Η διαιτητική σφαγή της Εθνικής ΕΣΣΔ στο Μεξικό
αποτελεί μία από τις σκοτεινότερες σελίδες στον θεσμό
αποτελεί μία από τις σκοτεινότερες σελίδες στον θεσμό
Τα όσα συνέβησαν κατ’ επιταγή της
κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με την παρουσία της Εθνικής ομάδας του Ιράν στο φετινό Μουντιάλ, σε ΗΠΑ, Καναδά
και Μεξικό, με τους Ιρανούς να υφίστανται συνεχώς «καψόνια» από τις
αμερικανικές αρχές, προκάλεσαν ουκ ολίγες αντιδράσεις. Άλλωστε, πολύ πριν την
έναρξη της διοργάνωσης ο ίδιος ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει ανεπιθύμητη την αποστολή
του Ιράν στις ΗΠΑ, παρότι αυτό είχε κερδίσει επάξια την παρουσία του στα τελικά
του Μουντιάλ μέσα από τα προκριματικά της Ασίας.
Από καταβολής Μουντιάλ μέχρι σήμερα, δεν είναι λίγες οι
φορές που ο θεσμός, ειδικά λόγω της δημοφιλίας του ποδοσφαίρου, αποτέλεσε
αντικείμενο πολύπλευρης εκμετάλλευσης. Από τον φασίστα Μουσολίνι και τις
επιτυχίες της Εθνικής Ιταλίας το 1930 – 1934 και τον δικτάτορα Βιντέλα το 1978
στην Αργεντινή, μέχρι την εκμετάλλευση των διοργανώσεων σε Ουρουγουάη (1930),
Βραζιλία (1950, 2014) και Μεξικό (1986) από τις αστικές κυβερνήσεις των εν λόγω χωρών
προκειμένου να προωθήσουν τα σχέδιά τους, ο θεσμός έχει βρεθεί αρκετές φορές στο επίκεντρο για λόγους που δεν αφορούν τα τεκταινόμενα εντός των αγωνιστικών χώρων.
Υπό αυτό το πρίσμα, η παρουσία μίας από τις καλύτερες ομάδες στην Ιστορία του Μουντιάλ, της ΕΣΣΔ, στα γήπεδα του Μεξικού το 1986, έδειξε να χαλάει αρκετά τη …σούπα στα επικοινωνιακά σχέδια που ήθελε να προωθήσει η αστική προπαγάνδα μέσω της διοργάνωσης.
 |
| Ο τεχνικός της ΕΣΣΔ Βαλέρι Λομπανόφκσι |
Το τακτικό πλάνο βασιζόταν στην επιστημονική προσέγγιση του ποδοσφαίρου, αποτελώντας ουσιαστικά τον προάγγελο του σημερινού ποδοσφαίρου της υψηλής έντασης και της άμεσης ανάκτησης της μπάλας μέσω από το συνεχές πρέσινγκ, έχοντας αυτή τον έλεγχο του αγώνα. Αλλά και μια σειρά άλλες καινοτομίες, όπως η κατάργηση των σταθερών θέσεων των παικτών που ήταν τότε ο κανόνας στο ποδόσφαιρο, με αποτέλεσμα την άψογη αλληλοκάλυψη, οι συνεχείς επιθέσεις κατά κύματα και με αρκετούς παίκτες (5 – 6 έβγαιναν στην επίθεση), που εξαντλούσαν ακόμα και ομάδες με εμφανές αμυντικό πλάνο, συνέθεταν την καλοκουρδισμένη ποδοσφαιρική μηχανή της ΕΣΣΔ.
Ομοιογένεια και πλειάδα αστέρων
Σημαντικό ρόλο στη δυναμική της ομάδας έπαιζε την ίδια ώρα και το στοιχείο της ομοιογένειας, επίσης πρωτοποριακή καινοτομία που εφάρμοσε ο Λομπανόφσκι και η οποία ελάχιστες φορές έχει επαναληφθεί, με την Εθνική να έχει ως βάση της σύνθεσής της την ιδιαίτερα επιτυχημένη ομάδα της Ντιναμό Κιέβου, η οποία λίγο πριν είχε κατακτήσει το Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης. Στην ενδεκάδα αγωνίζονταν μέχρι και 8 – 9 παίκτες της Ντιναμό (Μπελάνοφ, Ζαβάροφ, Γιακοβένκο, Ρατς κ.ά.), κάτι που βέβαια σήμαινε απόλυτη ομοιογένεια και τέλειους αυτοματισμούς.
Αιχμή του δόρατος της Εθνικής ΕΣΣΔ ήταν ο Ιγκόρ Μπελάνοφ, ένας από τους καλύτερους παίκτες της εποχής του, ο οποίος την ίδια χρονιά κέρδισε το βραβείο της «Χρυσής Μπάλας». Τα πλάνα του Λομπανόφσκι περιλάμβαναν την άριστη εκμετάλλευση της ταχύτητας του Μπελάνοφ στους κενούς χώρους τους οποίους άνοιγαν με τις κινήσεις τους οι επίσης κορυφαίοι Ζαβάροφ και Αλέινικοφ. Και, φυσικά, στα μετόπισθεν ξεχώριζε η παρουσία ενός από τους σπουδαιότερους τερματοφύλακες όλων των εποχών, του Ρίνατ Ντασάεφ.
Με πληροφορίες από το Ριζοσπάστη
Το σοβιετικό σύνολο δεν άργησε να κλέψει τις εντυπώσεις στο Μουντιάλ του 1986. Η νίκη επί της Ουγγαρίας με το επιβλητικό 6-1 σε έναν από τους πρώτους αγώνες αποτέλεσε ένα από τα πιο εντυπωσιακά αποτελέσματα όλης της διοργάνωσης, και μάλιστα απέναντι σε μια ομάδα που μόνο τυχαία δεν ήταν: Η Ουγγαρία είχε περάσει στο Μουντιάλ ως 1η από τον όμιλό της στα προκριματικά, αφήνοντας 2η την Ολλανδία, και γενικότερα θεωρούνταν από τις πιο ισχυρές ομάδες του λεγόμενου ανατολικού μπλοκ.
Έτσι, δεν ήταν λίγοι οι άνθρωποι του ποδοσφαίρου που άμεσα έχρισαν την ΕΣΣΔ βασικό φαβορί για το τρόπαιο. Και η συνέχεια της πορείας της στον όμιλο επιβεβαίωνε αυτές τις απόψεις, καθώς οι Σοβιετικοί έμειναν όρθιοι απέναντι στην ισχυρή Γαλλία του Μισέλ Πλατινί και πολλών ακόμα σπουδαίων παικτών (από τις καλύτερες γαλλικές φουρνιές όλων των εποχών), φέρνοντας ισοπαλία 1-1, ενώ ακολούθησε η εύκολη επικράτηση με 2-0 επί του Καναδά.
Με τα σπουδαία δείγματα γραφής στον όμιλό της η Εθνική ΕΣΣΔ προκρίθηκε άνετα στα νοκ άουτ, όπου βρήκε στον δρόμο της το Βέλγιο, επίσης ομάδα με σπουδαίους παίκτες. Τα όσα συνέβησαν εκεί στιγμάτισαν το ματς ως το πιο αμφιλεγόμενο στην Ιστορία του Μουντιάλ, εξαιτίας της διαιτητικής σφαγής σε βάρος των Σοβιετικών, οι οποίοι ηττήθηκαν με 4-3 στην παράταση (μετά από ισοπαλία 2-2 στην κανονική διάρκεια) και αποκλείστηκαν από τη συνέχεια της διοργάνωσης. Η ΕΣΣΔ έπεσε θύμα του ανεκδιήγητου διαιτητή Ερικ Φρέντρικσον και του δεύτερου επόπτη Ντέιβιντ Σότσα, προερχόμενου μάλιστα από τις ΗΠΑ, οι οποίες ποδοσφαιρικά τότε ήταν αρκετά υποβαθμισμένες, και η τοποθέτησή του στη λίστα των διαιτητών για το Μουντιάλ 1986 από τη FIFA είχε προκαλέσει αίσθηση.
Στον αγώνα οι Σοβιετικοί με πρωταγωνιστή τον Μπελάνοφ, που σημείωσε χατ τρικ, προηγήθηκαν δύο φορές, με το Βέλγιο να ισοφαρίζει και τα δύο, αλλά τα γκολ των Σίφο και Κέλεμανς ήταν από εμφανή θέση οφσάιντ, με τους Σότσα και Φρέντρικσον να κάνουν τα στραβά μάτια. Οι δυο τους συγκέντρωσαν τα πυρά των μελών της Εθνικής ΕΣΣΔ, ακόμα και του ιδιαίτερα ψύχραιμου σε όλη του την καριέρα Λομπανόφκσι, ο οποίος είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Δεν μου αρέσει να μιλάω για τη διαιτησία, αλλά σήμερα το είδε όλος ο κόσμος. Ηταν μια ξεκάθαρη αδικία. Το Βέλγιο είναι καλή ομάδα, αλλά δεν χρειαζόταν τη βοήθεια των διαιτητών για να μας κερδίσει». Ο Μπελάνοφ μίλησε για «το πιο πικρό χατ τρικ της καριέρας» του, ενώ ο Ντασάεφ ανέφερε ότι στο γκολ του Κέλεμανς οι αμυντικοί «απλά πάγωσαν με αυτά που είδαν». Τα όσα συνέβησαν βρέθηκαν στο επίκεντρο των διεθνών ΜΜΕ της εποχής, με τον σοβιετικού Τύπο στις αναφορές του για τον αγώνα να μιλά για «προκλητική κλοπή στο Λεόν», αφήνοντας σαφείς αιχμές ότι η FIFA ήθελε να προστατεύσει τις δυτικές ομάδες.
Ας σημειωθεί ότι η αποστολή του Φρέντρικσον απέναντι στην Εθνική ΕΣΣΔ δεν σταμάτησε στα γήπεδα του Μεξικού. 4 χρόνια αργότερα, στο Μουντιάλ 1990 στην Ιταλία, ο Σουηδός ορίστηκε από τη FIFA ως διαιτητής του αγώνα Αργεντινή – ΕΣΣΔ (στην τελευταία εμφάνιση της χώρας σε Μουντιάλ) και αρνήθηκε καταφανέστατο πέναλτι στους Σοβιετικούς σε ξεκάθαρο χέρι του Μαραντόνα. Το γεγονός αυτό, μετά τη νέα κατακραυγή που σηκώθηκε απέναντι στο πρόσωπό του και στη FIFA, αποτέλεσε ουσιαστικά την αρχή του τέλους της διαιτητικής του καριέρας. Ίσως να μην είχε και άλλη αποστολή πλέον…
Κεραυνός εν αιθρία ή ένα ακόμη προαναγγελθέν έγκλημα στο ποδόσφαιρο;
Eduardo Galeano βιβλίο "Το ποδόσφαιρο στη σκιά και στο φως"
Αφιερωμένο στα παιδιά που συνάντησα κάποτε, πριν από χρόνια, να παίζουν ποδόσφαιρο στο Καλέγια ντε λα Κόστα και μετά το παιχνίδι, τραγουδούσαν: Είτε κερδίζουμε, είτε χάνουμε Εμείς το κέφι μας κάνουμε.
Η
