Τα παιδικά παιχνίδια στην ΕΣΣΔ και το Detsky Mir _Детский мир

Από καταβολής ΕΣΣΔ, παρά τις οικονομικές δυσκολίες και τις προτεραιότητες (βαριά βιομηχανία, εξηλεκτρισμός κλπ) σχεδιάστηκαν τα πρώτα παιχνίδια: έπρεπε να είναι  ανθεκτικά, εκπαιδευτικά και να ενσταλάζουν σοσιαλιστικές αξίες όπως η εργασία και η μηχανική.Τα παιδιά έπαιζαν κυρίως με χυτά ή τσίγκινα μοντέλα οχημάτων (όπως το περίφημο αυτοκινητάκι Педаль “Москвич” __”πεντάλ Moskvich”), μεταλλικά σετ κατασκευών, Nevalyashka (επίσης γνωστή ως Vanka-vstanka) παραδοσιακό σοβιετικό παιχνίδι με στρογγυλεμένο, κοίλο σώμα και ένα βάρος τοποθετημένο στη βάση του, που χαμηλώνει το κέντρο βάρους, επιτρέποντας στην κούκλα να ταλαντεύεται, να γέρνει και να κουνιέται χωρίς να πέφτει πάνω της (γνωστή σε μας η Ματριόσκα) _-υπήρχε επίσης ο\η Τσεμπουράσκα ο “σοβιετικός Μίκυ Μάους” μαζί με τον φίλο του, τον κροκόδειλο Γκένα και ρεαλιστικά ομαδικά παιχνίδια.

Τα πρώτα “πεντάλ Moskvich” ήταν φυσικά μεταλλικά, αργότερα με πλαστικό πλαίσιο παρμπρίζ, για να φτάσει την περίοδο της 10ετίας 1980 σε αριθμούς της τάξης των πραγματικών  ΙΧΕ (για τη συναρμολόγηση, κατασκευάστηκε στο εργοστάσιο ένας ξεχωριστός εναέριος μεταφορέας, από τον οποίο έφευγαν πάνω από 200.000 παιδικά αυτοκίνητα ετησίως).
Ο χρόνος παιχνιδιού ήταν βαθιά συνυφασμένος με απόκτηση πρακτικών δεξιοτήτων, με την επιστήμη και την ύπαιθρο. Δημοφιλή παιχνίδια και δραστηριότητες περιελάμβαναν: Το σοβιετικό αντίστοιχο των LEGO, που αποτελούνταν από διάτρητες λωρίδες αλουμινίου, βίδες και μικροσκοπικά κλειδιά για την κατασκευή μηχανικών μοντέλων. Σετ Ηλεκτρονικών: Προηγμένα εκπαιδευτικά παιχνίδια __όπως το “Юный техник” ο “Νέος Τεχνικός” το πιο δημοφιλές μηνιαίο δημοφιλές επιστημονικό περιοδικό για παιδιά και εφήβους στην ΕΣΣΔ, που εξακολουθεί να κυκλοφορεί και είχε ως στόχο τη διάδοση της επιστήμης και την ανάπτυξη του ενδιαφέροντος των νέων για την εφεύρεση, τη μοντελοποίηση και τη μηχανική: κάθε τεύχος δημοσίευε σχέδια και διαγράμματα για κατασκευή μοντέλων DIY (από ανεμόπτερα μέχρι συσκευές ραδιομηχανικής). Ειδικά τεύχη: Εκτός από το κύριο περιοδικό, το ημερολόγιο “Θέλω να τα Ξέρω Όλα!” και η δημοφιλής εφαρμογή “Levsha” με ιδέες για νέους τεχνίτες. Μάλιστα το συντακτικό γραφείο λειτουργούσε τη λέσχη “Νεολαία” και διοργανώνονταν πανενωσιακοί διαγωνισμοί για νέους σχεδιαστές, που επέτρεπαν σε μεγαλύτερα παιδιά να κατασκευάζουν λειτουργικά κυκλώματα, ραδιόφωνα και συναγερμούς.

Τα παιδιά περνούσαν ώρες παίζοντας δομημένα παιχνίδια αυλής όπως το “Kazaki-Razboyniki” (Κοζάκοι ένα κλασικό περίτεχνο τεράστιο παιχνίδι __κρυφτούλι όπου μια ομάδα _οι “Κοζάκοι” ζωγράφιζε βέλη με κιμωλία σε τοίχους και πεζοδρόμια για να εντοπίσει τους “Ληστές”), Lapta (ένα παιχνίδι με ρόπαλο και μπάλα παρόμοιο με το μπέιζμπολ) και τα Λάστιχα (παιχνίδια άλματος πάνω από ένα τεντωμένο λάστιχο).

Το παιχνίδι των παιδιών στην ΕΣΣΔ ήταν βαθιά κοινωνικό, έντονα συλλογικό και συχνά λάμβανε χώρα σε κοινόχρηστες αυλές ή σε κρατικά χρηματοδοτούμενες οργανώσεις νεολαίας και τα παιδιά ασχολούνταν με ευφάνταστα, βασισμένα σε κανόνες παιχνίδια εξωτερικού χώρου, σωματικές δραστηριότητες και παιχνίδι του μυαλού που αντικατόπτριζε την σοσιαλιστική κοινωνία στην οποία ζούσαν. Καθοριστικό χαρακτηριστικό της σοβιετικής παιδικής ηλικίας ήταν ο χρόνος που τα παιδιά περνούσαν χωρίς επίβλεψη στην κοινόχρηστη αυλή (dvor) των πολυκατοικιών τους, που καλλιέργησε μια πλούσια προφορική κουλτούρα παιχνιδιών.
Το σοβιετικό κράτος ενθάρρυνε έντονα τα χόμπι. Τα παιδιά περνούσαν ώρες συναρμολογώντας λεπτομερή μοντέλα αεροπλάνων και μηχανών ή δουλεύοντας με εμβληματικά σετ μεταλλικών κατασκευών. Τα στρατηγικά και παραδοσιακά παιχνίδια προτιμούνταν έναντι των παιχνιδιών τύχης. Το σκάκι, το ντόμινο και το παραδοσιακό παιχνίδι δεξιοτεχνίας Τσαπάγιεφ (Chapaev ή Chapayev παιχνίδι που παίζεται σε σκακιέρα _το όνομα από τον ομώνυμο ήρωα της ΕΣΣΔ βλ. έκδοση ΣΕ) ήταν εξαιρετικά συνηθισμένα.
Ομάδες Νέων με Κρατική Χορηγία: Το παιχνίδι και η αναψυχή ήταν στενά συνδεδεμένα με την ιδεολογική εκπαίδευση και το πολιτικό καθήκον, υπό την επίβλεψη διαβαθμισμένων, πανεθνικών οργανώσεων νέων__ Μικροί Οκτωβρίστες (ηλικίες 7–9), Νέοι Πρωτοπόροι (ηλικίες 10–14), Komsomol (ηλικίες 14–28): Η νεολαία του Κομμουνιστικού Κόμματος για μεγαλύτερους εφήβους.

Η κούκλα κοσμοναύτης "Νίνα" __
Кукла-космонавт "НинаКукла-космонавт ''Нина"

               Detsky Mir
Το ημερολόγιο έγραφε 6 Ιουνίου 1957, όταν το περίφημο  κτίριο Detsky Mir εγκαινιάστηκε στην πλατεία Lubyanka στη Μόσχα. Σύντομα, καταστήματα με αυτό το όνομα εμφανίστηκαν σε κάθε πόλη της ΕΣΣΔ. Η σοβιετική παιδική ηλικία στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα εξακολουθούσε να είναι προσδοκία ενός παραμυθιού, ενός θαύματος. Αυτό ήταν το κεντρικό θέμα των παιδικών βιβλίων στην ΕΣΣΔ, των βιβλίων ζωγραφικής, ακόμη και της ιδεολογίας: “Είμαστε εμείς, που θα χτίσουμε έναν νέο κόσμο!” Στη Σοβιετική Ένωση, το Detsky Mir δεν ήταν απλώς μια μάρκα – ήταν μέρος κάθε σοβιετικού παιδιού. Τα παιδιά συχνά πήγαιναν στο Detsky Mir απλώς για να χαζέψουν _μια περίοδο που δεν κατακλύζονταν με παιχνίδια – οι μεγάλοι για να τους αγοράσουν
       Η Ιστορία Κατασκευής του Detsky Mir

Στην πραγματικότητα, το Detsky Mir στην πλατεία Lubyanka δεν ήταν το πρώτο. Πριν από αυτό, αμέσως μετά τον πόλεμο το 1947, το Detsky Mir άνοιξε στην οδό Kirov (τώρα Myasnitskaya).

Αλλά το κτίριο στη Λουμπιάνκα (τότε στην πλατεία Ντζερζίνσκι) έγινε το μεγαλύτερο κατάστημα στην Ευρώπη που χτίστηκε ειδικά για παιδιά. Δεν ήταν απλώς ένα εμπορικό κέντρο. Ήταν ένα παιδικό πολιτιστικό κέντρο.

• Το κτίριο κατασκευάστηκε για τα εγκαίνια του Παγκόσμιου Φεστιβάλ Νεολαίας και Φοιτητών, το οποίο είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στη Μόσχα το 1957 και η κατασκευή διήρκεσε τέσσερα χρόνια.
• Το τεράστιο έργο ένα κτήριο με 10 ορόφους, σοφίτα και δύο υπόγεια ήταν περίπλοκο γιατί βρίσκεται πάνω από έναν σταθμό του μετρό, έπρεπε να ενταχθεί στο αρχιτεκτονικό σύνολο της πλατείας, τα υπόγεια που είχαν απομείνει από το προεπαναστατικό εμπορικό κέντρο Passage έπρεπε να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια της κατασκευής κά
• Το σχέδιο του λαμπρού αρχιτέκτονα Αλεξέι Ντούσκιν, πρωτοπόρου του σοβιετικού υπόγειου πολεοδομικού σχεδιασμού, που δημιούργησε μια σειρά από μικρά και μεγάλα αριστουργήματα, αναθεωρούνταν συνεχώς και ο αρχιτέκτονας έπρεπε να το βελτιώνει συνεχώς.

Οι ενήλικες συχνά έφταναν νωρίς, ακόμη και πριν ανοίξει το κατάστημα, ενώ πολλοί έρχονταν απλώς για να δουν και να πάρουν τα παιδιά τους μια βόλτα με τις κυλιόμενες σκάλες —
Τα πραγματικά πλήθη στο κατάστημα ξεκίνησαν γύρω στην Πρωτοχρονιά, όταν κάθε ενήλικας ήταν υποχρεωμένος να αγοράσει ένα δώρο για το παιδί του και να το τοποθετήσει κάτω από το δέντρο. Το τμήμα Πρωτοχρονιάς άνοιξε για να μείνει μόνιμα. Τα παιδικά παιχνίδια στην ΕΣΣΔ είχαν τη δική τους μόδα. Όλη η χώρα αγόραζε την κούκλα κοσμοναύτη «Νίνα», σεληνιακά ρόβερ, παιδικά αεροβόλα, σετ κατασκευών, βατράχους που πηδούν, παιδικά ακορντεόν και ξυλόφωνα, σκούτερ, χιονοπέδιλα ποδήλατα … τα πάντα
Τη δεκαετία του 1960, αυτόματα μηχανήματα πώλησης χαρτικών εμφανίστηκαν στο κατάστημα – το καθένα διένειμε ένα αντικείμενο – ένα στυλό ή ένα σημειωματάριο – για ένα καπίκι. Τη δεκαετία του 1970, το Detsky Mir άρχισε να πουλάει εισαγόμενα παιδικά ρούχα, μετά το 1980, στον Παιδικό Κόσμο εγκαταστάθηκαν ηλεκτρονικά μηχανήματα: “Ελεύθερος σκοπευτής”, “Σαφάρι” και “Ναυτική Μάχη” και στα τέλη της δεκαετίας του 1980, το “Detsky Mir” άρχισε να παρακμάζει. Και όταν ανατράπηκε η ΕΣΣΔ, ανατράπηκε και η ευτυχισμένη σοβιετική παιδική ηλικία. Το κτίριο αγοράστηκε, ανακαινίστηκε και άνοιξε ξανά ως παιδικό κατάστημα. Αλλά αυτό το κατάστημα απευθυνόταν σε ένα εντελώς διαφορετικό είδος παιδιών. Τα σοβιετικά παιδιά έμειναν μόνο με σκονισμένα παιχνίδια, που διατηρήθηκαν ως εκ θαύματος στις ντουλάπες των γονιών τους και με αναμνήσεις από κάτι μαγικό, υπέροχο, αλλά δυστυχώς, πλέον μακρινό παρελθόν.
Οι εκτεταμένες καμάρες, προσόψεις από γυαλί, οι κομψές κατασκευές αλουμινίου και οι ευρύχωρες αίθουσες ο “Κόσμος των Παιδιών” που κέρδισε αμέσως τις καρδιές των Σοβιετικών πολιτών με τις μεγάλες καινοτομίες ένα μέρος όπου τα όνειρα έγιναν πραγματικότητα! χάθηκε με τις ανατροπές και την καπιταλιστική παλινόρθωση στην ΕΣΣΔ και στη θέση του εμφανίστηκε μια σύγχρονη αλυσίδα παιχνιδιών made in China.
Αλλά _όπως γράφει μια χτεσινή ανάρτηση για πολλούς από εμάς, θα παραμείνει για πάντα το ίδιο, ο πρώτος, μαγικός “Παιδικός Κόσμος” στη Lubyanka, όπου η παιδική ηλικία ήταν φωτεινή, γεμάτη θαύματα και τις πιο αγαπημένες επιθυμίες!