Κούβα ✨ μακρύς αγώνας για εθνική ανεξαρτησία

Η γνώση της ιστορίας μιας χώρας είναι απαραίτητη για να εξηγήσει κανείς τη σύγχρονη πραγματικότητά της. Στην περίπτωση της Κούβας, μιας μικρής χώρας με τόσο μεγάλα επιτεύγματα, όπως ο σοσιαλισμός και η επί δεκαετίες αντιμετώπιση του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο. Μια σύντομη ανασκόπηση θα αποδείξει του λόγου το αληθές. Τα ιστορικά στοιχεία είναι από τα βιβλία: 1. "Η επανάσταση της Κούβας" _"La Revolución Cubana" του Φιντέλ Κάστρο, εκδόσεις "Γνώσεις" 2. "Η επαναστατική Κούβα", του Τέρενς Κάνον, εκδόσεις "Χοσέ Μαρτί" δείτε και 👉 Βιβλία από τη 💥 "Σύγχρονη Εποχή" 🇨🇺 για το νησί της επανάστασης.

Το νησί της Κούβας είναι το μεγαλύτερο από τις Μεγάλες Αντίλλες. Το ανακάλυψε ο Χριστόφορος Κολόμβος στο πρώτο ταξίδι του στην Αμερική, στις 27 του Οχτώβρη του 1492. Η έκτασή του είναι 114 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα και ο πληθυσμός του σήμερα φτάνει τα 11 εκατομμύρια. Στην πραγματικότητα το κράτος της Κούβας περιλαμβάνει περίπου 1.600 νησιά και νησάκια, το μεγαλύτερο από τα οποία είναι το Νησί της Νεολαίας (πρώην νησί των Πεύκων (Λος Πίνος).
Ο Κολόμβος βρήκε στην Κούβα τρεις φυλές που βρίσκονταν στη λίθινη εποχή: τους Ταΐνος, τους Σιμπονέγιες και τους Γκουαναταμπέγιες. Οι ιθαγενείς δεν άντεξαν τη σκληρή ζωή της σκλαβιάς και εξαφανίστηκαν γρήγορα χωρίς να αφήσουν κανένα ίχνος στον πολιτισμό των καταχτητών και των απογόνων τους. Οι Ισπανοί "κονκισταδόροι" για να αντικαταστήσουν τα χαμένα εργατικά χέρια έφεραν για πρώτη φορά στην αμερικανική ήπειρο Αφρικανούς. Από τις αρχές του 16ου αιώνα μέχρι το 1880 που καταργήθηκε η δουλεία μεταφέρθηκαν στην Κούβα ή πέρασαν σ' αυτή από το διπλανό νησί της Ισπανιόλας περίπου 800.000 μαύροι.
               Απελευθέρωση από τους Ισπανούς
Σύμφωνα με τον Κουβανό ιστορικό Σέργιο Αγκουίρε, το κουβανικό έθνος κάνει την εμφάνισή του κάπου στο τέλος του 18ου ή στην αρχή του 19ου αιώνα. Την περίοδο αυτή αρχίζει να διαμορφώνεται ένας μιγαδικός πληθυσμός με τα ίδια οικονομικά συμφέροντα και πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Η υπό διαμόρφωση αστική τάξη της Κούβας αποτελούμενη από μεγάλους γαιοκτήμονες και αφέντες δούλων, αρχίζει να διεκδικεί την ανεξαρτησία από τους Ισπανούς. Πρώτα έγινε ο αγώνας για οικονομικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες, όμως, η μητρόπολη αρνήθηκε. Επειτα έγινε το κίνημα για την προσάρτηση της Κούβας στις Ενωμένες Πολιτείες που επίσης απέτυχε. Τέλος έγινε η ένοπλη εξέγερση που ξέσπασε το 1868 υπό την καθοδήγηση του Κάρολου Μανουέλ ντε Σέσπεδες. Ο πόλεμος εκείνος ονομάστηκε "μεγάλος" και "δεκαετής" και τέλειωσε το 1878 με ήττα των Κουβανών. Δεκαεφτά χρόνια αργότερα, στις 24 του Φλεβάρη του 1895, ξέσπασε ξανά ο πόλεμος, που αυτή τη φορά εμψύχωνε ο μεγάλος Κουβανός εθνικός ήρωας, Χοσέ Μαρτί. Η επαναστατική δύναμη στην περίπτωση αυτή δεν ήταν η αστική τάξη, όπως το 1868, αλλά οι μεσαίες τάξεις μαζί με το προλεταριάτο.

Ο Χοσέ Μαρτί οργάνωσε, υποστήριξε και συμμετείχε σε μια λαϊκή εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση. Χωρίς να υπάρχει ακόμα η επίδραση μιας εξελιγμένης και συνειδητής εργατικής τάξης, ο Μαρτί μίλησε από τότε για διανομή της γης σε μια κοινωνία που ήταν ακόμα σε μεγάλο βαθμό φεουδαρχική και για ισότητα ανάμεσα στις φυλές, μόλις λίγα χρόνια μετά την κατάργηση της δουλείας για τους Αφρικανούς. Κατηγόρησε τον αντιδραστικό κλήρο και ξεσκέπασε την πολιτική των ΗΠΑ για την Κούβας, που σκοπό είχε την προσάρτησή της. Οι ξεκαθαρισμένες απόψεις του Χοσέ Μαρτί για την κοινωνικοπολιτική κατάσταση στην Κούβα επηρέασαν βαθιά τη σκέψη του Φιντέλ Κάστρο.

                  Νέος κατακτητής οι ΗΠΑ

Ο Χοσέ Μαρτί σκοτώθηκε σε μια ενέδρα τον πρώτο μήνα του πολέμου, στις 19 Μάρτη του 1895. Ενώ πλησίαζε η ήττα των Ισπανών, οι ΗΠΑ επενέβησαν στον ισπανοκουβανικό πόλεμο το 1898 με τη δικαιολογία πως ήθελαν να βοηθήσουν την Κούβα. Σε μικρό χρονικό διάστημα νίκησαν τον ισπανικό στόλο και παραβαίνοντας την υπόσχεσή τους, κατέλαβαν για τέσσερα χρόνια και την Κούβα, αποσύροντας τα στρατεύματά τους μόνο αφού προστέθηκε στο Σύνταγμα του νεαρού κράτους μια ταπεινωτική ρήτρα που έμεινε στην ιστορία σαν τροπολογία Πλατ, από το όνομα του Βορειοαμερικανού γερουσιαστή που την εισηγήθηκε. Η ρήτρα αναγνώριζε στην κυβέρνηση των ΗΠΑ το δικαίωμα να επεμβαίνει στην Κούβα  κάθε φορά που το θεωρούσε απαραίτητο. Και πραγματικά τα στρατεύματα των ιμπεριαλιστών αποβιβάστηκαν τρεις φορές στην Κούβα με βάση την τροπολογία Πλατ - το 1906, το 1912 και το 1917.

Κατά την περίοδο της "ψευτοδημοκρατίας" ο ιμπεριαλισμός ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα για να διεισδύσει οικονομικά στην Κούβα. Μα δεν ήταν αυτή η πραγματική πρόθεσή του. Στην πραγματικότητα, όπως αποδείχνει ο Κουβανός ιστορικός Ρουάζ ντε Λιούτσερινγ, ήδη από το 1805 που ήταν Πρόεδρος των ΗΠΑ ο Τζέφερσον, η κυβέρνηση αυτής της χώρας σκόπευε να κατακτήσει την Κούβα αν ξεσπούσε πόλεμος με την Ισπανία. Το 1823 ο Πρόεδρος Μονρόε εξάγγειλε το γνωστό δόγμα που φέρνει το όνομά του, σύμφωνα με το οποίο οποιαδήποτε απόπειρα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να επεκτείνουν το σύστημά τους σε οποιοδήποτε σημείο του δυτικού ημισφαιρίου θα θεωρούνταν από τις ΗΠΑ ενέργεια επικίνδυνη για την ασφάλειά τους. Ο υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Μονρόε, Τζον Κουίνσι Άνταμς, είχε προβλέψει πως η Κούβα θα έπεφτε αναπόφευκτα "σαν ώριμος καρπός" στο καλάθι της Αμερικανικής Ένωσης. Η ευνοϊκή περίσταση παρουσιάστηκε με τον ισπανοκουβανικό πόλεμο. Αν οι Αμερικανοί κήρυξαν τον πόλεμο το 1898 στην Ισπανία, βέβαιοι πως θα τη νικήσουν, το έκαναν για να κουνήσουν το δέντρο όπου βρισκόταν ο καρπός και να προκαλέσουν το πέσιμό του. Τελικά οι Ισπανοί τους παραχώρησαν το Πουέρτο Ρίκο, το Γκουάμ και τις Φιλιππίνες, καθώς και την κατοχή της Κούβας . Η τροπολογία Πλατ πρόβλεπε και την παραχώρηση στις ΗΠΑ ναυτικών διευκολύνσεων επ' αόριστον. Από κει προέκυψε και η αμερικανική ναυτική βάση του Γκουαντάναμο _Guantánamo, στη γλώσσα Taíno, σημαίνει “γη ανάμεσα στα ποτάμια”: πόλη και δήμος στη νοτιοανατολική Κούβα και έδρα της ομώνυμης επαρχίας με ~240.000 κατοίκους. Η πόλη βρίσκεται 15 χιλιόμετρα βόρεια από τον ομώνυμο κόλπο, ο οποίος αποτελεί εξαιρετικό φυσικό λιμάνι. Από το 1898 ο κόλπος ελέγχεται από τις ΗΠΑ, όταν στη μάχη του κόλπου τον κατέκτησαν από την Ισπανία. Από το 1903 οι  διαθέτουν την ομώνυμη ναυτική βάση, σε έδαφος που της παραχώρησε σε μίσθωμα ο πρώτος πρόεδρος της Κούβας, Τομάς Εστράδα Πάλμα. Η βάση αυτή έγινε γνωστή όταν μετά την 11η-Σεπ-2001 δημιουργήθηκε σε αυτή φυλακή-στρατόπεδο συγκέντρωσης για “υπόπτους τρομοκρατίας”.
Η "ανεξάρτητη" Δημοκρατία της Κούβας άρχισε τη ζωή της υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα ο πραγματικός πρόεδρος ήταν ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αβάνα. Το αμερικανικό κεφάλαιο μονοπώλησε την παραγωγή ζάχαρης, σε μια χώρα με γεωργική μονοκαλλιέργεια τη ζάχαρη και βασική βιομηχανία τη βιομηχανία ζάχαρης. Η "Γιουνάιτεντ Φρουτ" έβαλε στο χέρι 70.000 εκτάρια για να εγκαταστήσει δύο διυλιστήρια ζάχαρης. Κάθε εταιρία είχε το δικό της οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο, τους δικούς της Βορειοαμερικανούς διαχειριστές και τη δική της αστυνομία. Ο πουλημένος εθνικός κουβανικός στρατός έγινε στήριγμα του ξένου κεφαλαίου. Ο πρώην ανεξάρτητος Κουβανός καλλιεργητής τώρα έγινε ένα γρανάζι της ιμπεριαλιστικής μηχανής παραγωγής ζάχαρης. Το κεφάλαιο των ΗΠΑ από κοινού με το βρετανικό κεφάλαιο κατέλαβε και τους τομείς του ηλεκτρισμού, της τηλεφωνίας και των σιδηροδρόμων. Ο κουβανικός λαός γνώρισε στο διάστημα αυτό σκληρές τυραννίες, όπως του Ματσάντο και του Μπατίστα.

                 Στον παλμό της επανάστασης

Τον Αύγουστο του 1925, μέσα σε κλίμα εργατικών αναταραχών και ριζοσπαστικοποίησης, μια ομάδα 13 ανθρώπων γύρω από τον επαναστάτη φοιτητή Χούλιο Αντόνιο Μέγια και τον Κάρλος Μπαλίνο, βετεράνο σοσιαλιστή και σύντροφο του Χοσέ Μαρτί, ιδρύουν το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας. Ίσως το πιο πολύτιμο πράγμα για την ύπαρξή του είναι πως
το επαναστατικό δεν έρχεται προδιαγεγραμμένο
ή με σχεδιασμένα καλούπια.
Ο ιδρυτής της Federación Estudiantil Universitaria
__Πανεπιστημιακής Ομοσπονδίας Φοιτητών, γνώριζε ότι
άλλο πανεπιστήμιο ήταν απαραίτητο.
Για τον ίδιο, η μόνη λύση στη μετριότητα που επικρατούσε εκεί
ήταν να ξεπεραστεί η μετριότητα της αστικής Δημοκρατίας.

Τον επόμενο μήνα ο Μέγια συλλαμβάνεται και μετά από απεργία πείνας 23 ημερών εξορίζεται στο Μεξικό. Το 1929, ο Μέγια πυροβολείται πισώπλατα από έναν μπράβο του Ματσάδο στην Πόλη του Μεξικό. Ήταν 26 χρονών.
Το κόμμα αναπτύσσει γρήγορα μια επιρροή που εκτεινόταν πολύ πέρα από το πραγματικό μέγεθός του. Οργανώνει τους εργάτες ζάχαρης και το 1930 γίνεται μια σαρανταοχτάωρη γενική απεργία με μερική επιτυχία. Ο κομμουνιστής ηγέτης Ρουμπέν Μαρτίνες Βιγένα, που μπήκε επικεφαλής, εξορίζεται. Παρά τα απανωτά οργανωτικά χτυπήματα, το ΚΚΚ κάνει ουσιαστική ιδεολογικοπολιτική δουλιά, που θα φανεί δυο δεκαετίες μετά.
Ο Φιντέλ Κάστρο γεννήθηκε στη μικρή πόλη Μαγιαρί της επαρχίας Οριέντε στις 13 Αυγούστου του 1926. Είναι το τρίτο παιδί ενός συντηρητικού Ισπανού μετανάστη και μιας Κουβανής. Από μικρός έδειχνε μεγάλη σωματική δύναμη και τολμηρή σκέψη. Τόσο στο κολέγιο όσο και ως φοιτητής της Νομικής διακρίθηκε στις αθλητικές ομάδες που συμμετείχε, ενώ ταυτόχρονα η ικανότητα του λόγου που τον διέκρινε συμπλήρωνε τα απαραίτητα προσόντα για να αναδειχτεί φυσικός ηγέτης των συμφοιτητών του. Την περίοδο εκείνη, ο Φιντέλ, όπως τον αποκαλούν όλοι στην Κούβα, ήταν στέλεχος του Ορθόδοξου Κόμματος, του Εδουάρδου Τσιμπάς (ο οποίος αργότερα αυτοκτόνησε). Το κόμμα αυτό ασκούσε έντονη κριτική στη διαφθορά των στρατηγών και των πολιτικών που κυβερνούσαν για λογαριασμό των ΗΠΑ. Η επιρροή του ήταν μεγάλη στους μικροαστούς και στους σπουδαστές, αλλά δεν ήταν το κατάλληλο για να οργανώσει τη δύναμη που χρειαζόταν για να αφαιρέσει τα εμπόδια που έστεκαν στο δρόμο ανάπτυξης της κουβανικής κοινωνίας και να αγωνιστεί ενάντια στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Ο κομμουνιστής ηγέτης Μπλας Ρόκα θεωρούσε ότι το κόμμα αυτό "αποτελούσε εμπόδιο στην κινητοποίηση των λαϊκών μαζών, στον ενεργητικό αγώνα και στην επαναστατική δράση εναντίον της τυραννίας".

                                   Η Μονκάδα και η "Γκράνμα"

Αυτή η γραμμή της παθητικής στάσης του Ορθόδοξου Κόμματος δε συμβιβαζόταν με την αντίληψη του Φιντέλ Κάστρο. Η επίθεση στους στρατώνες Μονκάδα, στο Σαντιάγο της Κούβας, όπου στάθμευαν χιλιάδες στρατού της τυραννίας, ήταν μια δυνατή πρόκληση. Από εκείνη την επίθεση γεννήθηκε το Κίνημα της 26ης του Ιούλη. Η επίθεση απέτυχε, αλλά από εκείνη την ημέρα του 1953 το κόμμα του Τσιμπάς παραχωρεί τη θέση του σε έναν επαναστατικό οργανισμό πολύ πιο αποτελεσματικό. Ελάχιστοι από τους επαναστάτες της Μονκάδα επιζούν της επίθεσης. Ο Φιντέλ, μετά από δύο χρόνια φυλακής απελευθερώνεται και αυτοεξορίζεται στο Μεξικό, όπου μαζί με τον Αργεντικό Ερνέστο "Τσε" Γκεβάρα, τον Καμίλο Σιενφουέγος και άλλους ετοιμάζουν τη νέα προσπάθεια ανατροπής του αιματοβαμμένου καθεστώτος του Μπατίστα και απελευθέρωσης της Κούβας από τα δεσμά του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού.

Με ένα μικρό πλοιάριο, την "Γκράνμα", 82 επαναστάτες αποβιβάζονται σε μια παραλία στους πρόποδες της οροσειράς της Σιέρα Μαέστρα στις 30 Νοέμβρη του 1956. Μόνο 10 επιζούν από τις επιδρομές της αεροπορίας της δικτατορίας. Μεταξύ τους ο Φιντέλ, ο αδελφός του Ραούλ, ο Τσε, ο Σιενφουέγος κι ο Χουάν Αλμέιδα. Αρχίζει η εποποιία του αγώνα στα βουνά και οι διαδοχικές νίκες κατά του εκπαιδευμένου από Αμερικανούς ειδικούς στρατού του Μπατίστα. Παράλληλα, διεξαγόταν και ο αγώνας στις πόλεις από το κίνημα της 26ης του Ιούλη με επικεφαλής τον Φρανκ Παϊς, που είχε οργανώσει ένα τεράστιο παράνομο δίκτυο. Το ΚΚΚ, που το 1955 είχε απορρίψει την έκκληση του Κάστρο για ένοπλο αγώνα, είχε δώσει όλες τις δυνάμεις του στην πάλη για τη δημιουργία μαχητικών επιτροπών στα εργοστάσια και στις κοινότητες και τη δημιουργία ενός εθνικού δημοκρατικού μετώπου που θα ένωνε όλες τις δυνάμεις που ήταν αντίθετες με τον Μπατίστα. Αυτή η προσεκτική πολιτική προετοιμασία των μαζών και της εργατικής τάξης αποδείχτηκε κρίσιμη για την επιτυχία της επανάστασης.
                              Ο θρίαμβος

Τρία χρόνια και ένα μήνα μετά την "Γκράνμα", την 1η Γενάρη 1959, ο δικτάτορας Μπατίστα έφευγε με αεροπλάνο από την Κούβα, καθώς οι φάλαγγες του Τσε, του Καμίλο, του Ραούλ Κάστρο και του Φιντέλ, καταλάμβαναν την Αβάνα και τις άλλες πόλεις της χώρας. Η επανάσταση είχε θριαμβεύσει. Η Consuelo Almaguer
εκφωνήτρια του Radio Mambí στο Santiago de Cuba
μένει τώρα Ρώμη …
από Πινάρ ντελ Ρίο, Islamorada,
Tlalpan Mexico Vedado, Ciudad De La Habana

Τώρα άρχιζε το πιο δύσκολο μέρος της. Μεθοδικά, αλλά χωρίς χρονοτριβή, άρχισε να παίρνει φιλολαϊκά μέτρα, μερικά από τα οποία είχαν σοσιαλιστική προοπτική, ανεξάρτητα από το πόσο αντιλαμβανόταν την προοπτική αυτή η ηγεσία της επανάστασης την εποχή εκείνη. Μαζί με την ανοικοδόμηση άρχισε και η προσπάθεια στραγγαλισμού της επανάστασης από τον ιμπεριαλισμό.

Προσπάθεια που είχε σαν αποτέλεσμα περισσότερα μέτρα σοσιαλιστικής προοπτικής από τη μεριά της επαναστατικής εξουσίας και μεγαλύτερη προσέγγιση με τη Σοβιετική Ένωση. Στηριζόμενη στο λαό σε κάθε βήμα της, η επανάσταση νίκησε μέσα σε 72 ώρες τους πάνοπλους μισθοφόρους των ΗΠΑ στον Κόλπο των Χοίρων. Ακολούθησε η Κρίση των Πυραύλων, η διακήρυξη του σοσιαλιστικού χαρακτήρα της κουβανέζικης επανάστασης κι η διεθνιστική βοήθεια της μικρής και αδύναμης Κούβας σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας. Το 1965, οι τρεις επαναστατικές οργανώσεις: το Κίνημα 26 του Ιούλη, το Κομμουνιστικό Κόμμα, που ονομαζόταν τότε Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα και το Επαναστατικό Διευθυντήριο, συγχωνεύονται και σχηματίζουν το Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας. Ο Φιντέλ Κάστρο θα πει δέκα χρόνια μετά: "Το Κόμμα είναι σύνθεση των πάντων. Μέσα σ' αυτό συνδυάζονται τα όνειρα όλων των επαναστατών της ιστορίας μας. Το Κόμμα σήμερα, είναι η ψυχή της Κουβανικής Επανάστασης".

Μέσα από πειραματισμούς, λάθη, αλλά και μεγάλες επιτυχίες η επανάσταση στέριωσε και έβαλε βαθιές ρίζες μέσα στο λαό. Ένα λαό που θυμάται και γνωρίζει καθημερινά το μακρύ, βάρβαρο χέρι του καπιταλισμού και ξέρει να εκτιμά την πραγματική ελευθερία που του προσφέρει ο σοσιαλισμός. Ένα λαό που νιώθει επιτέλους τη χώρα του δικιά του και είναι αποφασισμένος να μην αφήσει να του την πάρουν__ οψόμεθα.

Guantanamera _η γυναίκα από το Γκουαντάναμο είναι ο τίτλος δημοφιλούς κουβανέζικου πατριωτικού, τραγουδιού μια έκφραση αγάπης για την Κούβα και αλληλεγγύης προς τους φτωχούς ανθρώπους του κόσμου. Βασίζεται στη μελωδία της γουαχίρα (είδος σαν φλαμένκο κουβανέζικης μουσικής). Οι στίχοι του είναι παρμένοι από τον κύκλο τραγουδιών Versos Sencillos (απλά στιχάκια) του κουβανού εθνικού ήρωα Χοσέ Μαρτί. Δημιουργήθηκε αυθόρμητα στα 1929-35 όταν ο Κουβανός τραγουδιστής και τραγουδοποιός José Fernández Díaz κοινώς γνωστός ως Joseíto Fernández, (μελωδός γνωστών τραγουδιών, μεταξύ των οποίων τα «Elige tú, que canto yo», «Amor de madre», «Demuéstrame tú» και «Así son, boncó», καθώς και το πιο διάσημο «Guajira Guantanamera». στο μικρόφωνο του ραδιοφώνου αυτοσχεδίαζε ενώ παρουσίαζε τα τρέχοντα γεγονότα της ημέρας, τα λεγόμενα Décimas, ενώ επαναλάμβανε εν είδη ρεφρέν Guantanamera, Guajira Guantanamera. Αργότερα έγινε γνωστό ανά τον κόσμο.

Το τραγούδι έχει διασκευαστεί ή ερμηνευτεί από τη μεγάλη Celia Cruz, την Compay Segundo (αυτό ακούγεται στο βίντεό μας)  Wyclef Jean και 10άδες ακόμη καλλιτέχνες Bárbara y Dick Argentina, Ντέμης Ρούσσος, Willy Chirino, Julio Iglesias, Joan Baez, Albita, Jimmy Buffett, Bobby Darin, Raul Malo, Joe Dassin, Muslim Magomayev, José Feliciano, Tony Mottola, Biser Kirov, Puerto Plata, Trini Lopez, La Lupe, Νάνα Μούσχουρη, Tito Puente, Raulín Rodríguez, Andy Russell, Gloria Estefan, Phil Manzanera, Robert Wyatt _ως "Caimanera", Zucchero Fornaciari, Julie Felix, Ansuman Roy, από τα γκρουπ  The Mavericks, Inti-Illimani, Buena Vista Social Club, Los Lobos, Pozo-Seco Singers, Todos Tus Muertos, The Spinners and the Gipsy Kings κλπ κλπ.

 

Ζακλίν Λέντζου ✨ βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας

Φεστιβάλ Βενετίας: Βραβείο Σκηνοθεσίας στην Ζακλίν Λέντζου για την ταινία που εμπνεύστηκε από τον Αλέξη Γρηγορόπουλο | τμήμα Ορίζοντες: Μια μεγάλη διάκριση για την δημιουργό που συνεχίζει την επιτυχημένη διεθνή της διαδρομή που συνεχίζεται με τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της που έκανε πρεμιέρα στο τμήμα Ορίζοντες του 83ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.
"Δεν έχω προετοιμάσει ευχαριστήριο λόγο, θα μιλήσω από την καρδιά μου. Και θα μιλήσω για το σινεμά που όλο και πιο δύσκολα γυρίζουμε όσοι θέλουμε να κάνουμε ελεύθερο, ανεξάρτητο σινεμά. Οπότε σας ευχαριστώ που καταλάβατε το ρίσκο που πήρα με αυτή την ταινία" __"Με ενδιαφέρει το άυλο — ακόμη και στο σινεμά, την τέχνη της εικόνας".
"Η ταινία είναι εμπνευσμένη από ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη στην πατρίδα μου, στην Αθήνα. Οταν ένας αστυνομικός σκότωσε χωρίς λόγο ένα 15χρονο παιδί. Σταματήστε. Σταματήστε να σκοτώνετε παιδιά"
Η νέα ταινία της Ζακλίν Λέντζου που μόλις έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, διακρίθηκε επίσης με το Βραβείο Συμπερίληψης και Βιωσιμότητας Edipo Re 2026, που απονέμεται από ανεξάρτητη επιτροπή. Μια αναγνώριση στο σινεμά που επιλέγει μια συμπεριληπτική και βιώσιμη ματιά, τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε περιβαλλοντικό επίπεδο, και στη δύναμη των ιστοριών που αξίζουν να φτάσουν στις κινηματογραφικές αίθουσες.
Η επιτροπή 2026, επέλεξε να βραβεύσει την πρωτοτυπία της ματιάς μιας νεαρής σκηνοθέτριας, η οποία, όπως αναφέρουν, καταφέρνει να συνδυάσει την πολιτική, την τραγωδία, την κωμωδία και τη ζωή
"Είναι μια ταινία που μιλά για τον θάνατο, αλλά ο θάνατος δεν γίνεται αισθητός. Υπάρχει τόση ζωή, υπάρχει μουσική, υπάρχει η εφηβεία μας, υπάρχει η οικογένεια μέσα στην ατέλειά της. Μια ταινία που καταφέρνει να συγκινεί και να προκαλεί γέλιο ταυτόχρονα, θυμίζοντάς μας, ιδιαίτερα σε δύσκολους καιρούς, τη δύναμη του κινηματογράφου, της δημιουργικότητας και της ειρωνείας".
Μια σημαντική διάκριση για το ελληνικό σινεμά: Παραλαμβάνοντας το βραβείο εμφανώς συγκινημένη, η Ελληνίδα σκηνοθέτρια αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δημιουργοί του ανεξάρτητου κινηματογράφου, αλλά και στο προσωπικό ρίσκο που συνόδευσε τη συγκεκριμένη ταινία.
Η ταινία αντλεί την έμπνευσή της από τη δολοφονία του 15χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου από αστυνομικό στην Αθήνα, γεγονός που η Λέντζου αναφέρθηκε κατά την ομιλία της. Το "Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα" συμμετείχε στο διαγωνιστικό πρόγραμμα Orizzonti, όπου παρουσιάζονται έργα που εκπροσωπούν σύγχρονες κινηματογραφικές τάσεις και νέες δημιουργικές φωνές από όλο τον κόσμο. Η ταινία απέσπασε ακόμη το Βραβείο Συμπερίληψης και Βιωσιμότητας Edipo Re 2026. Στη νέα της δουλειά, η Ζακλίν Λέντζου εξακολουθεί να κινείται σε ένα προσωπικό κινηματογραφικό ιδίωμα, όπου το καθημερινό συναντά το ποιητικό και οι μικρές, σχεδόν αδιόρατες στιγμές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Παράλληλα, αφήνει χώρο στον πειραματισμό, τόσο ως προς την αφήγηση όσο και ως προς την κινηματογραφική φόρμα. Το "Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα" είναι ένα coming-of-age δράμα με μεταφυσικές αποχρώσεις. Στο επίκεντρό του βρίσκεται μια ιστορία ενηλικίωσης που διακόπτεται απότομα, με αφετηρία ένα πραγματικό και οδυνηρό γεγονός.
Η ταινία κινείται ανάμεσα στον ρεαλισμό και το όνειρο, αποτυπώνοντας την ευαισθησία αλλά και την ένταση της εφηβείας. Η δημιουργός συνδυάζει στοιχεία αναλογικής και χειροποίητης αισθητικής με πιο πειραματικές επιλογές, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο οπτικό και αφηγηματικό περιβάλλον.
Όπως έχει περιγράψει η ίδια τη νέα της ταινία, πρόκειται "στην ουσία, για μια ελεγεία για τη ζωή, γραμμένη στον κώδικα του ονείρου και της μουσικής". Στην παραγωγή της ταινίας συμμετέχει η ΕΡΤ Α.Ε.

               Jacqueline Lentzou
Γεννήθηκε στην Αθήνα και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη με τη μητέρα και τη γιαγιά της και αρχικά ήθελε να γίνει συγγραφέας. Ενδιαφέρθηκε για τον κινηματογράφο σε ηλικία 14 ετών, αφού είδε την ταινία του Gus Van Sant Elephant (2003)

__ σσ. δραματική ταινία που λαμβάνει χώρα στο φανταστικό Watt High School, στα προάστια του Πόρτλαντ, Όρεγκον, και εξιστορεί τα γεγονότα που περιβάλλουν μια σφαγή σε ένα σχολείο, βασισμένη εν μέρει στη σφαγή στο λύκειο Κολουμπάιν το 1999, με δράστες μαθητές που σκότωσαν 12 μαθητές και έναν δάσκαλο, ενώ τραυματίστηκαν και 21 άνθρωποι ακόμη __οι δυο μακελάρηδες αυτοκτόνησαν. Η Λέντζου φοίτησε στο  Αμερικανικό Κολλέγιο (Ελλάδα) και στη Σχολή Κινηματογράφου του Λονδίνου (London Film School). Ενώ ήταν φοιτήτρια διέκοψε τις σπουδές της για 18 μήνες για να φροντίσει τον πατέρα της, ο οποίος έπασχε από σκλήρυνση κατά πλάκας, πίσω στην Ελλάδα.

• Η ταινία αποφοίτησης της Λέντζου από τη Σχολή Κινηματογράφου του Λονδίνου, 13 Μπλε, κέρδισε το Golden Egg στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρέικιαβικ το 2014. Στη συνέχεια έγραψε και σκηνοθέτησε αρκετές ταινίες μικρού μήκους, συμπεριλαμβανομένης της ταινίας Hector Malot (Έκτορ Μαλό _η  Τελευταία Μέρα της Χρονιάς) __η ιστορία διαδραματίζεται την παραμονή της Πρωτοχρονιάς με την πρωταγωνίστρια (Σοφία Κόκκαλη), να βλέπει ένα παράξενο όνειρο στην έρημο όπου μαθαίνει ότι είναι άρρωστη, αλλά προσποιείται ότι δεν την νοιάζει... μήπως έχασε την καρδιά της; __η οποία κέρδισε το βραβείο Leica Cine Discovery στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών το 2018.
• Η πρώτη της μεγάλου μήκους ταινία, Moon, 66 Questions, εμπνεύστηκε από την περίοδο που φρόντιζε τον άρρωστο πατέρα της και κέρδισε το Golden Puffin στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρέικιαβικ το 2021. Η δεύτερη μεγάλου μήκους, A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra, Μια μέρα στη ζωή της Τζο __κεφάλαιο Φαίδρα προβλήθηκε χτες και πάλι σήμερα στο τμήμα Orizzonti του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.
  A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra

Οι θεατές της Sala Darsena
χειροκροτούν την Ζακλίν Λέντζου _δεξιά με το πράσινο φόρεμα
και τους υπόλοιπους συντελεστές
του "Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα"

abstract
Fred Film Radio, είμαι η Cristiana Palmieri από τo 83^o  του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, και είμαι εδώ με την Jacqueline Lenzu, σκηνοθέτη του " A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra", που περιλαμβάνεται στο Orizzonti. Καλώς ήρθες. Χαίρομαι που είσαι εδώ.
🔸 Σε ευχαριστώ για τον χρόνο σου. Θα παρουσιάσω σύντομα την ταινία, η οποία ακολουθεί την 15χρονη Joe σε μια φαινομενικά συνηθισμένη μέρα στα προάστια της Αθήνας. Είναι λίγο οι οικογενειακές εντάσεις, πηγαίνοντας στο σχολείο, μουσική, έλξη για ένα αγόρι. Αλλά σταδιακά, η ιστορία μετατρέπεται σε κάτι πολύ μεγαλύτερο και πιο υπαρξιακό.
Η ερώτησή μου λοιπόν είναι, πώς προσεγγίσατε αυτή τη μετάβαση από το συνηθισμένο στο κοσμικό; Δεν έχω απάντηση. Έτσι ζω.
🔸 Σε αυτή την ενδιάμεση κατάσταση να βρίσκομαι εδώ και μετά να βρίσκομαι κάπου αλλού, μόνο και μόνο για να συνειδητοποιήσω ότι είναι πραγματικά αλληλένδετα. Δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο σαφώς καθορισμένα ή διαχωρισμένα, αυτό που αποκαλείτε κοσμικό και μη κοσμικό, ας πούμε. Αυτό είναι κοσμικό τώρα, επειδή είμαστε μέρος του κόσμου κατά κάποιο τρόπο. Δεν φαίνεται λοιπόν τόσο μαγικό, αλλά είναι όσο τα αστέρια κατά κάποιο τρόπο. Νομίζω λοιπόν ότι προέρχεται φυσικά από αυτό που είμαι. Ναι, αυτό είναι ενδιαφέρον, επειδή ένα πολύ σημαντικό μέρος της ταινίας, της αφήγησης, είναι αυτή η ονειρική διάσταση, όταν η Τζο εξαφανίζεται και γίνεται μέρος της.
🔸Οπότε αναρωτιόμουν, ποια ήταν η έμπνευση για αυτόν τον τρόπο αφήγησης της ιστορίας;
Νομίζω πολύς διαλογισμός, πολύς... Καθώς μεγάλωνα, συνειδητοποίησα ότι υπάρχει τόσος πλούτος και αλήθεια σε αυτό που έχουμε μέσα στον εσωτερικό κόσμο, που είναι μέρος του ονειρικού μας επιπέδου. Έτσι, νιώθω ότι η έμπνευση ήταν στην πραγματικότητα κάποιες διαλογιστικές εμπειρίες, όπου ένιωσα ότι αυτό που ονομάζουμε oneric dream είναι πιο πραγματικό από το πραγματικό. Η ζωή, μερικές φορές. Αυτό που φαίνεται πραγματικό, ναι. Μερικές φορές η ζωή είναι τόσο σουρεαλιστική, και μετά το όνειρο είναι τόσο πραγματικό. Οπότε σκέφτεσαι, τι συμβαίνει; Ίσως αυτό να είναι επίσης ένα όνειρο, ξέρεις; Ναι, αυτό βγάζει νόημα. Δεν ξέρουμε. Δεν έχουμε ιδέα. Νομίζουμε ότι ξέρουμε, αλλά δεν ξέρουμε τίποτα. Οπότε νομίζω ότι είναι κάτι αστείο να εξερευνήσουμε στην ταινία. Σίγουρα.

🔸 Και έτσι έχετε εξηγήσει σε μια προηγούμενη συνέντευξη ότι η ταινία ήταν εν μέρει εμπνευσμένη από τη δολοφονία ενός 15χρονου στην Αθήνα το 2008 __σσ. προφανώς εννοεί τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου __ Γιατί λοιπόν αυτό το γεγονός σας ενέπνευσε να πείτε αυτήν την ιστορία ως μυθοπλασία, αντί να κάνετε κάτι πιο ιστορικό ή ντοκιμαντέρ;
Επειδή η ιδέα μου δεν ήταν να επικεντρωθώ καθόλου στο πραγματικό αγόρι ή στην πραγματική εφοδιαστική του εγκλήματος. Δεν με νοιάζει η δικαστική υπόθεση. Δεν με νοιάζει όλη η δυστυχία και η θλίψη που έρχεται μετά από μια τέτοια τραγωδία. Δεν είναι το επίκεντρό μου. Η εστίασή μου ήταν στη ζωή αυτού του αγοριού. Γιατί αυτό που ήταν πραγματικά σοκαριστικό για μένα τότε είναι ότι όλοι ήταν τόσο αφοσιωμένοι στο πώς δολοφονήθηκε, γιατί, και σε πράγματα που δεν είχαν καμία σχέση με το πραγματικό γεγονός ότι ήταν ένα 15χρονο αγόρι που μόλις σωριάστηκε κάτω και έφυγε.
Κανείς δεν εξερεύνησε τη ζωή του αγοριού. Έτσι, όλη μου η ιδέα ήταν ότι θα ήθελα να κάνω μια μέρα για έναν 15χρονο που ζει την τελευταία του μέρα στη Γη. Δεν το γνωρίζουν καθόλου. Έτσι, αυτή ήταν η ιδέα. Δεν ήθελα να κάνω άλλη μια σκοτεινή ταινία με κατηγορίες.
🔸 Έχετε πάρα πολλές από αυτές. Και μου αρέσει πολύ αυτή η ελαφριά πινελιά στην ταινία σας, η οποία αφορά την έμπνευση για ένα σκοτεινό γεγονός, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αφηγείστε την ιστορία είναι πολύ ελαφρύς.
Υπάρχει μια άλλη πτυχή της ταινίας που με ενδιαφέρει. Η συνάντηση του Τζο με τη Φαίδρα δίνει σε αυτή τη μοναδική μέρα ένα πολύ σημαντικό, εξαιρετικό συναισθηματικό νόημα για την Τζο.
🔸 Γιατί θέλατε να επικεντρωθείτε τόσο πολύ στο γεγονός ότι η Τζο γνώρισε αυτό το νέο κορίτσι και ανέπτυξαν μια φιλία;
Με ενδιέφερε πολύ το γεγονός ότι, αν και δεν γνωρίζει ότι θα πεθάνει, ένα μέρος του εαυτού της ξέρει ότι θα πεθάνει. Έτσι, όταν ακούει τη Φαίδρα να τραγουδάει, όλη της η ευαισθησία ανοίγεται. Είναι η πρώτη φορά που νιώθει τόσο ευάλωτη. Δεν καταλαβαίνει καν τι της συνέβη μέσα από το τραγούδι της Φαίδρας. Έτσι σκέφτηκα ότι ήταν σαν η Φαίδρα να μεταμορφώνεται, αν θέλετε, σαν άγγελος του θανάτου κατά κάποιο τρόπο χωρίς να το γνωρίζει επίσης και να την μεταφέρει η μουσική. Και επίσης ως μέσο πλοκής, αν η Τζο δεν είχε γνωρίσει τη Φαίδρα, δεν θα είχε περπατήσει εκείνον τον δρόμο για να πάει να τη συναντήσει και δεν θα βρισκόταν στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή. Νομίζω λοιπόν ότι είναι μια εποχή εξερεύνησης, αν θέλετε, του συγχρονισμού και των συμπτώσεων και όλων αυτών των περίεργων πραγμάτων που συμβαίνουν στη ζωή. Και σκεφτόμαστε, τι, πώς, πώς συνέβη αυτό; Τόσο παράξενο.
🔸 Και όπως το μήνυμα, όλα είναι λίγο αλληλένδετα…
Απολύτως. Ναι, κατά κάποιο τρόπο. Ακριβώς.
🔸 Ήθελα να σας κάνω μια άλλη ερώτηση σε σχέση με τον τίτλο που αποφασίσατε να δώσετε στην ταινία, Κεφάλαιο Φαίδρα. Έτσι, φάνηκε να υποδηλώνει ότι η ζωή της Τζο θα μπορούσε να φανταστεί κανείς μέσα από διαφορετικά κεφάλαια. Αυτό συμβαίνει επειδή σχεδιάζετε ένα ακόμη κεφάλαιο στη ζωή του Τζο;
Όχι, είναι επειδή η ταινία υπονοεί ότι υπάρχουν πολλά περισσότερα κεφάλαια στην πνευματική ζωή του ανθρώπου. Έχει πολλά πράγματα να εξερευνήσει αν θέλει. Και κατά κάποιο τρόπο είναι η ιδέα ότι πρόκειται για κάτι σαν μετενσάρκωση (γελάει)...
Είναι σαν ένα διαφορετικό κεφάλαιο σε ένα τεράστιο βιβλίο της πνευματικής μας ζωής. Ναι, οπότε δεν περιμένουμε άλλο κεφάλαιο τότε. Η Τζο είναι νεκρή
Σας ευχαριστώ πολύ για τον χρόνο σας… για τις στοχευμένες ερωτήσεις σας. Σας ευχαριστώ πολύ.

Δραματική ταινία ενηλικίωσης 2026, σε σενάριο και σκηνοθεσία της Ζακλίν Λέντζου, συμπαραγωγή Ελλάδας, Γερμανίας και Γαλλίας, με πρωταγωνίστριες τις Εβίτα Ανδριοπούλου, Ελένη Βεργέτη και Αναστασία Γουλιάμου.
Χωρίς στιβαρή δραματουργία, μα παιχνιδιάρικη και δροσερή, αφορά το πως η γνωριμία της 15χρονης Τζο με τη συμμαθήτριά της Φαίδρα τής ανοίγει την πόρτα σε μια καινούργια πραγματικότητα. Υπάρχει φρεσκάδα, υπάρχει η χαρισματική παρουσία της πρωτοεμφανιζόμενης Εβίτας Ανδριοπούλου, υπάρχουν και σεναριακές αυθαιρεσίες. Η ταινία, όμως, αυτοτραυματίζεται σοβαρα με μια σειρά απανωτών, σχεδόν σοκαριστικών αφηγηματικών εκπλήξεων, οι οποίες αποδομούν άγαρμπα - και, φευ, μεταμοντέρνα – ένα τρυφερό γυναικείο σινε-πορτραίτο.

Η 15χρονη Τζο είναι ένα μοναχικό και προβληματικό κορίτσι που συχνά ονειρεύεται τον θάνατό της. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, παρατηρεί παράξενα σημάδια που φαίνεται να συνδέονται με τα όνειρά της, αλλά δεν καταλαβαίνει τι σημαίνουν. Η συνηθισμένη σχολική της ζωή είναι βαρετή. Χάνει το σχολικό λεωφορείο, δεν λαμβάνει ιδιαίτερη βοήθεια από τη μητέρα της και περνάει την ημέρα ασχολούμενη με μια αδιάφορη τάξη κι έναν φίλο που εξακολουθεί να είναι αδέξιος στα φιλιά και ανούσια κουτσομπολιά. Όλα αλλάζουν κατά τη διάρκεια ενός μαθήματος τραγουδιού όταν η Φαίδρα, μια νέα κοπέλα με μια όμορφη και σχεδόν μαγική φωνή, συγκινεί βαθιά την Τζο μέχρι δακρύων. Αργότερα, ενώ περιπλανιέται στη βιβλιοθήκη, η Τζο συναντά απροσδόκητα ξανά τη Φαίδρα. Αφού μοιράζονται ένα τραγούδι και αποκαλύπτουν προσωπικά μυστικά, τα δύο κορίτσια δημιουργούν αυτό που μπορεί να είναι η πρώτη γνήσια φιλία της Τζο.
Κανονίζουν δειλά να συναντηθούν εκείνο το βράδυ. Καθώς ο ήλιος δύει με έναν παράξενα όμορφο και μυστηριώδη τρόπο, η Τζο ανυπομονεί για τη συνάντησή τους. Αλλά μια απροσδόκητη τροπή της μοίρας αλλάζει τα πάντα και η Τζο δεν έχει ποτέ την ευκαιρία να κρατήσει το ραντεβού τους…

• Η Ζακλίν Λέντζου ήταν φιναλίστ στην Πρωτοβουλία Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative (2022–2024) και έλαβε την Υποτροφία Νέας Υόρκης του Ιδρύματος Ωνάση και την Υποτροφία Nipkow το 2022.
• Τον Απρίλιο του 2023, το έργο επιλέχθηκε στο Cine por Hacer στην έκτη έκδοση του Mercado del Cine Casi Hecho, μιας αγοράς αφιερωμένης σε σχεδόν ολοκληρωμένες ταινίες, η οποία διεξάγεται μαζί με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Las Palmas de Gran Canaria
• Τον Αύγουστο του 2024, το σενάριο επιλέχθηκε για το FeatureLab 2024 του TorinoFilmLab, όπου κέρδισε το βραβείο ARRI για Κινηματογραφικό Όραμα, πριν συμμετάσχει στο πρόγραμμα Cannes Next Step – Volume II 2024
• Το 2025, επιλέχθηκε επίσης για το τμήμα Work in Progress του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Les Arcs, λαμβάνοντας Ειδική Μνεία στα 22D Music Award, και νωρίτερα φέτος συμμετείχε στο First Cut Lab 2026.
• Η ταινία θα κάνει την πρεμιέρα της στις ΗΠΑ στο τμήμα «Currents» του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Νέας Υόρκης 2026 στις 26 Σεπτεμβρίου. Επιλέχθηκε επίσης στο τμήμα Flash Forward του 31^ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Busan, όπου θα προβληθεί τον Οκτώβριο και ακόμη στο τμήμα «Dare» του Φεστιβάλ Κινηματογράφου BFI του Λονδίνου 2026 (17-Οκτ-2026) ©®™ Lucky Number

Μόνο Μία Γυναίκα
Μεταξύ 20 Ταινιών του Διαγωνιστικού Τμήματος
Εν τω μεταξύ, διαμάχη έχει περιβάλει το πρόγραμμα για το Επίσημο Διαγωνιστικό Τμήμα του 83^ου  φεστιβάλ. Από τις 20 ταινίες που διαγωνίζονται για τον Χρυσό Λέοντα, μόνο μία έχει σκηνοθετηθεί από γυναίκα - σε έντονη αντίθεση με πέρυσι, όταν έξι γυναίκες σκηνοθέτες διεκδικούσαν το βραβείο. Η μόνη γυναικεία σκηνοθετημένη ταινία φέτος είναι η Kvinde ukendt _η άγνωστη γυναίκα, της Αιγύπτιας-Δανής σκηνοθέτιδας May el-Toukhy.