ΚΚΕ: 80 χρόνια από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού

 Η ΚΕ του ΚΚΕ, το Κόμμα και η ΚΝΕ
τιμάμε φέτος τα 80 χρόνια από την ίδρυση
του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας

Διακήρυξη ΚΕ ΚΚΕ
Κυκλοφορεί σε ένθετο του σημερινού Ριζοσπάστη
Το 1946 ήταν η χρονιά κατά την οποία συντελέστηκαν σημαντικά γεγονότα, άμεσα συναρτημένα με τη δημιουργία του ΔΣΕ, όπως:

·        ► Η 2^η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (1215 Φλεβάρη 1946), που πραγματοποιήθηκε ακριβώς ένα χρόνο μετά την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας (12 Φλεβάρη 1945). Η 2η Ολομέλεια, έστω με αντιφάσεις και καθυστέρηση, ήταν εκείνη που αποφάσισε τη διεξαγωγή και ένοπλου αγώνα.

·        ► Η επίθεση ομάδας καταδιωκόμενων αγωνιστών στον Σταθμό Χωροφυλακής του Λιτόχωρου, τη νύχτα της 30ής προς 31 η Μάρτη 1946, ανήμερα των βουλευτικών εκλογών.

·        ► Η συγκρότηση του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών (28 Οκτώβρη 1946), που είναι ουσιαστικά η ημερομηνία ίδρυσης του ΔΣΕ. Η επίσημη μετονομασία έγινε στις 27 Δεκέμβρη 1946, με την έκδοση της Διαταγής του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, η οποία όρισε την «ονομασία των αντάρτικών Σωμάτων σε ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ ΕΛΛΑΔΟΣ».

Οι σημερινές συνθήκες διεξαγωγής της ταξικής πάλης

Η 80ή επέτειος βρίσκει το ΚΚΕ να διεξάγει σταθερά και αποφασιστικά τον αγώνα για τα συμφέροντα της εργατικής τάξης, των βιοπαλαιστών αγροτών, των αυτοαπασχολούμενων της πόλης, των γυναικών και των νεολαίων των εργατικών  λαϊκών οικογενειών, για την ανασύνταξη του εργατικού  λαϊκού κινήματος, τη συγκρότηση της κοινωνικής συμμαχίας και την οργάνωση της πάλης της με στόχο την απαλλαγή από την καπιταλιστική εκμεταλλευτική εξουσία, την κατάκτηση της εργατικής εξουσίας, τον σοσιαλισμό  κομμουνισμό. Αυτός είναι ο μόνος ρεαλιστικός δρόμος για την απόκρουση του νέου κύκλου των αντιλαϊκών μέτρων που επιφυλάσσει η πολιτική με κίνητρο το καπιταλιστικό κέρδος, η πολεμική οικονομία, η εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους.

Σήμερα, οξύνεται αντικειμενικά η βασική αντίθεση κεφαλαίου  εργασίας, διευρύνεται το χάσμα ανάμεσα στον πλούτο των μονοπωλίων και στην κατάσταση των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων που παράγουν τον πλούτο. Ενισχύεται η τάση σχετικής και απόλυτης εξαθλίωσης της εργατικής τάξης με παλιές και νέες μορφές από την εποχική και μερική εργασία, την ετεροαπασχόληση και τη μακροχρόνια ανεργία έως το 13ωρο. Νέα δεσμό για τις εργατικές λαϊκές δυνάμεις σφυρηλατούν η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι άλλες επιστημονικές κατακτήσεις, παραμένοντας υποταγμένες στην καπιταλιστική ιδιοκτησία, ενώ αντικειμενικά περικλείουν πρωτοφανείς δυνατότητες μείωσης του γενικού και υποχρεωτικού εργάσιμου χρόνου με ταυτόχρονη ουσιαστική κάλυψη των σύγχρονων κοινωνικών αναγκών.

Το υπερσυσσωρευμένο κεφάλαιο, παρά τα μέτρα έντασης της εκμετάλλευσης, δεν βρίσκει επαρκή διέξοδο κερδοφορίας, με αποτέλεσμα να προδιαγράφεται μια νέα βαθύτερη οικονομική κρίση, οι ρίζες της οποίας βρίσκονται στις εγγενείς αντιφάσεις του καπιταλισμού. Στο έδαφος της ανισόμετρης καπιταλιστικής ανάπτυξης και της συνεπαγόμενης ανισοτιμίας των σχέσεων μεταξύ των καπιταλιστικών κρατών γίνονται σημαντικές ανακατατάξεις, κλιμακώνονται οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις και φουντώνουν νέες εστίες πολεμικών συγκρούσεων, που σπέρνουν θάνατο και προσφυγιά. Μια νέα γενικευμένη ιμπεριαλιστική σύγκρουση προβάλλει όλο και περισσότερο ως αποτέλεσμα των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για τον έλεγχο και το μοίρασμα αγορών και σφαιρών επιρροής, πρώτων υλών και ενεργειακών πόρων, δρόμων μεταφοράς Ενέργειας και εμπορευμάτων, ως νέα εκκίνηση διευρυμένης καπιταλιστικής αναπαραγωγής μετά από την επιδιωκόμενη ελεγχόμενη απαξίωση του κεφαλαίου.

Στο φόντο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ  Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα και δίπλα στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, φουντώνουν νέες εστίες σε όλες τις ηπείρους και θερμές εστίες γίνονται πολεμικές φωτιές. Αυτό δείχνει η ιμπεριαλιστική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, για την κατάκτηση των κοιτασμάτων πετρελαίου, φυσικού αερίου, σπάνιων γαιών και πολύτιμων πρώτων υλών, σε αντιπαράθεση με τη Ρωσία και την Κίνα, οι οποίες για τα δικά τους συμφέροντα επιδιώκουν την εδραίωση της παρουσίας τους στη Λατινική Αμερική. Αυτό δείχνουν οι απειλές του αμερικανικού ιμπεριαλισμού και του Ισραήλ και η πολεμική προετοιμασία για νέα επίθεση κατά του Ιράν.

Παράλληλα, οξύνονται οι αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό των δύο ιμπεριαλιστικών μπλοκ, του ευρωατλαντικού, όπου μετέχουν τα κράτη  μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ και του υπό διαμόρφωση ευρασιατικού, με επικεφαλής την Κίνα και τη Ρωσία. Διατάσσονται και αναδιατάσσονται συμμαχίες, δίχως αυτό να ακυρώνει την τάση γενίκευσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Ταυτόχρονα, οι συνθήκες που διαμόρφωσε το ιστορικό πισωγύρισμα της αντεπανάστασης που επικράτησε την περίοδο 1989  1991, αλλά και η παρατεταμένη βαθιά κρίση του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες στην οργάνωση της πάλης. Οι παλιές μέθοδοι χειραγώγησης των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων από τη σοσιαλδημοκρατία (διευρυμένες κρατικές επιχειρήσεις με σχετικά μόνιμη εργασιακή σχέση, γενικότερα διευρυμένη οικονομική και κοινωνική παρέμβαση του καπιταλιστικού κράτους κλπ.) προκρίνονται και από κόμματα με κομμουνιστικό προσδιορισμό που είτε μετέχουν σε κυβερνήσεις αστικής διαχείρισης, είτε τις στηρίζουν ή από το ΚΚ Κίνας που ανήκει στις ηγετικές δυνάμεις του καπιταλισμού. Με τη στάση τους μετατρέπονται σε επίκεντρο νέων συγχύσεων, παρεκκλίσεων και οπορτουνισμού στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, με αποτέλεσμα τα όποια σκιρτήματα και ξεσπάσματα των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων να μη συνοδεύονται από τη συνειδητοποίηση των ιστορικών αδιεξόδων του καπιταλισμού και του ιστορικά παρωχημένου χαρακτήρα του.

Σε αυτόν τον αρνητικό, για το κομμουνιστικό κίνημα και τους λαούς, πολιτικό συσχετισμό δυνάμεων σε παγκόσμια κλίμακα και απέναντι στο δυσοίωνο μέλλον που επιφυλάσσουν οι σχεδιασμοί και οι ανταγωνισμοί καπιταλιστικών κρατών και ιμπεριαλιστικών συμμαχιών, το ΚΚΕ αποτελεί στήριγμα και ελπίδα για τις εργατικές  λαϊκές δυνάμεις, φωτίζει την προοπτική του νικηφόρου αγώνα τους για το σοσιαλισμό  κομμουνισμό.

Έδωσε καί δίνει σκληρές κοινωνικές και πολιτικές μάχες, ανασυγκροτημένο ιδεολογικά, πολιτικά, οργανωτικά, έχοντας διαμορφώσει σύγχρονη επαναστατική στρατηγική, ενι σχύονταςτα κομμουνιστικά χαρακτηριστικά του. Εξοπλισμένο με τις αποφάσεις του 22ου Συνεδρίου του, θέτει σήμερα τον στόχο να εναρμονιστεί σε όλη την κλίμακά του και με πιο γρήγορους και αποτελεσματικούς ρυθμούς με το επαναστατικό Πρόγραμμα και το Καταστατικό του, να είναι έτοιμο για κάθε δοκιμασία και απαίτηση της ταξικής πάλης.

Κυκλοφορεί και το ημερολόγιο της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ

Το μεγάλο ιστορικό αποτύπωμα του ΔΣΕ

Το γεγονός ότι σήμερα το ΚΚΕ θέτει στόχο να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της ιστορίας για το σοσιαλισμό οφείλεται σε σημαντικό βαθμό και στις βαθιές του ρίζες στις εργατικές  λαϊκές δυνάμεις και στους αγώνες τους. Ιστορικές ρίζες που εκτείνονται στις σκληρές  αιματηρές ταξικές αναμετρήσεις του Μεσοπολέμου, στην ηρωική πάλη και στις θυσίες των κομμουνιστών στη διάρκεια όλης της δεκαετίας του 1940, ανάμεσα στις οποίες περίοπτη θέση κατέχουν εκείνοι και εκείνες που έπεσαν στα βουνά, στα εκτελεστικά αποσπάσματα (Γουδή, Παύλου Μελά, Επταπυργίου κ.α.), στις φυλακές (Κέρκυρας, Αίγινας, Ακροναυπλίας, Ιτζεδίν κά.), στα στρατόπεδα συγκέντρωσης (Μακρόνησος, Γυάρος κ.ά.), στους τόπους εξορίας (Άη Στράτης, Ικαρία κά.).

Όλοι αυτοί οι αγώνες, ιδιαίτερα ο ένοπλος ταξικός αγώνας του ΔΙΕ, αποτέλεσαν παράγοντα μεγάλης δύναμης και συνειδητοποίησης της κομμουνιστικής ευθύνης. Έπαιξαν ιδιαίτερο ρόλο ώστε το ΚΚΕ να σταθεί όρθιο στην αντεπανάσταση και να κατορθώσει να διατηρήσει την ιστορική του συνέχεια κόντρα στην επίθεση διάλυσης από τον φραξιονιστικό οπορτουνισμό που είχε συνενωθεί με σοσιαλδημοκρατικές δυνάμεις στο πλαίσιο του Συνασπισμού της Αριστερός και της Προόδου. Συνεχίζουν να αποτελούν ισχυρό εφόδιο και οδηγό για τη σημερινή αποφασιστική στροφή και το ποιοτικό άλμα που επιδιώκει το ΚΚΕ στη συγκρότηση και δράση του.

Ταυτόχρονα, το Κόμμα μας έχει την πεποίθηση ότι η πραγματική και υπέρτατη τιμή στην Ιστορία του ΔΣΕ και γενικότερα στην ηρωική υπερεκατοντάχρονη πορεία του ως Κομμουνιστικού Κόμματος συνδέεται άρρηκτα με την άντληση διδαγμάτων που ισχυροποιούν την ταξική πάλη σήμερα, τον αγώνα για τον σοσιαλισμό  κομμουνισμό και απαιτεί κριτική μελέτη της ιστορίας της ταξικής πάλης στον αντίποδα τόσο της οπορτουνιστικής λαθολογίας, όσο και του οπορτουνιστικού εξωραϊσμού, που αρνούνται εξίσου την ανάγκη να βγουν ταξικά συμπεράσματα από το ιστορικό παρελθόν.

Η μελέτη της Ιστορίας του ΚΚΕ και του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος, η εξαγωγή συμπερασμάτων από τη στρατηγική του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος και από την αντεπανάσταση έχει αποτελέσει για το Κόμμα μας πολύτιμο εφόδιο για τη διαμόρφωση της σύγχρονης επαναστατικής στρατηγικής του. Η ιστορική μελέτη πραγματοποιείται στη βάση της επιστημονικής ανάλυσης της συγκεκριμένης καπιταλιστικής πραγματικότητας, αλλά και της τότε ύπαρξης των χωρών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων, στο πλαίσιο των οποίων εκτυλίχτηκαν τα ιστορικά γεγονότα και η δράση του ΚΚΕ. Με οδηγό την αντικειμενική, υλιστική προσέγγιση της ιστορίας και απόλυτο προσανατολισμό στη διαλεκτική σχέση επιστημονικότητας - ταξικότητας, το Κόμμα μας μπορεί να αποφεύγει τον σκόπελο της εκ του ασφαλούς κριτικής, δεδομένης και της χρονικής απόστασης από τα γεγονότα της περιόδου, παίρνοντας υπόψη το σύνολο των παραγόντων που τα διαμόρφωσαν.

Το ΚΚΕ, δίχως να υποτιμά τις αντικειμενικές συνθήκες, επικεντρώνεται στις αδυναμίες του υποκειμενικού παράγοντα που επέδρασαν αρνητικά και στην έκβαση της πάλης του ΔΣΕ, δεν εξωραΐζει την πολιτική του ίδιου και του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος. Παράλληλα, αντιμετωπίζει αποφασιστικά τη μεθοδευμένη αστική προσπάθεια να αμαυρωθεί η Ιστορία και ο αγώνας του ΔΣΕ, γενικότερα να αναθεωρηθεί η Ιστορία της μεγάλης δεκαετίας του 1940, οπότε οι εργατικές  λαϊκές μάζες εισέβαλαν ορμητικά στο προσκήνιο της Ιστορίας, απειλώντας αντικειμενικά την ίδια την υπόσταση της καπιταλιστικής εξουσίας.

Όσοι σήμερα επιχειρούν να δυσφημήσουν την ένοπλη πάλη των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων ενάντια στην καπιταλιστική εξουσία και τους διεθνείς συμμάχους της, αλλά και όσοι προσπαθούν να καταδικάσουν υποκριτικά τη βία «απ’ όπου και αν προέρχεται» δεν διαστρεβλώνουν μόνο την ιστορική πραγματικότητα. Επιχειρούν να πείσουν την εργατική τάξη και τους συμμάχους της ότι δεν υπάρχει μέλλον πέρα από τη βάρβαρη καπιταλιστική πραγματικότητα της ταξικής εκμετάλλευσης και της καταστροφής αγροτοπαραγωγών, κτηνοτροφών, αλιέων και αυτοαπασχολούμενων επαγγελματιών, από τη βάρβαρη πραγματικότητα των οικονομικών κρίσεων και των πολέμων, της φτώχειας και της προσφυγιάς. Είναι όσοι προετοιμάζονται να σύρουν και πάλι τους λαούς σε νέα ιμπεριαλιστικά σφαγεία, με «βιτρίνα» τον εξωραϊσμό του καπιταλισμού ή την καλλιέργεια ψευδαισθήσεων για τη δυνατότητα αναμόρφωσής του npoc όφελος των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων

Αυτό που τους ενοχλεί δεν είναι η βία που είναι αδιαχώριστη από την ταξική εκμετάλλευση, αλλά το γεγονός ότι ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ «έσπασε» το μονοπώλιο της βίας του καπιταλιστικού κράτους. Το καπιταλιστικό κράτος είναι αυτό που ασκεί καθημερινά βία απέναντι στους αγώνες των εργατών, των βιοπαλαιστών αγροτών, των νεολαίων.

Η κορυφαία στιγμή της ταξικής πάλης

Ο τρίχρονος αγώνας του ΔΣΕ υπήρξε δίκαιος και αναγκαίος. Με την καθοδήγηση του ΚΚΕ εξέφραζε τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και της βασικής συμμαχικής της δύναμης, της εξαθλιωμένης αγροτιάς και των φτωχών αυτοαπασχολούμενων των πόλεων.

Ο ΔΣΕ ήταν αποτέλεσμα της σκληρής ταξικής σύγκρουσης που είχε τις ρίζες της στην επαναστατική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά την απελευθέρωση της Ελλάδας από την τριπλή φασιστική κατοχή, με την αποφασιστική δράση του ΕΑΜ  ΕΛΑΣ, υπό την καθοδήγηση του ΚΚΕ. Στρεφόταν ενάντια στην εγχώρια αστική τάξη, που γνώρισε τότε τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την κυριαρχία της, την οποία στήριζε το σύνολο των αστικών πολιτικών δυνάμεων _«δεξιοί» και «κεντρώοι» σε συμμαχία με τα καπιταλιστικά κράτη της Μ. Βρετανίας και των ΗΠΑ. Η επικράτηση του ΔΣΕ θα σήμαινε αντικειμενικά την κατάλυση της καπιταλιστικής εξουσίας, ενώ δίχως τη στρατιωτική, οικονομική και πολιτική ενίσχυση των ξένων συμμάχων της, η αστική τάξη στην Ελλάδα δεν θα μπορούσε να νικήσει.

Μετά την Απελευθέρωση οξύνθηκε η προϋπάρχουσα από τα χρόνια της Κατοχής σκληρή ταξική ένοπλη αναμέτρηση, η οποία είτε θα οδηγούσε στην ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, με ταυτόχρονη απομόνωση των ξένων στηριγμάτων της, είτε στην ήττα των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων, στο αποφασιστικό χτύπημα εναντίον του ΚΚΕ και στην ανασυγκρότηση της καπιταλιστικής εξουσίας. Άλλος δρόμος δεν υπήρχε! Και το κομβικό αυτό συμπέρασμα όχι μόνο δεν ακυρώνεται, αλλά επιβεβαιώνεται από τη λαθεμένη συμμετοχή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ στη μεταπολεμική κυβέρνηση «Εθνικής Ενότητας» _Σεπτέμβρης 1944.

Οι συνθήκες στη μεταπολεμική Ελλάδα, αυτές που γέννησαν και τον ΔΣΕ, αποτελούν την πιο τρανή απόδειξη ότι οι κοινωνικές αντιθέσεις δεν χωράνε στα ιδεολογήματα περί «εθνικής ομοψυχίας» και κατάργησης των ταξικών διαχωριστικών γραμμών.

Η στρατηγική των εγχώριων και ξένων καπιταλιστικών δυνάμεων ήταν προδιαγεγραμμένη. Με δεδομένο ότι απειλούνταν η καπιταλιστική εξουσία, στόχος τους ήταν να τσακίσουν πάση θυσία το ΚΚΕ και το ΕΑΜ  ΕΛΑΣ που, παρά τη στρατιωτική ήττα του Δεκέμβρη του 1944 στην Αθήνα, διατηρούσαν την επιρροή τους σε μεγάλο μέρος του λαού σε όλη τη χώρα. Αντίθετα, οι εγχώριες αστικές πολιτικές δυνάμεις δεν είχαν ανακτήσει το απαιτούμενο για το σύστημα πολιτικό κύρος, είτε λόγω της συνεργασίας τους με τους κατακτητές, είτε λόγω της φυγής τους στο εξωτερικό και της απουσίας τους από τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα. Την ίδια ώρα, η επαναλειτουργία των μηχανισμών του καπιταλιστικού κράτους προχωρούσε αργά και στο εσωτερικό του συνέχισαν να δρουν μέλη και στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, τα οποία και στοχοποιήθηκαν από την αστική καταστολή το επόμενο διάστημα.

Η αστική τάξη επιδίωκε να ξεριζώσει από τη συνείδηση του ελληνικού λαού την όποια δυναμική ριζοσπαστισμού είχαν διαμορφώσει στα χρόνια της Κατοχής:

·        ► Ο υπό την καθοδήγηση του ΚΚΕ ΕΑΜ ικός αγώνας.

·        ► Η πρωτοπόρα δράση των Κομμουνιστικών Κομμάτων που πρωτοστάτησαν στα αντιστασιακά μέτωπα σε όλες τις κατακτημένες από το φασιστικό άξονα χώρες.

·        ► Ο καθοριστικός ρόλος της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ), που προσέφερε πάνω από 25 εκατομμύρια νεκρούς και 10 εκατομμύρια τραυματίες και ανάπηρους στη συντριβή του Άξονα.

Προκειμένου να επιτύχει τη μεταπολεμική ανασύνταξη και ανασυγκρότηση της εξουσίας της, η αστική τάξη της Ελλάδας εκτίμησε ως αναγκαία μέτρα:

·        ► Τους διωγμούς (δολοφονίες, φυλακές, εξορίες, βασανισμοί) κατά των κομμουνιστών και άλλων ΕΑΜιτών και ΕΛΑΣιτών, που ανάγκασαν χιλιάδες να βγουν στα βουνά και άλλους να πάρουν τον δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς (Μπούλκες).

·        ► Την αθώωση και οργανική ενσωμάτωση των ταγματασφαλιτών και όλων των υπόλοιπων δωσιλογικών οργανώσεων στους ένοπλους διοικητικούς μηχανισμούς του κράτους.

·        ► Την παρουσία χιλιάδων του βρετανικού στρατού στην Ελλάδα.

Όλα τα προηγούμενα συνιστούσαν πτυχές και προϋποθέσεις της προετοιμασίας των αστικών δυνάμεων για τη σύγκρουση με τις εργατικές  λαϊκές δυνάμεις και για την τελική επικράτησή τους.

Ωστόσο, το ΚΚΕ συνέχιζε να διεκδικεί τη «δημοκρατική ομαλότητα», να είναι εγκλωβισμένο στη στρατηγική που είχε οδηγήσει στην απόφαση για υπαγωγή του ΕΑΑΣ στο Βρετανικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής (Ιούλης 1943), στις απαράδεκτες Συμφωνίες του Λιβάνου (Μάης 1944) και της Καζέρτα (Σεπτέμβρης 1944) και μετά τη στρατιωτική ήττα του Δεκέμβρη στην Αθήνα, στην υπογραφή της εξίσου απαράδεκτης Συμφωνίας της Βάρκιζας (Φλεβάρης 1945). Όμως, η ωμή πραγματικότητα της ταξικής πάλης αναιρούσε αυτές τις πολιτικές του επιλογές.

Ένα χρόνο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, η κατάσταση είχε διαμορφωθεί σε βάρος του ΚΚΕ και του ΕΑΜικού κινήματος: 1.289 δολοφονίες, 6.671 τραυματισμοί, 31.632 βασανισμοί, 18.767 λεηλασίες και φυλακίσεις, 84.931 συλλήψεις, 509 απόπειρες φόνου, 265 βιασμοί γυναικών. Οργίαζαν οι συμμορίες των Σουρλαίων, των Μπαντουβάδων, του Κατσαρέα, του Μαγγανά, του Τσαούς Αντών, της «X» του Γ. Γρίβα και δεκάδων άλλων σε όλο τον ελλαδικό χώρο, συνεργατών των καταχτητών και άλλων πληρωμένων δολοφόνων, που τα αστικά πολιτικά κόμματα και οι κρατικοί μηχανισμοί είχαν υπό την προστασία τους, με τη συνδρομή του βρετανικού στρατού.

Για όλους τους παραπάνω λόγους αποτελεί ουτοπική αφαίρεση ο ισχυρισμός ότι η εφαρμογή της Συμφωνίας της Βάρκιζας μπορούσε να οδηγήσει την Ελλάδα σε μια κατά βάση ομαλή δημοκρατική εξέλιξη. Μέρος αυτού του αβάσιμου και εκ του πονηρού ισχυρισμού είναι και το επιχείρημα αστικών και οπορτουνιστικών δυνάμεων ότι θα είχε αποσοβηθεί η αστική τρομοκρατία αν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ έπαιρναν μέρος στις βουλευτικές εκλογές της 31^ης Μάρτη 1946.

Οι εκλογές του Μάρτη του 1946, που πραγματοποιήθηκαν με νοθευμένους εκλογικούς καταλόγους, είχαν ως αποκλειστικό στόχο, όπως και στη συνέχεια οι αλλεπάλληλες αστικές κοινοβουλευτικές εκλογές, τη θωράκιση και ισχυροποίηση της καπιταλιστικής εξουσίας. Αυτό σήμαινε στις τότε συνθήκες την ανασύνταξη του καπιταλιστικού κράτους και τη συνέχιση και κλιμάκωση της καταστολής εναντίον του εργατικού  λαϊκού παράγοντα υπό τον μανδύα της αστικής κοινοβουλευτικής νομιμότητας. Τρανταχτή απόδειξη αποτελεί το γεγονός ότι μετά τις εκλογές, η κρατική καταστολή θωρακίστηκε ακόμα περισσότερο με το Γ' Ψήφισμα «Περί εκτάκτων μέτρων αφορώντων την Δημοσίαν Τάξιν και Ασφάλειαν». Επίσης, μετά το νόθο δημοψήφισμα της 1 ης Σεπτέμβρη 1946 για την επιστροφή του βασιλιά και παρά την αντιφατική στάση και τη συμμετοχή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ σε αυτό, θεσπίστηκε ο Α.Ν. 509/1947 «διά την διάδοσιν ιδεών εχουσών σκοπόν την ανατροπήν του κρατούντος κοινωνικού συστήματος» κά. Ως συνέπεια, χιλιάδες κομμουνιστές και άλλοι πρωτοπόροι αγωνιστές οδηγήθηκαν στις φυλακές, στις εξορίες και στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Η συμμετοχή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ στις εκλογές του 1946 θα αποτελούσε «νομιμοποίηση» αυτής της βαθύτατα αντιλαϊκής κατάστασης και θα καλλιεργούσε αυταπάτες ότι ήταν δυνατό, μέσω των εκλογών, να ανατραπεί η προδιαγεγραμμένη στρατηγική των εγχώριων και ξένων καπιταλιστικών δυνάμεων να τσακίσουν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Θα αποδεκάτιζε αμαχητί το εργατικό  λαϊκό κίνημα. Το πραγματικό δίλημμα που έμπαινε μπροστά στον λαό ήταν «υποταγή ή οργάνωση της πάλης και αντεπίθεση». Προς τιμήν του, το εργατικό  λαϊκό κίνημα, υπό την καθοδήγηση του ΚΚΕ, αν και με καθυστέρηση, επέλεξε τον δεύτερο δρόμο, συγκροτώντας τον ΔΣΕ.

Η συγκρότηση του ΔΣΕ απέδειξε ότι οι λαθεμένες επιλογές του ΚΚΕ την προηγούμενη περίοδο δεν οφείλονταν σε πρόθεση συμβιβασμού με τον ταξικό αντίπαλο ή ενσωμάτωσης στην καπιταλιστική εξουσία. Το ΚΚΕ, ιδρύοντας τον ΔΣΕ έσωσε την τιμή του και την τιμή του λαού και έγραψε την πιο λαμπρή σελίδα στην Ιστορία της ταξικής πάλης στη χώρα μας.

ΔΣΕ: Πανστρατιά
των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων
υπό την καθοδήγηση του
ΚΚΕ

Συγκροτώντας τον ΔΣΕ, το ΚΚΕ έδρασε ως ένα μάχιμο κόμμα που πρωτοστάτησε στον ένοπλο ταξικό αγώνα, γεγονός που σφραγίστηκε με τον φόρο αίματος που

προσέφεραν χιλιάδες μέλη και στελέχη του. Ανάμεσά τους τα μέλη της ΚΕ που δολοφονήθηκαν, εκτελέστηκαν ή έπεσαν σε μάχες: Σπύρος Καλοδίκης, Αδάμ Μουζενίδης, Ηλίας Κιαπές, Στέφανος Γκιουζέλης, Στέργιος Αναστασιάδης, Αρίστος Βασιλειάδης, Βασίλης Μαρκεζίνης, Κώστας Φαρμάκης, Βαγγέλης Καββαδίας, Γιώργης Τσιτήλος, Νίκος Αραμπατζής, Μήτσος Παπαρήγας, Γιώργης Δημητρίου και Γιάννης Ζέβγος.

Στη διάρκεια του αγώνα του ΔΣΕ, το ΚΚΕ απέδειξε ότι μπορούσε να λειτουργήσει ακόμα και στις πιο αντίξοες συνθήκες. Παρά την ολομέτωπη επίθεση της εγχώριας αστικής τάξης και τις αντικειμενικές δυσκολίες επικοινωνίας, το Πολιτικό Γραφείο, η Κεντρική Επιτροπή και άλλα κομματικά όργανα συνέχισαν να συνεδριάζουν, συνελεύσεις των Κομματικών Οργανώσεων πραγματοποιούνταν ακόμα και στην ανάπαυλα των μαχών, ενώ οι κομμουνιστές στρατολογούσαν νέα μέλη.

Σε αντίθεση με τα όσα υποστηρίζει μέχρι σήμερα η αστική προπαγάνδα, ο ΔΣΕ υπήρξε σπλάχνο από τα σπλάχνα του εργατικού  λαϊκού κινήματος. Η συγκρότηση και η εποποιία του θα ήταν αδύνατη χωρίς την καθοριστική και πολύμορφη στήριξη των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων, ιδιαίτερα στις περιοχές της Ελεύθερης Ελλάδας. Οι φτωχές λαϊκές μάζες ήταν εκείνες που τροφοδότησαν τον ΔΣΕ με κάθε είδους βοήθεια, έμψυχο δυναμικό, τροφή και ρουχισμό, βοήθησαν στην κατασκευή οχυρωματικών έργων, στη συγκέντρωση πληροφοριών, στην οργάνωση της Λαϊκής Πολιτοφυλακής.

Ο ΔΣΕ και οι λαογέννητοι θεσμοί οργάνωσης της κοινωνικοπολιτικής ζωής στους χώρους που επικράτησε (Λαϊκά Συμβούλια, Λαϊκή Πολιτοφυλακή, Λαϊκή Δικαιοσύνη) αποτέλεσαν το στήριγμα για να αναπτύξει ο εργατικός  λαϊκός παράγοντας τη δύναμη αντιμετώπισης πλήθους προβλημάτων του. Σύμφωνα με τις «Καταστατικές Διατάξεις για την Ελεύθερη Ελλάδα», που εξέδωσε αρχικά το Γενικό Αρχηγείο των Ανταρτών και στη συνέχεια εντάχθηκαν στη νομοθεσία της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης, προωθήθηκε η συγκρότηση αιρετών από το σύνολο του ενήλικου πληθυσμού και ανακλητών Λαϊκών Συμβουλίων, καθώς και η εκλογή και λειτουργία Λαϊκών Δικαστηρίων. Επίσης, προσδιορίστηκαν οι αρμοδιότητες της Λαϊκής Πολιτοφυλακής, θεσπίστηκε η υποχρεωτική και δωρεάν εξάχρονη εκπαίδευση και καθιερώθηκε ως επίσημη γλώσσα η δημοτική. Ανακηρύχθηκε η ισοτιμία ανδρών γυναικών και αναγνωρίστηκαν τα δικαιώματα των εθνικών και γλωσσικών μειονοτήτων.

Τα Λαϊκά Συμβούλια δεν ανταποκρίθηκαν μόνο στις επιτακτικές ανάγκες της πολεμικής σύγκρουσης, αλλά και πρωτοστάτησαν: Στη συγκρότηση λαϊκών ιατρειών και σχολείων (στα απελευθερωμένα από τον ΔΣΕ εδάφη της Αρκαδίας συγκροτήθηκε ακόμα και Λαϊκό Διδασκαλείο με σκοπό να εκπαιδεύσει τους δασκάλους των λαϊκών σχολείων). Στην οργάνωση και στη διανομή της παραγωγής, στην προστασία της ζωής και της περιουσίας των κατοίκων των απελευθερωμένων περιοχών, στη μόρφωση και στην πολιτιστική ανάπτυξή τους. Στη προστασία των παιδιών τους με τη σωτηρία τους από τους βομβαρδισμούς και τον εξανδραποδισμό.

Ως αποτέλεσμα, οι λαογέννητοι θεσμοί, που στηρίχτηκαν και στην εμπειρία των απελευθερωμένων από τον ΕΛΑΣ περιοχών στα χρόνια της τριπλής φασιστικής κατοχής, διαμόρφωσαν τις προϋποθέσεις βαθιών και ακατάλυτων δεσμών του ΔΣΕ με τις εργατικές  λαϊκές δυνάμεις των απελευθερωμένων περιοχών, καθώς ο ΔΣΕ προστάτευε τα συμφέροντα και τις κατακτήσεις τους και αυτές τον στήριζαν με όλα τα μέσα. Γι’ αυτό, το αστικό κράτος προχώρησε στην αναγκαστική μετακίνηση εκατοντάδων χιλιάδων από τα χωριά τους, εκείνους που φαρισαϊκά ονόμασε «ανταρτόπληκτους», προκειμένου να απομονωθεί ο ΔΣΕ από βασικές πηγές της δύναμής του.

Ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν ηρωικός και μεγαλειώδης. Πραγματοποιήθηκε σε συνθήκες άνισης ταξικής αναμέτρησης. Το γεγονός αυτό καθιστά ακόμα μεγαλύτερη την αξία του και την παρακαταθήκη που κληροδότησε στην Ιστορία του επαναστατικού κινήματος και στο ΚΚΕ, αφού ηττήθηκε στρατιωτικά από το καπιταλιστικό κράτος και τους διεθνείς συμμάχους του, αλλά όχι ηθικά  πολιτικά στη συνείδηση των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων. Αυτός ήταν και ο λόγος που παρά τη στρατιωτική ήττα του ΔΣΕ και την παρανομία του Κόμματος, το εργατικό λαϊκό κίνημα ούτε υποτάχθηκε, ούτε και εξαρθρώθηκε.

Το ΚΚΕ είναι περήφανο για τη στρατιά ηρώων που διαπαιδαγώγησε. Χιλιάδες κομμουνιστές και κομμουνίστριες, ακόμα περισσότεροι εξωκομματικοί έδωσαν και την τελευταία ικμάδα των δυνάμεών τους, για να πάρει σάρκα και οστά η εποποιία του ΔΣΕ, πολεμώντας και περπατώντας μερόνυχτα, συχνά δίχως τροφή, πολλοί και ξυπόλητοι, στους πάγους και τις θύελλες. Τιμά όλους εκείνους και εκείνες που πολέμησαν ηρωικά, στον Γράμμο και το Βίτσι, στην Ήπειρο και στη Θεσσαλία, στη Ρούμελη και την Πελοπόννησο, στη Μακεδονία και τη Θράκη, στην Κρήτη, στα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, παντού όπου βρόντηξε «ο Όλυμπος και πάλι».

Διδάσκουν, φρονηματίζουν και δια παιδαγωγούν ηθικά και πολιτικά η δράση και η αυτοθυσία των δεκάδων χιλιάδων νεκρών μαχητών και μαχητριών του ΔΣΕ, των τραυματιών, των φυλακισμένων και εξόριστων για τη δράση τους στις γραμμές του και όλων εκείνων που τίμησαν τα όπλα του αγώνα του στην Ελλάδα και την πολιτική προσφυγιά. Στο μεγαλύτερο μέρος τους ήταν νεολαίοι, οργανωμένοι στη Δημοκρατική Νεολαία Ελλάδας (ΔΝΕ) και την ΕΠΟΝ, που αποτέλεσαν περίπου το 80% της συνολικής δύναμης του ΔΣΕ.

Ο ΔΣΕ ήταν λαϊκός επαναστατικός στρατός. Στηρίχτηκε στην οργανωτική  πολεμική πείρα του ΕΛΑΣίτικου αγώνα στην Κατοχή και της κρίσιμης ταξικής σύγκρουσης του Δεκέμβρη 1944, που είχαν αφήσει μεγάλη αγωνιστική κληρονομιά στη λαϊκή συνείδηση, στις μορφές οργάνωσης και πάλης. Στον αντίποδα του αστικού στρατού, χαρακτηριστικό γνώρισμα του ΔΣΕ ήταν ο αγώνας του για το δίκιο του λαού, η αυταπάρνηση και η συνειδητή πειθαρχία. Συνδύαζε τη μαχητική εφαρμογή των διαταγών με τη δημοκρατία των συνελεύσεων σε διάφορες βαθμίδες του, όπου ασκούνταν κριτική των κατώτερων ιεραρχικά προς τους ανώτερους και αντιστρόφως, γινόταν εκτίμηση των πολεμικών επιχειρήσεων με πνεύμα αυτοκριτικής σχάσης.

Ο ΔΣΕ, μέσα από τις Σχολές Αξιωματικών του,ανέδειξε χιλιάδες πρωτοπόρους λαϊκούς αγωνιστές σε στρατιωτικούς ηγέτες σε όλες τις βαθμίδες του, όπως οι: Γιάννης Αλεξάνδρου (Διαμαντής), Χαρίλαος Φλωράκης (Γιώτης), Νίκος Τριανταφύλλου, Στέφανος Γκιουζέλης, Πάνος Ζάρας, Κώστας Καραγιώργης, Γιάννης Ποδιάς, Κώστας Κολιγιάννης (Αρβανίτης), Θανάσης Γκένιος (Λασσάνης), Παντελής Βαϊνάς, Γιώργος Ηλιάδης (Σοφιανός), Νίκος Θεοχαρόπουλος (Σκοτίδας), Σαράντης Πρωτόπαπας (Κικίτσας), Τάσος Πέτσας, Ρώμας Πέτσος, Γιώργης Βάγιας (Καρτσιώτης), Αντώνης Αγγελούλης (Βρατσάνος), Κοσμάς Σπανός (Αμύντας), Θωμάς Πάλας (Κόζιακας), Δημήτρης Γιαννακούρας (Πέρδικας), Πολύχρονης Βάης (Αχιλλέας Πετρίτης), Ηλίας Αλευράς, Κώστας Ξυδέας, Μιχάλης Παπαδάμος (Φεραίος), Μανώλης Σταθάκης, Αρίστος Καμαρινός, Κώστας Τσο λάκης, Θύμιος Καψής (Ανάποδος), Γιώργος Γιαννούλης, Νάκος Μπελής, Γιώργος Γεωργιάδης, Φώτης Σγούρος, Γεράσιμος Γρηγοράτος (Αστραπόγιαννος).

Δίπλα στους λαογέννητους στρατιωτικούς ηγέτες που συνέβαλαν στην ανάπτυξη και στη μαχητική του ικανότητα, υπηρέτησαν στον ΔΣΕ και αξιωματικοί που προέρχονταν από τον αστικό στρατό, αλλά τάχθηκαν αποφασιστικά στο πλευρό των εργατικών-λαϊκών δυνάμεων, όπως οι: Γιάννης Μαλαγάρης, Γιώργος Σαμαρίδης (Λογοθέτης), Γιάννης Κιλισμανής, Στέφανος Παπαγιάννης, Κώστας Κανελλόπουλος, Παύλος Τομπουλίδης, Νίκος Τερζόγλου (Πύραυλος), Θόδωρος Καλλίνος (Αμάρμπεης), Κώστας Μπασακίδης, Χρήστος Στεφόπουλος, Δημήτρης Τσιτσιπής, Θεοδόσης Ζέρβας, Βασίλης Βενετσανόπουλος, Γιώργος Καλλιανέσης (Μεσσήνης), Γιάννης Μανιάς, Δημήτρης Κούκουρας, Θύμιος Ζούλας, Γιώργος Κατεμής, Κώστας Αντωνόπουλος (Κρόνος), Αλέκος Παπαγεωργίου, Γιώργος Κονταλώνης.

Στο πλάι τους έδρασαν και στελέχη άλλων κατασταλτικών μηχανισμών του αστικού κράτους, που πέρασαν με την πλευρά του εργατικού  λαϊκού κινήματος, όπως οι πρώην αξιωματικοί της Αστυνομίας Πόλεων Χρήστος Παπαναστασίου, Στράτος Λαμπρινάκος και Γιώργης Καρακατσάνης (Κοσκινάς ή Κοσκίνης), ο αρχιφύλακας Δημήτρης Κύκνας, ο αστυφύλακας Μιχάλης Κωστόπουλος, ο ενωμοτάρχης της Χωροφυλακής Κώστας Τόλιας, ενώ οι αξιωματικοί της Αστυνομίας Πόλεων και της Χωροφυλακής Γιάννης Παλαβός και Θωμάς Βενετσανόπουλος αντίστοιχα δέχτηκαν πολύχρονες διώξεις για τη δράση τους στις πόλεις, όπως και ο πρώην αστυφύλακας Πολύβιος Κουτσόγιωργας και ο χωροφύλακας Παναγιώτης Βαζούρας.

Η προσέγγιση του εργατικού  λαϊκού κινήματος από αστούς αξιωματικούς και άλλα πρώην μέλη των αστικών κατασταλτικών μηχανισμών υπήρξε σε ορισμένες περιπτώσεις το αποτέλεσμα της συστηματικής δουλειάς των κομμουνιστών στο στράτευμα στα χρόνια του Μεσοπολέμου που ευδοκίμησε στο πλαίσιο της ΕΑΜικής Αντίστασης και του ΕΛΑΣίτικου αγώνα, για να ενισχύσει στη συνέχεια την πάλη του ΔΣΕ. Η προηγούμενη ηρωική δράση του ΚΚΕ δημιούργησε τις προϋποθέσεις ώστε και πολλοί κληρωτοί του αστικού στρατού να περάσουν στις γραμμές του ΔΣΕ.

Ξεχωριστή ήταν η συμβολή και όσων έδρασαν στις πόλεις ενάντια στην τρομοκρατία του αστικού κράτους και για την προστασία των λαϊκών αγωνιστών, για τη φυγάδευσή τους στα πεδία των μαχών.

Ανάμεσα στους δεκάδες χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ συμμετείχαν και άνθρωποι των Επιστημών, των Γραμμάτων και των Τεχνών, όπως οι λογοτέχνες Δημήτρης Χατζής, Φώτης Αγγουλές, Γιώργης Σεβαστίκογλου, Τάκης Αδάμος, Γιώργης Λαμπρινός, Δημήτρης Ραβάνης  Ρεντής, Μήτσος Αλεξανδρόπουλος, Αλέξης Πάρνης, Νίκος Κυτόπουλος, Κώστας Πουρνάρας (Μπόσης), Ανθος Φιλήτας (Άνθιμος Χατζηανθίμου), Βασίλης Πηγής, Νίκος Παπανδρέου, ο ιστορικός Γιώργης Ζωίδης, ο σκηνοθέτης Μάνος Ζαχαρίας, ο οπερατέρ και φωτογράφος Απόστολος Μουσούρης, ο φωτογράφος Φώτης Ματσάκας, οι ηθοποιοί Γιάννης Βεάκης, Αντώνης Γιαννίδης, οι εικαστικοί Γιώργος Δήμου, Γιώργος Γούλας και άλλοι.

Υποστήριξαν τον ΔΣΕ από χώρες του εξωτερικού, όπου βρίσκονταν, ο γλύπτης Μέμος Μακρής, η χαράκτρια Ζιζή Μακρή, ο φιλόλογος Γιώργης Αθανασιάδης, οι λογοτέχνες Έλλη Αλεξίου, Μέλπω Αξιώτη, Θεοδόσης Πιερίδης, Έλλη Λαμπρίδη, Θράσος Καστανάκης και πολλοί ακόμα.

Στο πλευρό του ΔΣΕ βρίσκονταν από κάθε μετερίζι, όπως αυτό των εξοριών, των φυλακών, των διώξεων ή άλλο, ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης, μια πλειάδα συγγραφέων και ποιητών, όπως οι Γιάννης Ρίτσος, Κώστας Βάρναλης, Άγγελος Σικελιανός, Τάσος Λειβαδίτης, Θέμος Κορνάρος, Κώστας Γιαννόπουλος, Νικηφόρος Βρεττάκος, Μανώλης Αναγνωστάκης, Τίτος Πατρίκιος, Βικτωρία Θεοδώρου, Διδώ Σωτηρίου, Ανδρέας Φραγκιάς, Μιχάλης Κατσαρός, Στρατός Δούκας, Γιώργος Κοτζιούλας, Μενέλαος Λουντέμης, Νίκος Καρούζος, Νίκος Καββαδίας, Γιώργος Βαλέτας, Κώστας Καλατζής (Θεσσαλός), Άλκη Ζέη, Γαλάτεια Καζαντζάκη, ο χαράκτης Α. Τάσσος, οι εικαστικοί Γιώργης Φαρσακίδης, Γιάννης Στεφανίδης, Βάλιας Σεμερτζίδης, Βασίλης Αρμάος, Δημήτρης Γιολδάσης, Θωμάς Μώλος, Χρήστος Δαγκλής, Βασίλης Βλασίδης, Βάσω Κατράκη, Κατερίνα Χαριάτη - Σισμάνη, ο μουσικοκριτικός Φοίβος Ανωγειανάκης, ο μουσικοσυνθέτης Αλέκος Ξένος, ο σκηνοθέτης Νίκος Κούνδουρος ο καθηγητής Πανεπιστημίου Γιάννης Ιμβριώτης, η παιδαγωγός Ρόζα Ιμβριώτη, ο κριτικός Τέχνης Μάρκος Αυγέρης, οι ιστορικοί Γιάννης Κορδάτος και Δημήτρης Φωτιάδης, οι ηθοποιοι Μάνος Κατράκης, Αλέκα Παΐζη, Τζαβαλάς Καρούσος, Τίτος Βανδής, Ασπασία Παπαθανασίου, Ολυμπία Παπαδούκα, Μαλαίνα Ανουσάκη, Μαρία Φωκά, Αργυρώ Βόκοβιτς, Καίτη Ντιριντάουα, Ταϋγέτη, Νίκος Φέρμας, Γιώργος Γιολάσης, Κώστας Μπαλαδήμας, η ηθοποιός και λογοτέχνης Ζωρζ Σαρή, ο στιχουργός Κώστας Βίρβος, ο μουσικοσυνθέτης Θόδωρος Δερβενιώτης και πολλοί άλλοι.

Επίσης, χιλιάδες αγωνιστές, στις φυλακές και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα των καιρών, γράφοντας ποιήματα ή εκφράζοντας τον λαϊκό αγώνα μέσα από τη ζωγραφική και τα σκίτσα. Ο αγώνας του ΔΣΕενέπνευσε και ξένους ποιητές παγκόσμιας εμβέλειας, όπως τον Να ζίμ Χικμέτ, τον Πάμπλο Νερούντα, τον Πωλ Ελυάρ και άλλους.

Η ιδεολογική  πολιτική δουλειά
στη διάρκεια της σκληρής ταξικής
αναμέτρησης

Αποφασιστικός παράγοντας στη λειτουργία του ΔΣΕ, στην εμψύχωση των μαχητών και μαχητριών του, στη διαπαιδαγώγηση και στην πολιτική στάση τους απέναντι στον άμαχο πληθυσμό, αλλά και στους φαντάρους του αστικού στρατού, ήταν ο ρόλος των Πολιτικών Επιτρόπων. Ενδεικτικά αναφέροντι οι: Νίκος Μπελογιάννης, Γιάννης Σαλάς, Βαγγέλης Ρογκάκος, Γιώργης Ερυθριάδης (Πετρής), Μήτσος Βαμβακάς, Λεωνίδας Στρίγκος, Νίκος Κανακαρίδης (Λάμπρος), Κώστας Λουλές, Κώστας Λαουτάρης, Γιώργος Κλαΐνος, Νιόνιος Τραϊφόρος, Παναγιώτης Υφαντής (Ηρακλής), Κώστας Καρκάνης (Τάκης), Νίκος Κλιάφας, Πέτρος Ιωσηφίδης, Σόνια Ελευθεριάδου, Ροΐδης Μιχαλάκης, Κατίνα-Τσβέτα Ανδρεοπούλου, Ελευθερία Ιωαννίδου, Κοσμάς Μπουκοβίνας, Λυδία Καλαϊτζίδου, Ασπασία Δασκαλοπούλου, Αντώνης Αντωνιάδης (Σίμος), Αριστείδης Θεοχάρης, Χρυσούλα Γκόγκογλου, Γιάννα Τρικαλινού, Μανώλης Φραγκιαδάκης, Μαρία Βέλιου (Παρασκευούλα), Δημήτρης Κύρλας, Μελπομένη Δημανοπούλου, Αθανασία Καλαϊτζίδου, Στέργιος Πράττος.

Γενικότερα, η ιδεολογικοπολιτική δουλειά στον ΔΣΕ αναδείχθηκε σε κρίσιμο στήριγμα του στρατιωτικού  πολιτικού στόχου, θωράκισε τους μαχητές και τις μαχήτριες του, έκανε εφικτή την τρίχρονη εποποιία τους.

Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η εκδοτική δραστηριότητα στις γραμμές του ΔΣΕ, που περιλάμβανε τα έντυπα: «Εξόρμηση», «Προς τη Νίκη», «Δημοκρατικός Στρατός», «Νέος Μαχητής», «Αγροτικός Αγώνας», «Μαχήτρια», «Αγωνίστρια», «Παρτιζάνο» και άλλα. Πέρα από το κεντρικό τυπογραφείο του ΔΣΕ, κάθε Αρχηγείο Μεραρχίας έβγαζε καθημερινό δελτίο ειδήσεων και την εφημερίδα του. Ξεχωριστές εφημερίδες εκδίδονταν στη γλώσσα των σλαβόφωνων, αλλά και των μουσουλμάνων της Θράκης.

Την ίδια περίοδο, κυκλοφορούσαν παράνομα: Στην Αθήνα και στον Πειραιά ο «Ριζοσπάστης», στη Θεσσαλονίκη η «Λαϊκή Φωνή», στον Βόλο η «Λευτεριά», στη Λάρισα η «Λαϊκή Φωνή». Παράνομες κομματικές εφημερίδες κυκλοφορούσαν και σε άλλες περιοχές, όπως ο «Μωρηάς» στην Πελοπόννησο, οι «Γκιναίοι» στη Σάμο κ.ά. Επίσης, συγκροτήθηκε το εκδοτικό «Ελεύθερη Ελλάδα», που εξέδωσε εκατοντάδες βιβλία σε χιλιάδες αντίτυπα.

Από τον Ιούλη του 1947 εξέπεμπε αρχικά από το Βελιγράδι και στη συνέχεια από το Βουκουρέστι ο ραδιοφωνικός σταθμός «Ελεύθερη Ελλάδα», με κομματική υπεύθυνη την Αφροδίτη Νοδάρα (Ελένη Μακρή), συντάκτες τους Γιώργη Αγγουράκη (Αλέκος Ψηλορείτης), Περικλή Καλοδίκη, Δημήτρη Χατζή, Μαριάννα Βεάκη και εκφωνητές τους Τάκη Λειβαδά και Γιάννα Καλοδίκη.

Η διαφώτιση εκφράστηκε με την καταπολέμηση του αναλφαβητισμού (σε συνθήκες πολέμου μάλιστα), αλλά και με ιδεολογικά μαθήματα, διαλέξεις και ομιλίες στους μαχητές και τις μαχήτριες του ΔΣΕ, που επικεντρώνονταν στην ανύψωση του ηθικού, αλλά και στην ενημέρωση για τις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις και τα καθήκοντα του ΔΣΕ. Ακόμα, κάτω από τις ριπές των πολυβόλων και τις εκρήξεις των οβίδων, πραγματοποιούνταν μαθήματα για το Πρόγραμμα και το Καταστατικό του ΚΚΕ.

Στα χωριά και τις πόλεις, τμήματα του ΔΣΕ σκορπούσαν έντυπο υλικό ή το τοιχο κολλούσαν. Αξιοποιήθηκαν και οι τηλεβόες, με τους οποίους τα τμήματα του ΔΣΕ απευθύνονταν και στους στρατιώτες του αστικού στρατού, καλώντας τους να μην πολεμούν ενάντια στον αγωνιζόμενο λαό. Όποτε επέτρεπαν οι συνθήκες, ειδικότερα στις επετείους, στα διάφορα τμήματα του ΔΣΕ, αλλά και στις ελεύθερες περιοχές, διοργανώνονταν ψυχαγωγικές βραδιές με θεατρικά σκετς, απαγγελίες ποιημάτων και τραγούδια. Είχαν οργανωθεί θίασος και κινηματογραφικό συνεργείο.

Για την οργάνωση και τη διεξαγωγή της πολιτικής διαφώτισης είχε συγκροτηθεί Γραφείο Διαφώτισης στο Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ. Στην κεντρική διαφώτιση συμμετείχαν, ανάμεσα σε άλλους, οι Τάκης Μαμά τσης, Παναγιώτης Μαυρομάτης, Γαβρίλος Παπαδόπουλος, Ζήνων Ζορζοβίλης, Παρίσης Αγγελίδης, Βάσος Γεωργίου, Νίκος Σιμιτζής, Πασχάλης Πασχαλέφσκι, Απόστολος Σπήλιος.

Όλα τα προηγούμενα εξηγούν γιατί από τα υπάρχοντα των μαχητών και μαχη τριών του ΔΣΕ έλειπαν συχνά τα πολεμοφόδια και τα τρόφιμα, αλλά ποτέ η εφημερίδα και το βιβλίο. Εξηγούν ακόμα την ανθεκτι κότητά τους απέναντι στις πρωτόγνωρες δυσκολίες της ένοπλης πάλης, το υψηλό φρόνημα, τη μαχητικότητα, την κατάκτηση της πολεμικής τέχνης και γενικά την αποτε λεσματικότητα στην πολεμική αναμέτρηση με τις υπέρτερες και καλύτερα εξοπλισμένες δυνάμεις του αστικού στρατού, ακόμα και όταν η πλάστιγγα είχε γείρει οριστικά εις βάρος του ΔΣΕ.

Η γυναίκα στον ΔΣΕ

Σημαντική ήταν η συμμετοχή των γυναικών στη δράση του ΔΣΕ, οι οποίες αποτελούσαν περίπου το 1/4 της συνολικής του δύναμης. Χίλιες είκοσι επτά (1.027) γυναίκες αναδείχτηκαν στον βαθμό του αξιωματικού και υπαξιωματικού του ΔΣΕ. Στα τέλη του 1948, πάνω από το 20% της σύνθεσης των λαϊκών οργάνων των απελευθερωμένων περιοχών ήταν γυναίκες.

Στις τότε συνθήκες της Ελλάδας, αλλά και ευρύτερα στον καπιταλιστικό κόσμο, όπου κυριαρχούσε η αντιδραστική αντίληψη για την κατωτερότητα του γυναικείου φύλου και όπου η ανισοτιμία της γυναίκας ήταν θεσμικά κατοχυρωμένη (δεν είχε ακόμα ούτε δικαίωμα ψήφου), ο ΔΣΕ εξύψωσε την εργάτρια και την κοπέλα του χωριού σε πρωταγωνίστρια των πολιτικών εξελίξεων, που άνοιγε τον δρόμο για μια καλύτερη ζωή. Σε αυτό συνέβαλε η ειδική δουλειά για τις γυναίκες που γινόταν στις γραμμές του ΔΣΕ και εκφράστηκε με τη δημιουργία της «Πανελλαδικής Δημοκρατικής Ένωσης Γυναικών» της οποίας πρόεδρος ήταν αρχικά η Χρύσα Χατζηβασιλείου και στη συνέχεια η Ρούλα Κουκούλου.

Η γυναίκα στον ΔΣΕ αποδείχθηκε ισάξια με τον άνδρα συναγωνιστή της. Οι μαχήτριες του ΔΣΕ προκαλούσαν δέος στον πολλαπλάσιο και καλύτερα εξοπλισμένο αστικό ανδρικό στρατό. Ο «δοξασμένος» ελληνικός αγγλικός αμερικανικός στρατός ένιωθε ταπεινωμένος, όταν οι γυναίκες του ΔΣΕ, μαζί με τους άνδρες συμμαχητές τους, κέρδιζαν μάχες κλονίζοντας το ηθικό του. Ειδικά στις Υγειονομικές Υπηρεσίες ένα μεγάλο τμήμα των τραυματιοφορέων ήταν γυναίκες. Οι μαχήτριες της Υγειονομικής Υπηρεσίας που έπεσαν στο καθήκον τιμήθηκαν με το παράσημο «Ηλέκτρα». Οι γυναίκες προσέφεραν ακόμα στη Λαϊκή Πολιτοφυλακή και στα μετόπισθεν του εχθρού, με το σκόρπισμα προκηρύξεων, τη μετάδοση ειδήσεων, την οργάνωση λαϊκών διαμαρτυριών, αλλά και ως σύνδεσμοι ή συγκεντρώνοντας πληροφορίες.

Ο ΔΣΕ ανέδειξε χιλιάδες ηρωίδες, απλές μαχήτριες ή και με την ευθύνη του στρατιωτικού διοικητή και του Πολιτικού Επιτρόπου. Από τις φωτεινές μορφές των γυναικών μαχητριών είναι αδύνατο να ξε χωριστεί μία, γιατί οι φαινομενικά ξεχωριστές ιστορίες αίματος, αυτοθυσίας, πίστης στα ιδανικά ενώνονται σε μία ενιαία ιστορία, εκείνη των χιλιάδων ανδρών και γυναικών που τίμησαν το ΚΚΕ, στρατεύτηκαν στον ΔΣΕ, έζησαν και θυσιάστηκαν ηρωικά για τον λαό.

Εκπρόσωποί τους στα βουνά και στις πόλεις οι τιμημένες νεκρές ηρωίδες του ΚΚΕ: Ειρήνη - Μίρκα Γκίνη, Βαγγελίτσα Κουσιάντζα, Αθηνά Μπενέκου, Βαγγελιώ Κλάδου, Μαρία Μποράκη, Μαρία Λιουδάκη, Αντζουλέτα Μερκούρη, Διονυσία Γρηγοράτου, Ελένη Οικονόμου, Ιορδάνα Σλατνίκου, Γερμανία Παΐκου, Τασία Κωνσταντινίδου, Ελένη Χρόνη, Περιστέρα Βλάχου, Πολυξένη Κανονίδου, Κούλα Ελευθεριάδου, Ισμήνη Σιδηροπούλου.

Η Υγειονομική Υπηρεσία του ΔΣΕ

Αναντικατάστατη υπήρξε στον αγώνα του ΔΣΕ η συμβολή της Υγειονομικής Υπηρεσίας του. Στην αρχή της οργάνωσής της στερούνταν γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό, καθώς και τα πιο στοιχειώδη μέσα. Χρησιμοποιούνταν πανιά και πουκάμισα για γάζες, ενώ για βαμβάκι αυτό που έβγαζε ο λαός των χωριών απ’ τα μαξιλάρια και τα παπλώματά του. Με την ακούραστη προσπάθεια μαχητών και υποστηρικτών του ΔΣΕ χτίστηκαν νοσοκομεία, το μεγαλύτερο στη Σκάλα Γράμμου, καθώς και στο Καϊμακτσαλάν και στην περιοχή των Πρεσπών, στον Ταΰγετο, στο Βίτσι, στα Ψιανά, στο Ζαγόρι, στη Σπινάσα και σε πολλές ακόμα περιοχές. Στα νοσοκομεία του ΔΣΕ δεν περιθάλπονταν μόνο οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ, αλλά και οι κάτοικοι των απελευθερωμένων περιοχών, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις δεν είχαν δεχτεί πότε στο παρελθόν οργανωμένη υγειονομική περίθαλψη.

Παράλληλα, αντιμετωπίστηκε, όσο αυτό ήταν δυνατό, η έλλειψη νοσηλευτικού προσωπικού, με την οργάνωση Σχολών. Από τη Σχολή Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών του ΔΣΕ αποφοίτησαν συνολικά 152 και ονομάστηκαν Ανθυπολοχαγοί της Υγειονομικής Υπηρεσίας. Αργότερα, ακολούθησε νέα σειρά με άλλους 75. Από τη Σχολή Νοσοκόμων αποφοίτησαν πάνω από 300 άντρες και γυναίκες.

Στην οργάνωση και λειτουργία της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ είχαν αποφασιστική συμβολή οι γιατροί και ορισμένοι φοιτητές Ιατρικής. Ανάμεσά τους ο καθηγητής της Ιατρικής Πέτρος Κόκκαλης, ο επιδημιολόγος Χρήστος Δάμκας, οι γιατροί Γιώργος Τζαμαλούκας, Νώντας Σακελλαρίου, Νίκος Κοκουλιός ή Παλιούρας, Στέφανος Χουζούρης, Γιώργος Νεδέλκος, Τάκης Σκυφτής, Βασίλης Δαδαλιάρης, Αυγή Κτενά, Καίτη Νικολέττου  Γκιζέλη, Καίτη Ποτήρη, Βασιλική Κριτσίκη, η φοιτήτρια Πάτρα Μονά ή Σπέγγου. Συνέβαλαν, επίσης, εθελοντές γιατροί από άλλες χώρες, όπως ο Ούγγρος γιατρός Τιμπόρ, αλλά και γιατροί του αστικού στρατού που προσχώρησαν στον ΔΣΕ, όπως ο Παναγιώτης Πετρόπουλος, ο Δρόσος Σκυλλάς και άλλοι.

Οι λιγοστοί γιατροί, με τη βοήθεια του υγειονομικού και άλλου προσωπικού, παρά τις τρομακτικές ελλείψεις, την πλήρη απουσία των κατάλληλων συνθηκών που απαιτούσε το έργο τους, επιτέλεσαν άθλους, διεξάγοντας μια συνεχή πάλη ενάντια στον θάνατο. Κατάφεραν να περιθάλψουν και να σώσουν τη ζωή χιλιάδων μαχητών και μαχητριών του ΔΣΕ. Μόνο στον χώρο Γράμμου  Βίτσι περιέθαλψαν περί τους 12.000 μαχητές και μαχήτριες.

Όσα κατόρθωσαν οι γιατροί και οι υγειονομικοί του ΔΣΕ πήγαζαν απ’ την πίστη στο δίκιο του αγώνα του. Πολλοί θυσιάστηκαν, ιδιαίτερα από τους τραυματιοφορείς.

Μνημείο προλεταριακού διεθνισμού

Η ακτινοβολία του ΔΣΕ και η βαθιά του σύνδεση με τις ανάγκες και την πάλη των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων αποτυπώθηκε και στο γεγονός ότι στα ελεύθερα βουνά της Ελλάδας, διανύοντας συχνά τεράστιες αποστάσεις και ερχόμενοι αντιμέτωποι με πολλαπλούς κινδύνους κατέφτασαν για να ενισχύσουν τον αγώνα του ναυτεργάτες, ομογενείς και μετανάστες από όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, Κύπριοι και άλλοι εθελοντές.

Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Τούρκου κομμουνιστή Μιχρί Μπελί (καπετάν Κεμάλ), ο οποίος έφτασε μέσω Σόφιας στην Ελλάδα, εντάχθηκε στον ΔΣΕ και προσπάθησε να στρατολογήσει μαχητές από τη μουσουλμανική μειονότητα μέχρι τον σοβαρό τραυματισμό του. Για την πάλη του στις γραμμές του ΔΣΕ εναντίον της ελληνικής καπιταλιστικής εξουσίας και των διεθνών συμμάχων της και για τη γενικότερη πολιτική του δράση δέχτηκε αλλεπάλληλες διώξεις από το τουρκικό καπιταλιστικό κράτος. Η ιστορία του αποδεικνύει τις τεράστιες δυνάμεις και δυνατότητες του προλεταριακού διεθνισμού, όπως και την ενότητα των καπιταλιστικών κρατών απέναντι στον κοινό ταξικό εχθρό, παρά τις μεταξύ τους αντιθέσεις.

Η προσήλωση του ΚΚΕ στον προλεταριακό διεθνισμό κατά την περίοδο των σκληρών ταξικών αναμετρήσεων του Μεσοπολέμου και η μάχη του για την ισοτιμία και τα δικαιώματα των μειονοτικών πληθυσμών δυσκόλεψε τις αρχές της τριπλής φασιστικής κατοχής να τους αξιοποιήσουν για να διασπάσουν τον πληθυσμό και να χτυπήσουν την Αντίσταση (όπως συνέβη σε πολλές κατακτημένες από τον Άξονα χώρες). Οι ακατάλυτοι δεσμοί που διαμορφώθηκαν στα χρόνια του Μεσοπολέμου και της ΕΑΜικής Αντίστασης εκφράστηκαν και στη διάρκεια του αγώνα του ΔΣΕ. Πέρα από ορισμένους μαχητές που προέρχονταν από τη μουσουλμανική μειονότητα, σημαντικός ήταν ο αριθμός των Βλάχων της Θεσσαλίας που πολέμησαν στις γραμμές του ΔΣΕ. Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι η σημαντικότερη στήριξη προς τον ΔΣΕ προήλθε από τους σλαβόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας, μέσα από τους οποίους στρατολογήθηκαν χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ.

Ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν διεθνιστικός Το ΚΚΕ, στις συνθήκες που έξεφρασε ο λόγος του Τσόρτσιλ στο Φούλτον περί «σιδηρού παραπετάσματος» (Μάρτης 1946) το Δόγμα Τρούμαν και το Σχέδιο Μάρσαλ, (Μάρτης 1947) και η ίδρυση του ΝΑΤΟ (Απρίλης 1949), εκπλήρωσε στο ακέραιο τι διεθνιστικό χρέος του απέναντι στην εργατική τάξη και τα άλλα Κομμουνιστικά Κόμματα, με τεράστιες θυσίες και με τρόπο μοναδικό στον καπιταλιστικό ευρωπαϊκό χώρο.

Η μεγάλη διεθνιστική προσφορά του ΚΚΕ και του ΔΣΕ συνίσταται κυρίως στο ότι συγκρούστηκαν με την καπιταλιστική εξουσία, γεγονός που αποτελεί ξεχωριστή παρακαταθήκη για τη μετέπειτα δράση του ΚΚΕ και του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος. Αποδεικνύεται και από το ότι υποχρέωσαν τις δύο πιο ισχυρές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, τη Μ. Βρετανία και τις ΗΠΑ, να έχουν στραμμένη ενεργά την προσοχή τους στο ένοπλο λαϊκό κίνημα της Ελλάδας, να χρηματοδοτούν την εγχώρια αστική τάξη, για να σταθεί στα πόδια της. Ταυτόχρονα, ο ΔΣΕ λειτούργησε ως ασπίδα των Λαϊκών Δημοκρατιών της Αλβανίας, της Γιουγκοσλαβίας, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στα κρίσιμα χρόνια 1946 1949.

Το Πανενωσιακό Κομμουνιστικό Κόμμα (Μπολσεβίκοι) της Σοβιετικής Ένωσης και άλλα Κομμουνιστικά Κόμματα εκδήλωσαν τη διεθνιστική τους αλληλεγγύη και συμπαράσταση, έστω και με διαφορετική διαβάθμιση μεταξύ τους και παρά τις αδυναμίες και τις αντιφάσεις στη στρατηγική τους. Συνεισέφεραν καθοριστικά στην τρίχρονη εποποιία του ΔΣΕ, υποδέχτηκαν και φιλοξένησαν 25.000 παιδιά (που κυριολεκτικά σώθηκαν από την πείνα, τους βομβαρδισμούς και τα «αναμορφωτήρια» της βασίλισσας Φρειδερίκης). Βοήθησαν στην αντιμετώπιση των συνεπειών της συντεταγμένης υποχώρησης των δυνάμεων του ΔΣΕ μετά την τελευταία μάχη στον Γράμμο. Στη συνέχεια, υποδέχτηκαν πάνω από 55.000 πολιτικούς πρόσφυγες, που βρήκαν στα κράτη της σοσιαλιστικής οικοδόμησης θερμή φιλοξενία, εργασία, μόρφωση και πολιτισμό, ασφάλεια για τους ίδιους και τις νεότερες γενιές των πολιτικών προσφύγων.

Σημαντική ήταν η διεθνής αλληλεγγύη προς τον ΔΣΕ που αναπτύχθηκε από δυνάμεις του εργατικού  λαϊκού, του κομμουνιστικού κινήματος σε καπιταλιστικές χώρες. Μία από τις πολλές εκφράσεις της αποτέλεσε η επίσκεψη γαλλικής αντιπροσωπείας στην Ελεύθερη Ελλάδα και στο Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ το 1949, που συμπεριλάμβανε τον μεγάλο ποιητή Πωλ Ελυάρ.

Ο Πωλ Ελυάρ της ποίησης, της αγάπης, του αγώνα. Ο ποιητής που μάχεται στο κατεχόμενο Παρίσι, στην Γκερνίκα που σπαράζεται από τον φασισμό, στην Ελλάδα που αντιστέκεται στην Καισαριανή, τον Υμηττό και τον Γράμμο. Ο καλλιτέχνης του ντανταϊσμού και του σουρεαλισμού.
Ο Πωλ Ελυάρ της στρατευμένης ποίησης στους λαούς, στους αγώνες τους, στα όνειρά τους και την ανθρωπιά, του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης και των συνεδρίων για την υπεράσπιση του πολιτισμού στα δίσεκτα χρόνια. Ο ποιητής που με το έργο του «ρίχνει το δεμάτι των σκοταδιών στη φωτιά» και μας υπενθυμίζει διαρκώς το όραμα της ευτυχίας του κόσμου, για να μη λαθεύουμε, να μη δειλιάζουμε, να μην οπισθοχωρούμε, να μην δεχτούμε ποτέ τον «ίσκιο», οτιδήποτε ταπεινώνει την ανθρώπινη ύπαρξη.
Ο δημιουργός της "Πρωτεύουσας του Πόνου", της "Ελευθερίας" και της "Μάχης της Αθήνας". Ο Πωλ Ελυάρ του Τζαρά, του Μπρετόν, του Λεζέ, του Αραγκόν, του Πικάσο, του Ελύτη, του Ρίτσου. Ο ποιητής του τώρα και του αύριο. Ο Πωλ Ελυάρ της βαθιάς πίστης στον κομμουνισμό. Δικός μας ποιητής και του κόσμου όλου.

           Πωλ Ελυάρ:
       "Η ζωή είναι μάταιη - αν πάνω απ' όλα δεν υπηρετεί τη ζωή"

Τα προβλήματα στρατηγικής του Διεθνούς
Κομμουνιστικού Κινήματος και η επίδρασή τους
στην έκβαση της ένοπλης ταξικής σύγκρουσης

Ωστόσο, η όξυνση της ταξικής πάλης σε διεθνές επίπεδο αμέσως μετά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου δεν βρήκε ιδεολογικά  πολιτικά και οργανωτικά προετοιμασμένο το Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα, στο οποίο διεξαγόταν ήδη έντονη διαπάλη, στη βάση των προβλημάτων στρατηγικής, που είχαν εκδηλωθεί ήδη πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Παρά τη σημαντική ενίσχυση των κομμουνιστικών δυνάμεων στην Ευρώπη και την Ασία, ούτε εκτιμήθηκε αντικειμενικά ο διεθνής συσχετισμός που παρέμενε συνολικά αρνητικός, ούτε καθορίστηκε η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την ταξική πάλη σε διεθνές επίπεδο με βάση τον χαρακτήρα της εποχής.

Το πρωταρχικό ήταν ότι από τα Κομμουνιστικά Κόμματα δεν εκτιμήθηκε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος ως ιμπεριαλιστικός και από τις δύο πλευρές των καπιταλιστικών κρατών που συμμετείχαν και δεν διακηρύχτηκε ως κοινός στρατηγικός στόχος η πάλη για την έξοδο από τον πόλεμο με την κατάχτηση της εργατικής εξουσίας. Οι συμμαχικές συμφωνίες της ΕΣΣΔ με τις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία (στη συνέχεια και με τη Γαλλία) για τη διαμόρφωση των μεταπολεμικών καθεστώτων δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν ούτε την «εξανθρώπιση» του καπιταλισμού, ακόμα και στα καπιταλιστικά κράτη που χαρακτηρίζονταν από αναπτυγμένη τεχνολογία, ούτε την ειρηνική συνύπαρξη σοσιαλισμού  καπιταλισμού.

Η ταλάντευση ανάμεσα στις συμφωνίες και τις εκδηλώσεις του «Ψυχρού Πολέμου» συγκρότησε το πλαίσιο εντός του οποίου το Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα, πρωταρχικά η Σοβιετική Ένωση και τα Κομμουνιστικά Κόμματα των χωρών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, δεν κράτησε σε όλη την περίοδο του αγώνα του ΔΣΕ την ίδια στάση αναφορικά με τη γενίκευση της ένοπλης πάλης στην Ελλάδα. Η διαφοροποίηση της στάσης των Κομμουνιστικών Κομμάτων εξουσίας στη διάρκεια του αγώνα του ΔΣΕ σχετιζόταν με το πώς εκτιμούσαν τις προθέσεις και τους σχεδιασμούς των πρώην συμμάχων τους στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο καπιταλιστικών κρατών, κυρίως των ΗΠΑ. Σχετιζόταν με την αποτίμηση της στάσης των τελευταίων απέναντι στις υπό διαμόρφωση εργατικές  λαϊκές εξουσίες των βαλκανικών χωρών και των άλλων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Σε πρώτη φάση θεωρούσαν πιθανή μια ιμπεριαλιστική επίθεση στην Αλβανία και στη Βουλγαρία ή στην Πολωνία και εκτιμούσαν ότι η εξαρχής γενίκευση της ένοπλης πάλης στην Ελλάδα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αφορμή μιας νέας παγκόσμιας σύρραξης, την οποία και προσπαθούσαν να αποτρέψουν. Στη συνέχεια όταν οι ΗΠΑ εξήγγειλαν το Σχέδιο Μάρσαλ και το Δόγμα Τρούμαν, η γενίκευση της ένοπλης πάλης βρήκε τη σύμφωνη γνώμη των αδελφών ΚΚ, χωρίς να συνοδευτεί με ανάλογη βοήθεια στο ύψος που ζητούσε το ΚΚΕ, εκτιμώντας και την επίδραση που ασκούσε στην πορεία της ένοπλης σύγκρουσης η στήριξη των καπιταλιστικών κρατών προς τον αστικό στρατό.

Οι εξελίξεις περιπλέχτηκαν ακόμα περισσότερο μετά την κρίση στις σχέσεις ανάμεσα στην Κομινφόρμ (όπου συμμετείχαν τα Κομμουνιστικά Κόμματα των χωρών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης και της Ιταλίας και Γαλλίας) και στη Γιουγκοσλαβία. Στη συνέχεια, με την ίδρυση του ΝΑΤΟ, η Σοβιετική Ένωση τάχτηκε υπέρ του σταματήματος του ένοπλου αγώνα.

Συνολικότερα, ο αγώνας του ΔΣΕ βρέθηκε εκείνη την περίοδο υπό την επιρροή των αδυναμιών και των αντιφάσεων στη στρατηγική του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος, που επέδρασαν και στη δική του στρατηγική. Αυτές οι αντιφάσεις εκφράζονταν συνολικότερα στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ, που ενώ πρωτοστάτησε στην οργάνωση του ένοπλου ταξικού αγώνα, δεν έθεσε καθαρά και έγκαιρα τον στόχο της επαναστατικής εργατικής εξουσίας, αλλά επιδίωκε μια εξουσία μεταβατική ανάμεσα στην καπιταλιστική και τη σοσιαλιστική. Αυτό ήταν το πολιτικό περιεχόμενο της «Λαοκρατίας» που έμπαινε ως πολιτικός στόχος στο Πρόγραμμα του ΚΚΕ.

Επρόκειτο για μια παραλλαγή της ρεφορμιστικής στρατηγικής ειρηνικής μετάβασης στον σοσιαλισμό που επανειλημμένα δοκιμάστηκε, αλλά ποτέ δεν δικαιώθηκε σε όλη την Ιστορία του διεθνούς εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος. Αντίθετα οδήγησε άλλοτε στη συντριβή του εργατικού  λαϊκού και κομμουνιστικού κινήματος και άλλοτε στην ενσωμάτωσή του. Απόρροια της ίδιας στρατηγικής αποτελούσε και η επιδίωξη μιας συμφωνίας ΔΣΕ  αστικού στρατού που θα οδηγούσε στη «δημοκρατική εξομάλυνση».

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν «από χέρι χαμένος», όπως ισχυρίζονται οι δυνάμεις του οπορτουνισμού. Υπήρχαν περιθώρια έγκαιρης οργάνωσής του, πιο ουσιαστικής στήριξης από το Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα, περιθώρια που δεν εξαντλήθηκαν λόγω αδυναμιών σε στρατηγικής σημασίας ζητήματα. Η έγκαιρη αλλαγή της στρατηγικής του ΚΚΕ, τουλάχιστον στο 7^ο Συνέδριο (1945), ήταν αυτή που μπορούσε να οδηγήσει στην αποφασιστική οργάνωση και στην έγκαιρη γενίκευση της λαϊκής ένοπλης πάλης και εξέγερσης με επίκεντρο τις μεγάλες πόλεις (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και άλλες) μέσα στο 1946 παρά τη διαφορετική θέση του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος και τις ταλαντεύσεις που εμφανίζονταν στο εσωτερικό του ΚΚΕ.

Το 1946 δεν είχε σταθεροποιηθεί πλήρως η αστική εξουσία και η Μ. Βρετανία είχε επίσης δυσκολίες, που της υπαγόρευαν την άμεση αποχώρηση των στρατευμάτων της από την Ελλάδα, ιδιαίτερα σε περίπτωση πανελλαδικής εξάπλωσης της ένοπλης αναμέτρησης. Την ίδια περίοδο, ο αστικός στρατός δεν είχε ακόμα αναδιοργανωθεί και εσωτερικό του υπήρχαν πολλές οργανωμένες δυνάμεις του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, ενώ δεν είχαν ερημώσει και τα χωριά που αποτέλεσαν στη συνέχεια βάση στήριξης του ΔΣΕ. Το 1946, οι κομμουνιστές και οι άλλοι ΕΑΜί τες αγωνιστές κυριαρχούσαν σε όλα τα συνδικάτα και τους Αγροτικούς Συλλόγους και Συνεταιρισμούς, σε πολιτιστικούς και αθλητικούς οργανισμούς, ακόμα και στον ΣΕΓΑΣ. Στα αστικά κέντρα παρέμεναν ελεύθεροι πολλές χιλιάδες έμπειροι κομμουνιστές και ΕΑΜίτες, που τους επόμενους μήνες θα έπεφταν θύματα των διώξεων του καπιταλιστικού κράτους.

Το πρόβλημα της σχέσης του ένοπλου αγώνα ανάμεσα στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο, που εξελίχτηκε στην πορεία σε πρόβλημα εφεδρειών του ΔΣΕ, είχε πολύ βαθύτερες ρίζες, οφειλόταν στη μεγάλη καθυστέρηση γενίκευσης του ένοπλου αγώνα. Σε αυτό οφειλόταν και η ελάχιστη παρουσία του εργατικού στοιχείου στη σύνθεση του ΔΣΕ.

Με άλλα λόγια, το ΚΚΕ, αν και επέδειξε αντανακλαστικά στην επίθεση του ταξικού αντιπάλου και αποφασιστικότητα στη σύγκρουση μαζί του, δεν μπόρεσε έγκαιρα να βγάλει βαθύτερα ιδεολογικά  πολιτικά συμπεράσματα από την πορεία του ΕΑΜικού κινήματος στη διάρκεια της τριπλής φασιστικής κατοχής και της μεγάλης ταξικής σύγκρουσης του Δεκέμβρη του 1944. Δεν κατόρθωσε μέσα στο καμίνι της ταξικής σύγκρουσης να κάνει αποφασιστική στροφή στη στρατηγική του, όπως έκανε για παράδειγμα το Κόμμα των Μπολσεβίκων στη Ρωσία μετά την επανάσταση του Φλεβάρη του 1917, καθοδηγώντας τη νικηφόρα Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση.

Στον αγώνα του ΔΣΕ επιδρούσε αρνητικά και η αντίληψη ότι η όξυνση της ταξικής πάλης στην Ελλάδα θα μπορούσε να αποβεί σε βάρος της ΕΣΣΔ και των άλλων χωρών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Ήταν κατανοητή η θέληση της ΕΣΣΔ και των άλλων κρατών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης να ανακάμψουν από τον τεράστιο φόρο αίματος που προσέφεραν στην ήττα του φασιστικού άξονα, να αποκαταστήσουν τις καταστροφές και να κλείσουν τις πληγές του πολέμου και επομένως η ανάγκη να αποφύγουν μια νέα ιμπεριαλιστική επέμβαση. Όμως, μία πλευρά της πολιτικής του σοσιαλιστικού κράτους, όσο αναγκαία και αν είναι, δεν πρέπει να θεωρητικοποιείται και να παίρνει χαρακτήρα ιδεολογικής υποχώρησης, πόσο μάλλον να ανοίγει τον δρόμο για υποχωρήσεις στη διεθνή ταξική πάλη. Άλλωστε, η σοσιαλιστική οικοδόμηση δεν μπορεί να καταστεί ανεπίστρεπτη παρά μόνο ως συνέπεια της παγκόσμιας επικράτησης της εργατικής τάξης.

Η αξιοποίηση των συνθηκών επαναστατικής κατάστασης που διαμόρφωσε ο ιμπεριαλιστικός Β' Παγκόσμιος Πόλεμος για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες ήταν προϋπόθεση για μια ριζική αλλαγή του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. Αυτή η στρατηγική θα ενίσχυε περισσότερο την υπόσταση της Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων χωρών της σοσιαλιστικής οικοδόμησης απέναντι στον «Ψυχρό Πόλεμο», ενώ και στο ενδεχόμενο ενός θερμού πολέμου θα συντελούσε στην αποτελεσματική τους υποστήριξη, θα διασφάλιζε και την έμπρακτη αντιμετώπιση του οπορτουνισμού στις γραμμές του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος.

Η συμμετοχή των ΚΚ στις αστικές κυβερνήσεις μιας σειράς χωρών (Ιταλία, Γαλλία κ.ά.) κατά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου οδηγούσε εξ αντικειμένου στο αντίθετο αποτέλεσμα, τροφοδοτώντας μακροπρόθεσμα τον ιδεολογικό  πολιτικό εκφυλισμό και τη διάλυση πολλών Κομμουνιστικών Κομμάτων. Παράλληλα, η ίδια λαθεμένη στρατηγική προσέφερε άμεσα τη δυνατότητα ανασυγκρότησης των κλονισμένων από τον πόλεμο καπιταλιστικών εξουσιών σε κρίσιμα καπιταλιστικά οικονομικά κέντρα, κάνοντας πιο ασφυκτικές τις πιέσεις στην ΕΣΣΔ και τις άλλες χώρες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, στο ΚΚΕ αρχικά επικράτησε η αντίληψη ότι η ένοπλη πάλη υπηρετούσε κυρίως την άσκηση αποφασιστικής πίεσης για την αντιμετώπιση της αστικής τάξης και των κομμάτων της, για την απόκρουση των επιδιώξεων να τσακιστεί το ΕΑΜικό κίνημα και το ΚΚΕ, για να διασφαλιστούν οι όροι εκδημοκρατισμού και απόκρουσης των ιμπεριαλιστικών σχεδίων για τη χρησιμοποίηση της Ελλάδας ως περιφερειακού προγεφυρώματος κατά του σοσιαλισμού. Αυτή η πολιτική ήταν σύμφωνη και με τη γνώμη του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος.

Παράλληλα, το ΚΚΕ σωστά δεν ακολούθησε τη συμβουλή του Πανενωσιακού Κομμουνιστικού Κόμματος (Μπολσεβίκοι)  της Σοβιετικής Ένωσης  και άλλων αδελφών κομμάτων που υποστήριζαν την ανάγκη συμμετοχής του στις εκλογές του Μάρτη του 1946. Αυτή η επιλογή και άλλα γεγονότα δείχνουν ότι η ηγεσία του Κόμματος είχε διαφορετική εκτίμηση για τον συσχετισμό δυνάμεων στα Βαλκάνια και τασσόταν υπέρ της γενίκευσης της ένοπλης πάλης από τις αρχές του 1946, αλλά εξαρτούσε την υλοποίησή της από τη σύμφωνη γνώμη του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος και την εκ μέρους του πολεμική βοήθεια.

Στη συνέχεια, η ηγεσία του ΚΚΕ, βλέποντας ότι η ένοπλη πάλη δεν γινόταν να παραμένει δευτερεύον μέσο πίεσης για «ομαλές δημοκρατικές εξελίξεις», προσπαθούσε να επιταχύνει τους ρυθμούς για τη γενίκευση του ένοπλου αγώνα. Όμως, οι διορθωτικές ή βελτιωτικές κινήσεις πραγματοποιούνταν με αργούς ρυθμούς σε σχέση με τις απαιτήσεις της ένοπλης ταξικής σύγκρουσης, ενώ ταυτόχρονα οι αποφάσεις της ηγεσίας του Κόμματος δεν αρκούσαν για να καλύψουν τα σοβαρά κενά ιδεολογικής  πολιτικής και οργανωτικής στρατηγικής προετοιμασίας. Έτσι, ο χρόνος κυλούσε σε βάρος της τελικής αναμέτρησης, της αποτελεσματικότητας του ΔΣΕ.

Αποτελεί δίδαγμα της ταξικής πάλης σε παγκόσμια κλίμακα ότι όταν σε επαναστατική κατάσταση η ταξική σύγκρουση εκδηλωθεί ένοπλα για το ζήτημα της εξουσίας, είναι αναπόφευκτη η αποφασιστική αναμέτρηση μέχρι την τελική νίκη επί του αντιπάλου.

Η σύγχρονη διαπάλη για τον ΔΣΕ
και τα διδάγματα για την επαναστατική στρατηγική

Η αστική τάξη και οι συνοδοιπόροι της συκοφαντούν και διαστρεβλώνουν διαχρονικά τον αγώνα του ΔΣΕ, επειδή ξέρουν καλά ότι αντιπροσώπευε την ανώτερη μορφή πάλης, σε περίοδο που αντικειμενικά διεξαγόταν ταξική σύγκρουση για το «ποιος  ποιον», για την εξουσία. Τον πολεμούν, γιατί έχουν κάθε συμφέρον να αποκρύπτουν από τον λαό την πηγή κάθε αδικίας, δηλαδή την αντίθεση κεφαλαίου  μισθωτής εργασίας. Έχουν συμφέρον να παρεμποδίζουν τις εργατικές-λαϊκές δυνάμεις από το να συνειδητοποιήσουν την αναγκαιότητα και την επικαιρότητα του σοσιαλισμού.

Αυτό ισχύει πολλαπλάσια σήμερα που οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί, οι πολεμικές αναμετρήσεις και μια ενδεχόμενη καπιταλιστική οικονομική κρίση και ό,τι επιφέρουν στη ζωή των εργατικών-λαϊκών δυνάμεων μπορούν να οδηγήσουν σε απότομη όξυνση της ταξικής πάλης, σε μαζική ριζοσπαστικοποίηση των εργατικών  λαϊκών δυνάμεων, δημιουργούν προϋποθέσεις για αποσταθεροποίηση της καπιταλιστικής εξουσίας, ακόμα και για διαμόρφωση συνθηκών επαναστατικής κατάστασης ή και εξέγερσης για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας. Ισχύει πολλαπλάσια γιατί η εργατική τάξη και οι λαοί καλούνται σήμερα να ματώσουν στον βωμό της ταξικής εκμετάλλευσης και της πολεμικής οικονομίας, πριν κληθούν να θυσιαστούν σε νέα ιμπεριαλιστικά σφαγεία.

Τα περί «ξενοκίνητων ΕΑΜοβούλγαρων» και «κομμουνιστοσυμμοριτών», των περασμένων δεκαετιών, αναπαράγονται τώρα, ατόφια ή «κοσκινισμένα», από πλειάδα ακροδεξιών και φασιστικών πολιτικών δυνάμεων που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του σάπιου καπιταλιστικού συστήματος και μέσα από πολύχρονους και πολυπλόκαμους μηχανισμούς συνδέονται με το καπιταλιστικό κράτος και τις ιμπεριαλιστικές συμμαχίες. Αναμασιούνται από όλους εκείνους που έχουν κρυφά ή φανερά για ίνδαλμα τους ταγματασφαλίτες και τους δωσίλογους και πρακτική τους τις δολοφονικές επιθέσεις εναντίον του λαού και των αγωνιστών του. Τέτοιες δυνάμεις θα γίνονται όλο και περισσότερο χρήσιμες στην καπιταλιστική εξουσία, όσο η πολεμική προετοιμασία θα απαιτεί να στρατευτούν οι εργατικές  λαϊκές δυνάμεις κάτω από την ξένη σημαία των εκμεταλλευτών τους και του καπιταλιστικού κράτους, όσο η καταστολή του εσωτερικού ταξικού εχθρού θα προβάλλεται ως προϋπόθεση της νικηφόρας πολεμικής αναμέτρησης.

Η ιστορία του 20ού αιώνα και η σημερινή πρακτική των καπιταλιστικών κρατών και των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών αποδεικνύουν ότι οι φασιστικές δυνάμεις είναι σάρκα από τη σάρκα του αστικού πολιτικού συστήματος, το τερατώδες προσωπείο τους αντανακλά τη γερασμένη και σάπια καπιταλιστική εξουσία που δεν έχει τίποτα να προσφέρει πια στην ανθρωπότητα. Αυτό αποδεικνύει η ζέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προβάλλει ως ήρωες τους ναζί εγκληματίες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, την ίδια ώρα που απαγορεύονται τα κομμουνιστικά σύμβολα και η δράση των κομμουνιστών σε κράτη μέλη της. Το ίδιο αποδεικνύει και ο εξωραϊσμός και η ενίσχυση των νεοναζί εγκληματιών του Τάγματος Αζόφ και άλλων αντίστοιχων οργανώσεων στην Ουκρανία και αλλού από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, στο πλαίσιο της συνολικότερης αντιπαράθεσης του ευρωατλαντικού ιμπεριαλιστικού άξονα με τον υπό διαμόρφωση ευρασιατικό.

Καθημερινά αναδεικνύεται ότι το αστικό ιδεολόγημα «των δύο ολοκληρωτισμών», η ταύτιση φασισμού  κομμουνισμού, των θυτών και των θυμάτων στο όνομα της εξύμνησης της αστικής δημοκρατίας, αποτελεί τον πρόλογο ενός μονομέτωπου ταξικού αγώνα που στο στόχαστρο έχει τις εργατικές  λαϊκές δυνάμεις, τους αγώνες τους και την πρωτοπορία τους, τους κομμουνιστές. Οι «αναθεωρητές» της Ιστορίας αναπαράγοντας την επίσημη πολιτική της ΕΕ, τη θεωρία των δύο άκρων, εξισώνοντας τον Χίτλερ με τον Στάλιν, που ηγήθηκε στον τιτάνιο αγώνα του σοβιετικού λαού για τη συντριβή του φασισμού, δεν ξιφουλκούν στο πεδίο της Ιστορίας. Επιδιώκουν να χτυπήσουν την ταξική πάλη σήμερα, προκειμένου να περάσει δίχως κινδύνους για την καπιταλιστική εξουσία η στρατηγική του κεφαλαίου, η διαιώνιση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, τόσο σε καιρό ιμπεριαλιστικής ειρήνης, όσο και σε καιρό ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Καθημερινά αποκαλύπτεται όλο και περισσότερο ότι η επίκληση της αστικής δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου συνιστά τον φερετζέ της ταξικής εκμετάλλευσης στο εσωτερικό, των συμφερόντων των καπιταλιστικών κρατών και των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών στις διεθνείς σχέσεις. Έτσι και αλλιώς, η καπιταλιστική εξουσία δεν έχει κανένα πρόβλημα να εκφραστεί και με άλλες πολιτικές μορφές που αντιστοιχούν στα εκάστοτε συμφέροντά της, ενώ οι δήθεν υπερασπιστές της φιλελεύθερης δημοκρατίας δεν έχουν κανένα πρόβλημα να αποδεχθούν τη συμμαχία των κρατών  μελών του ΝΑΤΟ και της ΕΕ με μη κοινοβουλευτικά καπιταλιστικά κράτη (όπως η Σαουδική Αραβία, η Συρία κλπ.) ή καπιταλιστικά κράτη που στηρίζονται σε κυβερνήσεις μειοψηφίας (Γαλλία). Την ίδια ώρα, στο όνομα της δημοκρατίας και της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, στηρίζουν τα εγκλήματα του κράτους του Ισραήλ και δικαιολογούν την ισραηλινή κατοχή στην Παλαιστίνη και τη γενοκτονία του ηρωικού παλαιστινιακού λαού.

Στο σύγχρονο αφοπλισμό του εργατικού  λαϊκού κινήματος στοχεύει τόσο ο εκλεπτυσμένος αντικομμουνισμός, όσο και η λαθολογία, το επιχείρημα περί δήθεν μάταιου αγώνα του ΔΣΕ, το ιδεολόγημα ότι η επιλογή της ένοπλης πάλης ήταν τυχοδιωκτισμός της ηγεσίας του ΚΚΕ και προσωπικά του Γενικού Γραμματέα της ΚΕ Νίκου Ζα χαριάδη. Όλα τα προηγούμενα αποτελούν συστατικά στοιχεία της αστικής προπαγάνδας, τα οποία αναπαράγονται και από τον οπορτουνισμό, στις διάφορες παραλλαγές του και ως προς τις αιτίες της ήττας του ΔΣΕ, αλλά και ως προς τη δράση του ΚΚΕ.

Ο οπορτουνισμός συγκαλύπτει τη βία του αστικού κράτους, που εκφράζεται με τη νομοθεσία, τους θεσμούς, τα όργανα εξουσίας. Συγκαλύπτει και την πολύμορφη βία που ασκούν οι καπιταλιστές κατά των εργατών και των εργατριών, των εργαζομένων μισθωτών στους τόπους δουλειάς. Καλλιεργεί την ηττοπάθεια προβάλλοντας την αναζήτηση άμεσων λύσεων μέσω πολιτικής ανάθεσης στα όρια της αστικής διαχείρισης και την έλλειψη εμπιστοσύνης στις δυνάμεις και τις δυνατότητες του ίδιου του εργατικού  λαϊκού παράγοντα.

Ανεξάρτητα από τις παραλλαγές με τις οποίες εκφράζονται η αντίθεση στον αγώνα του ΔΣΕ, η συκοφάντηση και η παραποίησή του, η στρατηγική είναι ενιαία: Η εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα να μείνουν ανήμπορα μπροστά στις συνέπειες των αντιφάσεων, της σαπίλας και της βαρβαρότητας του καπιταλισμού, να αποπροσανατολιστεί η πάλη τους, αναζητώντας μάταια τη διέξοδο στον λαβύρινθο της «διόρθωσης του καπιταλισμού».

Η πείρα από όλη την Ιστορία του εργατικού  λαϊκού και κομμουνιστικού κινήματος διδάσκει ότι δεν μπορεί να υπάρξει φιλολαϊκή κυβέρνηση, όποια ονομασία και αν έχει και οποιοδήποτε κόμμα και αν συμμετέχει σε αυτήν, εφόσον η πολιτική εξουσία, τα μέσα παραγωγής και όλος ο πλούτος που παράγει η εργατική τάξη βρίσκονται στα χέρια των καπιταλιστών, εφόσον η Ελλάδα συμμετέχει στις ιμπεριαλιστικές ενώσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ ή οποιεσδήποτε άλλες.

Κάθε εργάτης και εργάτρια, κάθε νέα και νέος, που αρχίζει τη ζωή μέσα στη ζούγκλα όπου κυριαρχεί το δίκιο του εκμεταλλευτή, μπορεί και έχει κάθε συμφέρον να αντιληφθεί, με τη συμβολή της ιδεολογικής  πολιτικής δράσης του ΚΚΕ, την αιτία και τον στόχο της ιδεολογικής επίθεσης των άμεσων ή έμμεσων απολογητών της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Γι’ αυτό και καμιά συκοφαντική, αντικομμουνιστική και οπορτουνιστική επίθεση δεν μπορεί να σκιάσει τον αγώνα του ΚΚΕ, τον αγώνα του ΔΣΕ, τη λεβεντιά και το ήθος του.

Είναι χρέος μας να διαδοθεί περισσότερο και πλατύτερα η ιστορική αλήθεια στην εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα, οι νεότερες γενιές να γνωρίσουν τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, να αντλήσουν πείρα από την ηρωική πάλη του, ιδιαίτερα χρήσιμη για τις ταξικές αναμετρήσεις του μέλλοντος. Ειδικότερα σήμερα που η αστική προπαγάνδα και βιβλιογραφία προσπαθεί με κάθε μέσο να αμαυρώσει τον αγώνα του ΔΣΕ, που η αστική τάξη και ο οπορτουνισμός σε αγαστή συνεργασία χρησιμοποιούν με καταμερισμό ιστορικούς με σκοπό την αναθεώρηση της Ιστορίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και του ΔΣΕ, προκειμένου να εμπεδωθεί το κύριο επιχείρημα της κυρίαρχης αστικής ιδεολογίας, δηλαδή ότι είναι αδύνατη μια σοσιαλιστική επανάσταση.

Ο ΔΣΕ διδάσκει τι σημαίνει ένας αγώνας σύγκρουσης με το καπιταλιστικό κράτος και ανεξάρτητα από τις πιθανότητες νίκης του. Ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν ηρωικός και άφησε ιστορικές παρακαταθήκες, παρά τη βαριά ήττα, ακριβώς γιατί ήταν ήττα σε ευθεία αναμέτρηση με τον ταξικό αντίπαλο, ενώ οι δυνατότητες νίκης του περιορίστηκαν από τα προβλήματα στρατηγικής του ΚΚΕ ως τμήματος του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος.

Το Κόμμα έχει διαμορφώσει με το Πρόγραμμά του σύγχρονη επαναστατική στρατηγική. Η ικανότητα και ετοιμότητα σύγκρουσης με τον ταξικό αντίπαλο σε συνθήκες όξυνσης της ταξικής πάλης και ακόμα περισσότερο σε συνθήκες επαναστατικής κατάστασης κρίνεται από την προετοιμασία στις σημερινές συνθήκες αρνητικού συσχετισμού.

Ογδόντα χρόνια μετά, το αστικό πολιτικό σύστημα επιχειρεί να αναμορφωθεί, προκειμένου να εμποδίσει τη ριζοσπαστικοποίηση του λαού, να εκτονώσει τη λαϊκή αγανάκτηση από τον πόλεμο ενάντια στις ανάγκες και τις κατακτήσεις του, που διεξάγουν η καπιταλιστική τάξη και η εξουσία της, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ελληνικές αστικές κυβερνήσεις διαχρονικά, από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο που προετοιμάζουν.

Το ΚΚΕ, έμπειρο και διδαγμένο από την υπερεκατοντάχρονη διαδρομή του, αντλεί έμπνευση και πρότυπα από το μεγαλείο του αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Είναι βαθιά πεισμένο ότι οι ταξικοί αγώνες θα κινήσουν και πάλι την ιστορία προς τα εμπρός, ότι οι εργατικές  λαϊκές δυνάμεις θα ανατρέψουν την καπιταλιστική εξουσία, ότι ο αιώνας που διατρέχουμε θα σημαδευτεί από νέες επιτυχημένες σοσιαλιστικές επαναστάσεις. Φιλοδοξεί και μπορεί να γίνει ο φάρος της νέας και νικηφόρας ταξικής αναμέτρησης για τον σοσιαλισμό  κομμουνισμό, που είναι αναγκαίος, επίκαιρος και ρεαλιστικός.

Μουργκάνα _ ο “Μικρός Γράμμος”

Στην περιοχή της Μουργκάνας ο ΔΣΕ ανέπτυξε την τακτική της Ενεργητικής Άμυνας. Να τι γράφει ο Δ. Χατζής στο διήγημά του “Μουργκάνα” γι' αυτή: “Ενεργητική άμυνα θα πει πέντε ντουφέκια που χτυπούν έναν ολάκερο εχθρικό καταυλισμό, μια προφυλακή που γίνεται γραμμή κύριας άμυνας. Θα πει ποδάρια που περπατούνε - ξυπόλυτα κάποτε - μέσα σε λάσπες και χιόνια για να φτάσουν πίσω από τις εχθρικές θέσεις. Θα πει νάρκες που τινάζουνε τ' αυτοκίνητα μακριά από το μέτωπο. Όλμοι που κουβαλιούνται δέκα και δώδεκα ώρες στην πλάτη. Θα πει ένας σύνδεσμος δεκαοχτώ χρονών που τρέχει ανάμεσα από τις σφαίρες, ένας γέρος μεταγωγικός που κουβαλάει στην πλάτη του ένα κορίτσι με σπασμένο ποδάρι και αυτό τραγουδάει: Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα”.

Περίπου μισή ώρα οδικώς από το Νεστόριο υψώνεται μέσα από τα καταπράσινα δάση του Γράμμου η κορυφή Σκάλα. Εκεί που συναντιέται το ρυάκι με την άσφαλτο, ξεκινά ένας δασικός δρόμος υλοτόμων που ανηφορίζει με κατεύθυνση την κορυφή, μέσα στο δάσος. Ανεβαίνοντας τον δρόμο, ο επισκέπτης συναντά περίπου σε υψόμετρο 1.400 μέτρων την πλάκα που τοποθέτησαν πριν από έναν χρόνο οι Οργανώσεις Περιοχής Δυτικής Μακεδονίας της ΚΝΕ και του ΚΚΕ: «Σε τούτα εδώ τα χώματα την περίοδο 1946 - 1949 στο Νοσοκομείο του Γράμμου οι μαχητές του Υγειονομικού του ΔΣΕ έδιναν "ζωή νικώντας το θάνατο". Σ' αυτόν τον δρόμο συνεχίζουμε».

Η ανασκαφή στους θαλάμους του Νοσοκομείου του ΔΣΕ
αποκάλυψε εξαιρετικές λεπτομέρειες
τόσο για τη θεμελίωση όσο και για το ξυλοπάτωμα

Το ανθρώπινο μάτι δεν «πιάνει» με τη μία τη σημασία του τόπου. Οι πρώτες ενδείξεις ανθρώπινης ύπαρξης είναι τα δέντρα που έχουν κόψει οι υλοτόμοι και ο δρόμος. Το δεύτερο Σαββατοκύριακο του Ιούνη ωστόσο, για 3 μέρες, στον χώρο άρχισαν και πάλι, όπως πριν από 75 χρόνια, να ακούγονται θόρυβοι εργαλείων. Ηταν ακόμα μια ομάδα δεκάδων μελών και φίλων του ΚΚΕ και της ΚΝΕ, που με σκληρή δουλειά συνέχισαν το σπουδαίο έργο ανάδειξης του Νοσοκομείου του ΔΣΕ στον Γράμμο, «ξηλώνοντας» τα σημάδια του χρόνου από όλα αυτά που κάποτε συνιστούσαν μια μεγάλη αντάρτικη νοσοκομειούπολη.

Όπως σημείωνε ο Ν. Σακελλαρίου, αρχίατρος στον ΔΣΕ, το Νοσοκομείο του Γράμμου ήταν «μια αντάρτικη νοσοκομειούπολη πολύ καλή, ίσως θα υπάρχει και τώρα, έστω και κατεστραμμένη, που θα μπορούν οι νεότεροι να την επισκέπτονται και να θαυμάζουν τι μπορεί να φτιάσει ο λαός όταν το καταλαβαίνει δικό του».

Αυτό ακριβώς το έργο έχει αναλάβει το ΚΚΕ και υλοποιείται χάρη σε προσφορές μελών και φίλων του, απογόνων μαχητών του ΔΣΕ αλλά και την εθελοντική εργασία συντρόφων από όλη την Ελλάδα. Αντίστοιχη ήταν και η εντύπωση που χαράχθηκε στη μνήμη του γιατρού του ΔΣΕ Στέφανου Χουζούρη, όταν κατέφθασε εκεί προκειμένου να αναλάβει να υπηρετήσει ως διευθυντής του Νοσοκομείου, ο οποίος αναφέρει στο βιβλίο του «Γιατρός σε Τρεις Πολέμους»: «Το πρωί με σύνδεσμο κίνησα για το Νοσοκομείο. Μπαίνοντας στο χώρο του, νόμισα ότι έμπαινα σε χαμένη μέσα στα δάση θορυβώδη μεγαλούπολη. Ξεχώρισα παράγκες μεγάλες που ήταν θάλαμοι των τραυματιών και ανάμεσά τους πανύψηλα πεύκα» (σελ. 399).

Ένα τιτάνιο έργο

Το τιτάνιο αυτό έργο κατασκευής του Νοσοκομείου ξεκίνησε τον Μάη του 1948, ενόψει των μεγάλων μαχών που αναμένονταν να αρχίσουν στον Γράμμο υπό την επίβλεψη του Μιχάλη Σουμελίδη. Η απόφαση είχε παρθεί από το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ και την Υγειονομική Υπηρεσία με επικεφαλής τον Πέτρο Κόκκαλη.

Σε έκθεση του αρχίατρου Σακελλαρίου, από το Αρχείο του ΚΚΕ (αριθμός εγγράφου 157591) ο ίδιος αναφέρει στις 23/6/1948 πως «μέχρι τις 14 του Ιούνη τελείωσαν 22 οικήματα τραυματιών αρρώστων και προσωπικού. Υπολείπονται 51. Τα τελειωμένα δεν έχουν σοβατιστεί. Με το ρυθμό που προχωρεί σήμερα το έργο θα χρειαστεί χρονικό διάστημα ενάμιση μήνα και πλέον».

Τμήμα του Νοσοκομείου του ΔΣΕ στον Γράμμο
κατά τη διάρκεια λειτουργίας του το καλοκαίρι του 1948

Οπως αναφέρει έκθεση που βρίσκεται στο Αρχείο του ΚΚΕ (αριθμός εγγράφου 157558), στις εργασίες συνέβαλαν περίπου 150 κτίστες, μαραγκοί και άλλοι ειδικοί.

Τα 3 συγκροτήματα κτισμάτων που αποτελούν τη «νοσοκομειούπολη» απαρτίζονταν από θαλάμους 10 - 12 κρεβατιών για τους βαριά τραυματίες, θαλάμους 30 - 60 κρεβατιών για τους πιο ελαφρά τραυματίες και αρρώστους, ενώ υπήρχαν επίσης διοικητικά κτίσματα, θάλαμος αλλαγών, φαρμακείο, πλυντήριο και κλίβανοι. Τα κτίσματα πλαισιώνονται από ένα μεγάλο δίκτυο χαρακωμάτων και πολυβολείων.

 Ο Επαμεινώνδας Σακελλαρίου περιγράφει στο «Διαθέσαμε τη Ζωή μας» πως η μεγάλη αίθουσα του χειρουργείου, το οποίο λειτουργούσε και βράδυ με ηλεκτρικό φως, είχε σκέπασμα από 8 - 10 κορμούς δέντρων.

Μαζί με το παράρτημά του, το Νοσοκομείο μπορούσε να νοσηλεύσει 1.000 - 1.200 τραυματίες - αρρώστους. Επίσης, όπως αναφέρει η παραπάνω έκθεση, διέθετε ενεργητική και παθητική αεράμυνα και το αρχικό του προσωπικό (γιατροί, νοσηλευτές και τεχνικό προσωπικό) έφτανε τους 280.

Εκεί που νικιόταν καθημερινά ο θάνατος

Ύψωμα Σκάλα στον Γράμμο.
Στη φωτισμένη περιοχή απλωνόταν το Νοσοκομείο του ΔΣΕ
στον Γράμμο το καλοκαίρι του 1948

Σήμερα το ερώτημα επανέρχεται. Μόνο που την περίοδο των σκανδάλων με τα βοσκοτόπια και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η -τότε- επίκληση της "στήριξης των κτηνοτρόφων" κατέρρευσε και αποδείχθηκε κάλυψη για άλλες σκοπιμότητες. Τώρα, στο ίδιο βουνό αφήνουν στην άκρη αυτό το αφήγημα και καταφεύγουν στην επίκληση «λόγων εθνικής ασφάλειας» για να δικαιολογήσουν τον δρόμο στην αλπική ζώνη. Όταν μια κυβέρνηση φτάνει να χρησιμοποιεί τέτοια προσχήματα για να περάσει τέτοια έργα, δεν πείθει κανέναν για τις προθέσεις της -απλώς επιβεβαιώνει ότι δεν έχει κανένα σοβαρό επιχείρημα απέναντι στον λαό. Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας οφείλει να δώσει απαντήσεις για το τι συμβαίνει και για ποιον λόγο υπάρχει τέτοια επιμονή στη διάνοιξη αυτού του δρόμου.

Η σπηλιά φτιαγμένη κυρίως με πέτρες και ξύλα, διέθετε δυνατότητα νοσηλείας 1.500 ατόμων, δύο χειρουργεία στα οποία γίνονταν επεμβάσεις αλλά και κλιβάνους αποστείρωσης, όπως ανέφερε το γενικό αρχηγείο του ΔΣΕ.
Το ηλεκτρικό ρεύμα παραγόταν από υδροηλεκτρογεννήτρια, που είχε εγκατασταθεί στον Αλιάκμονα και η οποία «έστελνε» ρεύμα και στα μαγειρεία, στους πολλούς βοηθητικούς χώρους, στη μονάδα παραγωγής φυσιολογικού ορού, μέχρι και στο εργαστήριο αποστείρωσης γάζας.

Νοσοκομείο του ΔΣΕ στον Γράμμο_
Μια ολόκληρη πολιτεία κρυμμένη στο δάσος