβώς στο επίπεδο του "Φάρου".
Η Σαρλίζ Θερόν ως Καλυψώ είναι ντυμένη και μακιγιαρισμένη, σαν να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο να διασφαλιστεί ότι το όνομα του χαρακτήρα της λειτουργεί επίσης ως ένα όνομα που μιλάει.
Είναι επίσης αυτή που κρατά τον Οδυσσέα σε μια κατάσταση αβεβαιότητας τύπου "έναρξης".Η Λουπίτα Νιόνγκο δέχτηκε ρατσιστική επίθεση για την επιλογή της ως Ελένη της Τροίας, και ο Έλιοτ Πέιτζ αντιμετωπίζει τρανσφοβικό μίσος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον ρόλο του ως Σίνον, αποσπώντας την προσοχή από την απεικόνιση του Μενέλαου ως OG από τον Τζον Μπέρνθαλ. Αυτός, άλλωστε, είναι ο κεντρικός χαρακτήρας. Ο Μπέρνθαλ δεν μπορεί να αντισταθεί στο γεγονός ότι πάντα επιλέγεται αποκλειστικά ως άλφα αρσενικό. Ο Μελέναος χρησιμεύει ως αμφίρροπο πρότυπο για τον Τηλέμαχο, ο οποίος αναζητά μια πατρική φιγούρα, παρόλο που δεν μπορεί να απελευθερωθεί από την περιφρονημένη νύφη του, "ντύνοντας" την με τρόπο τύπου Εστεμπάν Βιχάιο, και κοιτάζοντας απελπισμένα τον σκοτωμένο αδερφό του, Αγαμέμνονα (Μπένι Σάφντι), που μοιάζει με φιγούρα δράσης. Ο Αγαμέμνονας δεν έχει πρόσωπο, είναι εξ ολοκλήρου ένα φουτουριστικό κράνος και πανοπλία: ένας άνθρωπος ως θεός – ή ως ιδανικό για αυτό που οι άνθρωποι δεν μπορούν ποτέ να γίνουν.
Μεταξύ Μύθου και Αρρενωπότητας: "Σταμάτα να πολεμάς, άφησε τις Ιθάκες—και ζήσε". Αυτή είναι η συμβουλή που δίνει η Καλυψώ στον φυλακισμένο της Οδυσσέα πριν τον στείλει σπίτι. Το ότι, μετά την επιτυχημένη επιστροφή του, υποδύεται τον ρόλο ενός κουρελιασμένου άντρα για τη βασίλισσά του, απλώς για να πει μια ιστορία για τα δικά του μεγάλα κατορθώματα  και σε κάποιο σημείο πετάει θεατρικά πίσω την κουκούλα του, ταιριάζει σε αυτή την ξεπερασμένη ιστορία για καταπιεσμένες—σήμερα θα έλεγε κανείς: όχι και τόσο "αυτοδύναμες" —γυναίκες, που μπορούν να είναι μόνο όσο καλές επιτρέπουν οι σύζυγοί τους. Ο Οδυσσέας δεν μένει με τη βασίλισσά του. Στο τέλος, επιλέγει τους χαμένους στρατιώτες του και σαλπάρει για να τους αναζητήσει.
Οι βετεράνοι δεν αναζητούν παρηγοριά στις οικογένειές τους, αλλά στους συνανθρώπους τους που υποφέρουν, επειδή μόνο αυτοί καταλαβαίνουν τι νιώθουν. Μια ζωομορφική σκηνή υποδηλώνει ότι οι επιλεγμένοι σύντροφοί του ήταν ακριβώς αυτοί που δεν ήταν κατάλληλοι για το ταξίδι, γεγονός που αμφισβητεί τη σοφία του Οδυσσέα. Εν τω μεταξύ, ο γιος του Τηλέμαχος φοράει ένα στέμμα τύπου "Starcrash" και ανεβαίνει στο θρόνο.
Ο Ματ Ντέιμον είναι ένας μάλλον στατικός ηθοποιός εδώ και πολλά χρόνια. Κάποιος αναρωτιέται τι θα είχε κρίνει ο Μάθιου Μακόναχι για τον ρόλο, και όχι μόνο λόγω της ολυμπιακής σωματικής του διάπλασης. Ο Οδυσσέας του Σον Μπιν στην ταινία "Τροία" του Βόλφγκανγκ Πίτερσεν (2004), από την άλλη πλευρά, είναι ο Ρότζερ Μουρ προς τον σκληρό Τίμοθι Ντάλτον του Ντέιμον: ένας ήρωας με ένα αυτάρεσκο χαμόγελο. Ίσως ο Αχιλλέας να είναι ο πιο ενδιαφέρων χαρακτήρας ούτως ή άλλως. Αλλά ο Νόλαν προφανώς δεν θέλει να ξεπεράσει αυτό που κάποιος άλλος έχει ήδη κάνει με τόση επιτυχία. Ο ίδιος σχεδόν σκηνοθέτησε την "Τροία" αντί για την ταινία του Πίτερσεν και σίγουρα θα είχε δώσει στο σενάριο των Μπένιοφ/Βάις παρόμοιο επίπεδο ποιότητας.
Κλείνοντας __κρατάω αυτό το Ιθάκη _καμιά σχέση με την Ιθάκη του Τσιπρέικου \ δείτε και εδώ
Συνεχίζει η __πάντα υπομονετική Μυρτώ
Κινηματογραφικές "Οδύσσειες odyssey" και πολυμήχανοι Οδυσσέες πάνω από 100, αρκετές αξιόλογες, κάποιες του πεταματού __αναφέρουμε ενδεικτικά

Τότε _πριν 60 +χρόνια που το σινεμά ήταν αλλιώς: Ulisse των Μάριο Καμερίνι και Μάριο Μπάβα _Παραγωγή _Ντίνο ντε Λαουρέντις+Κάρλο Πόντι __Σενάριο: Φράνκο Μπρουσάτι, Μάριο Καμερίνι, Ένιο Ντε Κοντσίνι, Μπεν Χεκτ, Ίβο Περίλι και Ίρβιν Σο I Βασισμένο στην Οδύσσεια.

Πρωταγωνιστές __Σιλβάνα Μάνγκανο, Κερκ Ντάγκλας, Άντονι Κουίν, Ροσάνα Ποντεστά, Sylvie, Φράνκο Ιντερλέγκι, Έλενα Ζαρέσκι, Εύη Μαλταγλιάτι, Τάνια Βέμπερ, Αλεσάντρο Φέρσεν, Γκουαλτιέρο Τουμιάτι, Τερέζα Πελάτι, Μάριο Φελιτσιάνι, Μαρίσα Αλάσιο, Αντρέα Αουρέλι, Αντρέα Μπόσιτς, Αλμπέρτο ​​Λούπο, Έντσο Μάτζιο, Ρενάτο Μαλαβάσι, Κάρλο Ματσόνι, Πιέρο Παστόρε, Μίμο Πόλι, Τζολιάρντα Σαπιέντσα, Μπενίτο Στεφανέλι, Εντοάρντο Τονιόλο, Πιέρο Λούλι, Daniel Ivernel, Jacques Dumesnil, Ρικάρντο Γκαρόνε, Μικέλε Ρικαρντίνι, Όσκαρ Αντριάνι, Vera Molnar, Άλντο Πίνι, Λουντμίλα Ντουντάροβα Ουμπέρτο ​​Σιλβέστρι κά γνωστά και άγνωστα ονόματα. Μουσική         Αλεσάντρο Τσικονίνι I Φωτογραφία     Χάρολντ Ρόσον & Μάριο Μπάβα I Μοντάζ Λέο Κατότσο __ Πρώτη προβολή   1954, 100λ

Η αρχική επιλογή για την σκηνοθεσία ήταν ο Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ, αλλά παραιτήθηκε την τελευταία στιγμή. Στην ταινία, η Σιλβάνα Μάνγκανο παίζει δύο ρόλους, της Πηνελόπης, και της μάγισσας Κίρκης. Ο σταρ Κερκ Ντάγκλας υποδύεται τον Οδυσσέα, ενώ ο Άντονι Κουίν τον μνηστήρα Αντίνοο.
Πλοκή ο γνωστός μύθος …Το παλάτι του Οδυσσέα, βασιλιά της Ιθάκης, πολιορκείται από μια ορδή μνηστήρων που γοητεύουν τη σύζυγό του Πηνελόπη μετά την αποτυχία του Οδυσσέα να επιστρέψει από τον πόλεμο της Τροίας. Η Πηνελόπη έχει υποσχεθεί, μετά από πιέσεις, να παντρευτεί έναν από τους πολλούς μνηστήρες της, οι οποίοι υπό την ηγεσία του Αντίνοου σπαταλούν την περιουσία του συζύγου της. Εκείνη τους συγκρατεί λέγοντάς τους ότι θέλει πρώτα να τελειώσει το εργόχειρο που υφαίνει, αλλά παράλληλα το ξεπλέκει κάθε βράδυ για να καθυστερήσει τη διαδικασία της επιλογής. Ο Τηλέμαχος, γιος του Οδυσσέα και της Πηνελόπης, δεν εγκρίνει τη συμπεριφορά των μνηστήρων και αποφασίζει να αναζητήσει τον πατέρα του. Στο μεταξύ, στο κοντινό νησί των Φαιάκων, η πριγκίπισσα Ναυσικά και οι υπηρέτριές της βρίσκουν έναν ναυαγό που έχει ξεβραστεί στην ακτή…  Σταδιακά, ο άγνωστος θυμάται ότι είναι ο Οδυσσέας, ο οποίος χάθηκε στη θάλασσα όταν το πλοίο του βγήκε την πορεία του σε καταιγίδα κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της επιστροφής του στην Ιθάκη, ως συνέπεια της βεβήλωσης του ναού του Ποσειδώνα κατά τη λεηλασία της Τροίας.
Βγαίνοντας στη στεριά, σε ένα άγνωστο νησί, για να αναζητήσουν τροφή, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του μπαίνουν στη σπηλιά του κύκλωπα Πολύφημου, ο οποίος τους κλειδώνει μέσα και μετά τρώει έναν από αυτούς. Μετά τα παράπονα του κύκλωπα για τη γεύση της ανθρώπινης σάρκας, ο Οδυσσέας προτείνει στον Πολύφημο να μαζέψει σταφύλια για να φτιάξει κρασί. Αφού φύγει ο Πολύφημος, ο Οδυσσέας και οι άντρες του ετοιμάζουν έναν πάσσαλο για να τυφλώσουν τον κύκλωπα αφού τον μεθύσουν. Το σχέδιο πετυχαίνει και αφού ο Οδυσσέας χλευάσει τον τυφλωμένο κύκλωπα και τον κάνει να βγάλει τον βράχο από την είσοδο της σπηλιάς, οι Έλληνες δραπετεύουν. Λίγο καιρό αργότερα, το πλοίο του Οδυσσέα περνά το στενό των Σειρήνων. Ανυπομονώντας να ακούσει το τραγούδι τους, ο Οδυσσέας έχει δεθεί στον ιστό του καραβιού, ενώ οι άντρες του βουλώνουν τα αυτιά τους για να αντισταθούν στο μαγευτικό τραγούδι τους.
Ο Οδυσσέας βασανίζεται όταν οι σειρήνες του μιλούν με τις φωνές ατόμων της οικογένειάς του. Αφού περάσει τα βράχια, ένα παράξενο ρεύμα τραβά το πλοίο προς το νησί της Αιαίας. Αφήνοντας τους άντρες του να εξερευνήσουν, ο Οδυσσέας επιστρέφει για να τους βρει όλους αιχμαλωτισμένους και μεταμορφωμένους σε γουρούνια από τη βασίλισσα του νησιού, τη μάγισσα Κίρκη. Η Κίρκη, που έχει ερωτευτεί τον Οδυσσέα έχοντας μάθει τις ηρωικές του πράξεις, προσπαθεί να τον κρατήσει μαζί της, αλλά ο Οδυσσέας την αναγκάζει να δώσει στους άντρες του στην αρχική τους μορφή. Έχοντας πειστεί από την Κίρκη να μείνει λίγο, δυσαρεστεί τους άνδρες του, που θέλουν να επιστρέψουν στην πατρίδα. Αγνοώντας την προειδοποίηση της Κίρκης ότι ο Ποσειδώνας θα τους χτυπήσει αν φύγουν, ξεκινούν μόνοι τους το ταξίδι και χάνονται σε μια καταιγίδα. Κατηγορώντας την Κίρκη που τους επέτρεψε να πεθάνουν και αποφασισμένος να επιστρέψει στην οικογένειά του, ο Οδυσσέας αρχίζει να κατασκευάζει μια σχεδία. Η Κίρκη προσπαθεί να τον κάνει να μείνει και να απολαύσει αιώνια ζωή στο πλάι της καλώντας νεκρούς από τον Άδη, μεταξύ των οποίων του άνδρες του Οδυσσέα και τους χαμένους συμπολεμιστές του από την Τροία. Η συνέχεια, επί της οθόνης..

·        A Writer's Odyssey

·        The Odyssey

·        The Odyssey - The Real Story

·        The Odyssey 2004

·        The Odyssey 

·        The Odyssey

·        The Odyssey

·        2069: A Sex Odyssey !!

·        The Odyssey: Titan Hunter 

·        The Odyssey 

·        3001: The Final Odyssey

·        Adventures in Odyssey the Movie

·        The Animated Odyssey

·        The Odyssey

·        The Hooked Generation (1968)

·        Odyssey

·        Odyssey Sound

·        The Draw (2025)

·        Josefine Odyssey

·        Ex on the Beach Sverige __2020

·        Matt Urban Odyssey

·        Ulysses

·        The Odyssey

1.000+ χρόνια λάτρευαν τον Οδυσσέα σαν θεό
__αρχαιολογικά ευρήματα στην Ιθάκη
✨ Ριζοσπάστης
Τον άντρα, Μούσα, τον πολύτροπο να μου ανιστορήσεις... Κινηματογραφική εβδομάδα που ανήκει δικαιωματικά στην «Οδύσσεια».
 Η Οδύσσεια ακολουθεί τον Οδυσσέα, τον θρυλικό Ελληνα βασιλιά της Ιθάκης, στο επικίνδυνο ταξίδι του προς την πατρίδα του μετά από τον Τρωικό Πόλεμο, όπου συναντά τον Κύκλωπα Πολύφημο, τις Σειρήνες και την μάγισσα θεά Κίρκη, και την επανένωσή του με την γυναίκα του, Πηνελόπη.
Αναμφισβήτητα η «Οδύσσεια» είναι από τις πιο σημαντικές ταινίες της χρονιάς, όχι μόνο λόγω της θεματολογίας και του περιεχομένου που της έδωσε ο σκηνοθέτης και της αξεπέραστης τεχνικής της αρτιότητας, αλλά και λόγω των συζητήσεων που ξεκίνησαν με αφορμή την πραγματοποίησή της. Ας ξεκινήσουμε με μια παραδοχή. Όταν ένα οποιοδήποτε σπουδαίο λογοτεχνικό κείμενο μεταφέρεται στον κινηματογράφο, φέρει πια την υπογραφή και το όραμα του σκηνοθέτη του. Πλέον μιλάμε για το πώς φαντάστηκε, τεκμηρίωσε και οπτικοποίησε ο σκηνοθέτης το κείμενο και όχι πώς το φαντάστηκε διαβάζοντάς το ο καθένας από μας. Καμία ταινία δεν μπορεί να είναι απόλυτα πιστή στο λογοτεχνικό κείμενο, αφού μιλάμε για άλλο είδος τέχνης, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει η συνεργασία του ίδιου του συγγραφέα στο σενάριο και τη δραματοποίησή της. Αναγκαζόμαστε να κάνουμε αυτήν τη διευκρίνηση αρχικά επειδή ο δημόσιος διάλογος στην εποχή των σόσιαλ μίντια είναι πραγματικά χαοτικός, αποπροσανατολιστικός, συχνά ξεκινάει πριν ακόμα όσοι μιλούν δουν το τελικό αποτέλεσμα, εστιάζοντας στην «πιστότητα» της ταινίας στο κείμενο.
Αρχικά η «Οδύσσεια» ανήκει στη μυθολογία, παρουσιάζει ομοιότητες με το Έπος του Γκιλγκαμές (σσ. επικό ποίημα από την περιοχή της Βαβυλωνίας κι αποτελεί το αρχαιότερο γνωστό λογοτεχνικό έργο), δεν γνωρίζουμε ακριβώς πότε γράφτηκε, εάν γράφτηκε ολόκληρη σε μια χρονική περίοδο ή προστέθηκαν μετά στοιχεία, εάν γράφτηκε αποκλειστικά από τον Όμηρο, για τον οποίο δεν γνωρίζουμε ακριβώς πού και πότε έζησε!
Είναι προφανές ότι δεν θα εξετάσουμε το «ομηρικό ζήτημα» σε αυτό το μικρό κριτικό κείμενο, ούτε θα παραθέσουμε τον πλούτο των εκ διαμέτρου αντίθετων απόψεων. Συμβουλευτήκαμε τα «Προλεγόμενα στο Ομηρικό Ζήτημα» του Γιάννη Κορδάτου, ώστε να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το έργο και τη δομή του και πώς αυτό αντανακλά τις συνθήκες της εποχής.
Η «Οδύσσεια» είναι ένα έργο παγκόσμιας σημασίας και εμβέλειας, που αποτελεί τα θεμέλια όχι μόνο για την ευρωπαϊκή και ελληνική λογοτεχνία, αλλά λόγω της δομής της, του πλούτου και των τεχνασμάτων πλοκής αποτελεί και θεωρητική βάση για το πώς γράφεται ένα κινηματογραφικό σενάριο. Ακόμα, η «Οδύσσεια» αποτελεί σύμβολο και έννοια και χρησιμοποιείται για να υποδηλώσει μια κατάσταση στην προσωπική και συλλογική αφήγηση. Σκεφτείτε πόσες φορές έχετε χρησιμοποιήσει αυτή την έννοια για να περιγράψετε μια καραβιά προσφύγων στη Μεσόγειο, μια δύσκολη περιπέτεια με αίσιο τέλος και πολλά ακόμα παραδείγματα που έχει ο καθένας από εμάς. Αρα κάθε πρόσωπο του έργου μπορεί να συμβολίζει οποιονδήποτε άνθρωπο στα πέρατα της Γης. Το μόνο σίγουρο είναι ότι τα «ισχυρά συμφέροντα» αυτού του κόσμου ακούν στο όνομα Αγαμέμνονας...
Η «Οδύσσεια» ως κείμενο αλλά και ως έννοια έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο αρκετές φορές. Θα θυμίσουμε εδώ το δικό μας σπουδαίο «Το βλέμμα του Οδυσσέα» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Δευτερευόντως αναγκαζόμαστε να μιλήσουμε για το γεγονός ότι ένα έργο πρέπει να κρίνεται σύμφωνα με τις ιστορικές συνθήκες που γράφτηκε και περιγράφει, δεν είναι δυνατόν να κρίνουμε ένα έργο με τα «υλικά» του σήμερα!
Αυτό που σίγουρα μπορούμε να κρίνουμε είναι το κατά πόσο ο σκηνοθέτης κατάφερε να ξεπεράσει το «εμπόδιο» του χρόνου και να μιλήσει για τις πανανθρώπινες αξίες και τα διαχρονικά μηνύματα του έργου στις σημερινές συνθήκες. Κι αυτό κατά την άποψή μας ο Νόλαν το κατάφερε, παραμένοντας παράλληλα αρκετά πιστός στον μύθο. Η Ωραία Ελένη ήταν το πρόσχημα! Αρκεί μια στιγμή συνειδητοποίησης του Οδυσσέα στην ταινία, όπου ομολογεί ότι όλα έγιναν για το ποιος ελέγχει τους δρόμους του εμπορίου. Πόσο σημαντικό είναι στη σημερινή πραγματικότητα των πολέμων και των ξεριζωμένων κάποιος να επιλέξει να κάνει ταινία την «Οδύσσεια», έργο που εξυμνεί την ειρήνη, και όχι την «Ιλιάδα», έργο που αντανακλά τον πόλεμο; Δεν θα μπορούσε άραγε ο σκηνοθέτης να μεταφέρει με πολλά εφέ και αίμα τις μάχες της «Ιλιάδας»; Ρητορικό το ερώτημα. Ο Δούρειος Ιππος είναι μισοβυθισμένος στην παλίρροια, έρχεται σαν δώρο και σκορπάει την οδύνη, η Τροία φλέγεται, τα κάστρα πέφτουν, ο πόλεμος είναι σπαραγμός και αδικία, ο Αγαμέμνονας σκορπάει τρόμο, είναι σκοτεινός, θηριώδης, φαίνεται μόνο από την περικεφαλαία του, ο Οδυσσέας μοιάζει χαμένος, μοιάζει να συνειδητοποιεί το φονικό και να θέλει να φύγει όσο πιο γρήγορα γίνεται...
Δεν θα περιγράψουμε περισσότερα, μόνο ότι ο Οδυσσέας γνωρίζει ότι ακόμα κι όταν γυρίσει πρέπει να δώσει άλλη μια μάχη για να κρατήσει αυτό που ήταν δικό του, την κυριαρχία του Γένους, γιατί αλλάζουν οι εποχές, ξεπροβάλλουν άλλοι θεσμοί και νέα ήθη. Οι μνηστήρες εκπροσωπούν το νέο που έρχεται, πρέπει να τους σκοτώσει για να κυριαρχήσει... Ακόμα ότι όταν πια θυμάται ποιος είναι, προσμένει ακόμα πιο πολύ το «νόστιμον ήμαρ».
Ο Νόλαν εμπνέεται από πίνακες, αναπαραστάσεις της εποχής και ακροβατεί ανάμεσα στα είδη του σινεμά, ρεαλισμός, τρόμος, έπος, μια παλέτα που συμπληρώνεται από την εκπληκτική μουσική του Λούντβιχ Γκόρανσον, που είναι στηριγμένη στα αρχαία μουσικά όργανα. Τεχνικά ο Νόλαν φτιάχνει ένα έπος, αφού είναι και ο ίδιος μέρος των δομικών αλλαγών στην τεχνολογία του φιλμ και των καμερών της IMAX, η οποία χρησιμοποιούνταν παλιότερα μόνο για ντοκιμαντέρ εξαιτίας του μεγάλου φορμά της. Είναι η πρώτη ταινία γυρισμένη εξολοκλήρου σε αυτό το φορμά κι αυτό είναι άθλος από μόνο του. Το συνεργείο και ο διευθυντής φωτογραφίας Χόιτ Βαν Χόιτεμα είναι άξιοι θαυμασμού. Αυτό που κυριαρχεί στα πλάνα του περισσότερο από όλα είναι ο ρεαλισμός της δυσκολίας της εποχής. Τα γυρίσματα στη θάλασσα πραγματοποιήθηκαν σε αληθινές καιρικές συνθήκες και η τριήρης διέσχισε τον ωκεανό για να φτάσει στα μέρη των γυρισμάτων που πραγματοποιήθηκαν σε 6 χώρες. Το καστ και οι ερμηνείες είναι ξεχωριστές, δεν θα επεκταθούμε περισσότερο.
Θα μπορούσαμε να γράψουμε άλλα τόσα, όμως θεωρήσαμε σημαντικότερο να δούμε το πρίσμα κάτω από το οποίο μπορούμε να κρίνουμε μια τέτοια ταινία και όχι να την κρίνουμε αυτή καθαυτή. Και μην ξεχνάτε, η Ελένη ήταν το πρόσχημα!
Ελληνικό box office: Άνοιγμα ρεκόρ 151.415 θεατών για την "Οδύσσεια" Ομηρικές μάχες για ένα εισιτήριο -διεξήχθηκαν καθ' όλο το Σαββατοκύριακο 18-19 Ιούλη, με την περιπέτεια του Κρίστοφερ Νόλαν να τα βάζει ακόμα και με τον τελικό του Μουντιάλ και να πετυχαίνει το καλύτερο άνοιγμα της εικοσαετίας! "Woke" κουλτούρα (woke=αφυπνισμένος _όπως λέμε "ξύπνα Βασίλη") ως τρόπο προώθησης της _δήθεν ισότητας, και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με επικριτές να την βλέπουν ως μια επιθετική ιδεολογία που διαιρεί την κοινωνία, επιβάλλει λογοκρισία και αλλοιώνει παραδοσιακές αξίες απέναντι σε κοινωνικές αδικίες, όπως ο ρατσισμός και ο σεξισμός
_βλ  και μαύρη Ωραία Ελένη (η Κενυάτισσα Λουπίτα Νιόνγκο) , όπως παλιότερα η μαύρη Κλεοπάτρα κλπ.
Όπως παλιότερα η μαύρη Κλεοπάτρα κλπ. //Στο μεταξύ με τα "μυαλά στα κάγκελα" πιτσιρικαρία και όχι μόνο πλημμύρισε τα village 
             Από τον τύπο

Ο Νόλαν εκτίμησε ότι θα περάσουν τουλάχιστον τρία χρόνια μέχρι να γυρίσει την επόμενη ταινία του, αφού, όπως είπε, έδωσε τα πάντα για την "Οδύσσεια ". "Σίγουρα έφτασα στα όρια της δικής μου αντοχής και, νομίζω, και της αντοχής όλων ", είπε. Εννοώ, είναι η “Οδύσσεια”. Φυσικά και πρέπει να είναι δύσκολη. Δεν κάνουμε σωστά τη δουλειά μας αν η “Οδύσσεια” δεν φαίνεται δύσκολη IMAX κλπ __βέβαια σάρωσε το παγκόσμιο box office – Πάνω από 264 εκατ.$ τα έσοδα.. Πρόσφατα, μιλώντας στους New York Times, δήλωσε ότι τα στούντιο πρέπει να σταματήσουν να κινούνται εκ του ασφαλούς, καθώς το κοινό διψά για "κάτι καινούργιο". "Αν ενδιαφέρεσαι πραγματικά για τον κινηματογράφο και την ιστορία του, το μόνο συμπέρασμα στο οποίο καταλήγεις αναμφίβολα είναι ότι πρέπει να αναλαμβάνεις ρίσκα για να πετύχεις», είπε. "Το μεγαλύτερο ρίσκο από όλα είναι να παίζεις εκ του ασφαλούς. Αυτό είναι που, συστηματικά, δεν λειτουργεί στις mainstream ταινίες. Το κοινό αναζητά κάτι καινούργιο". Variety.
Χιλιάδες δημοσιεύματα, φήμες, γνώμες, ντιμπέιτ κυκλοφόρησαν όλο το προηγούμενο διάστημα για την "Οδύσσεια ". Δύσκολα μπορεί να θυμηθεί κανείς ταινία περισσότερο αναμενόμενη –τουλάχιστον τελευταία με τους σπόνσορες όχι απλώς να έχουν το πάνω χέρι, αλλά να κάνουν πραγματική πλύση εγκεφάλου στον κόσμο

Το νησί των Φαιάκων

Στην ομηρική "Οδύσσεια", αποτελεί ραχοκοκαλιά της αφήγησης, αφού ο ήρωας, ήδη στη ραψωδία ζ, φτάνει ημιθανής στο νησί της Ναυσικάς, όπου θα «παραμείνει» μέχρι και τη ραψωδία ν, πριν αναχωρήσει για την πατρίδα του. Στο ενδιάμεσο παρεμβάλλεται ουσιαστικά η ιστόρηση σχεδόν όλων των περιπετειών του, όπως εκείνος τις αφηγείται στο παλάτι του βασιλιά των Φαιάκων, Αλκίνοου. Ο Νόλαν φαίνεται  θεώρησε ότι το συγκεκριμένο σχήμα δεν θα λειτουργούσε, οπότε αποφάσισε να το αλλάξει: ο ήρωας αφηγείται τις περιπλανήσεις του, μέσω εκτεταμένων φλας μπακ, κυρίως στην Καλυψώ, ενώ τα υπόλοιπα κενά συμπληρώνονται αποτελεσματικά σε σκηνές με άλλους πρωταγωνιστές. Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, ότι προσθέτει ένα κάπως αόριστο «ταξίδι προς τη Δύση» (την… Αμερική; Οι νοούντες νοήτωσαν) για το οποίο τελικά αναχωρούν Οδυσσέας και Πηνελόπη, προκειμένου να τιμήσουν τις ψυχές των χαμένων συντρόφων του.

Η τραυματισμένη Ωραία Ελένη

Από τη στιγμή που έγινε γνωστό ότι η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός θα ερμηνεύσει την ωραιότερη γυναίκα του αρχαίου κόσμου οι αντιδράσεις ήταν σφοδρές, από εκείνους που απλώς σημείωναν ότι η Σπαρτιάτισσα Ελένη δύσκολα θα είχε αφρικανικά χαρακτηριστικά, μέχρι τις απροκάλυπτα ρατσιστικές αναφορές όσων περηφανεύονται ότι δεν υπομένουν τον "ζυγό" της woke ατζέντας.
Τι είδαμε στην ταινία; Τη Λουπίτα Νιόνγκο να υποδύεται με αξιοπρέπεια όχι τη γυναίκα για τα μάτια της οποίας «κινητοποιήθηκαν χίλια πλοία», όπως π.χ. η ακαταμάχητη Νταϊάν Κρούγκερ στην «Τροία», αλλά βασικά ένα ακόμα θύμα του πολέμου, φέροντας τα τραύματα και τη σοφία εκείνης που επιβίωσε. Με το μισό πρόσωπο σημαδεμένο από τη νύχτα της πτώσης της Τροίας, η Ελένη εμφανίζεται, σε μια σκηνή μόλις 2-3 λεπτών, στο πλευρό του Μενέλαου, τον οποίο επισκέπτεται ο Τηλέμαχος στη Σπάρτη προκειμένου να ζητήσει πληροφορίες για την τύχη του πατέρα του. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Νιόνγκο υποδύεται επίσης τη δίδυμη αδελφή της Ελένης, Κλυταιμνήστρα (σ.σ. εδώ ο Νόλαν προφανώς παραλλάσσει τον μύθο, αφού οι δυο τους δεν είναι δίδυμες), καθώς εκείνη σχεδιάζει και εκτελεί τον φόνο του Αγαμέμνονα, μετά την επιστροφή του από την Τροία. Μαύροι ηθοποιοί πάντως υπάρχουν αρκετοί ακόμα στην κινηματογραφική «Οδύσσεια», όπως π.χ. η Ζεντάγια, που υποδύεται –με αξιοθαύμαστη λιτότητα– τη θεά Αθηνά ή ο ινδικής καταγωγής Χιμές Πατέλ, στον ρόλο του πιστού συντρόφου του Οδυσσέα, Ευρύλοχου.

Ίσως η πιο παράξενη και εμφανώς αναχρονιστική επιλογή του Κρίστοφερ Νόλαν έχει να κάνει με τον χαρακτήρα του ραψωδού. Ο Αφροαμερικανός ράπερ Τράβις Σκοτ, ένας ραψωδός της εποχής μας(;), τον ερμηνεύει, καθώς εκείνος αρχίζει να διηγείται την ιστορία της πτώσης της Τροίας στο γιορτινό τραπέζι των μνηστήρων. Στο χέρι του κρατάει το ραβδί, με το οποίο όντως οι ραψωδοί έδιναν τον ρυθμό κατά τη διάρκεια της απαγγελίας τους – απλώς η προφορά… Μπρονξ μοιάζει ελαφρώς εκτός θέματος.

  • Η Αν Χάθαγουεϊ παραδίδει μια εξαιρετικά ισορροπημένη ερμηνεία, στον ρόλο της Πηνελόπης. Σε δεύτερο πλάνο και η Μία Γκοθ σε εκείνον της Μελανθώς, υπηρέτριας της βασίλισσας της Ιθάκης, σε στιγμιότυπο από το καταληκτικό μέρος της ταινίας. Ο μηχανισμός της πύλης τίθεται αργά αργά σε λειτουργία. Οι βαριές αμπάρες αποσύρονται τρίζοντας και οι θύρες ανοίγουν με πάταγο. Ακριβώς απέξω η σκιά ενός ψηλού πολεμιστή, ντυμένου με μια εντυπωσιακή πανοπλία –είναι εκείνη η πολυσυζητημένη του Αγαμέμνονα– δεσπόζει στο φως των δαυλών που κρατούν οι στρατιώτες πίσω του. Η σκηνή φέρνει στον νου κάτι από το «Ran» του Κουροσάβα, το οποίο ο Κρίστοφερ Νόλαν έχει αναφέρει ως επιρροή του. Οι επιτιθέμενοι δεν περιμένουν σύνθημα, απλά εφορμούν με όλη τους την ταχύτητα στο εσωτερικό των τειχών που επί τόσα χρόνια τους απαγόρευαν την είσοδο στην πόλη. Η Τροία πέφτει, παραδομένη στο τέχνασμα του Δούρειου Ιππου και η σφαγή αρχίζει, όμως ο Νόλαν αποστρέφει σχετικά γρήγορα το (κινηματογραφικό) βλέμμα.
  • Η δολοφονία των γυναικόπαιδων, η βεβήλωση των ιερών των θεών και η δήωση της λαμπρής πολιτείας από τους Ελληνες αποτελεί μια ανείπωτη ύβρι, που και ο ίδιος ο Οδυσσέας αντιλαμβάνεται καθώς θαλασσοδέρνεται τα επόμενα δέκα χρόνια, προσπαθώντας να επιστρέψει στην πατρίδα του. Στη διάρκεια των περιπετειών του, όπως και κατά το ταξίδι του Τηλέμαχου στη Σπάρτη, ακούγεται συνεχώς ένας ψίθυρος, μια φήμη για την κάπως αόριστη, αλλά τρομακτική απειλή των «ανθρώπων της θάλασσας», που θα έρθουν για να αφανίσουν περίπου ό,τι βρουν στο διάβα τους. «Εμείς είμαστε αυτοί», λέει ο Οδυσσέας στην Πηνελόπη, καθώς συνειδητοποιεί ότι οι αποτρόπαιες πράξεις τους έχουν βάλει τον φόβο στις καρδιές των ανθρώπων της οικουμένης. Ο (διαβασμένος) Νόλαν από την πλευρά του απηχεί δημιουργικά με τον τρόπο αυτό μια από τις δημοφιλέστερες θεωρίες για τους περίφημους «λαούς της θάλασσας», οι οποίοι επέδραμαν σε διάφορα σημεία της Ανατολικής Μεσογείου κατά τα τέλη της Εποχής του Χαλκού.
  • Μπορεί η παραπάνω σκηνή της εξομολόγησης να μην έχει ακριβές ομηρικό αντίστοιχο, ωστόσο αποτελεί την καρδιά του δεύτερου επιπέδου της ταινίας και τον βασικό λόγο που αυτή ανέρχεται τελικά στη σφαίρα του κινηματογραφικού αριστουργήματος. Το αντιπολεμικό μήνυμα, που ξεκάθαρα εκπέμπεται εδώ, δεν είναι μόνο διαχρονικό αλλά και συνεπές για τον ίδιο τον Νόλαν, ο οποίος είχε κάνει κάτι παρόμοιο και στον οσκαρικό «Οπενχάιμερ». Στην «Οδύσσεια» του Νόλαν οι εκπρόσωποι του «μεγαλύτερου πολιτισμού που έχει δημιουργηθεί ποτέ», όπως διαμείβεται κάποια στιγμή μεταξύ Πηνελόπης και Τηλέμαχου, είναι τελικά και οι υπεύθυνοι της καταστροφής του, κάτι που έχει επαναληφθεί αρκετές φορές στην ανθρώπινη ιστορία. Όπως άλλωστε κυνικά παραδέχεται και ο Μενέλαος, στην πραγματικότητα ο πόλεμος δεν έγινε για χάρη της Ελένης, αλλά για τον «έλεγχο των εμπορικών δρόμων», που ήθελε να κερδίσει ο Αγαμέμνονας. Η σκηνή της εξομολόγησης δεν υπάρχει στον Ομηρο, ωστόσο αποτελεί την καρδιά του δεύτερου επιπέδου της ταινίας και τον βασικό λόγο που την καθιστά κινηματογραφικό αριστούργημα.
                       Τραύματα ψυχής
    Αυτές πάντως δεν είναι οι μοναδικές τύψεις που αισθάνεται ο Οδυσσέας. Ακόμα χειρότερες είναι εκείνες που τον κατατρύχουν σχετικά με τη μοίρα των χαμένων συντρόφων του. Ως ηγέτης που νιώθει την ευθύνη τους, θα βρεθεί μπροστά σε μερικά τρομακτικά διλήμματα, ενώ οι ψυχές των πεθαμένων θα τον πάρουν κυριολεκτικά στο κυνήγι όταν θα ταξιδέψει ώς τον Αδη για να λάβει χρησμό από τον Τειρεσία. Εκτός όλων των υπολοίπων, ο Οδυσσέας είναι προφανώς ένας βετεράνος στρατιώτης με τα σχετικά τραύματα, σωματικά και ψυχικά, που φέρει κάποιος της κλάσης του. Ξανά ο Νόλαν διευρύνει τα όρια του έπους, προκειμένου να μιλήσει για εκείνους που έχουν υπηρετήσει διαχρονικά στα διάφορα πολεμικά μέτωπα· το κάνει βέβαια με τρόπο αβίαστο, όπως και τα περισσότερα πράγματα σε αυτή την ταινία, η οποία αποτελεί σίγουρα άλλο ένα χρυσό αστέρι στη δική του κινηματογραφική «στολή».
                         "Οδύσσειες"…
    "Οδύσσειες" πολλές _ Οδύσσεια χωρίς εισαγωγικά μία: η Οδύσσεια του 6ου αιώνα π.Χ  όπου ο ήρωας του Τρωικού πολέμου και βασιλιάς της Ιθάκης Οδυσσέας σε μόλις 41 ημέρες (αν και τα εξιστορούμενα γεγονότα του έπους καλύπτουν βάθος χρόνου μιας 10ετίας)
    Ο Sir (Σερ )
    Οδύσσεια / The Odyssey: Η νέα ταινία του πολυβραβευμένου (Σερ ) Κρίστοφερ Νόλαν  _  235 βραβεία (μεταξύ αυτών και όσκαρ) και 302 υποψηφιοτήτων  με γυρίσματα σε όλο τον κόσμο εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX __σσ. μιλάμε για φοβερά ψηφιακά μηχανήματα "τέρατα" τεχνολογίας και ευφυΐας με εξαιρετικά υψηλή ανάλυση __αν σας ενδιαφέρει υπάρχει μια μεταχειρισμένη Film Camera με 400.000$ __λεπτομέρειες με βίντεο κλπ εδώ. Σπούδασε αγγλική λογοτεχνία, έκανε το ντεμπούτο του με το Following (1998) και κέρδισε διεθνή αναγνώριση με τη δεύτερη του ταινία (Memento _2000), για την οποία προτάθηκε για το Όσκαρ Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου. Σκηνοθέτησε το Insomnia και βρήκε περαιτέρω κριτική και εμπορική επιτυχία με τα Τριλογία Μπάτμαν (2005-2012), The Prestige (2006) και Inception (2010), τα οποίοι έλαβαν οκτώ υποψηφιότητες για Όσκαρ, συμπεριλαμβανομένων των Καλύτερης Ταινίας και Καλύτερου Πρωτότυπου Σεναρίου. Ακολούθησαν οι Interstellar (2014), Δουνκέρκη (με υποψηφιότητες για Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας και Καλύτερης Σκηνοθεσίας 2017) και Tenet (2020). Το 2023 σκηνοθέτησε το Οπενχάιμερ, η οποία απέσπασε επτά Όσκαρ, μεταξύ των οποίων και αυτό της καλύτερης ταινίας (2024). Οι ταινίες του Νόλαν συνήθως με επιστημολογικά και μεταφυσικά θέματα, εξερευνούν την (αστική) ηθική και την προσωπική ταυτότητα. Το Time τον συμπεριέλαβε το 2015 στη λίστα με τους 100 πιο σημαντικούς ανθρώπους στον κόσμο και το 2019 διορίστηκε Διοικητής του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας για τις υπηρεσίες του στον κινηματογράφο, ενώ το 2024, του απονεμήθηκε ο τίτλος του Σερ. Ο Νόλαν είναι παντρεμένος με την παραγωγό Emma Thomas, κατοικούν στο Λος Άντζελες και οι Sunday Times τους περιέλαβαν στη λίστα των πλέον πλουσίων του 2026
    Η ταινία (abstact)
    172λ _Κ15  σκηνοθεσία Christopher Nolan (Sir Christopher Edward Nolan από το Λονδίνο _56 ετών), με Matt Damon, Tom Holland, Anne Hathaway, Lupita Nyong'o, Zendaya Coleman, Mia Goth, Ryan Hurst, James Remar, Elliot Page, Charlize Theron, John Leguizamo, Robert Pattinson κά. O Νόλαν έχοντας το πρωτογενές υλικό των 12.000 στίχων, ή έπρεπε να παρουσιάσει τα βασικά σαν "κλασσικά εικονογραφημένα"  που χρειάζεται μια ολόκληρη ημέρα για να διαβαστεί δυνατά, σε μια τρίωρη ταινία, ήταν εξαρχής βέβαιο ότι θα απαιτούσε αρκετό «κλάδεμα». Αυτό ακριβώς συνέβη και με την Οδύσσεια του Κρίστοφερ Νόλαν, η οποία αφήνει εκτός μια σειρά από σκηνές και χαρακτήρες του ομηρικού έπους. Ο σκηνοθέτης μετατόπισε την έμφαση σε ορισμένα από τα πιο διάσημα επεισόδια της ιστορίας, ενώ πρόσθεσε και μερικά δικά του στοιχεία.
                                  Τι άφησε εκτός
  • Οι θεοί
    • Η ομηρική Οδύσσεια ξεκινά με μια συζήτηση ανάμεσα στον Δία και την Αθηνά στον Όλυμπο. Με την έγκριση του Δία, η Αθηνά παίζει ενεργό ρόλο στην επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα, τον βοηθά να εξοντώσει τους μνηστήρες και ενθαρρύνει τον γιο του, Τηλέμαχο, υιοθετώντας παράλληλα πολλαπλές μεταμφιέσεις.
  • Οδυσσέας: Την ίδια ώρα, ο Ποσειδώνας εμποδίζει την πορεία του Οδυσσέα, ενώ ο Ερμής αποστέλλεται σε δύο καθοριστικές αποστολές. Ο μόνος θεός που παρουσιάζει ο Νόλαν είναι η Αθηνά, την οποία υποδύεται η Ζεντάγια. Εμφανίζεται ως όραμα που βλέπει μόνο ο Οδυσσέας, τον οποίο ενσαρκώνει ο Ματ Ντέιμον, και μοιάζει περισσότερο να αντιπροσωπεύει τη συνείδησή του παρά να αποτελεί μια πλήρως ανεπτυγμένη θεϊκή οντότητα.
  • Η Ναυσικά και οι Φαίακες
    • Μία από τις πιο διάσημες σκηνές της Οδύσσειας είναι η συνάντηση του Οδυσσέα με τη νεαρή πριγκίπισσα Ναυσικά. Ο ήρωας ξεβράζεται γυμνός σε ένα άγνωστο νησί, όπου εκείνη παίζει μπάλα με τις υπηρέτριές της. Αφού διαχειρίζονται με λεπτότητα αυτή την αμήχανη συνθήκη, ο Οδυσσέας ακολουθεί τη Ναυσικά στην πόλη των Φαιάκων, όπου αφηγείται τις περιπέτειές του με τον Κύκλωπα, την Κίρκη, τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, πριν του εξασφαλιστεί ασφαλής επιστροφή στην Ιθάκη. Ο Νόλαν αφήνει εντελώς εκτός τους Φαίακες και βάζει τον Οδυσσέα να αφηγείται αυτές τις ιστορίες στην Καλυψώ, την οποία υποδύεται η Σαρλίζ Θερόν, σαν ανακτημένες αναμνήσεις.
  • Ορισμένα σημαντικά φαντάσματα
    • Η ταινία δείχνει τον Οδυσσέα να συναντά τον πρώην αρχηγό του, Αγαμέμνονα, τον οποίο υποδύεται ο Benny Safdie, στον κόσμο των νεκρών — με τον Νόλαν να επιλέγει ορθώς να μην τον παρουσιάσει ως έναν τυπικό Κάτω Κόσμο.
    • Δεν βλέπουμε όμως τον Αχιλλέα, τον σπουδαιότερο από τους Έλληνες πολεμιστές, ούτε τον Αίαντα, ο οποίος στο ποίημα αρνείται σιωπηλά την προσπάθεια συμφιλίωσης του Οδυσσέα.
    • Δεν συναντάμε ούτε τη μητέρα του Οδυσσέα, την οποία εκείνος προσπαθεί τρεις φορές να αγκαλιάσει, χωρίς να τα καταφέρει. Άλλος ένας χαρακτήρας που παραλείπεται είναι ο άτυχος Ελπήνωρ, ο σύντροφος του Οδυσσέα, ο οποίος πέφτει και σκοτώνεται αφού έχει πιει υπερβολικά, και στη συνέχεια ικετεύει να ταφεί όπως πρέπει. Στην Οδύσσεια του Νόλαν, ο ρόλος του Ελπήνορα αντικαθίσταται από εκείνον του Σίνωνα που υποδύεται ο Έλλιοτ Πέιτζ.
  • Η εκτέλεση των άπιστων γυναικών __Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο Νόλαν αποφεύγει να συμπεριλάβει την πιο σκληρή σκηνή της Οδύσσειας, στην οποία 12 σκλάβες γυναίκες, που είχαν προδώσει το παλάτι και είχαν κοιμηθεί με τους μνηστήρες, κρεμιούνται από τον Τηλέμαχο. Ωστόσο, ο σκηνοθέτης επινοεί μια λεπτομέρεια στην ίδια λογική, όταν δείχνει μία από αυτές τις γυναίκες, τη Μελάνθη, την οποία υποδύεται η Mia Goth, να καταδικάζεται ουσιαστικά σε θάνατο από τη σύζυγο του Οδυσσέα, Πηνελόπη, την οποία ενσαρκώνει η Αν Χάθαγουεϊ. Η Πηνελόπη τη σπρώχνει μέσα στη σφαγή, την ώρα που οι μνηστήρες εξοντώνονται. Ο Νόλαν μας γλιτώνει επίσης από το φρικιαστικό θέαμα που επιφυλάσσει το ποίημα για τον απεχθή γιδοβοσκό Μελάνθιο, στον οποίο κόβουν τη μύτη, τα αυτιά, τα χέρια, τα πόδια και τα γεννητικά όργανα.
  • Η δοκιμασία του κρεβατιού της Πηνελόπης: Η Πηνελόπη του Ομήρου δεν είναι καθόλου εύπιστη όταν ο Οδυσσέας επιστρέφει. Για να βεβαιωθεί ότι ο ζητιάνος που μόλις έσφαξε τους μνηστήρες είναι πράγματι ο σύζυγός της, τον οδηγεί να περιγράψει το συζυγικό τους κρεβάτι. Μόνο εκείνη και ο Οδυσσέας γνωρίζουν ότι ο ίδιος το είχε κατασκευάσει από τον κορμό μιας ελιάς. Ο Νόλαν παραλείπει αυτή τη λεπτομέρεια, η οποία δείχνει ότι η Πηνελόπη διαθέτει την ίδια ευφυΐα και πονηριά με τον άνδρα της. Αντ’ αυτού, ο Οδυσσέας της δείχνει ένα αγαλματίδιο της Αθηνάς για να αποδείξει την ταυτότητά του.
                                  Τι πρόσθεσε ο Νόλαν
  • Το ξύλινο άλογο: Ο Όμηρος δεν αφηγείται ολόκληρη την ιστορία του Δούρειου Ίππου, αν και το ξύλινο άλογο αναφέρεται τρεις φορές στην Οδύσσεια — και καθόλου στην Ιλιάδα. Δεδομένου ότι η ιδέα της χρήσης του αλόγου για την άλωση της Τροίας αποδίδεται στον Οδυσσέα και αποτελεί κρίσιμο κομμάτι του Τρωικού κύκλου, η ένταξή του στην ταινία μοιάζει απολύτως εύλογη.
  • Ο Σίνων: Ο χαρακτήρας του Σίνωνα, τον οποίο υποδύεται ο Έλλιοτ Πέιτζ, εμφανίζεται στην ταινία να ξεγελά άθελά του τους Τρώες ώστε να δεχθούν το ξύλινο άλογο. Ωστόσο, δεν υπάρχει πουθενά στον Όμηρο.
    • Εδώ ο Νόλαν αντλεί από την αφήγηση του Βιργίλιου για την πτώση της Τροίας στο δεύτερο βιβλίο της Αινειάδας. Παράλληλα, επινοεί και το παρελθόν του Σίνωνα, παρουσιάζοντάς τον να παίρνει τη θέση του Αντίνοου, τον οποίο υποδύεται ο Ρόμπερτ Πάτινσον, στον ελληνικό στρατό στην Τροία.
  • Οι άνθρωποι από τη θάλασσα: Στην ταινία γίνεται συχνά λόγος για τον κόσμο των Ελλήνων ηρώων που απειλείται από «ανθρώπους από τη θάλασσα». Αυτό δεν αποτελεί βασική ανησυχία της ομηρικής Οδύσσειας. Ούτε υπάρχει στον Όμηρο κάποιος χαρακτήρας που να λέει, όπως ο Οδυσσέας του Νόλαν, ότι ο Τρωικός Πόλεμος αφορούσε στην πραγματικότητα «εμπορικούς δρόμους». Ωστόσο, αυτές οι αναφορές στις ανησυχίες των αρχαίων ιστορικών δείχνουν ότι ο Νόλαν έχει κάνει την έρευνά του.
                                  Τι άλλαξε ο Nolan
  • Η Καλυψώ: Η Καλυψώ του Νόλαν ναρκώνει τον Οδυσσέα με λωτούς, προκειμένου να τον κάνει να χάσει τις αναμνήσεις του. Με κάποιον τρόπο, όμως, αναπτύσσει οίκτο για εκείνον και τον αφήνει να συνεχίσει το ταξίδι του.
  • Η Καλυψώ του ποιήματος δεν χρησιμοποιεί ναρκωτικές ουσίες, αλλά συνδέεται έντονα με το ερωτικό στοιχείο — κάτι που δεν βλέπουμε στην ταινία. Αναγκάζει τον Οδυσσέα να μοιράζεται το κρεβάτι της κάθε νύχτα, παρότι εκείνος λαχταρά να επιστρέψει στην πατρίδα του. Τον αφήνει να φύγει μόνο όταν εμφανίζεται ο Ερμής και της μεταφέρει ότι ο Δίας αποφάσισε πως πρέπει να τον απελευθερώσει. Ως απλή νύμφη, γνωρίζει ότι οφείλει να υποταχθεί στην εξουσία του Ολύμπου. Μόλις γίνεται σαφές ότι μπορεί να φύγει, ο Οδυσσέας απολαμβάνει μια τελευταία ερωτική συνεύρεση μαζί της, πριν αναχωρήσει με τη σχεδία του.
  • Ο Κύκλωπας του Νόλαν δεν μιλά σχεδόν καθόλου, ενώ στο ποίημα εμπλέκεται σε έναν θανάσιμα κωμικό διάλογο με τον Οδυσσέα. Η απουσία διαλόγου στην ταινία κάνει τον μονόφθαλμο γίγαντα πιο τρομακτικό, όμως στερεί από την ιστορία δύο σημαντικές λεπτομέρειες του ποιήματος.
  • Η πρώτη είναι το τέχνασμα με το οποίο ο Οδυσσέας συστήνεται ως «Κανένας», ώστε οι άλλοι Κύκλωπες να μη σπεύσουν να βοηθήσουν το τυφλωμένο τέρας. Η δεύτερη είναι η στιγμή που ο Οδυσσέας, από απερισκεψία, αποκαλύπτει το πραγματικό του όνομα, δίνοντας έτσι στον Κύκλωπα τη δυνατότητα να ζητήσει από τον πατέρα του, τον Ποσειδώνα, να καταραστεί το ταξίδι της επιστροφής του.
  • Οι αλλαγές αυτές ταιριάζουν με την απόφαση του Νόλαν να υποβαθμίσει την πλευρά του Οδυσσέα ως πολυμήχανου τεχνάσματος και να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο τραύμα ενός ανθρώπου σκληραγωγημένου από τον πόλεμο.
  • Ο Ματ Ντέιμον ενσαρκώνει έναν Οδυσσέα που απέχει από την εικόνα του αψεγάδιαστου ήρωα. Πρόκειται για έναν πολεμιστή που παίρνει δύσκολες αποφάσεις, κουβαλά τις ενοχές των επιλογών του και παλεύει διαρκώς με το τίμημα της εξουσίας και της επιβίωσης. Ο Νόλαν τον παρουσιάζει ως έναν σύνθετο χαρακτήρα, που βρίσκεται διαρκώς ανάμεσα στον άνθρωπο και τον μύθο, ακολουθώντας τη γνωστή του εμμονή με ήρωες οι οποίοι δοκιμάζονται ηθικά.

Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό γύρω από την ταινία, πρόσφατα δεδομένα δείχνουν υποχώρηση του ενδιαφέροντος του κοινού πριν από την κυκλοφορία στις αίθουσες, Το ενδιαφέρον για την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν ήταν ιδιαίτερα έντονο ήδη από την περίοδο των γυρισμάτων, με την παραγωγή να συγκεντρώνει από νωρίς τα βλέμματα λόγω του μεγέθους της και του ονόματος του σκηνοθέτη. Ωστόσο, σύμφωνα με δεδομένα της The Quorum, όπως τα παρουσιάζει ο ιστότοπος World of Reel, το ενδιαφέρον του κοινού καταγράφει πτώση. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται, ο «δείκτης ενδιαφέροντος» __«interest score» της ταινίας έχει υποχωρήσει από το 54 στο 46, καταγράφοντας μείωση οκτώ μονάδων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, ενώ παράλληλα σημειώνεται κάμψη στην αναγνωρισιμότητα του πρότζεκτ. Παρά τη συγκεκριμένη τάση, το ρεπορτάζ επισημαίνει ότι η ταινία παραμένει μία από τις πλέον αναμενόμενες.

 

Αναρτήθηκε από στις Δεν υπάρχουν σχόλια:
Ετικέτες , , ,

22 Ιουλίου 2026

Δημήτρης Γληνός: "ο αγώνας είναι χαρά, ο θάνατος για τέτοιον αγώνα μεθύσι και χαρά"

             Γράφει ο \\ Δημ. Γληνός

Το Σκολειό

Η μόρφωση των παιδιών είναι ένα από τα πιο σπουδαία πνευματικά μέσα πού χρησιμοποιούνται για την ταξική κυριαρχία. Σε μια κοινωνία πού στηρίζεται στην εκμετάλλεψη, τα παιδιά ξεχωρίζονται όπως και οι μεγάλοι σε δυο κατηγορίες, σε κείνα πού πρόκειται ν’ αποτελέσουνε τη συνέχεια της κυρίαρχης τάξης και σε κείνα πού πρόκειται ν΄ αποτελέσουνε το μεγάλο στρατό της δουλειάς πού δεν πληρώνεται όλη. Στις σημερινές αστικές κοινωνίες ή αναλογία των πρώτων με τα δεύτερα είναι απάνω κάτω ένα με δέκα.

  • Στα παιδιά της πρώτης κατηγορίας ή μόρφωση έχει για σκοπό να ασκήσει τις δεξιότητές τους και να τα οπλίσει με τις γνώσεις και τις ικανότητες, πού θα τα κάμουν άξια να συγκροτούνε την «ηγέτιδα» τάξη, να γίνουνε δηλαδή όσο μπορεί καλύτεροι εκμεταλλευτές.
  • Στα παιδιά της δεύτερης κατηγορίας ή μόρφωση έχει για σκοπό να τα προσαρμόσει στο μηχανισμό της παραγωγής, στον παθητικό ρόλο, πού παίζουνε μέσα σ΄ αυτόν. Αυτό πετυχαίνεται με δυο τρόπους. Ή δεν τούς δίνεται καμμιά ή τούς δίνεται ελάχιστη μόρφωση, “το ελάχιστο ποσό” όπως λένε, πού είναι απαραίτητο για κάθε άνθρωπο.

Στην Ελλάδα πενήντα χρόνια τώρα ακούγονται μεγάλα παράπονα πώς ή παιδεία είναι πολύ καθυστερημένη. Οι φωνές βγαίνουν από το αστικό στρατόπεδο. Κατηγορούνε την παιδεία, πώς είναι απροσάρμοστη στη σημερινή ζωή. Τί εννοούνε μ΄ αυτό; Ποιά είναι ή αλήθεια;

Ή αλήθεια είναι, πώς ή ελληνική κοινωνία είχε την παιδεία, που “της ταίριαζε“. Σ΄ όλο το δέκατο ένατο αιώνα είχαμε στην Ελλάδα μια πενιχρή ανάπτυξη των οικονομικών συνθηκών. Χώρα γεωργική με βιομηχανία και μικρεμπόριο. Ούτε βιομηχανία, ούτε μεγάλο εμπόριο, ούτε κίνηση κεφαλαίων. Τη χώρα την κυβερνούν τα υπόλοιπα του οικονομικοπολιτικού φεουδαρχισμού, οι απόγονοι των οπλαρχηγών της επανάστασης και οι μικροαστοί διανοούμενοι. Γι΄ αυτό ή ελληνική παιδεία έμεινε κάτω από τη φεουδαρχοβυζαντινή παράδοση. Την κυριαρχούσανε δυο ιδέες η ανάσταση τού αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και ή ανασύσταση της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η πρώτη ιδέα παίρνει μορφή με το γλωσσικό αρχαϊσμό, την προσπάθεια δηλ. να ξαναγυρίσουμε στην αρχαία γλώσσα, ή δεύτερη ιδέα ενσαρκώνεται στο εθνικιστικό ιδανικό τη μεγάλη ιδέα πού θέλει να σχηματίσουμε ένα κράτος ελληνικό από το Δούναβη ως τον Τίγρη και Ευφράτη.

Όλο το σύστημα της ελληνικής παιδείας μπαίνει κάτω από τις ιδέες αυτές και μ΄ αυτές _κόντρα στον παλιό κόσμο, που είχε συγκεντρωθεί γύρω στο βασιλιά Κωνσταντίνο, μπάζει τη δημοτική γλώσσα στα σκολειά και φαίνεται αποφασισμένη να πραγματώσει την “εκπαιδευτική μεταρύθμιση” σ’ όλη τη γραμμή μα ή συμμετοχή στον ευρωπαϊκό πόλεμο, ή μικρασιατική περιπέτεια, ή εκλογική ήττα του 1920 της κόβουνε το δρόμο

Η αναστύλωση του βασιλισμού στα 1920—1922 μάς ξαναφέρνει πίσω στην Ελλάδα την πριν από τα 1910 και ή ελληνική παιδεία φτάνει ως τον Αγαθάγγελο. Η επανάσταση του 1922 θέλει να συνεχίσει την “πνευματική αναγνώριση” και να προχωρήσει περισσότερο. Στα 1923 ξαναμπαίνει ή δημοτική γλώσσα στα σκολειά, αποφασίζεται να αναδιοργανωθεί σε εντελώς συγχρονισμένη βάση το Μαράσλειο διδασκαλείο και να λειτουργήσει ή Παιδαγωγική Ακαδημία, πού έχει ψηφιστεί από τα 1920, για να ζωντανέψει τα στελέχη της Μέσης παιδείας. Στα 1924 ή πρώτη δημοκρατική κυβέρνηση ψηφίζει την κατάργηση της καθαρεύουσας από τα λαϊκά σκολειά. Μα αυτό είτανε και το τελευταίο προοδευτικό βήμα, πού έκαμε ή αστική τάξη.

Από τη στιγμή αυτή αρχίζει το πισοδρόμημα. Η αστική τάξη δεν είχε προφτάσει να βαδίσει τα λίγα αυτά βήματά της και είχε κιόλας υψωθεί μπροστά της ο νέος αντίπαλος. Το Εργατικό επαναστατικό Κίνημα είχε αρχίσει στην Ελλάδα να γίνεται αρκετά ζωηρό. Οι ανησυχίες της αστικής τάξης έδωκαν στον Πάγκαλο την εξουσία και αυτός κοντά στ΄ άλλα έσβυσε με μιας όλο το έργο της “εκπαιδευτικής μεταρύθμισης”. Πολύ χαρακτηριστικότερες όμως από το εξωτερικό αυτό χτύπημα τού Πάγκαλου είταν η εσωτερική αντίθεση, πού ξέσπασε στο στρατόπεδο των δημοτικιστών μέσα στον “Εκπαιδευτικό Όμιλο”. Οι ως τα τότε μεταρρυθμιστές ζήτησαν να αθεωρήσουνε το περιεχόμενο της μεταρύθμισης. Να τονίσουνε τη θρησκευτική και εθνική μόρφωση και να μιλήσουνε για υπερταξικό χαρακτήρα της παιδείας. Τη δημοτική γλώσσα την αρνήθηκαν άμεσα, φροντίσανε όμως αργότερα, όταν ξαναπήρανε την εξουσία με την κυβέρνηση Κονδύλη νά ξαναφέρουνε στα λαϊκά σκολειά την καθαρεύουσα. Στη “νεοελληνική πραγματικότητα” έδωκαν εξήγηση καθαρά ρωμαντική, ζητώντας ένα είδος ξαναγυρισμό στα σχολεία του ποιμενογεωργικού πολιτισμού τουρκοκρατίας.

Την πραχτικοποίηση της παιδείας την εγκαταλείψανε ουσιαστικά και δώσαν εξαιρετική σημασία στη μέθοδο της διδασκαλίας. Αποτραβήχτηκαν από τον “Εκπαιδευτικό Όμιλο” για να καταχτήσουν οριστικά το αστικό κράτος. Και το πέτυχαν. Αυτοί διετύπωσαν ότι ίσα-ίσα ήθελε η αντιδραστική αστική τάξη. Και έγιναν οι εισηγητές της ψευτομεταρύθμισης, πού από τα 1929 έκαμε ή κυβέρνηση τού Βενιζέλου στην παιδεία.

Θα μάς έφερνε πολύ μακριά, αν επιχειρούσαμε εδώ μια ανάλυση στα καθέκαστα αυτής της ψευτομεταρύθμισης. Σε μια σειρά από άρθρα δημοσιευμένα στην “Ακρόπολη” τον Ιούλιο τού 1929, δείξαμε πώς ή μεταρύθμιση είταν εικονική και πισοδρομική.

Ας συνοψίσουμε εδώ τα κυριότερα γνωρίσματά της:

  • Α’.) ‘Ως προς το λαϊκό σκολειό έγεινε πρώτα πρώτα μια εξωτερική διαρύθμιση. Επειδή κα καταργήθηκαν τα “ελληνικά σχολεία” έμεινε το εξάχρονο λαϊκό σκολειό, πού είτανε νομοθετημένο από τα 1892, χωρίς τον ανταγωνισμό της Μέσης Παιδείας. Αυτό όμως δεν έφερε ως σήμερα καμιά ωφέλεια στη λαϊκή παιδεία. Γιατί ή κυβέρνηση για λόγους οικονομίας δεν αύξησε ανάλογα τον αριθμό των δασκάλων, ούτε ίδρυσε όσα νέα σκολειά θα έπρεπε να ιδρυθούν. Το αποτέλεσμα είναι να αναλογούν πολύ περισσότερα παιδιά σε κάθε δάσκαλο παρά πρωτύτερα. Υπάρχει στα περίχωρα της Αθήνας ένα δημοτικό σκολειό, πού έχει 320 παιδιά και 1 δάσκαλο! Και ένα δεύτερο αποτέλεσμα είναι, ότι και σήμερα ένας πολύ μεγάλος αριθμός από παιδιά ή δεν πηγαίνει καθόλου στο σκολειό ή πηγαίνει ένα δυό χρόνια μόνο. Ό υπουργός της Παιδείας ομολόγησε πριν λίγο καιρό, πώς μένουν έξω από το σκολειό 40.000 παιδιά. Ο αριθμός τους όμως είνε πολύ μεγαλύτερος και ξεπερνάει τις 150.000.
  • Β’ Το περιεχόμενο της λαϊκής παιδείας δεν άλλαξε καθόλου. Νέο πρόγραμμα δεν έγινε, μολονότι ιδρύθηκε ειδικό συμβούλιο για να μελετήσει και καταστρώσει τα νέα προγράμματα, το λαϊκό σκολειό δεν προσαρμόστηκε στις ανάγκες της σημερινής ζωής.
  • Γ\) ’Ακόμα και στο λαϊκό σκολειό εγκαθιδρύθηκε επίσημα ή διγλωσσία. Στις δυο ανώτερες τάξεις καθώς και στη μέση παιδεία διδάσκεται και η καθαρεύουσα. Η δημοτική γλώσσα έχασε το σκοπό της. Καλά καλά δεν καταλαβαίνει κανείς γιατί διδάσκεται. Όχι μόνο ή κυβέρνηση με το στόμα του “προοδευτικού” και «δημοκράτη» υπουργού της Παιδείας Παπανδρέου διακήρυξε, πώς θεωρεί νόμιμο και σωστό να έχει ή παιδεία μας δυο γλώσσες μα και οι άλλοτε πρωταγωνιστές τού δημοτικισμού, όπως ο Τριανταφυλλίδης και ο Δελμούζος αναγνωρίζουνε για εκπαιδευτικό καθεστώς τη διγλωσσία.
  • Δ’.) Για τον αναλφαβητισμό δεν έγινε απολύτως τίποτα. Ο περιούσιος ελληνικός λαός πού σύμφωνα με την αναίσχυντη φράση ενός υπουργού της παιδείας έχει “προβάδισμα” στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, έχει σήμερα ακόμη πάνω από δυο εκατομμύρια ενήλικους αναλφάβητους. ’Αληθινά έχομε το προβάδισμα στον αναλφαβητισμό!
  • Ε’.) Στη μέση Παιδεία ή αντιδραστικότητα της ψευτομεταρύθμισης είναι πιο φανερή. Είχαν αναγγείλει πώς θα δώσουνε πραχτικό χαραχτήρα στη μέση Παιδεία και απεναντίας δυνάμωσαν τον κλασικισμό. Τα άχρηστα και βλαβερά “ελληνικά σχολεία” τα μετατρέψανε στα πιο άχρηστα και πιο βλαβερά “ημιγυμνάσια”. Πραχτικά σχολεία δεν ιδρύσανε εχτός από λίγα γεωργικά, πού οι ίδιοι ομολογούνε πώς δεν κάνουνε τίποτα. Δεν καταργήσανε κανένα γυμνάσιο απεναντίας τα περισσότερα έχουνε διαιρεμένες τις τάξεις τους σε δυο και τρία τμήματα έτσι πού στην πραγματικότητα τα 150 γυμνάσια είναι πάνω από 200.
    • Ο αγώνας πού έγινε για το “κύμα της αγραμματοσύνης” είχε για αποτέλεσμα να τονωθεί ή διδασκαλία της αρχαίας γραμματικής και της καθαρεύουσας. Ο “νεωτεριστής” υπουργός της Παιδείας Παπανδρέου με αυστηρή εγκύκλιό του ζητάει από τη Μέση Παιδεία “άκάματον και συστηματικήν εργασίαν προς καλλιέργειαν επαρκούς γραμματικής μορφώσεως”. Γιατί κριτήριο και στις απολυτήριες εξετάσεις στα γυμνάσια για τη μόρφωση και στις εισιτήριους στο πανεπιστήμιο είναι ή καθαρεύουσα γλώσσα.
    • Γενικά μπορούμε να πούμε πώς στη λαϊκή και στη Μέση Παιδεία με την ψευτομεταρύθμιση της Βενιζελικής κυβέρνησης δεν έγινε καμμιά ουσιαστική αλλαγή. Απεναντίας σταμάτησε και αυτή ή γλωσσική μεταρύθμιση και ξεθύμωνε ολότελα κάθε ιδέα προοδευτικής αλλαγής. Και τούτο είναι το κυριότερο, πού πέτυχε ή κυβέρνηση. “Αποκοίμισε τη συνείδηση των δασκάλων και των καθηγητών.
    • Η εκπαιδευτική ψευτομεταρύθμιση τού 1929—1932 είναι κλασικό παράδειγμα αντιδραστικού αμυντικού χειρισμού και “έκτρωτικής θεραπείας” των κοινωνικών προβλημάτων. Σ αυτό αναδείχτηκε αληθινά μαέστρος ό υπουργός της Παιδείας Παπανδρέου.

Για τούς λίγους όμως φωτισμένους δασκάλους, πού χωρίς άλλο μέρα με τη μέρα θα γίνονται ολοένα περισσότεροι, ή εργασία της τελευταίας τετραετίας, πού έγινε από το υπουργείο της Παιδείας, έδωκε μίαν αναμφισβήτητη απόδειξη για τη θέση, πού υποστηρίζει ο κομμουνισμός. Είναι αδύνατο ή αστική τάξη στη σημερινή της κατάσταση να νομοθετήσει και να εφαρμόσει ειλικρινά και ένα μόνο μέτρο πού να ωφελεί το εργαζόμενο μέρος τού λαού. Όλα της τα μέτρα είναι αντιλαϊκά στην πρόθεση τους και στην ουσία τους, όσο κι αν προσπαθεί ή δεξιοτέχνη σοφιστεία των πολιτικών της και των διανοουμένων της να τα στολίσει με φανταχτερές προοδευτικές ετικέτες.

Συνεχίζεται

Καλώς ήλθατε στον ιστότοπο του Ιδρύματος Γληνού.
Το Ίδρυμα, που συστάθηκε από τον καθηγητή Ανδρέα Γληνό και τη σύζυγό του Λόνη, έχει ως σκοπό, μεταξύ άλλων, τη διάσωση, διατήρηση και διάθεση στο επιστημονικό κοινό του πλούσιου αρχείου και της βιβλιοθήκης του μεγάλου παιδαγωγού, φιλοσόφου και πολιτικού Δημήτρη Γληνού.

 

Ο Εκπαιδευτικός Όμιλος ιδρύθηκε το 1910 ως σωματείο από λογοτέχνες, εκπαιδευτικούς και κάποιους πολιτευόμενους. Ενδεικτικά, οι Βλάσης Γαβριηλίδης, Ίων Δραγούμης, Αλέξανδρος Δελμούζος, Αλέξανδρος Διομήδης, Νίκος Καζαντζάκης, Γεώργιος Καφαντάρης, Ανδρέας Καρκαβίτσας, Λορέντζος Μαβίλης, Αλέξανδρος Παπαναστασίου, Δημήτριος Πετροκόκκινος, Μάρκος Τσιριμώκος (Στ. Ραμάς) και Φώτος Φωτιάδης (ο αρχικός κύκλος προερχόταν από το δημοτικιστικό σωματείο με την επωνυμία Εταιρία “Εθνική Γλώσσα”). Ο αρχικός στόχος του συνίστατο στη συγγραφή διδακτικών βιβλίων στη δημοτική και στη σύσταση ενός Πρότυπου Δημοτικού (και ευρύτερα) Σχολείου, με άμεσο σκοπό την εφαρμογή των παιδαγωγικών ιδεών του δημοτικιστικού κινήματος στην εκπαίδευση. Αυτό θεωρούταν το πρώτο βήμα στην προσπάθεια συνολικής αναμόρφωσης της ελληνικής εκπαίδευσης “με τον καιρό”, δηλαδή όταν θα το επέτρεπαν οι περιστάσεις.

Από το 1911, εξέδιδαν διδακτικά και εκπαιδευτικά βιβλία. Οι προσπάθειές τους στηρίχθηκαν στις εργασίες του Μανόλη Τριανταφυλλίδη, του Αλέξανδρου Δελμούζου και του Δημήτρη Γληνού. Το 1917, η κυβέρνηση Βενιζέλου ζήτησε από τον Εκπαιδευτικό Όμιλο να συνεργαστεί μαζί της για την εφαρμογή της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Με νομοθετικό διάταγμα καθιερώθηκε η δημοτική γλώσσα στο δημοτικό και γράφτηκαν νέα αναγνωστικά, που αποσύρθηκαν το 1920, όταν έπεσε η κυβέρνηση Βενιζέλου και τερματίστηκε η μεταρρύθμιση. Οι διαφορετικές τάσεις και πολιτικές απόψεις των στελεχών του οδήγησαν τελικά στη διάσπασή του το 1927 σε δυο τάσεις, τις οποίες εκπροσωπούσαν ο Γληνός και ο Δελμούζος.

Το γλωσσικό ζήτημα: Έχουμε πει ότι βασικός σταθμός για τον Δ. Γληνό είναι η ένταξή του στο αστικό ρεύμα του δημοτικισμού και η ενασχόλησή του με το γλωσσικό ζήτημα. Στο συγκεκριμένο άρθρο _απόσπασμα του οποίου αναφέραμε, στο περιοδικό “Νέοι Πρωτοπόροι” τον Μάη του 1934, ο Γληνός μιλάει πια για το γλωσσικό ζήτημα έχοντας πάρει ξεκάθαρη θέση με την πρωτοπορία της εργατικής τάξης, με τους κομμουνιστές. Βασικός όρος για τη δημιουργία της σοσιαλιστικής κοινωνίας είναι το ξύπνημα της λαϊκής συνείδησης. Όλο το κοινωνικό σώμα πρέπει να πάρει μέρος συνειδητά στο χτίσιμο της νέας κοινωνίας. Το ξύπνημα της συνείδησης στις μάζες είναι αδύνατο αν δεν χρησιμοποιηθεί για όργανο ολάκερης της πνευματικής ζωής η γλώσσα που μιλάει ο λαός.

Οι δυο πηγές που θα μας δώσουνε τη γλωσσική φόρμα, που σ’ αυτή θ’ αποκρυσταλλώνουμε τον σοσιαλιστικό πολιτισμό μας, θα είναι η κοινή γλώσσα, που μιλάν οι Έλληνες εργάτες και αγρότες, και η λογοτεχνική γλώσσα, που βασισμένη στον προφορικό λόγο του λαού και στο δημοτικό τραγούδι, διαμορφώθηκε από τον Σολωμό ίσαμε τον Ψυχάρη και τον Βάρναλη. Η εξέλιξη γρήγορα έδειξε πως ο δημοτικισμός ο ίδιος δεν έχει μέσα του κανένα ουσιαστικό περιεχόμενο, παρά το περιεχόμενό του το δίνει η κοινωνική τοποθέτηση του κάθε δημοτικιστή. Έτσι χρεοκόπησε ολότελα ο δημοτικισμός σαν ιδανικό εθνικοκοινωνικό. Και μόνο στις ημέρες μας, όπου οι αστοί διανοούμενοι έχασαν τα νερά τους και κοιτάζουν ν’ αρπαχτούν απ’ οποιοδήποτε ζωηρόχρωμο φλάμπουρο για να κρύψουνε τη γύμνια τους ή να σκεπάσουνε το ένα και μόνο ιδανικό που τους απόμεινε, τον φασισμό…Και τώρα γεννιέται το ερώτημα. Σε ποια θέση βρίσκεται το γλωσσικό ζήτημα ύστερ’ από τη χρεοκοπία του αστικού δημοτικισμού και πότε θα λυθεί; Απ’ όσα είπαμε βγαίνει νομίζω καθαρά η ακόλουθη διαπίστωση.

Η αστική τάξη δεν έχει πια σήμερα καμιά διάθεση να λύσει το γλωσσικό ζήτημα. Απεναντίας, όσο γίνεται πιο συνειδητό και πιο ξεκάθαρο πως η λύση του γλωσσικού ζητήματος είναι βασικός όρος για το ξύπνημα της συνείδησης των μαζών, η αστική τάξη έχει κάθε συμφέρον να θολώσει τα νερά και να χαλάσει και κείνο ακόμη που έγινε πρωτύτερα με την καλλιέργεια της λαϊκής γλώσσας από τη λογοτεχνία. Δηλαδή όχι μόνο δε θέλει να λύσει το γλωσσικό ζήτημα, παρά θέλει να του δώσει μια στραβή λύση, για να δυσκολέψει τον δρόμο της πνευματικής απολύτρωσης του εργαζόμενου λαού.

Δείτε Ριζοσπάστης:
Ο μεγάλος δάσκαλος, ο κομμουνιστής ηγέτης
Το 1927 ο Δ. Γληνός συντάσσει τη Διακήρυξη του Εκπαιδευτικού Ομίλου, μετά τη διάσπασή του και την επικράτηση των ριζοσπαστικών δυνάμεων σε αυτόν, με επικεφαλής τον ίδιο.
Τον Φλεβάρη του 1936 ο Δ. Γληνός γράφει στον “Ριζοσπάστη” το “Πιστοποιητικό της βαρβαρότητας”, άρθρο για την κατάντια της Ακαδημίας και των άλλων πνευματικών ιδρυμάτων
Ελάτε να βοηθήσουμε τα παιδιά: Άρθρο του Δ. Γληνού στα τέλη του 1932 στο περιοδικό “Νέοι Πρωτοπόροι”, με υπέρτιτλο “Ενα γράμμα σε όσους νιώθουν και πονούν”.

Δημήτρης Γληνός

Συμπληρώνονται φέτος  143 χρόνια από τη γέννησή του και–82 χρόνια από το θάνατό του. Όπως χαρακτηριστικά τόνιζε ο ίδιος «κυλούσε το λίθο του Σίσυφου». Η αστική τάξη στραγγαλίζει το πνεύμα και πνίγει την προσωπικότητα. Όμως αυτός ο ανώτερος άνθρωπος σε προχωρημένη ηλικία είχε τη δύναμη και το ηθικό σθένος να κόψει κάθε δεσμό με την αστική τάξη και να περάσει με το μέρος του ελληνικού λαού.

Η Ρόζα Ιμβριώτη σ’ ένα προλογικό γραφτό της πάνω σε άρθρα του Δ. Γληνού, που έγραψε το 1942-1943 και τα οποία αναδημοσιεύτηκαν το 1976, έγραφε, ανάμεσα στ’ άλλα. «… Η τοτινή νεολαία 1917-1920 ακολουθήσαμε τούτο τον άνθρωπο από ζωντανό ένστιχτο και λογική συνέπεια, σαν “οδηγητή” σ’ ένα καλύτερο κόσμο. Του είμαστε πιστοί, επειδή δε γινόταν για μας αλλιώτικα. Γιατί τούτη η εμπιστοσύνη ήταν της ίδιας μας της ύπαρξης η επιβεβαίωση. Αυτός ο άνθρωπος γνώριζε την τέχνη του κι έβαζε τα θεμέλια – είμαστε βέβαιοι – για το υψηλό οικοδόμημα κάθε μελλοντικής αξίας. Θαυμάζαμε τη ζωή του, που ήταν μια καθημερινή παλικαρίσια αυτοβεβαίωση, μια εκπόρθηση κάθε εναντιότητας. Αυτή η καταπληκτική μορφή του – προσθέτει η Ρ. Ιμβριώτη – στεκόταν μπροστά στα μάτια της τοτινής νεολαίας σαν η κατεξοχήν εθνεγερτική φυσιογνωμία στις πρώτες δεκαετίες του αιώνα. Ασκούσε στους νέους γύρω του μιαν ανείπωτη γοητεία. Και μαζί μιαν ανάταση ηθική. Κι αλήθεια, όποιος πλησίασε το Γληνό έπρεπε να γδυθεί της αμαρτίας το ντύμα. Η αλήθεια πρέπει να είναι κανόνας της ζωής μας. Οι νεαροί οπαδοί του εμπνεόμαστε όχι τόσο από τη βαθιά του εμπιστοσύνη, όσο από το παράδειγμά του και την ηθική ειδή του. Την ειδή, που σ’ όλη τη ζωή κατόπιν η παρουσία της στάθηκε ο χρυσός κανόνας της ζωής μας…».

Στις δύσκολες ώρες, που περνούσε προσθέτει στη θυμητική καταγραφή της η Ρόζα, δεν ήταν μόνο η επιστημοσύνη, που τον έστηνε ακλόνητο βράχο, τον οδηγούσε το χρέος να κρατεί τη συνείδηση άγρυπνη. Τον στύλωνε και τον φτέρωνε η χαρά του αγώνα για δικαιοσύνη και ελευθερία. Σε κάθε διωγμό, σε κάθε προπηλακισμό, σε κάθε κατασπίλωση δυνάμωνε η πεποίθησή του ότι οι αγώνες δεν πάνε χαμένοι. Και πώς τελικά θα νικήσει η αλήθεια.

Στο νοσοκομείο «Ελπίς» όπου ο Γληνός ήταν περιορισμένος στο θάλαμο των μελλοθανάτων, είχε πει στη Ρόζα επιγραμματικά: «Ο αγώνας είναι χαρά, ο θάνατος ακόμα για τέτοιον αγώνα είναι μεθύσι και χαρά».
Οδηγητική αρχή ήταν τούτο: Μόνο άμα λυτρώσουμε και δραστηριοποιήσουμε όλες τις δημιουργικές δυνάμεις μπορεί η κοινωνία, με ανάλογη οργάνωση της εξωτερικής υφής και με μέσο την απελευθερωμένη παραγωγική δύναμη να διατηρηθεί και να εξυψωθεί.

Η ανακοίνωση του ΠΓ του ΚΚΕ (το 1943 –για το θάνατό του) ανάμεσα στα άλλα υπογράμμιζε:
«Ο Γληνός είναι ολοκληρωμένος άνθρωπος. Είναι κομμουνιστής. Μέσα στο Κόμμα ο Γληνός νιώθει άνετα, αβίαστα τον εαυτό του. Η πλούσια φυσιογνωμία του βρίσκεται στο κατάλληλο έδαφος ανάδειξης και ακτινοβολίας γόνιμης. Η πλουτοκρατική ολιγαρχία εκδικητική και φωτοσβεστική τον στέλνει αλυσοδεμένο από κάτεργο σε κάτεργο. Μα ο Γληνός και στα κάτεργα και όξω από τα κάτεργα δουλεύει ακούραστα και με χαρά. Δουλεύει για την Οργάνωση της Νεολαίας, την ΕΠΟΝ. Γράφει άρθρα στο “Ριζοσπάστη” αναλύει από την ΚΟΜΕΠ τα προβλήματα του Κόμματος. Γράφει, επίσης διαφωτιστικά φυλλάδια ενάντια στους εχθρούς του λαού…» (βλ και παρακάτω)

Μυήθηκε στη σοσιαλιστική φιλοσοφία

Μέσα στην αμφισβήτηση των αξιών της αστικής εκμετάλλευσης, ο Γληνός τοποθετήθηκε και τοποθετήθηκε τίμια και χωρίς ιδιοτέλεια και σκοπιμότητες. Προερχόταν από τα αστικά στρώματα του Μικρασιατικού Ελληνισμού, μορφωμένος με την ανθρωπιστική παιδεία της εποχής του και γαλουχημένος με γνήσια πατριωτική συνείδηση. Σπούδασε στην Αθήνα Φιλολογία και στη Γερμανία Φιλοσοφία και Ψυχολογία. Στη Γερμανία που ήταν τότε ο χώρος όπου έσφυζε η σοσιαλιστική ιδεολογία, μυήθηκε στη σοσιαλιστική φιλοσοφία και δραστηριοποιήθηκε στους σοσιαλιστικούς φοιτητικούς κύκλους. Γυρίζοντας στην Ελλάδα ο Βενιζέλος του εμπιστεύτηκε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της πολιτικής του προσπάθειας, που όμως είναι και αυτή μια από τις επαναστάσεις που δεν έγιναν τελικά. Ολα τα εκπαιδευτικά νομοσχέδια του 1911 – 1913 είναι έργο της εκπαιδευτικής σοφίας του Γληνού. Απ’ αυτά ένα ελάχιστο μέρος ψηφίστηκε (το πρώτο, το νομοσχέδιο για τη Διοίκηση της Εκπαίδευσης και το δεύτερο για το ανώτατο εκπαιδευτικό συμβούλιο, όπου τοποθέτησε η κυβέρνηση φίλους της, ενώ τα άλλα εγκαταλείφθηκαν) και η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση ουσιαστικά ανεστάλη.

Μετά το κίνημα της Θεσσαλονίκης, το 1916 διορίζεται Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Παιδείας, θέση από την οποία προσπάθησε μέσα από αφάνταστες δυσκολίες να πραγματοποιήσει ό,τι μπορούσε από το όραμά του. Η δικτατορία του Πάγκαλου του αφήρεσε και την όποια τελευταία αμφιβολία και αν του είχε μείνει, για τη δυνατότητα να εφαρμοστεί κάποια στοιχειώδης εκπαιδευτική μεταρρύθμιση από πάνω και μάλιστα από τους αστικούς κύκλους της χώρας. Γι’ αυτό μεταφέρει τη δραστηριότητά του στους κόλπους της εκπαιδευτικής κοινότητας, μέσα στον Εκπαιδευτικό Ομιλο (ΕΟ).

Το 1926 είναι η κρίσιμη στιγμή που σημαδεύεται με τη διάσπαση του ΕΟ και τη διακήρυξη για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Στη συνέχεια περνάει στον πολιτικό αγώνα, εκλέγεται βουλευτής του Λαϊκού μετώπου, προσχωρεί στο ΚΚΕ, όπου αναδεικνύεται ανώτατο στέλεχός του και φτάνει να γίνει μέλος του ΠΓ του ΚΚΕ.

ΚΚΕ: Ολοκληρώστε το έργο του

Οι διωγμοί, οι φυλακίσεις, οι εξορίες είναι η απάντηση του αστικού κράτους στον αρνητή της αστικής τάξης. Ο Γληνός περνάει στην ιστορία στις 26 του Δεκέμβρη του 1943 και το ΠΓ του ΚΚΕ την ίδια μέρα, μέσα στη βαριά παρανομία της φασιστικής κατοχής δημοσιεύει την ανακοίνωση:  «Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με βαθύτατη θλίψη αναγγέλλει στον ελληνικό λαό ότι… πέθανε στις 26 του Δεκέμβρη 1943 ο εκλεκτός εκπρόσωπος της ελληνικής διανόησης Δημήτρης Γληνός, μέλος της ΚΕ και της Γραμματείας του ΠΓ της. Με το θάνατο του Δ. Γληνού ο ελληνικός λαός χάνει έναν από τους πιο θαρραλέους μαχητές του Εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα, χτίστη του νεοελληνικού πολιτισμού του και τα Ελληνικά Γράμματα, η επιστήμη και η διανόηση τον πιο πρωτοπόρο αντιπρόσωπό τους, το κόμμα μας έναν από τους πιο αγαπημένους του ηγέτες… (και καταλήγει η ανακοίνωση)… Εμπνευσμένοι από το υπέροχο παράδειγμα του κορυφαίου μαχητή – διανοητή της Ελλάδας πυκνώστε κατά εκατοντάδες και χιλιάδες τις γραμμές του ΕΑΜ. Ολοκληρώστε το έργο του Γληνού … Αιώνια δόξα και τιμή στο φωτεινό πρόμαχο της ελληνικής λευτεριάς και αναγέννησης“.

Κέρδισε και κράτησε την πρωτοπορία

Αυτή είναι εντελώς σχηματικά η πορεία του Γληνού «Από το Μιστριώτη στο Λένιν» (σύμφωνα με το στίγμα της ιδεολογικής του εξέλιξης που ο ίδιος σηματοδότησε). Ομως ο Γληνός είναι κάτι πολύ, πιο πολύ από μια τυπική περίπτωση ενός αστού που πέρασε στην επανάσταση. Είναι η συνείδηση που κέρδισε και κράτησε την πρωτοπορία και την πρωτοβουλία στο λαϊκό κίνημα.Χωρίς μεγαλοστομίες ο Δ. Γληνός ήταν εμπνευστής, οργανωτής και αρχηγός στην πρώτη γραμμή της μάχης για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση 1911 – 1913. Μέσα από το χάος που μας άφησε η εκπαιδευτική πολιτική των Βαυαρών, πίστεψε στον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό που υποσχόταν η παρουσία του Βενιζέλου και ζήτησε να αναπτύξει μια πλούσια εκπαίδευση για κάθε κοινωνικό στρώμα.

Μια 15ετία ολόκληρη και από διάφορες θέσεις, μέσα από τις περιπέτειες των αντιπαραθέσεων αστικο – κοτσαμπασήδικων κύκλων που βασάνιζαν τη χώρα, και τις απροσχημάτιστες επεμβάσεις των ξένων δυνάμεων, θα φτάσει στην εδραία πια πεποίθηση πως η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δε θα γίνει από τα πάνω, αλλά μέσα από το ίδιο το λαϊκό κίνημα και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Μπροστά του υπάρχει το μεγάλο κατόρθωμα της καινούριας χώρας των εργατών και των αγροτών, της ΕΣΣΔ με το μεγάλο εκπαιδευτικό άλμα να βγάλει 200 εκατομμύρια λαού από την αγραμματοσύνη και την αμάθεια και να ανατρέψει τη σχέση του 90% των αγραμμάτων σε 99% εγγράμματου και εκπαιδευμένου λαού, να προβάλει το λαϊκό πολιτισμό και την κουλτούρα των λαών της πρώην τσαρικής Ρωσίας και να δημιουργήσει μια καινούρια σοσιαλιστική κουλτούρα.

Ηγέτης του κοινωνικού δημοτικισμού

Αυτό το όραμα είναι εκείνο που οδήγησε τα βήματα του Γληνού από δω και πέρα. Γι’ αυτό και από το 1925 και έπειτα, έξω από τον κρατικό μηχανισμό, στήνει το επιτελείο του στον ΕΟ, στο περιοδικό «Αναγέννηση» (1926), και στην «Ανώτερη γυναικεία σχολή» (1921) και γύρω του συσπειρώνεται η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών του ΕΟ. Ξεπερνώντας τον εκπαιδευτικό δημοτικισμό, γίνεται ο ηγέτης του κοινωνικού δημοτικισμού. Τότε είναι που και οι εκπαιδευτικές ιδέες του Γληνού από την αντίληψη για την ανάπτυξη πλούσιας εκπαίδευσης για κάθε κοινωνική τάξη, περνάνε στην αντίληψη για ενιαία παιδεία για όλο τον ελληνικό λαό και όχι 6χρονο υποχρεωτικό δημοτικό, αλλά 12χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, για όλα τα παιδιά του ελληνικού λαού και επαγγελματικό προσανατολισμό και επαγγελματική εκπαίδευση. Αυτοί που ανακαλύπτουν, τόσο όψιμα τις τέτοιες προοπτικές της εκπαίδευσής μας, ανακαλύπτουν την Αμερική μετά τον Κολόμβο για δεύτερη φορά. Και οι ανακαλύψεις τους αυτές είναι πονηρές και υπηρετούν εξωεκπαιδευτικούς σκοπούς και αποτελούν αντιανθρωπιστικές αμπελοφιλοσοφίες. Ανάπτυξη της Ανώτατης εκπαίδευσης, πλούσια εκπαίδευση και μετεκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Ο Γληνός δεν είχε πρόβλημα ούτε για τη δωρεάν παιδεία. Η χώρα του σοσιαλισμού και το ΚΚΕ με όλα τα σώματά του είχε δείξει τη λύση μιας πλούσιας λαϊκής εκπαίδευσης και παιδείας. Το κείμενο της διακήρυξης του ΕΟ του 1926, το πρόγραμμα για την Παιδεία της ΠΕΕΑ (Σχέδιο του ΕΑΜ – ΕΠΟΝ, που εισηγήθηκε ο Π. Κόκκαλης στο Εθνικό Συμβούλιο στις Κορυσχάδες 1944) μαζί με το μανιφέστο «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» (1942), είναι προϊόντα της σκέψης και της πένας του Γληνού. Και μόνο αυτά θα αρκούσαν να του κατακυρώσουν την πρώτη θέση.

Ζωή γεμάτη μελέτες

Ο Δ. Γληνός όμως δεν είναι απλά ένας αγκιτάτορας, αλλά ηγέτης με βαθιά φιλοσοφική και επιστημονική γνώση και κρυστάλλινη ενατένιση της ζωής. Η ζωή του όλη είναι γεμάτη από μελέτες που αποτελούν ανατομικές αναλύσεις με υλιστική διαλεκτική μεθοδολογία.

Απλά τίτλοι: Δημιουργικός ιστορισμός (1920), Γυναικείος ανθρωπισμός (1921), Παιδεία και πολιτική (1921), Το βασικό πρόβλημα της παιδείας, η κρίση του Δημοτικισμού (1922), Δημοτικισμός – Αντίδραση – Παιδεία (1927), Πολιτική ζωή και πολιτικά κόμματα (1928), Τα ιδανικά της παιδείας και ο Γεώργιος Παπανδρέου (1931), Η σοσιαλιστική επανάσταση στον πολιτισμό (1932), Οι πνευματικές μορφές της αντίδρασης (1932- 1933), Ο φασιστικός ιδεαλισμός στην Ελλάδα (1933), Για το σταφιδικό ζήτημα(1935 – 1936), Η τριλογία του πολέμου (1938), μια τεκμηριωμένη και εμπεριστατωμένη ανάλυση της διεθνούς κατάστασης στις παραμονές του παγκοσμίου πολέμου 1939 – 1945, Η εισαγωγή στο Σοφιστή (1940), μια μοναδική μελέτη για το πρόβλημα των ανθρωπιστικών Γραμμάτων στην Ελλάδα, που φωτίζει και τροφοδοτεί θετικά ή αρνητικά το πρόβλημα των κλασικών σπουδών.
Η συγκέντρωση και η επεξεργασία των διαλέξεων και των σκορπισμένων σε περιοδικά και εφημερίδες άρθρων κτλ. κάνουν ευρύτατο το φάσμα της παρουσίας του Γληνού στην κοινωνική ζωή της χώρας μας, στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

Ο δάσκαλος

Αλλά και η προσωπική γοητεία που ασκούσε στη διδασκαλία του ήταν κάτι το εξαιρετικό, σωστή μυσταγωγία. Η φήμη του απλώνεται, οι προοδευτικές του ιδέες αρχίζουν να επιβάλλονται, δημιουργεί σχολή και προετοιμάζει τους συνεργάτες του. Στο Διδασκαλείο της Μ. Ε., στην Ανώτερη γυναικεία σχολή, στα μαθήματα που οργανώνει στους τόπους της εξορίας και τις φυλακές είναι ο δάσκαλος που ξέρει να απλώνει έτσι απλά και κατανοητά τα προβλήματα που αναλύει ώστε οι μαθητές του να γοητεύονται.

Μια πρόχειρη διερεύνηση μετά την πτώση της χούντας μέσα στον εκπαιδευτικό κόσμο και τους φοιτητές, σχετικά με την προσωπικότητα του Γληνού και την παρουσία του στην εκπαίδευση, ήταν απογοητευτική. Μπορεί να είχαν ακούσει κάτι για τη Ρόζα, όπως την ήξεραν, την Ιμβριώτη, για τον Παπαμαύρο ή τον Κώστα Σωτηρίου. Ο Γληνός όμως ήταν ο μεγάλος άγνωστος και για τη μεγάλη πλειοψηφία των νεότερων εκπαιδευτικών και φυσικά για τους μαθητές και τη νεολαία.

Τη θύμηση του Γληνού τη συντήρησε η γενιά του 1920 – 1945 και των ανθρώπων της αντίστασης. Μέσα στη μετεμφυλιοπολεμική περίοδο, όταν αρχίζει σιγά σιγά να κατακάθεται ο κουρνιαχτός, χωρίς φυσικά να καθαρίζει και η ατμόσφαιρα, άρχισε να αχνοφαίνεται και η προσωπικότητα του Γληνού κάπως ακαθόριστη μέσα στη σκόνη της μισαλλοδοξίας και του φανατισμού. Η μελέτη όμως της πρόσφατης ιστορίας μας, η ανάδειξη των εκπαιδευτικών προβλημάτων σε προβλήματα πρώτης προτεραιότητας για τη χώρα μας και το λαϊκό κίνημα, έκαμε ώστε να αναδυθεί στην επικαιρότητα η προσωπικότητα του πραγματικού μεγάλου δασκάλου.|> Βλ & «Θέματα Παιδείας» τεύχος 15-16 «μνήμη Δημήτρη Γληνού» – Παιδαγωγικά και πολιτικοκοινωνικά άρθρα του Γληνού στην ημερήσιο και περιοδικό τύπο (1931-1936), Θ.Π. Εισαγωγικό σημείωμα – Μνήμη Δ.Γληνού 60 χρόνια από το θάνατό του (Μ.Π.Ν.) «Κοντά στο δάσκαλο» (ευρύ απόσπασμα από άρθρο στη μνήμη του Δ.Γληνού) – παιδαγωγικά άρθρα, πολιτικοκοινωνικά άρθρα, χρονικά της φυλακής και της εξορίας (άρθρα του Γληνού κι αναμνήσεις συναγωνιστών του), ο δρόμος μιας ζωής ( αυτοβιογραφικά και βιογραφικά σημειώματα ) κλπ

Προσπάθησαν να τον εξαφανίσουν

Το αστικό σύστημα έκαμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξαφανίσει την προσωπικότητα του Γληνού. Οι διωγμοί, οι εξορίες, οι δίκες δε στάθηκαν ικανές να τον κάμψουν. Οι θέσεις και η αναγνώριση που ήταν έτοιμοι να του προσφέρουν, και του τα προσέφεραν, δε στάθηκαν ικανές να τον αλλάξουν και να τον βάλουν στην υπηρεσία τους. Και επειδή οι ιδέες είναι σαν το καρφί, που όσο το χτυπάς τόσο πιο βαθιά ριζώνονται, και οι πιο έξυπνοι από τους ταξικούς αντιπάλους μας το κατάλαβαν, γι’ αυτό και μέσα στην πρόσφορη από τον αντικομμουνισμό και τον αυταρχισμό ατμόσφαιρα προσπάθησαν να τον διαγράψουν από την εκπαιδευτική, την πνευματική και την κοινωνική ιστορία του ελληνικού κόσμου. Προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν τη σιωπή για ταφόπλακα. Όμως άδικα πασχίζουν. Έτσι ο Α. Δελμούζος ανακηρύχτηκε ο μεγάλος άγιος της νεοελληνικής παιδαγωγικής και προβλήθηκε σαν ένα είδος αντι – Γληνός. Προβλήθηκε η ιστορία του Παρθεναγωγείου του Βόλου, υπόθεση βέβαια που δείχνει το θλιβερό κατάντημα της πνευματικής, της κοινωνικής και πολιτικής ηγεσίας του τόπου και διαγράφηκαν όλα τα άλλα που ακολούθησαν.

Όλοι οι αγώνες για τη δημοτική, στους οποίους πήραν μέρος μαζί με τον Γληνό και ο Δελμούζος και ο Τριανταφυλλίδης, ισόμαχοι και μια σειρά άλλοι παράγοντες και προπαντός η συντριπτική πλειοψηφία των δασκάλων. Αγώνες για την ανάπτυξη της ελληνικής εκπαίδευσης, για τη μόρφωση του λαού μας περάσανε σε δεύτερη μοίρα. Ο Γληνός όμως, δεν είναι αυτός που συνέταξε τον οργανισμό του καινούριου τότε πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης και μ’ όλο τούτο αρνήθηκε να γίνει ο πρώτος του Πρύτανης; Το διδασκαλείο της Μ. Ε. τίνος έργο ήταν; Δεν είναι ανάγκη να καταφύγουμε σε εκτενείς και διεξοδικές αναφορές. Το έργο του είναι τόσο μεγάλο που είναι άδικος ο κόπος τους να το σβήσουν. Κανείς δεν υποτιμάει την παιδαγωγική γοητεία που ασκούσε ο Δελμούζος. Στη διένεξη όμως του ΕΟ, αντιπαρατέθηκαν δύο διαφορετικές ιδεολογίες. Η μικροαστική ιδεολογία που αντιπροσώπευε ο Δελμούζος και η επαναστατική ιδεολογία στην εκπαίδευση που από μια στιγμή και πέρα αντιπροσώπευε ο Δ. Γληνός. Ετσι η αστική τάξη μεταχειρίστηκε τον Δελμούζο στον αγώνα της να αντιμετωπίσει την επαναστατική, την κομμουνιστική ιδεολογία.

Ήταν μαζί με το λαό

Δεν είναι όμως οι μεγάλες θέσεις, οι πανεπιστημιακές έδρες και οι άλλες διακρίσεις (όχι πάντοτε ευκαταφρόνητες, αλλά που από μόνες τους δεν αρκούν), που υψώνουν τις προσωπικότητες. Είναι η πλατιά τους σκέψη, η επιστημοσύνη τους, είναι η δύναμη του ψυχισμού τους. Είναι το ήθος, η εντιμότητά τους, η ακεραιότητα του χαρακτήρα τους, είναι το πόσο συμπορεύονται με το σύνολο ή τουλάχιστο με τη συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων, στον αγώνα για τη λύση των προβλημάτων και τη δημιουργία μιας ζωής ποιότητας.

Γι’ αυτό και ο Γληνός παρά την άκρα του τάφου σιωπή που επιχείρησαν να του επιβάλλουν οι αστοί και οι διανοούμενοί τους, ανοίγει το δρόμο σε πείσμα όλων των αντιξοοτήτων και ξεπροβάλλει χρυσάφι της σκέψης και της παιδαγωγικής πρακτικής, ακτινοβολεί ο φιλοσοφικός του στοχασμός. Και δεν είναι σχήμα λόγου να πούμε πως ο δάσκαλος χάραξε τις αναγκαίες συντεταγμένες μέσα από τις οποίες θα ορθοπλωρίσει η εκπαιδευτική μας ζωή. Και αυτό γιατί ο Γληνός ήταν μαζί με το λαό στους αγώνες του. Και ο λαός και η εργατική τάξη τον αναγνωρίζει, τον έχει δικό της και θα τον επιβάλλει. Μπορεί να κλέβουν ιδέες. Μπορεί να παραχαράσσουν μορφές της εκπαιδευτικής δραστηριότητας της επαναστατικής μας παράταξης. Μπορεί ακόμα να κάνουν πως θυμούνται και κάποια φορά τον Γληνό. Δε θυμούνται όμως τον πραγματικό Γληνό, το Δάσκαλο, το Μαχητή, το Φιλόσοφο, αλλά με κάποια σπαράγματα από το έργο του προσπαθούν να στήσουν ένα φάντασμα. Γιατί ο Γληνός δε μερίζεται, δεν μπορεί να κομματιαστεί.

Στο βάθος όμως τον μισούν και τον ζηλεύουν. Τον μισούν γιατί δε δέχτηκε να τους υπηρετήσει και τον ζηλεύουν γιατί δεν μπορούν να τον φτάσουν. Είναι όμως υποχρεωμένοι να τον βρίσκουν μπροστά τους. Και αυτό θα γίνεται όλο και περισσότερο έντονο στο μέλλον, όσο βαθαίνει η εκπαιδευτική μας κρίση. Κι ο Γληνός θα στέκεται απέναντί τους αυστηρός, αλλά δίκαιος. Οι ίδιοι δεν είναι σε θέση να κάμουν κάτι απ’ αυτό που η φωτισμένη σκέψη έδειξε. Και δεν μπορούν να το κάμουν, όχι γιατί τους λείπει η νοημοσύνη, αλλά γιατί δε διαθέτουν ιδανικά και η συνείδησή τους είναι ατομικιστική. Δεν πιστεύουν πραγματικά στον άνθρωπο σαν αναντικατάστατη ηθική και κοινωνική αξία, παρά μόνο στα λόγια. Και προτιμούν να υπηρετούν εξωεκπαιδευτικούς σκοπούς και να γίνονται οι διαχειριστές στην κρίση του συστήματος.
Δείτε και “Ιδρυμα Γληνού”

“Νέοι Πρωτοπόροι”

Οι Νέοι Πρωτοπόροι (1931-1936) ήταν από τα σημαντικότερα έντυπα της δεκαετίας του ’30, τόσο για τον ειδικό ρόλο που διαδραμάτισε στο πεδίο των ιδεών και της λογοτεχνίας, όσο και για την επίδραση που άσκησε στον χώρο των κομμουνιστών και αριστερών διανοουμένων και λογοτεχνών. Δείτε τεύχη στο αρχείο του ΚΚΕ

Ο όρος (και ως πιονιέροι) αφορά οργάνωση νέων κομμουνιστών μικρής ηλικίας (μαθητών συνήθως) στην ΕΣΣΔ και στις υπόλοιπες πρώην σοσιαλιστικές χώρες. Στην Κούβα η Ένωση Νέων Κομμουνιστών (Unión de Jóvenes Comunistas _UJC), είναι αντίστοιχη με την ΚΝΕ και υπάρχει παράλληλα η Οργάνωση Νέων Πρωτοπόρων José Martí (Organización de Pioneros José Martí, OPJM) για τους νεότερους (βλ φωτο στο τέλος της ανάρτησης).
Στα καθ ημάς αρχές της δεκαετίας του ΄80 δημιουργήθηκαν οι μαθητικές ομάδες των Νέων Πρωτοπόρων, οι οποίες συσπείρωναν μαθητές που βρίσκονταν κοντά στην ΚΝΕ αλλά λόγω μικρής ηλικίας δεν μπορούσαν να οργανωθούν σε αυτή. Δεν ήταν οργάνωση με δομή, όργανα  και λειτουργία όπως η ΚΝΕ, όμως συνεδρίαζαν σε τακτά διαστήματα υπό την καθοδήγησή της και είχαν πάντα τη δική τους ξεχωριστή θέση στα φεστιβάλ της. Οι ομάδες είχαν ενεργό δράση στα σχολεία, με παρεμβάσεις σε ζητήματα που αφορούσαν τη μόρφωση και την υλικοτεχνική υποδομή, πρωτοστατούσαν στις πολιτιστικές εκδηλώσεις των δήμων και στο κίνημα της ειρήνης, διοργάνωναν συζητήσεις με τους συμμαθητές για τα προβλήματα της νεολαίας και γενικότερα, συμμετείχαν σε εξορμήσεις με μεγαλύτερους σε ηλικία νεολαίους στις γειτονιές, βοηθούσαν την ΚΝΕ κλπ.

 

Αναρτήθηκε από στις Δεν υπάρχουν σχόλια:
Ετικέτες
Εγγραφή σε: Αναρτήσεις (Atom)