Πέθανε η ποιήτρια Vénus Khoury-Ghata

Η Γαλλολιβανέζα ποιήτρια και μυθιστοριογράφος η Vénus Khoury-Ghata (γεννήθηκε 23-Δεκ-1937 στο Λίβανο, τον οποίο εγκατέλειψε 40χρονη για το Παρίσι) είχε λάβει το περίβλεπτο λογοτεχνικό βραβείο Γκονκούρ για ποιητικό έργο και δεκάδες άλλα, "έφυγε" στις 28 Γενάρη σε ηλικία 88 ετών, όπως ανακοίνωσε ο γαλλικός εκδοτικός οίκος της (Mercure).

Δημοσίευσε αρκετά μυθιστορήματα με θέματα κυρίως την εξορία και την κατάσταση των γυναικών, μεταξύ των οποίων το "Sept pierres pour la femme adultère"  _Επτά πέτρες για τη μοιχαλίδα (κυκλοφόρησε το 2008 από τις εκδόσεις Λιβάνη) "Marina Tsvétaïéva, mourir à Elabouga" (η Μαρίνα Τσβετάεβα πεθαίνει στη Γελαμπούγκα), πάνω από τριάντα ποιητικές συλλογές, μεταξύ αυτών οι "Fables pour un peuple d'argile" (Μύθοι για έναν λαό από πηλό) "Demande à l'obscurité" (Ρώτα το σκοτάδι) κά. Για το έργο της, που έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, έλαβε το Μεγάλο Βραβείο Ποίησης της Γαλλικής Ακαδημίας το 2009 και το βραβείο Γκονκούρ ποίησης το 2011 για το "Où vont les arbres?" (Πού πήγαν τα δέντρα;)

Ξέθαψα από κάπου το qui parle au nom du jasmin _"Ποιος μιλάει στο όνομα της Γιασμίν" (μια συλλογή ποιημάτων της, του 1980 -εκδόσεις EFR), επίσης το Gens de l’eau, (2018 Mercure) "άνθρωποι του νερού". Το οπισθόφυλλο του πρώτου με φυτικές αγκαλιές, μια πασχαλίτσα στο μπράτσο ενός μονοπατιού, ένα δάσος κατακλυσμένο από την αποχώρηση των σκιών του, ένας στύλος φωτισμού κυνηγά έναν κλέφτη, ένας άντρας που μαζεύει θραύσματα φεγγαρόφωτου, χωρίς να ξεχνά τον μάγο θεό με χίλια κόλπα στο μανίκι του... Πόσο ελεύθερη και ιδιότροπη είναι η ποιητική φαντασία της Venus Khoury-Ghata!  Μαζί της, οι λέξεις και οι μεταφορές βοηθούν η μία την άλλη να φτάσουν τα αστέρια. Ένας τρόπος να ξεφύγει κανείς από τον πόλεμο και να ξαναμαγέψει τον κόσμο,  αναφέρει ο εκδότης

Η γνώμη μου είναι πως πρόκειται για συλλογή γεμάτη ιδιοτροπίες, σαν τη συγγραφέα της που θυμίζει το 18μετρο μυρμήγκι του Robert Desnos ή ακόμα και μερικούς τραγουδιών του Charles Trenet. Η ποιήτρια δίνει ελεύθερη πρόσβαση στη φαντασία της, και σε αυτό το ποιητικό σύμπαν, τα πιο ασυνήθιστα και απίθανα γεγονότα φαίνεται να πραγματοποιούνται. Αλλά ενώ υπάρχει ιδιοτροπία και χιούμορ, μερικές φορές νιώθει κανείς και το οδυνηρό φόντο του Λιβανέζικου _δια χειρός ιμπεριαλιστών Εμφυλίου Πολέμου, που ξεκίνησε το 1975, όπως σε αυτό το κείμενο όπου τα δέντρα "άρπαξαν τα τουφέκια τους και πυροβόλησαν τους περαστικούς", ή στο παρακάτω ποίημα (σελίδα 44) όπου οι λέξεις μας πιτσιλίζουν με αίμα. Οι λέξεις συχνά θυμίζουν το ανθρώπινο σώμα, τα έντομα, ειδικά τις ακρίδες, τα σπίτια και τα δέντρα, τα οποία η ποιήτρια θέτει εύκολα σε κίνηση, τον ήλιο και τη σελήνη, τα οποία προσωποποιεί, και τον ορίζοντα, που συχνά παίζει έναν αποφασιστικό και όχι πάντα θετικό ρόλο. Υπάρχει επίσης έντονη παρουσία θρησκευτικού λεξιλογίου, είτε σαφούς είτε πιο υπαινικτικού: σταυρός, κολυμβήθρα αγιασμού, ημισέληνος, κερί, κ.λπ. Μάλιστα, ένα τμήμα της συλλογής έχει τίτλο "Μια μέρα στη ζωή του Θεού" και διαισθάνεται κανείς τον βαθύ χλευασμό και την δυσπιστία της ποιήτριας απέναντι στον Χριστιανισμό, τα θαύματά του και τις αποκαλύψεις του, τα οποία χρησιμοποιεί ως παιχνιδιάρικα παιχνίδια, ως μοτίβα προς ανατροπή.

🤔  αντιγράφω _μεταφράζω "ελεύθερα"

Personne ne voulait le croire
au contact du froid
ses mots devenaient cailloux
il les lançait contre les yeux
qui se fêlaient comme des vitraux
puis se vidaient de leur regard
jetés contre un cœur
ces mêmes mots lui revenaient
mais éclaboussés de sang
il prit ses mots entre ses paumes
souffla sur la chair de leurs lettres
et lorsqu’il ouvrit les mains pour parler
il n’en sortit qu’une buée

                         ¡¡¡¡¡¡¡¡

Ne dites pas au chemin qu’il serpente
il s’enroulera autour des chevilles des passants
Ne dites pas au cyprès qu’il est cierge obscur
il se mettra en marche vers un couvent
par contre
dites aux phares qui dorment debout
que l’océan se fait vieux
que les navires sont aveugles de l’autre côté de l’eau

                        ¡¡¡¡¡¡¡¡

À cause des pieds fourchus des maisons
à cause des épaules basses des arbres
à cause des rues
qui portent leurs nœuds dans leurs flancs
à cause de tout
de rien
d’un oiseau qui s’est pendu à la corde de l’horizon
ma ville boite en marchant

                     ¡¡  ¡¡  ¡¡  ¡¡

Κανείς δεν ήθελε να τον πιστέψει
με το άγγιγμα του κρύου
τα λόγια του έγιναν βότσαλα
τα πέταξε στα μάτια
που έσπασαν σαν βιτρό
μετά άδειασαν από το βλέμμα τους
πεταγμένα σε μια καρδιά
αυτά τα ίδια λόγια επέστρεψαν σε αυτόν
αλλά πιτσιλισμένα με αίμα
πήρε τα λόγια του ανάμεσα στις παλάμες του
φυσήχτηκαν στη σάρκα των γραμμάτων τους
και όταν άνοιξε τα χέρια του για να μιλήσει
μόνο μια ομίχλη βγήκε

¡¡¡¡¡¡¡¡

Μην πεις στο μονοπάτι ότι στροβιλίζεται
θα τυλιχτεί γύρω από τους αστραγάλους των περαστικών
Μην πεις στο κυπαρίσσι ότι είναι ένα σκοτεινό κερί
θα ξεκινήσει προς ένα μοναστήρι
από την άλλη πλευρά
πες στους φάρους που κοιμούνται όρθιοι
ότι ο ωκεανός γερνάει
ότι τα πλοία είναι τυφλά στην άλλη πλευρά του νερού
                   ¡¡¡¡¡¡¡¡
Λόγω των σχισμένων ποδιών των σπιτιών
λόγω των ώμων Τα χαμηλότερα μέρη των δέντρων
λόγω των δρόμων
που φέρουν τους κόμπους τους στα πλευρά τους
λόγω των πάντων
του τίποτα
του πουλί που κρεμάστηκε από το σχοινί του ορίζοντα
η πόλη μου κουτσαίνει καθώς περπατάει

Accroupis sur la nuit d’août
les gens des terres creuses applaudissent à chaque chute d’étoile
l’univers disent-ils n’en a pas pour longtemps
les oiseaux qui assuraient l’équilibre entre le haut et le bas ont vieilli
l’horizon tangue à la moindre chute de feuille
un oiseau descendant d’une lignée prestigieuse suit les méandres
de sa plume sur ta page
comment choisir entre deux mots alors qu’il hésite à atterrir
la page est terre inhospitalière et la plume qui écrit fusil de chasseur.

Je t’écris parce que tu ne sais pas lire
que tu récites sans te tromper l’alphabet de la peur
que tu reconnais au toucher l’herbe nourricière
au flair la source en amont du filet d’eau
je t’écris pour te dire mon manque de ta main sur le ventre blanc
du bouleau
et de ton désarroi quand pâlissait le maïs
je t’écris sans écrire
les passants piétinent ce que j’écris
mes consonnes ont la peau rêche
mes voyelles sont nues
je t’écris pour éteindre le feu qui dévore mes doigts dès qu’ils
touchent ton nom

Καθισμένοι οκλαδόν στη νύχτα του Αυγούστου
Οι άνθρωποι των κούφιων γαιών χειροκροτούν με κάθε αστέρι που πέφτει
Το σύμπαν, λένε, δεν θα διαρκέσει για πολύ ακόμα
Τα πουλιά που διατηρούσαν την ισορροπία μεταξύ πάνω και κάτω έχουν γεράσει
Ο ορίζοντας ταλαντεύεται με το παραμικρό φύλλο που πέφτει

Ένα πουλί που κατάγεται
από μια αριστοκρατική γενεαλογία ακολουθεί τους μαιάνδρους
του φτερού του στη σελίδα σας
Πώς να διαλέξετε ανάμεσα σε δύο λέξεις όταν διστάζει να προσγειωθεί
Η σελίδα είναι αφιλόξενη γη και η πένα
που γράφει είναι ένα κυνηγετικό τουφέκι.

Σου γράφω επειδή δεν μπορείς να διαβάσεις
επειδή απαγγέλλεις το αλφάβητο του φόβου χωρίς λάθος
επειδή αναγνωρίζεις το θρεπτικό χορτάρι με την αφή
με την όσφρηση την πηγή ανάντη του ρυακιού

Σου γράφω για να σου πω
πόσο μου λείπει το χέρι σου στην άσπρη κοιλιά
της σημύδας
και η αγωνία σου όταν το καλαμπόκι χλόμιασε

Σου γράφω χωρίς να γράφω
οι περαστικοί ποδοπατούν αυτά που γράφω
τα σύμφωνα μου έχουν τραχύ δέρμα
τα φωνήεντά μου είναι γυμνά

Σου γράφω για να σβήσεις τη φωτιά που
καταβροχθίζει
τα δάχτυλά μου μόλις αγγίξουν το όνομά σου.

Vénus Khoury-Ghata
Βενούς Χούρι-Γκάτα

Πρώτα χρόνια

Η Βενούς Χούρι-Γκάτα γεννήθηκε σε οικογένεια Μαρωνιτών, κόρη ενός γαλλόφωνου στρατιώτη και μιας αγρότισσας μητέρας. Ήταν η μεγαλύτερη αδερφή της συγγραφέα Μέι Μενάσα (σσ. May Menassa δημοσιογράφος, συγγραφέας, αρχισυντάκτης, κριτικός και μεταφραστής). Όνομα και πράγμα η Vénus  το 1959, κέρδισε τον διαγωνισμό ομορφιάς Μις Βηρυτός.
Μετανάστευσε στη Γαλλία για να ξεφύγει από τον πόλεμο στον Λίβανο και παντρεύτηκε τον Γαλλο-Τούρκο γιατρό Ζαν Γκάτα, γιο του Τούρκου εικονογράφου χειρογράφων και έζησε στο Παρίσι από το 1972 όπου δημοσίευσε πολλά μυθιστορήματα και συλλογές ποιημάτων.
Η κόρη της Γιασμίν Γκάτα είναι επίσης διάσημη συγγραφέας (κυκλοφορούν βιβλία της και στα ελληνικά (Το μυστικό του πατέρα μου, η καλλιγράφος του Βοσπόρου κά)

Καριέρα

Η Βενούς έκανε λογοτεχνικές σπουδές στην L'École Supérieure Des Lettres de Beirut και δημοσίευσε την πρώτη της λογοτεχνική συλλογή το 1966 και το 1967 τα "Terres Stagnantes" (Στάσιμες Χώρες), Στο Σέγκερς, , "Chez Seghers" (στο σπίτι των Seghers), στη συνέχεια το 1971 δημοσίευσε το πρώτο της μυθιστόρημα, "Les Inadaptés" (οι Αταίριαστοι). Το 2009, έλαβε το Grand Prix de Poésie της Γαλλικής Ακαδημίας και το Βραβείο Γκονκούρ για Ποίηση (Goncourt Prize for Poetry) το 2011. Το 2018, έγινε μέλος της ομάδας των Γαλλόφωνων συγγραφέων μαζί με πολλούς επώνυμους (Sedef Ecer, Paula Jacques Khadi Hane κά).

       

Λογοτεχνικά βραβεία

•  Βραβείο GuillaumeApollinaire για το βιβλίο "Οι σκιές και οι κραυγές τους" (1980)
• Βραβείο Mallarmé για το "Μονόλογος του θανάτου" (1987)
• Βραβείο Jules-Supervielle για την Προσωπική Ανθολογία
• Nice-Baie-des-Anges για το "Le Moine, l'Ottoman and the wife of the great through the tariff"
• Μεγάλο Βραβείο SGDL για την Ποίηση (1993) για το σύνολο του έργου της
• Jules-Janin της Γαλλικής Ακαδημίας (2005)
• Μεγάλο Βραβείο για την Ποίηση της Γαλλικής Ακαδημίας (2009)
• Μεγάλο Βραβείο Guillevic για την Ποίηση του Saint-Malo (2010)
• Βραβείο Goncourt για την Ποίηση για το σύνολο του έργου της (2011)
• Pierrette-Micheloud για το βιβλίο "Πού πάνε τα δέντρα;". (2012)
• RenaudotPocketBook για το βιβλίο Η αρραβωνιαστικιά ήταν στην πλάτη ενός γαϊδουριού (2015)
• Βιογραφίας GenevièveMoll για το βιβλίο Οι Τελευταίες Μέρες του Μαντελστάμ (2017)

Τιμές

• Μέγας Ταξιάρχης του Εθνικού Τάγματος Αξίας (2023)
• Ταξιάρχης του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων (2022)
• Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής (15 Δεκεμβρίου 2000)
• Ταξιάρχης της Λεγεώνας της Τιμής (13 Ιουλίου 2010)
• Ταξιάρχης της Λεγεώνας της Τιμής (13 Ιουνίου 2017)

Έργα

• Les visages inachés, (Ημιτελή πρόσωπα) 1966
• Les inadaptés, (Οι Απροσάρμοστοι) μυθιστόρημα, Le Rocher, 1971
• Au Sud du silence, (Νότια της Σιωπής) ποιήματα, Saint Germain des Prés, 1975
• Terresstagnantes, (Σταματημένες Χώρες) ποιήματα, Seghers
• Διάλογος proposd’unChristoud’unacrobate, (Διάλογος για έναν Χριστό ή έναν ακροβάτη) μυθιστόρημα, LesEditeursFrançaisRéunis, 1975
• Alma, cousuemainouLeVoyageimmobile, (Άλμα, Ραμμένο Χέρι ή το Ακίνητο Ταξίδι) R. Deforges, 1977
• Lesombresetleurscris, (Οι σκιές και οι κραυγές τους) ποιήματα, Belfond, 1979
• QuiparleaunomduJasmin ?, (Ποιος μιλάει στο όνομα της Jasmin?) Les Editeurs Français Réunis, 1980
• Le fils empaillé, (οηλίθιος γιος) Belfond, 1980
• Unfauxpasdusoleil, (Ένα λάθος βήμα από τον ήλιο _το λάθος του ήλιου) ποιήματα, Belfond, 1982
• Μυθιστόρημα Vacarmepourunelunemorte, (αναταραχή πάνω από ένα νεκρό φεγγάρι), Flammarion, 1983
• Les morts n’ont pas d’ombre, (Οι λέξεις δεν έχουν σκιές) μυθιστόρημα Flammarion, 1984
• Mortemaison, (Σπίτι Θανάτου) μυθιστόρημα, Flammarion, 1986
• Μυθιστόρημα Monologue du Mort, (Μονόλογος του Νεκρού), Belfond, 1986
• Leçond’arithmétiqueaugrillon, (Μάθημα αριθμητικής για έναν κρίκετ) ποιήματα για παιδιά, Μιλάνο, 1987
• Bayar_mine, Δώσε μου το δικό μου _μυθιστόρημα, Flammarion, 1988
• Μυθιστόρημα Lesfuguesd'Olympia, (Οι Αποδράσεις της Ολυμπίας), RégineDeforges/Ramsay, 1989
• Fablespourunpeupled’argile, Unlieusouslavoûte, Sommeilblanc, (Μύθοι για έναν λαό από πηλό, Μια θέση κάτω από τον θησαυρό, Λευκός ύπνος ποιήματα, Belfond, 1992
• Μυθιστόρημα maîtressedunotable (ερωμένη ενός επιφανούς) Lecommandementdel'hommeremarquable _ Η Διοίκηση του Αξιοσημείωτου Ανθρώπου, Seghers, 1992
• Ils, (αυτοί) ποιήματα, Amisdumuséed’artmoderne, 1993
• LesfiancésduCap-Ténès, (Οι αρραβωνιαστικοί του Cap-Ténès) μυθιστόρημα, Lattès 1995
• Anthologiepersonnelle, (Προσωπική Ανθολογία) ποιήματα, ActesSud, 1997
• Μυθιστόρημα Unemaisonauborddeslarmes, (Ένα σπίτι στα πρόθυρα των δακρύων), Balland, 1998
• Lamaestra, (Η δασκάλα) 1996, συλλογή Βαβέλ, 2001
• Elledit, Lesseptbrinsdechèvrefeuilledelasagesse, (Είπε: Τα επτά κλαδάκια στο αγιόκλημα της σοφίας,) ποιήματα, Balland, 1999
• Lavoixdesarbres, (Φωνή των δέντρων) ποιήματα για παιδιά Cherche-Midi, 1999
• Alphabetsdesable, (Αλφάβητα άμμου) ποιήματα, εικονογράφηση Matta, περιορισμένη εκτύπωση limité Maeght, 2000
• Το Ποτάμι, Το Απλό Γεγονός της Ύπαρξης, με τον Paul Chanel Malenfant, Trait d’Union, 2000.
• Version oiseau (Έκδοση για πουλιά), ποιήματα, εικονογραφημένα από τους Velikovic, François Jannaud, 2000.
• Το Προνόμιο των Νεκρών, μυθιστόρημα, Balland, 2001.
• Συμπόνια των Πετρών, ποιήματα, La Différence, 2001. Mad Zarifé, François Jannaud, 2001.
• Ο Μοναχός, ο Οθωμανός και η Γυναίκα του Επιφανούς Αλγερινού, μυθιστόρημα, Actes Sud, 2003. Ποια είναι η Νύχτα των Νυχτών, Mercure de France, 2004.
• Six poèmes nomades (ΈξιΠοιήματαΝομάδες), μετην Diane de Bournazel, Al Manar, 2005
• La Maison des Orties (ΤοΣπίτιτωνΤσουκνίδων), Actes Sud, 2006
• Les sept pierres de Moichalides (ΕπτάΠέτρεςγιαΜοιχαλίδες), μυθιστόρημα, Mercure de France, 2007