El Ejército del Ebro ⚡ Dolores Ibárruri 💥 ¡Ay Carmela!

Η Στρατιά του Έβρου \ μια νύχτα το ποτάμι πέρασε \ δίνοντας ένα καλό μάθημα στους εισβολείς_ El Ejército del Ebro \ Rumba la rumba la rumba bam bam! \ Úna noche el río pasó, Ay Carmela, ay Carmela. Το ακούσαμε αρχικά το 1963 σε 45άρι δισκάκι (βινύλιο) _χωρίς να συνειδητοποιούμε το τραγικό νόημα και μετά στο Mourir à Madrid, το συγκλονιστικό, κλασσικό πλέον, ντοκουμέντο για τον Ισπανικό Εμφύλιο, που κέρδισε και υποψηφιότητα _μεταξύ άλλων για Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ. Ο δημιουργός του Frédéric Rossif (γεννήθηκε  14-Αυγ-1922 στην Cetinje, Montenegro, “έφυγε” 18 Απρίλη 1990) με τις 39+ διακρίσεις σαν σκηνοθέτης, 19+ σαν παραγωγός, 23+ σαν σεναριογράφος κά αναμειγνύει οπτικό υλικό από πολεμικές ανταποκρίσεις, με δικά του πλάνα από την Ισπανία του Φράνκο για να καταδείξει _από τη σωστή πλευρά της ιστορίας τα συνεχιζόμενα πάθη του ισπανικού λαού κατά την διάρκεια του φασιστικού καθεστώτος.

Mourir à Madrid (1963 _1ω+25λ), σενάριο Madeleine Chapsal \ Frédéric Rossif, με τους Irene Worth, Sir John Gielgud, Suzanne Flon

             Batalla del Ebro __Batalla de l'Ebre
      Η Μάχη του Έβρου

Δύο τραγούδια του Ισπανικού εμφυλίου
τραγουδισμένα από τον Λέον Λίσνερ.
Το Viva la XV Brigada (Ay Carmela) ακούγεται δεύτερο.

Η μακροβιότερη και μεγαλύτερη μάχη του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, καθώς και η σφοδρότερη —σε όρους ανθρώπινου δυναμικού, επιμελητείας και πολεμικού υλικού— που διεξήχθη ποτέ σε ισπανικό έδαφος. Διεξήχθη μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου του 1938, με τις συγκρούσεις να επικεντρώνονται κυρίως σε δύο περιοχές κατά μήκος της κάτω ροής του ποταμού Έβρου: την επαρχία _comarca Terra Alta της Καταλονίας και την περιοχή Άουτς _ Los Auts κοντά στο Faió (Φαγιόν), στο κάτω τμήμα της Matarraña (αλλιώς Matarranya), στην ανατολική Κάτω Αραγονία. Αυτές οι αραιοκατοικημένες περιοχές αποτέλεσαν το πεδίο όπου συγκεντρώθηκαν οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του πολέμου. Η μάχη αποτέλεσε καίριο πλήγμα για τη λεγόμενη Segunda República _Δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία, αφήνοντας πίσω της δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, χωρίς ωστόσο να ανακόψει ουσιαστικά την προέλαση των φασιστών σσ. Δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία ονομάζεται η περίοδος κατά την οποία η Ισπανία λειτούργησε υπό το καθεστώς αβασίλευτης προεδρικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας από το 1931 μέχρι το 1939 (ιστορικά τοποθετείται μεταξύ της Ισπανικής Παλινόρθωσης και τη δικτατορία Φράνκο που επιβλήθηκε στη χώρα μετά τον Εμφύλιο, θύμα του οποίου υπήρξε η ίδια.
Το 1938, η Δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία βρισκόταν σε δεινή θέση. Η βόρεια ζώνη των Δημοκρατικών είχε καταρρεύσει και, κατά τον χειμώνα του 1937-1938, ο Λαϊκός Στρατός είχε εξαντλήσει τις δυνάμεις του στη Μάχη του Τερουέλ —μια σειρά αιματηρών συγκρούσεων σε συνθήκες δριμύτατου ψύχους γύρω από την ομώνυμη πόλη, η οποία ανακαταλήφθηκε από τον στρατό του Φράνκο τον Φεβρουάριο. Στη συνέχεια, τον Μάρτιο, οι φασίστες εξαπέλυσαν επίθεση στην Αραγονία, μην αφήνοντας στους αντιπάλους τους περιθώρια ανασύνταξης. Πολεμώντας μέσα στο τσουχτερό κρύο του χειμώνα, ο εξαντλημένος στρατός των Δημοκρατικών μπόρεσε να προβάλει μόνο ασθενή αντίσταση. Έως τις 15 Απριλίου, τα στρατεύματα του Φράνκο έφτασαν στις ακτές της Μεσογείου, στο Vinaròs (Βιναρός), χωρίζοντας στα δύο την επικράτεια των Δημοκρατικών και μετά κατέλαβε τη Lleida (Λιέιδα πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας) και τα υδροηλεκτρικά φράγματα που τροφοδοτούσαν με ηλεκτρική ενέργεια μεγάλο μέρος των βιομηχανικών περιοχών της Καταλονίας.
Παρ' όλα αυτά, στις 17 Μαρτίου 1938, μετά το Άνσλους σσ. προσάρτηση της Αυστρίας στη Γερμανία, η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να ανοίξει ξανά τα σύνορα. Ο Δημοκρατικός Στρατός στην Καταλονία παρέλαβε 18.000 τόνους πολεμικού υλικού μεταξύ Μαρτίου και μέσων Ιουνίου, ενώ συγκροτήθηκαν δώδεκα νέες μεραρχίες από φασίστες αιχμαλώτους πολέμου και μέσω μιας εκτεταμένης επιστράτευσης, η οποία περιλάμβανε νεοσύλλεκτους ηλικίας από δεκαέξι ετών —τη λεγόμενη *Quinta del Biberón* ¾η *επιστράτευση των μπιμπερό*— έως πατέρες μέσης ηλικίας. Στη συνέχεια, σχηματίστηκε ένας νέος στρατός, ο Στρατός του Έβρου. Στο μεταξύ, οι δυνάμεις του Φράνκο επιτέθηκαν στη Γραμμή XYZ, βόρεια της Βαλένθια, με σκοπό την κατάληψη της πρωτεύουσας της Δημοκρατίας αντί της προέλασης προς τη Βαρκελώνη, καθώς φοβούνταν ότι η Γαλλία θα εισερχόταν στον πόλεμο για να στηρίξει την κλονισμένη Δημοκρατία. Αντιδρώντας στην κατάσταση, ο Ισπανός πρωθυπουργός Χουάν Νεγρίν ενέκρινε ένα σχέδιο του στρατηγού Vicente Rojo Lluch (Βιθέντε Ρόχο Γιούτς) για την εξαπόλυση επιθέσεων εναντίον των κύριων δυνάμεων του Φράνκο που προέλαυναν προς τη Βαλένθια. Σκοπός των επιθέσεων ήταν η αποσυμπίεση της επίθεσης στη Βαλένθια και την Καταλονία, καθώς και η απόδειξη προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι η Δημοκρατική κυβέρνηση παρέμενε βιώσιμη.

                   Στρατός των Δημοκρατικών
Προκειμένου να αποσπάσει την προσοχή των φασιστικών στρατευμάτων που προέλαυναν προς τη Βαλένθια, ο Ejército Popular de la República ¾Λαϊκός Δημοκρατικός Στρατός, αποφάσισε να εξαπολύσει επίθεση στη λεκάνη του κάτω ρου του Έβρου. Ο στρατός ήταν πολυπληθής, αλλά στερούνταν επαρκούς αεροπορικής υποστήριξης και πυροβολικού. Ο Στρατός του Έβρου συγκροτήθηκε στις 15 Μαΐου υπό τον αντισυνταγματάρχη Χουάν Μοντέστο (πραγματικό όνομα Juan Guilloto León), με τη συγχώνευση του 15^ου  και του 5^ου Σώματος Στρατού, ενώ θα δεχόταν ενισχύσεις από το 12^ο και το 18^ο Σώμα Στρατού μόλις άρχιζε η μάχη. Το 15^ο Σώμα Στρατού ¾*XV Cuerpo del Ejército*, τελούσε υπό τη διοίκηση του Manuel Tagüeña Lacorte ¾Μανουέλ Ταγκουένια και αποτελούνταν από τις εξής μεραρχίες:
👉 35^η Διεθνής Μεραρχία, υπό τη διοίκηση του διοικητή Πέδρο Ματέο Μερίνο, η οποία περιλάμβανε την 11^η, 13^η και 15^η Διεθνή Ταξιαρχία.
👉 3^η Μεραρχία, υπό τη διοίκηση του διοικητή Εστεμπάν Καμπέθος Μορέντε ¾περιλάμβανε τις 31^η, 33^η και την 60ή μεικτή ταξιαρχία.
👉 42η Μεραρχία, υπό τον Manuel Alvarez, (ταξιαρχίες 226, 227 και 59).
Στα μέσα Ιουλίου, το 15^ο Σώμα Στρατού ενισχύθηκε με τη 16^η Μεραρχία του Λαϊκού Δημοκρατικού Στρατού (προερχόμενη από το 12^ο Σώμα Στρατού), το 3^ο Σύνταγμα Ιππικού, αντιαεροπορικά πυροβόλα, τεθωρακισμένα οχήματα και μονάδες μηχανικού.
👉 Το 5^ο Σώμα Στρατού __V Cuerpo del Ejército Popular, υπό τη διοίκηση του Αντισυνταγματάρχη Enrique Líster, με έδρα το Salou: 11^η Μεραρχία υπό τον Joaquim Rodríguez (περιλάμβανε τις μικτές ταξιαρχίες 1, 9 και 100) ¾ 46^η Μεραρχία υπό τον Valentín González *El Campesino* (με τις μικτές ταξιαρχίες 10, 60 & 101). 45^η Μεραρχία, διεθνής μεραρχία υπό τον Αντισυνταγματάρχη Hans Kahle (με τις μικτές ταξιαρχίες 12^η *Garibaldi*, 14^η *Marsellesa* και 139^η.
👉 12^ο Σώμα Στρατού (υπό τη διοίκηση του Αντισυνταγματάρχη Etelvino Vega, με είχε έδρα το Bisbal de Falset: 16^η Μεραρχία (Διοικητής Manuel Mora Torres, με τις μικτές ταξιαρχίες 23 & 24 __44^η Μεραρχία υπό τον Ramón Pastor, με τις μικτές ταξιαρχίες 140, 144 & 145.
👉 Το 18^ο Σώμα Στρατού, υπό τη διοίκηση του Αντισυνταγματάρχη José del Barrio, λειτούργησε ως τακτική εφεδρεία για τα δύο προηγούμενα: 27^η Μεραρχία (Marcelino Usatorre, με την 122^η __ονομαστό το 1^ο  Τάγμα της, *la Bruixa*__η Μάγισσα), καθώς και τις 123^η & 124^η μεικτές. 60ή Μεραρχία, του Manuel Ferràndiz (με τις 95^η, 84^η & τη 224^η μεικτές ταξιαρχίες). 43^η Μεραρχία, του Αντισυνταγματάρχη Antonio Beltrán Casaña *l'Esquinazau*, (με τις 72^η, 102^η & 130ή __μεικτές. "Esquinazau" συμμετοχικός τύπος του ρήματος esquinazar στην αραγονική καθομιλουμένη γλώσσα (αλλά και στο τοπικό ιδίωμα των ισπανικών), σημαίνονει *ραχοκοκαλιά*
σσ.
Brigada Mixta: Η Μικτή Ταξιαρχία αποτέλεσε τη βασική μεγάλη στρατιωτική μονάδα του Λαϊκού Στρατού, που χαρακτηριζόταν από τον συνδυασμό μικρότερων μονάδων προερχόμενων από διαφορετικά όπλα μάχης, σε αντίθεση με τις ταξιαρχίες πεζικού, ιππικού ή πυροβολικού οι οποίες —πριν από τον Β' Παγκόσμιο— αποτελούνταν συνήθως από μονάδες ενός και μόνο όπλου.
                     Η επίθεση των Δημοκρατικών
Ο Δημοκρατικός Στρατός αφιέρωσε μία εβδομάδα στην προετοιμασία για τη διάσχιση του Έβρου. Σύμφωνα με τον ιστορικό Antony Beevor, άνδρες των ειδικών δυνάμεων του XIV Σώματος Στρατού πέρασαν κρυφά απέναντι για να συλλέξουν πληροφορίες σχετικά με τις θέσεις των φασιστών, ενώ τα Δημοκρατικά στρατεύματα πραγματοποιούσαν ασκήσεις διάσχισης σε χαράδρες και ποτάμια. Ορισμένα βασικά πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένου του Ramón Rufat, περιέγραψαν λεπτομερώς τη διαδικασία συλλογής πληροφοριών και προετοιμασίας. Οι υπηρεσίες πληροφοριών των φασιστών διαβίβαζαν αναφορές στην Ανώτατη Διοίκηση των Εθνικιστών, περιγράφοντας λεπτομερώς τις κινήσεις των στρατευμάτων και τη συγκέντρωση των Διεθνών Ταξιαρχιών, καθώς και την παρουσία σχεδιών και πλωτών γεφυρών στην απέναντι όχθη του ποταμού · ωστόσο, ο Franco πίστευε ότι ο Δημοκρατικός Στρατός δεν θα ήταν έτοιμος να εξαπολύσει επίθεση διασχίζοντας τον Έβρο.
Για τη διάσχιση, οι Δημοκρατικοί επέλεξαν τη στροφή του ποταμού Έβρου ανάμεσα στο Fayón και το Benifallet, μια περιοχή που κατείχε η 50ή Μεραρχία των φασιστών και ξεκίνησε τη διάσχιση τη νύχτα της 24^ης προς 25^η Ιουλίου, που δεν υπήρχε φεγγάρι. Άνδρες των ειδικών δυνάμεων των κομμουνιστικών ομάδων *Garibaldi*‎‎ διέσχισαν το ποτάμι, εξουδετέρωσαν τους φασίστες φρουρούς και στερέωσαν σχοινιά για τις λέμβους εφόδου· στη συνέχεια, τα πρώτα Δημοκρατικά στρατεύματα πέρασαν απέναντι με ενενήντα λέμβους __καθεμία από τις οποίες μετέφερε δέκα άνδρες. Τα υπόλοιπα στρατεύματα του V και του XV Σώματος Στρατού πέρασαν την επόμενη μέρα, χρησιμοποιώντας τρεις πλωτές γέφυρες και άλλες 12. Το στοιχείο του αιφνιδιασμού ήταν απόλυτο και οι Δημοκρατικές δυνάμεις σημείωσαν αρχικές επιτυχίες. Παρ' όλα αυτά, μια δευτερεύουσα επίθεση κοντά στην Amposta, που διεξήχθη από τη XIV Διεθνή Ταξιαρχία, απέτυχε μετά από 18 ώρες μάχης και η ταξιαρχία υποχώρησε, έχοντας υποστεί τεράστιες απώλειες.
Κατά τη διάρκεια της πρώτης ημέρας, τα Δημοκρατικά στρατεύματα κύκλωσαν τις δυνάμεις της 50ής Μεραρχίας του συνταγματάρχη Campos, συλλαμβάνοντας 4.000 αιχμαλώτους, ενώ πολλοί άλλοι από το στρατό των φασιστών λιποτάκτησαν. Μέχρι το βράδυ, ο Tagueña είχε προελάσει ~5χλμ στον βορρά και ο Lister ~35χλμ στο κέντρο. Μέχρι τις 26 Ιουλίου, τα Δημοκρατικά στρατεύματα είχαν καταλάβει 800 τετραγωνικά χιλιόμετρα και είχαν φτάσει στα περίχωρα της Gandesa · Παρ' όλα αυτά, οι φασίστες ανέπτυξαν τη 13^η Μεραρχία Barron στην πόλη και τα δημοκρατικά στρατεύματα απέτυχαν να την καταλάβουν.

Στη συνέχεια, ο Φράνκο αποφάσισε να στείλει ισχυρές ενισχύσεις στο μέτωπο του Έβρου (οκτώ μεραρχίες, περισσότερα από 140 βομβαρδιστικά και 100 καταδιωκτικά) και διέταξε το άνοιγμα των φραγμάτων στο Tremp και την Camarasa. Τα ορμητικά νερά κατέστρεψαν τις πλωτές γέφυρες, αν και οι μηχανικοί των Δημοκρατικών κατάφεραν να τις επισκευάσουν μέσα σε δύο ημέρες. Επιπλέον, η Λεγεώνα Κόνδορ __Condor Legion και η Aviazione Legionaria άρχισαν να βομβαρδίζουν και να καταστρέφουν τις πλωτές γέφυρες καθημερινά, παρόλο που οι μηχανικοί των Δημοκρατικών κατάφερναν να τις επισκευάζουν κάθε νύχτα. Ως αποτέλεσμα, μόνο 22 άρματα μάχης και ελάχιστα πυροβόλα κατάφεραν να διασχίσουν τον ποταμό Έβρο, ενώ τα δημοκρατικά στρατεύματα άρχισαν να ξεμένουν από εφόδια, πυρομαχικά και πόσιμο νερό

__παρένθεση σσ.
βασικό στήριγμα η γερμανική αεροπορία ¾κυρίως αλλά όχι μόνο¾ μέσω της Legion Condor (Λεγεώνας Κόνδορ). Σχηματίστηκε επίσημα τον Νοέμβριο του 1936, συγκεντρώνοντας περίπου 5.000–6.000 άνδρες και εκατοντάδες σύγχρονα αεροσκάφη της νεότευκτης Luftwaffe (μαχητικά Messerschmitt Bf 109, βομβαρδιστικά Heinkel He 111 και Ju 52) νωρίτερα (τον Ιούλιο) είχαμε τη μεταφορά μαροκινών στρατευμάτων του Φράνκο στην Ισπανία με γερμανικά μεταγωγικά αεροπλάνα Ju 52. Η γερμανική αεροπορία δοκίμασε νέες μεθόδους στρατηγικών και τακτικών βομβαρδισμών, με πιο διαβόητη επιχείρηση τον ισοπεδωτικό βομβαρδισμό της Γκερνίκα στις 26 Απριλίου 1937 _Operation Feuerzauber __Επιχείρηση *Μαγική Φωτιά*: η πρώτη μεγάλη αερογέφυρα στρατιωτικών δυνάμεων στην ιστορία, η οποία πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 1936. Ο πόλεμος λειτούργησε ως πεδίο δοκιμών (testbed) για τα νέα αεροσκάφη, τα δόγματα αεροπορικού πολέμου και την εκπαίδευση πιλότων της ναζιστικής Γερμανίας ενόψει του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

                          Πολιορκία της Gandesa
Βασικός στόχος των Δημοκρατικών ήταν η πόλη Γανδέσα, περίπου 25 χλμ. δυτικά του Έβρου, η οποία αποτελούσε κομβικό σημείο προς την Καταλονία και τους οδικούς άξονες βορρά-νότου που εκτείνονταν παράλληλα με τον ποταμό. Το έδαφος γύρω από την πόλη ήταν εξαιρετικά ορεινό, με κυρίαρχες τις οροσειρές Cavalls, Pandols και Fatarella, των οποίων τα σκληρά, απόκρημνα ασβεστολιθικά πετρώματα και η αραιή δασική κάλυψη προσέφεραν ελάχιστη προστασία από τα πυρά των δυνάμεων του Φράνκο.
Στις 27 Ιουλίου, ο Μοντέστο διέταξε επίθεση κατά της Γανδέσα με άρματα μάχης T-26 (ένα σοβιετικό ελαφρύ άρμα μάχης που κατασκευάστηκε τη 10ετία του 1930 και αποτέλεσε τη ραχοκοκαλιά των τεθωρακισμένων δυνάμεων του Κόκκινου Στρατού στον μεσοπόλεμο και στα πρώτα στάδια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου) και, στις 30 Ιουλίου, αποφάσισε να συγκεντρώσει τα άρματα και το πυροβολικό του γύρω από την πόλη, εξαπολύοντας επίθεση πεζικού εναντίον της. Την 1^η Αυγούστου, η XV Διεθνής Ταξιαρχία εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του Υψώματος 481, μπροστά από τη Γανδέσα, υπομένοντας βαριές απώλειες αλλά κρατούσε γερά · ωστόσο, η επίθεση των Δημοκρατικών απέτυχε λόγω της αεροπορικής και πυροβολικής υπεροχής των φασιστών, και ο Μοντέστο διέταξε τον Στρατό του Έβρου να περάσει σε αμυντική στάση.

                         Πόλεμος φθοράς
Μετά το τέλος της δημοκρατικής επίθεσης, ο Δημοκρατικός Στρατός του Έβρου εγκλωβίστηκε σε μια θύλακα με την πλάτη στραμμένη σε ποταμό. Οι φασίστες αξιωματικοί επιθυμούσαν να επιτεθούν διασχίζοντας τον απροστάτευτο ποταμό Segre (ο μεγαλύτερος παραπόταμος του Έβρου), και να προελάσουν προς τη Βαρκελώνη, ωστόσο ο Φράνκο ήθελε να καταστρέψει τον Δημοκρατικό Στρατό του Έβρου και να ανακτήσει τα χαμένα εδάφη. Έτσι οι φασίστες συγκέντρωσαν το μεγαλύτερο μέρος του πυροβολικού και των αεροπορικών τους δυνάμεων στο μέτωπο του Έβρου. Από την άλλη πλευρά, η ανώτατη διοίκηση των Δημοκρατικών διέταξε τα στρατεύματα να προβάλουν αντίσταση και να μην υποχωρήσουν (αξιωματικοί και στρατιώτες εκτελέστηκαν επειδή υποχώρησαν).
Η μάχη διεξήχθη και από τις δύο πλευρές κατά τα πρότυπα του Δυτικού Μετώπου του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, με κάθε πλευρά να εξαπολύει αιματηρές μετωπικές επιθέσεις εναντίον των εχθρικών θέσεων, σε μια σύγκρουση που εξελίχθηκε σε πόλεμο φθοράς. Η τακτική των φασιστών συνίστατο στη χρήση πυροβολικού και αεροπορικών βομβαρδισμών για την κάμψη της αντίστασης και, στη συνέχεια, στην εξαπόλυση μετωπικής επίθεσης με ένα ή δύο τάγματα πεζικού για την κατάληψη της περιοχής. Καθημερινά, 500 πυροβόλα έβαλαν με περισσότερα από 13.000 βλήματα κατά των δημοκρατικών, ενώ περισσότερα από 200 εθνικιστικά αεροσκάφη έριχναν 10.000 λίβρες ~5 τόνους βομβών. Παρά ταύτα, τα δημοκρατικά στρατεύματα πολεμούσαν με πείσμα και γενναιότητα και απέκρουσαν τις επιθέσεις των φασιστών με καταιγισμό πυρών από πολυβόλα και όλμους __συνειρμικά *δίχως τανκς αεροπλάνα __μόνο όλμους πολυβόλα __και ψυχή σαν του λαϊκού στρατού*. Σε πολλές περιοχές, το έδαφος ήταν υπερβολικά σκληρό για τη διάνοιξη χαρακωμάτων ή ατομικών ορυγμάτων, ενώ καθώς η ζέστη γινόταν ανυπόφορη (στις 4 Αυγούστου η θερμοκρασία έφτασε τους 37°C υπό σκιά), οι ελλείψεις σε νερό και τρόφιμα επιδεινώθηκαν για τα στρατεύματα των Δημοκρατικών. Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο απελπιστική λόγω των αδιάκοπων βομβαρδισμών από την αυγή έως το σούρουπο, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την ταφή των νεκρών και επέτρεπε την απομάκρυνση των τραυματιών μόνο τη νύχτα, με μικρά σκάφη.
Καθοριστικός παράγοντας της μάχης υπήρξε η αεροπορική υπεροχή των φασιστών, η οποία εξασφαλιζόταν από τις μοίρες της ιταλικής *Aviazione Legionaria* και της γερμανικής *Λεγεώνας Κόνδορ* που προαναφέραμε, οι οποίες επιχειρούσαν φέροντας τα διακριτικά της *Aviación Nacional*. Η πλευρά των φασιστών διέθετε πάνω από 500 αεροσκάφη πρώτης γραμμής (Savoia SM-79, Savoia SM-81, BR.20, He 111, Do 17, Ju 52 και 6 βομβαρδιστικά Ju 87, καθώς και καταδιωκτικά Bf 109 και CR.32) έναντι μόλις 35 σύγχρονων καταδιωκτικών και περίπου 40 αεροσκαφών παλαιότερης τεχνολογίας της Ισπανικής Δημοκρατικής Αεροπορίας. Τον Ιούλιο, η Λεγεώνα Κόνδορ είχε καταστρέψει 76 αεροσκάφη των Δημοκρατικών και, μέχρι τον Αύγουστο, η Δημοκρατική Αεροπορία είχε απολέσει τα πάντα σε επίπεδο  αεροπορίας υπεροχή στην περιοχή και οι περισσότεροι έμπειροι Σοβιετικοί πιλότοι γύρισαν στην Πατρίδα. Η αντιαεροπορική άμυνα επίσης των Δημοκρατικών αποδείχθηκε ανεπαρκής και πολλά αεροσκάφη καταστράφηκαν στο έδαφος. Οι φασίστες χρησιμοποίησαν τα βομβαρδιστικά τους για να καταστρέψουν τις πλωτές γέφυρες στον Έβρο, καθώς και ως ιπτάμενο πυροβολικό για να συντρίψουν τις θέσεις των Δημοκρατικών στις οροσειρές και να καταστρέψουν τις γραμμές ανεφοδιασμού τους: *Οι επικοινωνίες των Δημοκρατικών ισοπεδώθηκαν από τους βομβαρδισμούς και, όπως μαρτυρούν τα απομνημονεύματα πολλών μελών των Διεθνών Ταξιαρχιών, τα στρατεύματά τους εκδιώχθηκαν βίαια από τις γυμνές και βραχώδεις πλαγιές λόγω της τεράστιας ισχύος των εμπρηστικών πυρομαχικών που ρίχνονταν εναντίον τους*.

                      Φασιστική Αντεπίθεση
Έξι αντεπιθέσεις αναφέρονται με στόχο την ανακατάληψη των εδαφών που είχαν καταλάβει οι Δημοκρατικοί. Η πρώτη αντεπίθεση ξεκίνησε στις 6 Αυγούστου εναντίον του θύλακα που κατείχαν στα βόρεια, μεταξύ Mequinenza και Fayón. Η Λεγεώνα Κόνδορ έριξε 50 τόνους βομβών και, έως τις 10- Αυγ, τα δημοκρατικά στρατεύματα αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στην απέναντι όχθη του ποταμού, έχοντας απώλειες 900 ανδρών και 200 ​​πολυβόλων. Στις 11-Αυγ οι φασίστες υπό τον Camilo Alonso Vega εξαπέλυσαν επίθεση κατά της οροσειράς Pandols, την οποία κατείχε η 11^η Μεραρχία του Lister. Έως τις 14, είχαν καταλάβει το ύψωμα Santa Magdalena, αλλά οι Δημοκρατικοί εξακολουθούσαν να κατέχουν την οροσειρά. Στις 18-Αυγ, οι φασίστες άνοιξαν ξανά τα φράγματα στον ποταμό Segre, καταστρέφοντας τις πλωτές γέφυρες στον Έβρο, και στις 19 ο Στρατηγός Juan Yagüe, επικεφαλής έξι μεραρχιών και με την καθοριστική υποστήριξη πάντα της Λεγεώνας Κόνδορ, προέλασε από το Villalba del Arcs και κατέλαβε τα υψώματα Gaeta μετά από πέντε ημέρες σφοδρών συγκρούσεων. Η αργή προέλαση τους εξόργισε τον Μουσολίνι: *Σήμερα, 29 Αυγούστου, προβλέπω την ήττα του Φράνκο. Αυτός ο άνθρωπος δεν ξέρει να διεξάγει πόλεμο ή δεν θέλει*.
Στη συνέχεια, ο Φράνκο αποφάσισε να στείλει στο μέτωπο το Σώμα Maestrazgo του Garcia Valiño και, στις 31 εξαπέλυσαν επίθεση κατά της οροσειράς Cavalls, με στόχο να προελάσουν προς την Corbera. Η οροσειρά κατεχόταν από τις 35^η, 11^η και 43^η Μεραρχία των Δημοκρατικών, ενώ οι φασίστες επιτέθηκαν σχεδόν 10πλάσια δύναμη πυρός __οκτώ μεραρχίες, 300 πυροβόλα, 500 αεροσκάφη και 100 άρματα μάχης. Στις 3 Σεπτεμβρίου, οι φασίστες εξαπέλυσαν νέα επίθεση από τη Γανδέσα (Gandesa) με την υποστήριξη γερμανικών πυροβόλων των 88 χιλιοστών και, έως τις 4 Σεπτεμβρίου, είχαν καταλάβει την Κορμπέρα (Corbera). Στη συνέχεια, οι δυνάμεις του Yagüe (Γιαγκέ) διέσπασαν τις γραμμές των Δημοκρατικών, αλλά ο Μοδέστο (Modesto) έκλεισε το ρήγμα με την 35^η Μεραρχία και διέταξε τα στρατεύματά του να κρατήσουν τις θέσεις τους: *Δεν πρέπει να χαθεί ούτε μία θέση. Αν ο εχθρός καταλάβει κάποια, πρέπει να ακολουθήσει άμεση αντεπίθεση και αγώνας όσο χρειαστεί, διασφαλίζοντας όμως πάντα ότι η θέση θα παραμείνει στα χέρια των Δημοκρατικών. Ούτε ένα μέτρο εδάφους στον εχθρό!* Μετά από έξι εβδομάδες μαχών, οι φασίστες είχαν ανακτήσει 310,8 km² εδάφους (ίσο περίπου το Πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας) και στις 21 Σεπτεμβρίου, ο Πρωθυπουργός των Δημοκρατικών Juan Negrín, ανακοίνωσε την άνευ όρων απόσυρση των Διεθνών Ταξιαρχιών.

Στις 2 Οκτωβρίου, οι φασίστες κατέλαβαν τα υψώματα Λαβάλ (Lavall) και δύο εβδομάδες αργότερα το Σημείο 666, το κρίσιμο σημείο της οροσειράς Πανδόλς (Pandols). Στις 30 Οκτωβρίου, τα στρατεύματα του Σώματος Στρατού του Maestrazgo (Μαεστράθγο) υπό τον Garcia Valiño (Γκαρθία Βαλίνιο) —με επικεφαλής τον Mohammed el Mizzian (Μοχάμεντ ελ Μιζιάν)— επιτέθηκαν στα υψώματα της οροσειράς Cavalls, υποστηριζόμενα από 175 πυροβόλα και 100+ αεροσκάφη. Οι Δημοκρατικοί έχασαν τα υψώματα μετά από μία ημέρα μάχης, υφιστάμενοι τεράστιες απώλειες (1.000 αιχμάλωτοι και 500 νεκροί), παρά την υποστήριξη 100 σοβιετικών μαχητικών αεροσκαφών. Στις 2 Νοεμβρίου, οι φασίστες κατέλαβαν την οροσειρά Πανδόλς και, στις 3 Νοεμβρίου, η δεξιά πτέρυγα των φασιστικών δυνάμεων έφτασε στον Έβρο__ 7-Νοε έπεσε η Móra la Nova και έως τις 10-Νοε το όρος Picossa. Στις 16 Νοεμβρίου, οι τελευταίοι άνδρες της 35^ης Μεραρχίας διέσχισαν ξανά τον Έβρο στο ύψος του Φλιξ και η μάχη έλαβε τέλος.

                      Τίτλοι τέλους
Καθοριστική η συντριπτική υπεροχή των φασιστών σε έμψυχο δυναμικό και εξοπλισμό. Και οι δύο πλευρές είχαν υποστεί τεράστιες απώλειες, με τις εκτιμήσεις να κυμαίνονται από 50.000-60.000 έως 110.000 θύματα, καθώς και την απώλεια μεγάλου αριθμού αεροσκαφών για τους Δημοκρατικούς (έχασαν 130- 150).  Οι φασίστες είχαν χάσει τους περισσότερους από τους καλύτερους αξιωματικούς τους, ενώ τα περισσότερα άρματα μάχης και φορτηγά τους χρειάζονταν επισκευές ή ανταλλακτικά και ο Δημοκρατικός στρατός είχε χάσει το μεγαλύτερο μέρος του οπλισμού και των έμπειρων μονάδων του. Παρ' όλα αυτά, ο Φράνκο υπέγραψε ένα νόμο που παραχωρούσε σημαντικά προνόμια στη γερμανική κυβέρνηση και σε αντάλλαγμα  η Γερμανία απέστειλε νέο οπλισμό στους φασίστες έτσι τον Δεκέμβριο, ο Φράνκο μπόρες να εξαπολύσει την επίθεση κατά της Καταλονίας.
                                    Στη λαϊκή κουλτούρα
Το γνωστό τραγούδι των Δημοκρατικών, *¡Ay Carmela!*, είναι αφιερωμένο στη μάχη. Πάνω από 100 οι ταινίες __τέλος Το *Old Man at the Bridge* (1938), διήγημα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ που περιλαμβάνεται στη συλλογή *The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories*.

Το τραγούδι αυτό έχει μεγάλη ιστορία, μια και γράφτηκε το 1808, στα χρόνια των Ναπολεόντειων Πολέμων, όταν οι Ισπανοί είχαν εξεγερθεί ενάντια στους Γάλλους εισβολείς. Η Καρμέλα του τίτλου, που μπορούμε εύλογα να υποθέσουμε ότι είναι η εκλεκτή της καρδιάς του αφηγητή των στίχων, πρέπει να υπήρχε στο τραγούδι από τότε. Οι στίχοι, όμως, διασκευάσθηκαν από τους Ισπανούς μαχητές _βασικά από τους κομμουνιστές _ερυθρές ταξιαρχίες. Στην πραγματικότητα, το τραγούδι είναι γνωστό με πολλούς και διάφορους τίτλους: “El paso del Ebro” _”Το Πέρασμα του Έβρου”, “El Ejército del Ebro” _ “Η Στρατιά του Έβρου”, “Viva la XV Brigada” _“Ζήτω η 15^η Ταξιαρχία” και, φυσικά, “¡Ay, Carmela!”, με δύο βασικές εκδοχές των στίχων του, η πρώτη για τη “Στρατιά του Έβρου” κι η δεύτερη για τη 15^η Ταξιαρχία, με άπειρες παραλλαγές, στις οποίες μπλέκονται οι στροφές των δύο κύριων εκδοχών.
σσ. Η XVη Ταξιαρχία συγκεντρώθηκε στο Αλμπαθέτε Γενάρη 1937. Περιλάμβανε το τάγμα Βαλκανίων Ντιμιτρόφ μεταξύ των οποίων και ΚΚΕδες, ένα γαλλοβελγικό (6^ης Φεβρουαρίου) και “χύμα” αγγλόφωνους εθελοντές – οργανωμένους στο κυρίως βρετανικό τάγμα Saklatvala και στο Βορειοαμερικανικό Λίνκολν. Πολέμησε στα Jarama, Brunete, Boadilla, Belchite, Fuentes de Ebro, Teruel και στον ποταμό Ebro.

“¡Hasta pronto hermanos!”. Στο επανιδείν αδέρφια! _Dolores Ibárruri
Το Κομμουνιστικό Κίνημα στην Ισπανία _1920-2025_ Φωτο🎥Video

_          Ξαναγυρνάμε στο τραγούδι: Η πρώτη έχει ως εξής:
                El Ejército del Ebro
    Rumba la rumba la rumba bam bam!
    Una noche el río pasó,
    Ay Carmela, ay Carmela.
    Y a las tropas invasoras
    Rumba la rumba la rumba bam bam !
    Buena paliza les dió,
    Ay Carmela, ay Carmela (δις)
    El furor de los traidores
    Rumba la rumba la rumba bam bam !
    Lo descarga su aviación,
    Ay Carmela, ay Carmela.

    Pero nada pueden bombas
    Rumba la rumba la rumba bam bam  !
    Donde sobra corazón,
    Ay Carmela, ay Carmela.

    Contrataques muy rabiosos
    Rumba la rumba la rumba bam bam  !
    Deberemos resistir,
    Ay Carmela, ay Carmela.

    Pero igual que combatimos
    Rumba la rumba la rumba bam bam  !
    Prometemos resistir,
    Ay Carmela, ay Carmela». 

Η Στρατιά του Έβρου
πέρασε μια νύχτα το ποτάμι
κι έδωσε ένα καλό μάθημα στους εισβολείς.

    Των προδοτών η αεροπορία
    πάνω μας ξερνάει την οργή της.

    Μα τίποτα δεν μπορούν να κάνουν οι βόμβες
    όταν περισσεύει η καρδιά.
    Στις τόσο οργισμένες αντεπιθέσεις
    πρέπει ν’ αντισταθούμε.
    Όπως πολεμήσαμε,
    υποσχόμαστε ν’ αντισταθούμε
    Ay Carmela, ay Carmela
    Ay Carmela, ay Carmela

Και τώρα η δεύτερη, για τη 15^η Ταξιαρχία:

Viva la Quince Brigada,
rumba la rumba la rumba la.
Viva la Quince Brigada,
rumba la rumba la rumba la
que se ha cubierto de gloria,

    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    que se ha cubierto de gloria,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!

Luchamos contra los moros,
rumba la rumba la rumba la.
Luchamos contra los moros,
rumba la rumba la rumba la
mercenarios y fascistas,

    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    mercenarios y fascistas,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!

Solo es nuestro deseo,
rumba la rumba la rumba la.
Solo es nuestro deseo,
rumba la rumba la rumba la
acabar con el fascismo,

    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    acabar con el fascismo,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!

En los frentes de Jarama,
rumba la rumba la rumba la.
En los frentes de Jarama,
rumba la rumba la rumba la
no tenemos ni aviones, ni tanques ni cañones,

    ¡Ay Carmela!
    no tenemos ni aviones, ni tanques ni cañones,
    ¡Ay Carmela!

Ya salimos de España,
rumba la rumba la rumba la.
Ya salimos de España,
rumba la rumba la rumba la
a luchar en otros frentes,

    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!
    a luchar en otros frentes,
    ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela!

Ζήτω η 15^η Brigada _Ταξιαρχία,
που έχει δοξαστεί!
Πολεμήσαμε ενάντια στους Μαυριτανούς,
τους μισθοφόρους και τους φασίστες.

Μία μονάχα είναι η επιθυμία μας,
να ξεμπερδέψουμε με τον φασισμό.

Στο μέτωπο της μάχης στη Χαράμα,
δεν είχαμε αεροπλάνα, ούτε άρματα μάχης ούτε κανόνια.

  σσ. _συνειρμικά
“δίχως τανκς αεροπλάνα και ψυχή σαν του λαϊκού στρατού”

Μα από τότε αφήσαμε την Ισπανία,
για να πολεμήσουμε σ’ άλλα μέτωπα

Η Μάχη της Χαράμα δόθηκε τον Φεβρουάριο του 1937. Ξεκίνησε με μαζική επίθεση των δυνάμεων του Φράνκο κατά των Δημοκρατικών, με στόχο την κατάληψη της Μαδρίτης. Τελείωσε με θρίαμβο των δημοκρατικών δυνάμεων. Η Μάχη του Έβρου (Ιούλιος-Νοέμβριος 1938) ήταν η σπουδαιότερη και σκληρότερη του Ισπανικού Εμφυλίου. Ήταν η τελευταία μεγάλη αντεπίθεση των Δημοκρατικών. Η στρατηγική αποτυχία επιτάχυνε τον ερχομό της ήττας. 

_1η Νοέμβρη 1938 — Λα Πασιονάρια (Ντολόρες Ιμπάρουρι) 

Εδώ η Marina Ginestà i Coloma (29_Ιαν_1919 – 6_Ιαν_2014) Γαλλικής καταγωγής Ισπανίδα κομμουνίστρια, μέλος της Ενωμένης Σοσιαλιστικής Νεολαίας και εμβληματική προσωπικότητα του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου. Έγινε διάσημη –φυσικά ως μαχήτρια, αλλά κυρίως λόγω της φωτογραφίας που τράβηξε ο Juan Guzmán στην ταράτσα του Hotel Colón -Plaça de Catalunya 9, στη Βαρκελώνη τον Ιούλη του 1936 στη Βαρκελώνη και αποτελεί μια από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες του Ισπανικού Εμφυλίου. Στο μέσον, ποζάρει στα 70 της. Μέλος των Unió de Joventuts Comunistes de Catalunya, Juventudes Socialistas Unificadas de Cataluña, Partido Socialista Unificado de Cataluña, Joventut Socialista Unificada de Catalunya –πήρε το βραβείο Fastenrath (1977)

10άδες ταινίες για το Ισπανικό εμφύλιο, καλές και κακές και “παραμυθάκια”, κάποιες με σεβασμό στην ιστορία και άλλες “της πλάκας”, αναφέρουμε ενδεικτικά __

10ετία του 1930

·       1937 Ισπανία _Aurora de esperanza _Antonio Sau Olite.

·       1937 ΗΠΑ Αγάπη κάτω από τη φωτιά

·       1937 ΗΠΑ Το τελευταίο τρένο από τη Μαδρίτη James P. Hogan
Οι πρόσφυγες φεύγουν από τους βομβαρδισμούς της Μαδρίτης

·       1938 ΗΠΑ Blockade _William Dieterle

·       1938 Ναζιστική Γερμανία _Σύντροφοι στη θάλασσα Kameraden auf See Heinz _Paul War. Γερμανοί ναυτικοί σώζουν Ισπανούς αμάχους στην αρχή του Εμφυλίου

·       1938 Μεξικό _Πρόσφυγες στη Μαδρίτη Refugiados en Madrid _Alejandro Galindo

·       1938–39 Γαλλία Ισπανία, Μέρες ελπίδας _Espoir: Sierra de Teruel _Boris Peskine και André Malraux. Δείχνει την υπεράσπιση της 2^ης Ισπανικής Δημοκρατίας από τη Ρεπουμπλικανική αεροπορία, που γυρίστηκε επί τόπου και περιλαμβάνει σκηνές οδομαχιών βομβαρδισμούς. Βασισμένο στο μυθιστόρημα L'Espoir = Η ελπίδα.

·       1939 Ιταλία _επί Μουσολίνι: Carmen fra i rossi _η Κάρμεν μεταξύ των Κόκκινων του Έντγκαρ Νέβιλ “Τραγικός έρωτας μεταξύ δύο εθνικιστών πρακτόρων μεταξύ των Ρεπουμπλικανών” Βασισμένο σε άγνωστο μυθιστόρημα.

 

     10ετία 1940

·       1940 Ναζιστική Γερμανία _Wunschkonzert _ Eduard von Borsody Μιούζικαλ ύμνος στη Λεγεώνα Κόνδορα

·       1940 ΗΠΑ_ Arise, My Love _Mitchell Leisen,  Ρομαντική Κωμωδία,

·       1940 Ιταλία _Ισπανία –Φασιστική προπαγάνδα L'uomo della legione – ο άνθρωπος της λεγεώνας του Romolo Marcellini. Ιταλός βετεράνος του Πολέμου της Αιθιοπίας προσφέρεται εθελοντικά να πολεμήσει για τη Φάλαγγα στην Ισπανία

·       1940 Ιταλία _Ισπανία_ Η Πολιορκία του Αλκαζάρ L'assedio dell'Alcazar Sin novedad en el Alcázar _Augusto Genina (αναφέρεται στην Πολιορκία του Αλκαζάρ στο Τολέδο, 1936)

·       1940 Ιταλία L'ebbrezza del cielo του Giorgio Ferroni: Μια ομάδα Ιταλών επίδοξων νεαρών πιλότων κατασκευάζει ένα ανεμόπτερο και στη συνέχεια προσφέρεται εθελοντικά για υπηρεσία στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο (στο πλευρό των φασιστών)

·       1941 Ισπανία Επειδή σε είδα να κλαις Porque te vi llorar του στην υπηρεσία των φασιστών Juan de Orduña _Δράμα.

·       1941 Ισπανία _El crucero Baleares του Enrique del Campo, με αναφορά στην μεγαλύτερη ναυμαχία στο Cape Palos (1938)

·       1941 Ισπανία Escuadrilla (πτέρυγα μάχης) του Antonio Román για δύο πιλότους φαλαγγίτες.

·       1942 Σοβιετική Ένωση _ Парень из нашего города _Παλικάρι από την πόλη μας Парень του Aleksandr Stolper + Μπόρις Ιβάνοφ Δράμα, Πόλεμος. Βασισμένο στο έργο Παλικάρι από την πόλη μας. Μια γλυκόπικρη ταινία που μιλάει για τον Σεργκέι Λουκόνιν, ο οποίος πηγαίνει σε μια σχολή στο Ομσκ, αφήνοντας τη νύφη του στην πόλη, η οποία γίνεται ηθοποιός και το 1936 στέλνεται στο μέτωπο στην Ισπανία. Αφού επέζησε από τις πληγές, την αιχμαλωσία και τη φυγή, ο Σεργκέι δεν φαντάζεται καν ότι ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος είναι μπροστά του

·       1942 Ισπανία _Γάμος στην κόλαση _Boda en el infierno Antonio Román Δράμα.

·       1942 Ισπανία _Αγώνας _Raza του José Luis Sáenz de Heredia _Βιογραφία.

·       1942 Ισπανία Rojo y Negro _κόκκινο και μαύρο του Carlos Arévalo Calvet. Η πέμπτη φάλαγγα (σσ. προπαγάνδα επ΄ ωφελεία του εχθρού) στη Μαδρίτη

·       1943 ΗΠΑ _The Fallen Sparrow (Πεσμένο Σπουργίτι) του Richard Wallace. Κατασκοπικό θρίλερ βασισμένο στο μυθιστόρημα της Dorothy B. Hughes

·       1943 ΗΠΑ _το κλασικό  Για ποιον χτυπά η καμπάνα του Σαμ Γουντ Περιπέτεια, Δράμα, Ιστορία, Ρομαντική, Πόλεμος, λίγο απ όλα. Βασισμένο στο μυθιστόρημα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ, όπου ο Αμερικανός ενώνεται με τους αντάρτες (επίθεση στη γέφυρα κλπ)

·       1943 Ιταλία _Ειδικοί Ανταποκριτές Inviati speciali του Romolo Marcellini. Ένας Ιταλός δημοσιογράφος ανακαλύπτει μια γυναίκα πράκτορα στον Ισπανικό Εμφύλιο και στη συνέχεια στην Αίγυπτο κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Ποέμου

·       1945 Ηνωμένο Βασίλειο Ο άνθρωπος από το Μαρόκο του Γερμανού Mutz Greenbaum Δράση, Περιπέτεια.

·       1945 Confidential Agent _Ο εμπιστευτικός πράκτορας ΗΠΑ Χέρμαν Σούμλιν αισθηματικό Δράμα, Θρίλερ, με λίγο απ όλα.

·       1949 Ισπανία _Το ιερό δεν εγκαταλείπει _El santuario no se rinde του Arturo Ruiz Castillo για την πολιορκία του Santuario de Nuestra Señora de la Cabeza

·       1949 Ισπανία _Vida en sombras (Ζωή στη σκιά) του Lorenzo Llobet Gràcia: Ο Carlos, σχετίζεται με τον κινηματογράφο, και στα 14, γίνεται επαγγελματίας χειριστής κάμερας… Παντρεύτηκε την Άνα, στην οποία έκανε πρόταση γάμου κατά τη διάρκεια προβολής της ταινίας Ρωμαίος και Ιουλιέτα. Όταν ξεσπά ο Εμφύλιος Πόλεμος, χωρίζει από τη γυναίκα του για να γυρίσει μερικά πλάνα από τη σύγκρουση και εκείνη πεθαίνει. Για να ξεφύγει από τις τύψεις του, αποφασίζει να γίνει πολεμικός ρεπόρτερ και μετά το τέλος του πολέμου πέφτει σε κατάθλιψη, μισώντας τον κινηματογράφο…
                                    10ετία 1950

·       1951 Ισπανία Rostro al mar _αγναντεύοντας τη θάλασσα Carlos Serrano de Osma _Δράμα

·       1951 Ισπανία Κοντά στον ουρανό (στον παράδεισο) Cerca del cielo, του  Domingo Viladomat (βιογραφικό δράμα).

·       1951 Ισπανία Απερίσκεπτος _Balarrasa του José Antonio Nieves Conde Αστυνομικό δράμα.

·       1951 Ισπανία Υπηρεσία στη θάλασσα_ Servicio en la mar, Luis Suárez de Lezo Πολεμικό δράμα.

·       1952 ΗΠΑ _το κλασικό Τα χιόνια του Κιλιμάντζαρο του Henry King Περιπέτεια, Δράμα, Ρομαντική, Πολεμική κλπ.

·       1954 Ισπανία _δυο βήματα _Dos caminos του Arturo Ruiz Castillo.

·       1954 Ισπανία _Η περίπολος La patrulla του Pedro Lazaga.

·       1955 Ανατολική Γερμανία Ernst Thälmann - αρχηγός της τάξης του Ernst Thälmann – Führer seiner Klasse Kurt Maetzig Βιογραφία, Ιστορία.

·       1955 Δυτική Γερμανία Όσο ζεις Solange du lebst Harald Reinl _ιστορικό δράμα,

·       1956 Ανατολική Γερμανία Διψάω Mich dürstet Karl Paryla Ιστορικό Δράμα, Πόλεμος. Βασισμένο στο διήγημα _αληθινή ιστορία Um Spaniens Freiheit (Σχετικά με την ελευθερία στην Ισπανίας).

·       1957 Ανατολική Γερμανία Πού πηγαίνετε Wo Du hin gehst War Martin Hellberg.

·       1958 Ισπανία Heroes of the Air Héroes del aire Ramón Torrado Περιπέτεια, Δράμα, Πόλεμος.

·       1959 Ισπανία Το απέραντο μέτωπο El frente infinito Pedro Lazaga Δράμα, Πόλεμος.
                              10ετία 1960

·       1960   Ισπανία_Γαλλία το σταυροδρόμι _La encrucijada Alfonso Balcázar      

·       1960   DDR _Ανατολική Γερμανία Leute mit Flügeln _Άνθρωποι με φτερά _Konrad Wolf _Πολεμικό δράμα \ ντοκιμαντερ

·       1960   Ισπανία _ Το πιστό πεζικό _La fiel infantería Pedro Lazaga.

·       1960   ΗΠΑ-Ιταλία _The Angel Wore Red _Ο άγγελος φορούσε κόκκινο _La sposa bella (η όμορφη νύφη) Nunnally Johnson _Ρομάντζο+Δράμα από τη νουβέλα του Bruce Marshall

·       1960   DDR _Ανατολική Γερμανία _τα πέντε φυσεκλίκια _Fünf Patronenhülsen _Frank Beyer _Πολεμικό δράμα \ ντοκιμαντερ

·       1961   Γαλλία _Festival _La Fête espagnole  _Jean-Jacques Vierne _Πολεμικό Δράμα

·       1962   Ισπανία _Trigo limpio _ καθαρό σιτάρι του Ignacio F. Iquino “μπροστά στον κόκκινο τρόμο”

·       1962   Mexico _ En el balcón vacío _(μπροστά) στο άδειο μπαλκόνι του Jomí García Ascot      _Δράμα.

·       1962   Ισπανία _Tierra de todos _μια Γη για όλους _Antonio Isasi-Isasmendi     Drama, War.

·       1965   DDR _Ανατολική Γερμανία \ ΕΣΣΔ _ Δεν θα περάσουν _¡No Pasarán! __Они не пройдут        Siegfried Kühn _βασισμένο σε νουβέλα του Comrade Hans.

·       1966   Ισπανία _Posición avanzada _προχωρημένο φυλάκιο του Pedro Lazaga _προπαγανδιστικό του φασισμού.

·       1966   Ισπανία _ Los ojos perdidos –χαμένα μάτια του Rafael García Serrano _προπαγανδιστικό του φασισμού

·       1966   ΕΣΣΔ  Ноктюрн _Noktirne  _Νυχτερινό του Rostislav Goryayev _Πολεμικό Δράμα

·       1967   Γαλλία _Le Mur –το τείχος του Serge Roullet _βασισμένο σε αληθινή ιστορία.

·       1968   Ισπανία _ Cruzada en la mar θαλάσσια σταυροφορία _Isidoro Martínez-Vela για το Ισπανικό καταδρομικό Almirante Cervera __σσ. πρόκειται για αρμάδα που ξεκινώντας τέλη 1934, συμμετείχε στους βομβαρδισμούς των παράκτιων στόχων κατά τη διάρκεια της εξέγερσης στην Αστούριας και στη συνέχεια ανέλαβε ηγετικό ρόλο στις ναυτικές επιχειρήσεις. Είχε το παρατσούκλι El Chulo del Cantábrico _"Ο δανδής της Βισκαϊκής". Ένας ναύαρχός της συνελήφθη από τους επαναστάτες και εκτελέστηκε

·       1968   ΕΣΣΔ  _Αυτή τη στιγμή _Это мгновение _Šis mirklis Emil Loteanu        Πολεμικό δράμα

·       1969   Αγγλία _The Prime of Miss Jean Brodie Ο πρωθυπουργός της δεσποινίδας Jean Brodie _Ronald Neame _Κωμωδία _Ρομάντσο.

·       1969   Ισπανία _ El otro árbol de Guernica (το άλλο δέντρο της Guernica) τουPedro Lazaga _προπαγανδιστικό βιογραφικό δράμα, βασιμένο σε ομώνυμη νουβέλα.

10ετία 1970

·       1970   ΕΣΣΔ _Hail, Mary! _Салют, Мария! του Iosif Kheifits _ Mariya Fortus

·       1970   Ισπανία _Ιταλία Golpe de mano (Explosión) José Antonio de la Loma για τις μάχες στον Έβρο

·       1971   Ισπανία _ La montaña rebelde (Το βουνό των επαναστατών …επαναστάτες οι φασίστες) του Ramón Torrado.

·       1971   Ισπανία _La orilla (Η ακτή) _Luis Lucia.

·       1971   ΕΣΣΔ _Офицеры (οι Αξιωματικοί) Vladimir Rogovoy _Πολεμικό δράμα.

·       1972   Ισπανία _ La casa de las chivas (το σπίτι με τις κατσίκες) León Klimovsky.

·       1975   Βουλγαρία (σοσιαλιστική τότε) Osadeni Dushi _Осъдени Души (Καταδικασμένες ψυχές) του Vulo Radev, δράμα _βασισμένο στο βιβλίο του Dimitar Dimov

·       1975   ΕΣΣΔ _Mirror -Зеркало (ο καθρέφτης) Andrei Tarkovsky (βιογραφικό δράμα

·       1975   DDR _Ανατολική Γερμανία _ ΕΣΣΔ _Yugoslavia_Γαλλία: Between Day and Night _Zwischen Nacht und Tag _των Horst E. Brandt και Erich Weinert

·       1975   Γαλλία – Ιταλία _L' Arbre de Guernica (το δέντρο της Γκερνίκα) Fernando Arrabal –πολεμικό δράμα.

·       1976   Ισπανία _ A la Legión le gustan las mujeres (στη λεγεώνα που γούσταρε γυναίκες)          Rafael Gil -Κωμωδία.

·       1976   Ισπανία _ Las largas vacaciones del 36 (μακρές διακοπές 1936) _Jaime Camino “ιστορικό δράμα”.

·       1976   Ισπανία _ Retrato de Familia (οικογενειακή κατάσταση) του Antonio Giménez-Rico _πολεμικό δράμα.

·       1976   Ιταλία Una vita venduta _πουλημένη ζωή του Aldo Florio για δυο ιταλούς εθελοντές, βασισμένο στο βιβλίο του Leonardo Sciascia “L'antimonio”

·       1977   Ισπανία _ Tengamos la guerra en paz (Ας κάνουμε τον πόλεμο ειρηνικά) του Eugenio Martín - Κωμωδία.

·       1977   Ισπανία _ Uno del millón de muertos –ένας από το εκατομμύριο νεκρών του Andrés Velasco Rubio.

·       1977   ΕΣΣΔ-Ουγγαρία Code Name Lukács _Псевдоним: Лукач Fedőneve: Lukács του Manos Zacharias (Βιογραφικό _ Οι τελευταίοι μήνες του Ούγγρου συγγραφέα και διοικητή της XII Διεθνούς Ταξιαρχίας Máté Zalka).   

·       1978   Ισπανία _ Soldados (στρατιώτες, του Alfonso Ungría) -δράμα

·       1978   ΕΣΣΔ –Ελβετία The Velvet season _Бархатный сезон (Η εποχή του βελούδου) του Vladimir Pavlovich

·       1979   Ισπανία _Companys, procés a Catalunya _Companys, proceso a Cataluña (σύντροφοι!!, εδώ Καταλονία) του Josep Maria Forn (Γιόσεφ Μαρία Φορν) βιογραφικό ιστορικό δράμα