Οδός Αδελφών Τσάφου
![]() |
Οδός Αδελφών Τσάφου.
Στο έμπα της Καισαριανής, από την πλευρά της Πανεπιστημιούπολης συναντάς την οδό Τσάφου. Ο Δήμος Καισαριανής έδωσε στον δρόμο αυτό το όνομα «Οδός ΑΔΕΛΦΩΝ ΤΣΑΦΟΥ», τιμώντας τη μνήμη τεσσάρων αδελφών, προσφύγων, που έδωσαν το «παρών» και δύο απ’ αυτούς τη ζωή τους στον απελευθερωτικό αγώνα του λαού μας εναντίον των Γερμανών. Στο τέρμα της ίδιας οδού, που συναντιέται με την οδό Αναξαγόρα, είναι τοποθετημένη μια αναθηματική πλάκα πάνω στην μπαζωμένη κοίτη του Ηριδανού που αναφέρεται στη "Σύσκεψη της Καισαριανής", όπου ο Άρης Βελουχιώτης πρωτομίλησε στους συντρόφους τους για τον ένοπλο αγώνα κατά των Γερμανών κατακτητών. Πώς συνδέονται οι δύο αυτές αναφορές; Πώς συνδέεται η ονομασία του δρόμου με την αναθηματική πλάκα; Το ξετύλιγμα του κουβαριού θα αναδείξει κορυφαία ιστορικά γεγονότα που έγραψαν τις ένδοξες σελίδες της Εθνικής μας Αντίστασης.Ο Δημήτρης Τσάφος, ο πατέρας, το 1922, στον κατατρεγμό και στη συμφορά, μαζί με τον αδελφό του και άλλα ξαδέλφια του, αφού κατάφεραν να διώξουν τις οικογένειές τους στην Ελλάδα, καθώς πλησίαζαν οι Τσέτες στα Βουρλά, οι ίδιοι παρέμειναν εκεί για να υπερασπιστούν την πόλη και έμειναν για πάντα εκεί και βρέθηκαν κατακρεουργημένοι κι απαγχονισμένοι στην κεντρική πλατεία των Βουρλών. Η απορφανισμένη οικογένεια, τέσσερα αγόρια (Μανώλης, Στέφανος, Γιώργος, Γιάννης), δύο κορίτσια και η μάνα τους, μετά από πολλά βάσανα κατάφεραν να φθάσουν στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκαν στην Καισαριανή.
α. Ο αγώνας για τη λευτεριά έχει κι άλλο χαρακτήρα. Η νίκη του λαού μας ενάντια στον κατακτητή θα είναι και μια νίκη ενάντια στον ντόπιο φασισμό. Ο λαός με τον αγώνα του και τη νίκη του θα εξασφαλίσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα και τις ελευθερίες του. Ο αγώνας είναι για τη λευτεριά, αλλά και για να μην υπάρξει γυρισμός στα μαύρα χρόνια της δικτατορίας.
β. Ο πόλεμος συνεχίζεται. Πρέπει να συνεχιστεί με το όπλο στο χέρι, ως την απελευθέρωση της πατρίδας από τους κατακτητές,
γ. Τα όπλα του αγώνα θα εξασφαλιστούν από τα όπλα των στρατιωτών που δεν τα παράδωσαν, αλλά τα πιο πολλά θα τα αρπάξουμε από τους ίδιους τους κατακτητές,
δ. Ο ένοπλος αγώνας θα πρέπει να στραφεί κατά των κατακτητών και των προδοτών συνεργατών τους
Ένα χρόνο μετά, στις 24 Μαΐου 1942, ο Άρης κατ’ εντολή του ΕΑΜ, θα ξεκινήσει τον ένοπλο αγώνα με τον ΕΛΑΣ, για να γράψει στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας το έπος της ΕΑΜΙΚΗΣ Εθνικής Αντίστασης. Πρώτοι έτρεξαν στο κάλεσμά του οι ελάχιστοι της μυστικής σύναξης της Καισαριανής κι ανάμεσά τους ο Μανώλης Τσάφος, για να γίνει στη συνέχεια ένας από τους πρώτους αντάρτες του Βελουχιώτη, μέχρι που θα πέσει νεκρός σε μια απ’ τις τελευταίες μάχες τους λίγο πριν το τραγικό τέλος του Άρη.
Στη μάχη αυτή, στις 25 Απριλίου 1945 βρέθηκαν περικυκλωμένοι από ισχυρές αγγλοελληνικές δυνάμεις, που έβαλλαν εναντίον τους με πυκνά πυρά οπλοπολυβόλων. Οι αντάρτες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες και κατάφεραν κινούμενοι αθόρυβα μέσα στη νύχτα να "γλιστρήσουν" έξω από τον κλοιό των εχθρικών δυνάμεων. Στη νυχτερινή όμως εκείνη συμπλοκή σκοτώθηκε ο Μανώλης Τσάφος, τραυματίστηκαν πέντε και ένας συνελήφθη αιχμάλωτος. Οι αντάρτες πέρασαν στη συνέχεια στην Αλβανία για ελάχιστες ώρες, αφού προηγουμένως έθαψαν πάνω στη συνοριακή γραμμή τον αξέχαστο πρωταντάρτη από την Καισαριανή Μανώλη Τσάφο. Ο θάνατος του Μανώλη συγκλόνισε τον Άρη Βελουχιώτη. Τον νεκρό αγωνιστή προέπεμψαν ο παπάς της Καλής Βρύσης, λίγοι χωρικοί και οι τιμητικές ομοβροντίες των ανταρτών σαν ύστατο αποχαιρετισμό στον αγαπημένο συναγωνιστή τους. Τον Μανώλη ακολούθησαν και τα υπόλοιπα αδέλφια από διαφορετικά μετερίζια στον αγώνα για τη Λευτεριά στις γειτονιές της Καισαριανής.
- Ο Γιάννης Τσάφος στην προφορική μαρτυρία του αναφέρεται στη σύσκεψη: «Όταν είχαμε ακόμα την ταβέρνα ήλθε ο Άρης Βελουχιώτης στο μαγαζί μας και μέχρι να οργανωθούνε καθίσανε στο προσφυγικό σπίτι εφτά ή οκτώ μέρες. (Δεν αναφέρει κάτι άλλο για το σπίτι… Στις προθήκες, όμως, του Μουσείου ΕΑΜικής Αντίστασης, στην Καισαριανή, υπάρχει χειρόγραφο σημείωμα αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης για τη συνάντηση με τον Άρη και η κουρελού στην οποία κοιμόταν ο Άρης Βελουχιώτης κατά την παραμονή του στην Καισαριανή τον Μάη του 1941, φιλοξενούμενος από την Χρύσα Κατσαρέλη _από το αρχείο του Νικόδημου Κατσαρέλη)…
- Ο Στεφανής Τσάφος βρήκε τραγικό θάνατο σε μια από τις κορυφαίες, αλλά και τραγικές πράξεις της Κατοχής και της Αντίστασης, τη Μάχη της Καισαριανής, ανάμεσα στο 2ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ Αθήνας (200 μαχητές) και σε 1.300 Γερμανούς και ταγματασφαλίτες βαριά οπλισμένους, οι οποίοι για πολλοστή φορά εισέβαλαν τα ξημερώματα της 15ης προς 16η Ιουνίου 1944 στην Καισαριανή, στην προσπάθειά τους να την καταλάβουν, αιφνιδιάζοντας τον αδούλωτο κι ανυπότακτο λαό της. Κι αφού έστησαν ένα τεράστιο μπλόκο γύρω απ’ την ελεύθερη και απάτητη προσφυγική συνοικία, προχώρησαν σε μαζικές συλλήψεις και εκτελέσεις πατριωτών επί τόπου.
- Ο Στεφανής Τσάφος, στέλεχος του ΕΛΑΣ Καισαριανής, μαζί με τα παλικάρια τού Απόλλωνα Δαβλάκου, γραμματέα της Οργάνωσης Καισαριανής του ΚΚΕ, πολέμησαν παλικαρίσια τον εχθρό και επιχείρησαν να διαφύγουν μέσα από το γερμανικό μπλόκο του Βύρωνα. Αλλά ο Στέφανος τραυματίστηκε βαριά στο πόδι και δεν μπορούσε να ακολουθήσει τους συναγωνιστές του κι αφού τους παρότρυνε να φύγουν, κρύφτηκε μέσα στα χωράφια σ’ ένα λάκκο, αλλά με το πρώτο φως της ημέρας οι γερμανοτσολιάδες τον ανακάλυψαν οδηγημένοι απ’ τα ματωμένα αχνάρια πάνω στο χώμα και τον συνέλαβαν. Αλλά και τα άλλα παλικάρια του Δαβλάκου βρέθηκαν περικυκλωμένα στο υψωματάκι «Αστέρι» κοντά στο μοναστήρι. Ήταν ο Απόλλωνας Δαβλάκος, ο Πρόδρομος Αδραμίτογλου, ο Σωτήρης Βενιέρης, ο Ανδρέας Κρυσταλάκος, ο Μιχάλης Μενεγάκης, ο Νίκος Νταλιάνης και ο Γιώργος Πολεμαρχάκης. Τα επτά παλικάρια της ομάδας του Δαβλάκου και σύντροφοι του Τσάφου βρέθηκαν πριν το μεσημέρι γαζωμένοι απ’ τις σφαίρες του εχθρού πάνω στο λόφο.
Σύμφωνα με μαρτυρίες αγωνιστών κατά τις 9. 00 το πρωί μια κουστωδία από γερμανοτσολιάδες έσερναν με φωνές και βλαστήμιες στη λεωφόρο Καισαριανής «θριαμβευτικά», φορτωμένο πάνω σ’ ένα γάιδαρο τον βαριά τραυματισμένο ΕΛΑΣίτη Στέφανο Τσάφο. Σε μια γειτονιά την ώρα που περνούσαν υπήρχε μπλόκο των Γερμανών σε ένα σπίτι και ετοιμάζονταν να εκτελέσουν επί τόπου μια ολόκληρη οικογένεια που τη θεωρούσαν ύποπτη για τον θάνατο ενός Γερμανού στρατιωτικού. Ο Στέφανος Τσάφος, αν και βαριά τραυματισμένος και μισολιπόθυμος, κατάλαβε τι επρόκειτο να γίνει και με όση δύναμη του απέμενε φώναξε δυνατά προς τους Γερμανούς στρατιώτες: «Αφήστε τους, εγώ τον σκότωσα» και τότε οι Γερμανοί χίμηξαν πάνω του και τον κατατρύπησαν με τις ξιφολόγχες τους. Η οικογένεια σώθηκε και ο Στέφανος, αφού διαπομπεύτηκε επί ώρες στους δρόμους της Καισαριανής, μεταφέρθηκε στο Γουδή, όπου βρήκε τραγικό τέλος.
ΚΚΕ:
εκδήλωση τιμής και μνήμης
για τη μάχη της Καισαριανής 15-16 Ιούνη 1944
Η εκδήλωση 2026, περιελάμβανε αφήγηση του ιστορικού από τον Κώστα Γαβριλάκη εκ μέρους
της ΠΕΑΕΑ ΔΣΕ, καλλιτεχνικό πρόγραμμα, ομιλία της Ευγενίας Παναγιωτοπούλου εκ
μέρους των ΚΟ Καισαριανής, που παραθέτουμε στη συνέχεια, προσκλητήριο κά
Ομιλία της Ευγενίας
ΠαναγιωτοπούλουΟ σφος Δημ. Αρβανιτάκης μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ .jpg)
Αγαπητές
Συντρόφισσες και σύντροφοι, φίλες και φίλοι
Κάθε Ιούνη χρόνια τώρα βρισκόμαστε εδώ μπροστά σ’ αυτό το μνημείο προσκυνητές.
Δεν είμαστε ούτε γραφικοί, ούτε οπισθοδρομικοί, ούτε “κολλημένοι”. Έχουμε
χρέος.
Σ’ αυτόν εδώ το λόφο, όπως και στον τοίχο του Θυσιαστηρίου της Λευτεριάς
συγκρούστηκαν το 1944 δύο κόσμοι: ο παλιός σάπιος κόσμος των καπιταλιστών; που
στο κυνήγι τους για το κέρδος σπέρνουν στη Γη πολέμους, ξεριζωμένους, φτώχεια
κι εκμετάλλευση μ’ έναν κόσμο εντελώς ξένο κι εντελώς νέο: τον κόσμο της
ανθρωπιάς, της ανιδιοτέλειας, της τιμιότητας, της αυτοθυσίας, τον κόσμο της
εργατιάς. Ποιος κόσμος νίκησε; 81 χρόνια μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου
κι ακόμα “σκοτώνονται οι λαοί για τ’ αφέντη το φαΐ”, ακόμα ρουφάνε τον ιδρώτα
του εργάτη για να φουσκώνουν τα κέρδη τους οι αστοί. Τα πρόσωπα δεν είναι ίδια,
όμως η ρότα που χαράζει η πολιτική υπέρ των μονοπωλίων σήμερα φέρνει την
ανθρωπότητα πιο κοντά από κάθε άλλη φορά μπροστά στον κίνδυνο ενός νέου γενικευμένου
πολέμου, σαν αποτέλεσμα της σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα για την
οικονομική και γεωστρατηγική πρωτιά στον πλανήτη, που απλώνεται ήδη σχεδόν σ’
όλες τις θάλασσες και τις ηπείρους και αναδιατάσσει ιμπεριαλιστικές
λυκοσυμμαχίες.
Οι ΕυρωΝΑΤΟϊκοί
φονιάδες έχουν επιβάλει πλέον σε κάθε κράτος-μέλος όρους “πολεμικής
οικονομίας”, με ζεστό χρήμα στους μονοπωλιακούς ομίλους της πολεμικής
βιομηχανίας και της ενέργειας, πετσόκομμα κοινωνικών δαπανών, με νέα σκληρά
αντεργατικά μέτρα έντασης της εκμετάλλευσης όπως το 13ωρο, ανυπαρξία μέτρων
ασφάλειας στους χώρους δουλειάς που κοστίζει στην εργατική τάξη της Ελλάδας ένα
νεκρό στο μεροκάματο κάθε 40 ώρες το 2025 και ενίσχυση των κατασταλτικών
μηχανισμών, διώξεις των πρωτοπόρων συνδικαλιστών και των κομμουνιστών.
Από τα ίδια σπλάχνα γεννήθηκαν κι αυτοί που τιμάμε σήμερα. Σήμερα τιμάμε τους ήρωες κομμουνιστές ανταρτοΕΠΟΝίτες που – με επικεφαλής το Γραμματέα της ΚΟΒ Πάνω Καισαριανής Απόλλωνα Δαυλάκο – έπεσαν ηρωικά σε μάχη με Γερμανούς και γερμανοτσολιάδες στους πρόποδες του Υμηττού τα χαράματα της 16ης Ιούνη του 1944, μετά από πολύωρη μάχη, μια από τις 47 μάχες που έδωσε ο ΕΛΑΣ στην Καισαριανή, κρατώντας τη λεύτερη μέχρι και την Απελευθέρωση. Είμαστε περήφανοι για τους ΚΚΕδες που πότισαν τα χώματα μας με το αίμα τους για να βλαστήσει η λευτεριά. Μαζί τους τιμάμε όλα τα παλικάρια της συνοικίας που έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια της κατοχής.
Η συνοικία της Καισαριανής με τα χαμόσπιτα, τις αυλές και τα στενοσόκακα χτίστηκε σπιθαμή προς σπιθαμή από Μικρασιάτες πρόσφυγες εργάτες, αυτούς που υποτιμητικά έλεγαν “Τουρκόσπορους”. Η πείρα τους κι οι δεσμοί που απόκτησαν με τους κομμουνιστές μπόλιασε το εργατικό κίνημα του Μεσοπολέμου και τους εκατοντάδες λαϊκούς ήρωες, που πολέμησαν τους Ναζί και τους ντόπιους συνεργάτες τους, άντρες και γυναίκες, νέοι και γέροι, κρυφά και φανερά, ως τον τελευταίο. Έτσι περιγράφει στο βιβλίο του τούτο το δέσιμο ο Καπετάνιος του 111ου τάγματος του 2ου Συντάγματος του Α’ Σώματος Στρατού του ΕΛΑΣ Αθήνας Ορέστης Μακρής: Έχουμε γίνει όλοι μαζί ένα σώμα. Αντιμετωπίζουμε τον-ίδιο κίνδυνο από τους εγκληματίες. Κανένας δε λογαριάζει τη ζωή του!! Εκείνες τις στιγμές το σύνθημα “Λευτεριά ή θάνατος” είναι το “πιστεύω μας”. Είχαμε υποφέρει τόσα πολλά στα τρία χρόνια της φασιστικής κατοχής, ώστε δε λογαριάζαμε πια το χάρο. Είχαμε ρίξει ομαδικά την “κάπα μας στην αλυγαριά”, όπως λέει η λαϊκή παροιμία. Τα παλικάρια του ΕΛΑΣ ήταν ριζωμένα βαθιά στην αγκαλιά του λαού μας. Ακόμη και οι παράγκες με το λαβύρινθο των σοκακιών τους ζωντάνεψαν και ενώθηκαν μαζί μας. Όλοι μαζί είχαμε μια καρδιά, που χτυπούσε ρυθμικά “Λευτεριά ή θάνατος”.
Το ΚΚΕ ήταν ο εμπνευστής και ο αιμοδότης της ΕΑΜικής αντίστασης, ο ηρωικός καθοδηγητής της. Στην οργάνωση, την καθοδήγηση, την πάλη του λαού, στις διαδηλώσεις, τις απεργίες, τις μάχες η Κομματική Οργάνωση Αθήνας του ΚΚΕ έδωσε τα καλύτερα μέλη και στελέχη της. Μέσα από τον ηρωισμό των μελών και των στελεχών του το ΚΚΕ δημιούργησε αγωνιστικά πρότυπα στον λαό. Οι σκοτωμένοι της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας στην διάρκεια της κατοχής όταν 2.000.
Τιμάμε τους κομμουνιστές, τα μέλη και τους φίλους του Κόμματος, άλλους αγωνιστές που συμπορεύθηκαν με το ΚΚΕ και έμειναν αλύγιστοι στις εξορίες, στα εκτελεστικά αποσπάσματα, στην παρανομία, στις τεράστιες δυσκολίες του ένοπλου αγώνα, τόσο στην περίοδο της ΕΑΜικής Αντίστασης, αλλά και την πάλη του ΔΣ, την κορυφαία στιγμή της ταξικής πάλης στην Ελλάδα τον αιώνα που πέρασε, στα 80 χρόνια από την ίδρυση του – που το ΚΚΕ καθοδήγησε ξεπλένοντας την τιμή του λαού και του Κόμματος μετά τη Βάρκιζα. Ήταν απλοί άνθρωποι, που συνέχισαν το παράδειγμα άλλων συντρόφων τους της προπολεμικής περιόδου, που μαρτύρησαν στις φυλακές και τις εξορίες των αστικών κυβερνήσεων, επειδή έκαναν το καθήκον τους στον αγώνα για το μεροκάματο, για τις συνθήκες δουλειάς, για ένα καλύτερο αύριο, επειδή αρνήθηκαν να υπογράψουν δήλωση μετάνοιας.
Αυτοί είναι η κληρονομιά μας, αυτή είναι η ταυτότητά μας, Η θυσία τους δε θα ξεχαστεί, δεν πήγε χαμένη. Δείχνει τι θεριό μπορεί να γίνει ο λαός, κι ας κρατάει λίγα λιανοντούφεκα απέναντι σε πάνοπλο αντίπαλο, όταν είναι οργανωμένος και αποφασισμένος, όταν παλεύει για “τις καλύβες και τα πεζούλια του”, για τη ζωή και το ψωμί των παιδιών του και οδηγείται απ’ τους κομμουνιστές. Αποδεικνύεται ότι τη μεγάλη επαναστατική και πρωτοπόρα δύναμη του καιρού μας αποτελεί η εργατική τάξη και το επαναστατικό Κόμμα της.
Η Ιστορία δε γυρίζει πίσω. Γι’ αυτό ό,τι γράφτηκε με αίμα δεν μπορεί να μουντζουρωθεί από μαύρο μελάνι. Θα φροντίσουμε εμείς γι’ αυτό. “Του Αδόλφου τα εγγόνια” πρέπει να σαπίσουν στη φυλακή και να πνιγούν στις τρύπες τους μες στο ίδιο τους το δηλητήριο, μακριά από κάθε εργατικό λαϊκό σπίτι. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βαφτίζει το κρέας ψάρι, την Αντιφασιστική Νίκη των Λαών θα τη λέει μέρα της Ευρώπης. Ένωση καπιταλιστικών κρατών είναι, δε θέλει να θυμάται τον Κόκκινο Στρατό που τσάκισε το ακριβοπληρωμένο της παιδί, το φασισμό. Κυρίως όμως δε θέλει να θυμούνται οι λαοί τι μπορούν. Οι αστοί ξέρουν από τι κινδυνεύει η εξουσία τους. Ειδικά όταν δοκιμάζονται από τις κρίσεις τους, όταν είναι ευάλωτοι, άρα και πιο επιθετικοί. Δεν είναι όμως ανίκητοι.
Μας οδηγούν τα γραφτά και οι πράξεις των μπολσεβίκων που κατάφεραν να βγάλουν την παλιά Ρωσία απ’ τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με νικηφόρα σοσιαλιστική επανάσταση και τους εργάτες στην εξουσία! Αυτοί έσπασαν τον πάγο, άνοιξαν το δρόμο της απελευθέρωσης της εργατικής τάξης απ’ όλα τα δεινά που κουβαλάει ο καπιταλισμός στο DNA του, την εκμετάλλευση, την εξαθλίωση, τον πόλεμο, την προσφυγιά. Η Ιστορία δεν τέλειωσε. Ούτε το 1917. Ούτε το 1945. Ούτε πολύ περισσότερο το 1991… Οι λαοί την έγραψαν, οι λαοί θα τη ξαναγράψουν και θα την υπογράψουν φαρδιά πλατιά και “θα “ναι ντάλα μεσημέρι”. Εμείς κρατάμε πάντα ψηλά την κόκκινη σημαία, να φωτίζει ο δρόμος. Μελετάμε την ιστορία του ίδιου του Κόμματός μας, για να οργανώσουμε την εργατική λαϊκή αντεπίθεση σήμερα, να λύσουμε τα επαναστατικά προβλήματα με επαναστατικές λύσεις.
Σύγχρονοι ήρωες
γεννιούνται ως “τέκνα της ανάγκης κι ώριμα τέκνα της οργής”. Εργάτες παλικάρια,
στον Πειραιά και τα λιμάνια της Μεσογείου που σταματάνε τα κοντέινερ με
πολεμοφόδια με τα σώματά τους και απεργούν γιατί “δε δουλεύουν για τον πόλεμο”,
στα Μεταλλεία Χαλκιδικής που στύβουν τη γη και βγάζουν χρυσό, στην COSCO που
σκαρφαλώνουν δεκάδες μέτρα για να κουμαντάρουν όλου του κόσμου τα εμπορεύματα,
στα μεγάλα έργα και τις οικοδομές που τους δέρνει ο καιρός όσο χτίζουν τις
πολυτελείς Ριβιέρες, στα νοσοκομεία που με χίλιες ελλείψεις παλεύουν την
αρρώστια και το θάνατο στα ίσα! ΑΥΤΟΙ “ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΠΡΕΠΕΙ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ”
“Για να γυρίσει
ο ήλιος, θέλει δουλειά πολλή”! ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ! Ανάσα και προοπτική για
το λαό μπορεί να δώσει μόνο ένα δυναμωμένο ρεύμα αμφισβήτησης της πολιτικής που
συνθλίβει τις ζωές των πολλών για τα κέρδη των λίγων. Μέσα στα εργατικά
σωματεία, στους συλλόγους στις γειτονιές παίρνουμε δύναμη σε τη συλλογική
διεκδίκηση. Οργανώνουμε την πάλη μας για ζωή σύγχρονη κι ανθρώπινη, όπως μπορεί
η εργατική τάξη με την εξουσία στα χέρια της να δημιουργήσει τον 21ο αιώνα.
Εμπνεόμαστε από τους σύγχρονους ταξικούς αγώνες, τη διεθνιστική αλληλεγγύη.
Αισιοδοξούμε και παλεύουμε, ανοίγουμε νέους δρόμους για να περπατήσουμε προς το
μόνο ανθρώπινο μέλλον, το σοσιαλισμό-κομμουνισμό. ΘΑ ΝΙΚΗΣΟΥΜΕ!
5-Σεπ-1944 ο 14χρονος μαθητής ΕΠΟΝίτης Ανδρέας Λυκουρίνος εκτελείται από τους χιτλερικούς καταχτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μαζί με την Ηρώ Κωνσταντοπούλου και άλλους 48 αγωνιστές που κρατούνταν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου
Ένα απέριττο μνημείο έχει στηθεί στον τόπο της θυσίας αυτών των παλικαριών και κάθε χρόνο στην επέτειο της μάχης η ΠΕΑΕΑ τιμά τους 10 ήρωες που έπεσαν πολεμώντας εκείνη τη μέρα.
![]() |
| 10 Απρίλη 2022 _Εγκαινιάζεται το νέο Στέκι Πολιτισμού της ΚΝΕ “Ανδρέας Λυκουρίνος” |
___________________________

Η Φιλομένη (Φιλιώ) Τόλια _διδάκτωρ ιστορίας και συνεργάτης του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ, σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Εκπόνησε Διδακτορική Διατριβή στο ίδιο τμήμα με θέμα «Πολιτικός Επίτροπος – Πολιτικός Καθοδηγητής. Ο θεσμός του Πολιτικού Επιτρόπου στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ)» _κυκλοφορεί από τις εκδόσεις “Σύγχρονη εποχή”. Στο επίκεντρο του ερευνητικού της ενδιαφέροντος βρίσκεται η δεκαετία 1940-1950. Με αναφορές σε αυτήν τη δεκαετία έχει λάβει μέρος με εισηγήσεις σε συνέδρια και ημερίδες και έχει δημοσιεύσει άρθρα σε εφημερίδες, περιοδικά, καθώς και μελέτες σε συλλογικούς τόμους. Δίδαξε Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία στη Σχολή Ξεναγών Αθήνας του υπουργείου Τουρισμού. Σήμερα εργάζεται στη Μέση Εκπαίδευση.
Στην εκδήλωση τιμάμε τα ηρωικά αυτά παιδιά της πόλης μας, καθώς και όλους τους Καισαριανιώτες, που ακολούθησαν το παράδειγμα των χιλιάδων αγωνιστών που βάδισαν ως το θάνατο, στον αγώνα για μια πατρίδα λεύτερη από τους κατακτητές και μια ζωή απαλλαγμένη από τους εκμεταλλευτές του κόπου του λαού.
Η μελέτη της ιστορίας του λαϊκού κινήματος, η ξεχωριστή συμβολή του λαού της συνοικίας μας – της ηρωικής Καισαριανής- σε αυτό, δεν είναι επομένως μια υπόθεση που αφορά το παρελθόν.
Μελετάμε την ιστορία μας για να αξιοποιήσουμε τα συμπεράσματα της σήμερα. Να ενισχύσουμε τα όπλα του κινήματος, να δώσουμε ώθηση στους αγώνες που αναπτύσσονται ώστε να μπει φραγμός στην πολιτική που σαν τσουνάμι παρασύρει εργατικά δικαιώματα και κατακτήσεις που έχουν κερδηθεί με ιδρώτα και αίμα.5-Σεπ-1944 ο 14χρονος μαθητής ΕΠΟΝίτης Ανδρέας Λυκουρίνος εκτελείται από τους χιτλερικούς καταχτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, μαζί με την Ηρώ Κωνσταντοπούλου και άλλους 48 αγωνιστές που κρατούνταν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου
Κοιτώντας το χθες μπορούμε να βγάζουμε συμπεράσματα για το σήμερα και τρόπους αντιμετώπισης αντίστοιχων καταστάσεων. Η άνοδος φασιστικών οργανώσεων τότε και σήμερα, σε περιόδους κρίσης του συστήματος, μόνο τυχαία δεν είναι. Προκειμένου να επιβληθεί «τάξη», όπου ήταν αναγκαίο, μικροαστικές και αστικές δυνάμεις έδειξαν ανοχή, ενώ και σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη και ενίσχυση των μορφωμάτων αυτών. Τυχαίο επίσης δεν ήταν και το πώς αντιμετωπίστηκε τότε ο Φασισμός. Μέσα από τον οργανωμένο αγώνα, συσπειρωμένος ο Λαός γύρω από δυνάμεις που στόχευαν τη μήτρα που γεννά τον φασισμό (ΚΚΕ, ΕΑΜ, ΕΠΟΝ, ΕΛΑΣ), μπόρεσαν να δώσουν τη μάχη και να νικήσουν το θεριό του φασισμού. Ο καθημερινός ταξικός αγώνας του τότε ενάντια στο σύστημα που γεννάει τον φασισμό, τους πολέμους και τη φτώχεια για τους λαούς, όχι με ωραία συνθήματα και ευχές ή εκλογικά ποσοστά, αλλά που έφτανε ακόμη και μέχρι την υπέρτατη θυσία, να αποτελέσει παράδειγμα για το σήμερα. Μόνο έτσι μπορεί η αλληλεγγύη να έχει το πραγματικό της νόημα, μόνο έτσι μπορούμε να ξεδοντιάσουμε τους σύγχρονους γερμανοτσολιάδες, μόνο έτσι ο Λαός μας μπορεί να οδεύσει σε ένα δρόμο που θα υποτάσσει τον πλούτο που παράγεται στα δικά του συμφέροντα.
Δίνουμε στην πάλη αυτή όλες μας τις δυνάμεις, συστρατευόμαστε με τις ταξικές δυνάμεις του εργατικού κινήματος, το ριζοσπαστικό κίνημα των αυτοαπασχολούμενων, της φτωχής αγροτιάς, του κινήματος της νεολαίας και των γυναικών.
δίνουμε συνέχεια και τιμάμε τις θυσίες του χθες
Ο
Θέμος Κορνάρος θα γράψει για τον Ανδρέα Λυκουρίνο στην “Ελεύθερη Ελλάδα” της 6
του Μάη 1945, το παρακάτω κείμενο (από το βιβλίο του γιατρού Αντώνη Φλούντζη
“Χαϊδάρι, κάστρο και βωμός της Εθνικής Αντίστασης”, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα 1986).
Ο Ανδρέας Λυκουρίνος γεννήθηκε στα 1931 κι ο κατακλυσμός της σκλαβιάς τον
βρίσκει ένδεκα χρονών. Πήρε ενεργό μέρος στην πρώτη φάση του αγώνα. Στην
επίθεση πείνας. Το Ελληνικό φρούριο κράτησε άμυνα γερή ένα χρόνο…
Έπρεπε να διαλέξει μεταξύ του σχολικού βαθμολογίου και του ανοιχτού αγώνα της
πατρίδας του. Ητανε ο πρώτος μαθητής. Αυτό δεν τον εμπόδισε καθόλου να βρει τα
πόστα του παράνομου τύπου και να ακούει απ’ ευθείας τη φωνή και τις εντολές του
μαχόμενου Έθνους: «Κρατηθείτε ζωντανοί. Η ζωή μας θα είναι το χρησιμότερο υλικό
για τη μάχη, για τη ΝΙΚΗ».
Ο Λυκουρίνος θεωρεί τον εαυτό του υπεύθυνο για τη ζωή των δικών του. Για τα τρία αδέρφια και τους γονείς του. Αγοράζει και πουλά παλιά ρούχα και παλιά παπούτσια κι έσωσε το σπίτι του. Η δουλειά του πατέρα του περνούσε κρίση. Ήτανε μαραγκός. Στην ξεγνοιασιά του παιδικού προσώπου έρχεται η ευθύνη και η αγωνία και βάζουνε σφραγίδα τίμιου άνδρα… Είχε νικήσει την πρώτη νίκη για λογαριασμό της αδούλωτης πατρίδας του. Είχε αποκτήσει αυτοπεποίθηση. Έχει επιβληθεί και στους μικρούς και στους μεγάλους. Και στην επιθετική φάση του αγώνα, όταν το Έθνος γύρευε αρχηγούς της κάθε ηλικίας και της κάθε γειτονιάς, ο Α. Λυκουρίνος βρισκότανε κιόλας τοποθετημένος μόνος του, στο ηγετικό πόστο της νεολαίας Μακρυγιάννη.
Έχει
μπει στα 12 χρόνια! Και καμαρώνει γιατί – προσθέτοντας μόνος του δύο-τρία
χρόνια παρά πάνω – έφτιαχνε ένα νούμερο που ξέφευγε κάπως από τα σύνορα της
νηπιακής ηλικίας.
Είχε γίνει θρύλος μεταξύ των τσολιάδων, συζητιόνταν μ’ ανησυχία τα κατορθώματα
κάποιου «μωρού», στο Κουκάκι.
Το αντάρτικο γύρευε όπλα. Οι οργανώσεις είχανε πάντα ανοιχτό έρανο γι’ αυτό το
σκοπό. Ο Α. Λυκουρίνος πήρε πρωτοβουλία: Με δεκαρολογήματα δουλειά δεν γίνεται.
Πιο δύσκολα βρίσκονται τα όπλα, παρά τα λεπτά. Μ’ ένα ψευτοπίστολο, πήλινο,
παραφυλάει ένα βράδυ σε μια γωνιά. Κι αφοπλίζει τον πρώτο τσολιά. Πετάει τον
πηλό. Και μ’ αληθινό όπλο πια μαζεύει και πιστόλια και χειροβομβίδες και στολές
ακόμη. Δεν είναι λίγοι οι τσολιάδες που αναγκάστηκαν να φτάσουν στη στρατώνα
τους, με τα εσώρουχα μόνο… Η Ειδική Ασφάλεια ενδιαφέρθηκε. Τα Ες-Ες τα
γερμανικά απαιτούνε από τους αρχηγούς των ελληνικών Ες-Ες την εμπέδωση της
«τάξεως» στις δυτικές συνοικίες της Αθήνας, γιατί οι τσολιάδες ζήτησαν…
ενίσχυση. Τίποτα δεν μπόρεσαν. Όλα ήταν ήρεμα. Οι μυστικοί που τοποθετήθηκαν στη
συνοικία δεν έβλεπαν καμιά ύποπτη κίνηση. Οι άνθρωποι πήγαιναν στις δουλειές
τους, γύριζαν κουρασμένοι, τα παιδιά παίζανε στην αυλή του σκολειού. Κι αν
ρωτούσαν και για βαθμούς, ο Λυκουρίνος είχε τα πρωτεία. Μπροστά τους περνούσε
με τα βιβλία στο χέρι. Τους ήξερε. Δεν του ξέφευγε κανένας από τους ανθρώπους
της Ασφάλειας. Η αυτοάμυνα του έγινε ένστικτο. Μαέστρος και σ’ αυτή τη δουλειά.
Θα τον ζήλευαν και μεγάλοι και παλιοί και νέοι αγωνιστές για την τάξη και τη
συνωμοτικότητά του. Μόνο που δεν περιοριζότανε στις νυχτερινές εξορμήσεις. Στη
μάχη του Μακρυγιάννη με τους τσολιάδες του 1943, που κράτησε τέσσερις ώρες,
πήρε μέρος και ο Λυκουρίνος.
Ένα βράδυ το Μάη του 1943, οι Γερμανοί σήκωσαν τον κόσμο στο πόδι στη συνοικία αυτή, με τους πυροβολισμούς και τις φωνές τους. Κυνηγούσαν στους δρόμους κάτι σκιές. Ήτανε η παρέα του Λυκουρίνου. Η δράση του παιδιού γεμίζει δυο χρόνια της σκλαβιάς. Γίνεται παράδειγμα και θρύλος ανάμεσα στους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Είναι ο φόβος κι ο τρόμος των πρακτόρων του εχθρού. Στις 4 του Ιούνη 1944 βρέθηκε ο φρικτός προδότης, και στις 5 του Ιούνη έξι χαφιέδες των ελληνικών Ες-Ες, μπλοκάρουνε το σπίτι του Εθνικού αγωνιστή, στη συνοικία Κουκάκι (σσ. Γαληνού 41). Ζητούν τον Ανδρέα Λυκουρίνο. Ο πατέρας του ζητάει εξηγήσεις για το παιδί. Κι αυτοί γυρεύουν, εκτός από το παιδί και το πιστόλι που πήρε ψες το βράδυ από έναν δικό τους. Μα δε βρήκανε τίποτα. Μόνο ένα παιδάκι αδύνατο, μια σταλιά, που κοιμότανε ξέγνοιαστα στο γιατάκι του και πλάι στην καρέκλα είχε το κοντό του παντελονάκι και τα βιβλία του σχολείου του. Κάτω βρίσκονταν και τα πεδιλάκια του Νο 32.
Αυτός είναι; ρωτούνε τον πατέρα.
– Αυτός.
Εσύ είσαι; ρωτούνε το ίδιο το παιδί.
– Ποιος;
– Ο τρομοκράτης!
– Οχι! Είμαι μαθητής. Πάω στη δεύτερη Γυμνασίου στο 6ο Γυμνάσιο,
απαντά απαθέστατα.
Μα
οι πληροφορίες τους είναι θετικές. Αρχίζει το ξύλο. Γυρεύουν το πιστόλι. Μα το
πιστόλι, ποιος ξέρει σε ποια βουνοκορφή θα ταξίδευε πια κείνη την ώρα. Και
πήρανε μόνο τον Ανδρέα, με το μαθητικό του πηλήκιο στα άντρα τους. Πήρανε μέτρα
εξαιρετικά ώσπου να φτάσουνε στην οδό Παπαρηγοπούλου Νο 7. Εκεί ήταν η έδρα των
ελληνικών Ες-Ες. Επικεφαλής της συνοδείας ήτανε ο Μάκης Μακρογιάννης, που
υπηρετεί σήμερα στην Εθνοφυλακή με το βαθμό ανθυπασπιστή. Η αλήθεια είναι πως
ζήτησε να σώσει το παιδί. Ζήτησε τη βοήθεια του πατέρα του και δέκα λίρες, μέσω
ενός άλλου της συνοδείας.
Το ανέκριναν και το ρωτούσαν, πού έχει κρυμμένες τις λίρες; (Είχανε πληροφορίες
πως έχει πολλές). Αφού δεν βγήκε τίποτε, τον παρέδωσαν την ίδια μέρα στην
Ειδική Ασφάλεια και μετά τέσσερις μέρες στα γερμανικά Ες-Ες της οδού Μέρλιν. Το
κρεμάσανε, το κάψανε, του βάλανε στα νύχια καρφίτσες. Μα αυτός εξακολουθούσε να
είναι μαθητής της 2ης τάξης του 6ου Γυμνασίου και ο αλύγιστος και παινεμένος
αγωνιστής του Εθνικού Ελληνικού Αγώνα της Αντίστασης. Τέτοιος έμεινε ως το
τέλος. Τέτοιον τον γνώρισε τον ήρωα Λυκουρίνο και το Χαϊδάρι. Τώρα ήταν 14
χρονών. Στις 5 Σεπτέμβρη 1944 τον οδήγησαν στο εκτελεστικό. Στο δρόμο βρήκε τρόπο
να πετάξει ένα σημείωμα που έγραφε:
«Μπαμπά
με πάνε για εκτέλεση μαζί με τους (αναφέρει ονόματα). Ειδοποίησε
παρακαλώ τα σπίτια τους. Μη στενοχωριέστε. Ανδρέας».
Κυριακή 14 Ιουνίου 2026 / 11.00 πμ.
Στο μνημείο της μάχης κοντά στο Μοναστήρι της Καισαριανής
Για την μεταφορά στο χώρο της εκδήλωσης, θα αναχωρούν πούλμαν στις 10.30 πμ. από Εθνικής Αντίστασης & Λυδίας.
Στην εκδήλωση που διοργανώνουμε, τιμάμε τα ηρωικά αυτά παιδιά της πόλης μας, καθώς και όλους τους Καισαριανιώτες, που ακολούθησαν το παράδειγμα των χιλιάδων αγωνιστών που βάδισαν ως το θάνατο, στον αγώνα για μια πατρίδα λεύτερη από τους κατακτητές και μια ζωή απαλλαγμένη από τους εκμεταλλευτές των κόπων του λαού.
Η αταλάντευτη στάση τους αποτελεί πηγή έμπνευσης και αντοχής στους καθημερινούς μας αγώνες. Στους ταραγμένους καιρούς που ζούμε, όπου φουντώνουν όλο και περισσότερο οι πολεμικές εστίες και κλιμακώνεται ο κίνδυνος ενός νέου γενικευμένου ιμπεριαλιστικού πολέμου, οι ένδοξες σελίδες της ιστορίας του λαού μας, μιλούν στη συνείδηση και στις καρδιές των λαϊκών ανθρώπων.
Η μελέτη της ιστορίας του λαϊκού κινήματος, η ξεχωριστή συμβολή του
λαού της συνοικίας μας – της ηρωικής Καισαριανής – σε αυτό, δεν είναι
επομένως μια υπόθεση που αφορά το παρελθόν. Εμπνέει στο σήμερα γιατί
δείχνει το μεγαλείο του ανθρώπου που δεν μπορούν να τον βάλουν στο χέρι,
που δεν μπορεί κανένας μηχανισμός να τον υποτάξει. Απαντά στην εγχώρια
εφαρμογή της ανιστόρητης αστικής ιδεοληψίας, που θέλει να εξισώσει το
ηρωικό ΕΑΜ – ΕΛΑΣ με τα Τάγματα Ασφαλείας.
Σε έναν κόσμο που σαπίζει και φλέγεται, υπάρχει η δυνατότητα ο λαός
να βγει ορμητικά στο προσκήνιο, να βάλει τη σφραγίδα του στις εξελίξειδ,
ανοίγοντας τον δρόμο της ανατροπής του συστήματος της εκμετάλλευσης και
των πολέμων, για την κοινωνία της συνεργασίας και φιλίας των λαών.
ΚΑΜΙΑ ΘΥΣΙΑ για τον ΠΟΛΕΜΟ και για τα ΚΕΡΔΗ τους
ΟΡΓΑΝΩΣΗ και ΑΓΩΝΑΣ για την ΑΝΑΤΡΟΠΗ






.jpg)

.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)








